YILDIRIM KAYA (Ankara) - Teşekkürler Sayın Başkan.

Öncelikle, torba yasa çıkarma anlayışı yaygın bir şekilde devam ediyor ama üzülerek şunu belirtmek istiyorum: EYT'yle ilgili yasa teklifini neden bu torba yasa teklifinde getirmediklerini çok merak ediyorum çünkü "Yirmi iki yıldır bekleyen EYT'liler biraz daha beklesin." diye mi bakıldı, bunu anlamak çok mümkün değil. Özellikle kamu çalışanlarıyla ilgili toplu görüşme masasında, yandaş sendikanın talepleri doğrultusunda adım atıldığı, bir gün o yandaş sendikanın toplantısında "yüzde 25", ikinci gün de grup toplantısında "yüzde 30" denilerek yapılan açıklamaların kamu çalışanlarının ve emeklilerin haklarını çözmeye yetmediği aşikârdır.

Emekli aylığı hesaplamalarında ciddi bir sorun var, aylık bağlama oranı eski hâline dönmelidir. Adalet ve Kalkınma Partisi iktidara geldiğinde, 2002 yılında en düşük işçi emeklisi aylığı asgari ücretin yaklaşık yüzde 40'ının üzerindeydi, bugün en düşük işçi emeklisi aylığı asgari ücretin yaklaşık yarısına denk gelmektedir. Emekli aylığındaki bu kaybın ana nedeni 1999 ve 2008 yıllarında yapılan yasa değişikliğidir. Bu yasa değişikliğiyle birlikte aylık bağlama oranları yüzde 70-75 seviyelerinden yüzde 35-40 seviyelerine düşmüştür, aylık bağlama oranları eski düzenlemesine yeniden çekilmelidir.

Emekli aylığının alt sınırı asgari ücret olmalıdır diyoruz. 2008'de yapılan yasa değişikliğiyle ilgili emekli aylıkları alt sınırı kaldırıldı; alt sınır geri getirilmediği müddetçe bu düzenlemenin başarılı olma şansı yok. Ocak 2023 itibarıyla emekli aylığının alt sınırı dosya bazında hazine katkısıyla 5.500 liraya yükseltilecek; bu, asgari ücretin yüzde 35 altına karşılık gelmektedir. Üstelik bu uygulama emekli aylığı gelirlerinin bu düzeye çekilmesi anlamına gelmiyor, emekliler kök aylıklarına zam alıyor ve aradaki fark hazine tarafından karşılanıyor; bu, kamuoyunda önemli bir yanılgıya yol açıyor. Emekli aylıklarının bu seviyeye çekildiği algısı yaratılıyor, oysa gerçek bu değil. Bu alt sınır uygulaması çarpık sonuçlar yaratıyor, emekliler arasında dengesizliğe yol açıyor. Örneğin, 2022 Aralık ayı itibarıyla 3.500 lira emekli aylığı alan bir kişinin emekli aylığı yüzde 57 zam artışıyla 5.500 liraya çıkarıldı fakat 4.250 lira emekli aylığı alan bir vatandaşa gelen zam yüzde 30 yani bu vatandaşın aldığı zam yüzde 27 oranında düşmüş demektir. İntibak yasası düzenlenmediği müddetçe bu tür çarpıklıklar devam edecek. Emekli aylığı hesaplaması yapılırken geçmişte kişinin prim ödemeleri güncellenirken, enflasyon, artı, büyüme oranlarının yüzde 100'ü eklenirken 2008'de yapılan yasa değişikliğiyle büyümenin sadece yüzde 30'u hesaba katılmaktadır. Özetle, emekli aylıklarının millî gelir artışından alacağı pay yüzde 100'den yüzde 30'a düşmüştür yani kayıp yüzde 70'tir; bu, yıllar içinde öyle bir duruma yol açmıştır ki hesaplanan emekli aylığı asgari ücretin yarısının bile altına düşmüştür. Bugün, emekli aylığının, en düşük emekli aylığının 8.506 liraya çıkarılması gerekir; eğer bu çıkarılmazsa 3.006 lira çok açık, net bir kayıp söz konusudur. Öte yandan, 5510 sayılı Yasa'ya göre işçi ve BAĞ-KUR emekli aylıkları resmî enflasyon oranının altındadır. Ayrıca, bir de şöyle bir tehlike var: "Resen emeklilik" diye bir uygulama geliyor. Bu resen emeklilik uygulaması insanları çok ciddi anlamda mağdur edecek.

Son olarak şunu söylemek istiyorum: 2002 yılında SSK'li 257 lira maaş alırken asgari ücret 184 liraydı. 2010 yılında 668 lira emekli aylığıydı, 576 lira asgari ücretti. Bugün geldiğimiz noktada emekli aylığı 5.500 lira, asgari ücret 8.506 lira.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN CEVDET YILMAZ - Son cümlenizi alalım.

YILDIRIM KAYA (Ankara) - 2021 yılında, Adalet ve Kalkınma Partisi iktidarında asgari ücretle 1.883 ekmek alınırken bugün bu oran 1.417 ekmeğe düşmüştür.

Bir de -hepiniz evinizde kızartmada kullanıyorsunuz- ayçiçeği yağından hesaplayayım. 2021 yılında asgari ücretle 5 litrelik ayçiçeği yağından 80 teneke alınırken bugün 42 teneke alınıyor. Hesaplar bunun üzerinden yapılır, isterseniz dolar üzerinden, çeyrek altın üzerinden de yaparız ama Adalet ve Kalkınma Partili milletvekili arkadaşlar buna itiraz ediyor, ben de yediğimiz ekmek ve ayçiçeği yağından hesapladım. Umarım bu yoksulluğu bir an önce hep beraber gideririz. Sizin gideremeyeceğiniz bu yoksulluğu beş ay sonra biz giderme sözü veriyoruz.