İSMAİL TAMER (Kayseri) - Evet, Teşekkür ediyorum değerli Başkanım.

Dilekçe Komisyonu ve İnsan Hakları İnceleme Komisyonumuzun değerli başkanları, Karma Komisyonumuzun değerli üyeleri, değerli denetçilerimiz, kıymetli basın mensupları; öncelikle hepinizi selamlıyorum, hoş geldiniz diyorum.

Malumunuz 12 Eylül 2010 referandumuyla Anayasa'ya dercedilen Kamu Denetçiliği Kurumu, aslında bizim devlet geleneğimizin dünden bugüne var olan bir sistemidir. İsveç Kralı'nın 1709 yılında Osmanlı Devleti'nde bulunduğu bir dönemde Divan-ı Hümayun ve kazaskerlerinin kurumlarından etkilenerek ülkesine gittiğinde bir yapı oluşturması ve arkasından da literatürde ombudsman başlangıcı olarak yer almaktadır. Aslında bu Kurum Osmanlı'dan beri gelen bir gelenektir, bir kurumdur. Kurulduğu günden bu yana bilinirliği artan Kuruma 2020 yılında yaklaşık 18.243 başvuru yapılmıştır. 2020 yılında devredilen dosyalarla birlikte 21.782 dosya bu dönemde incelemeye alınmıştır. Bu başvurulardan 3.160'ı dostane yollarla çözülmüş, başvurular hakkında 1.604 adet tavsiye kararları verilmiştir.

Kamu Denetçiliği Kurumunun kararlarına idarelerin uyum oranlarına gelindiğinde; 2013 yılında yüzde 20'lerdeyken 2021 yılında uyum oranı yüzde 79,50 olarak belirlenmiştir ki bu önemli bir gelişmedir. Bu istatistikler, Kamu Denetçiliği Kurumumuzun yıllar itibarıyla bilinirliğinin ve etkinliğinin arttığının da göstergesidir.

Karma Alt Komisyonumuz çalışma süresince 3 toplantı gerçekleştirmiştir. 23 Şubat tarihindeki ilk toplantımızda kamu denetçilerinden görev alanlar itibarıyla 2021 yılı raporlarıyla ilişkili bilgileri derledik, aldık. 23 ve 24 Mart tarihlerinde yaptığımız diğer 2 toplantımızı ise iki yıldır benimsenen usulde gerçekleştirdik. Bunun için Kamu Denetçiliği Kurumu kararlarını uygulanabilir nitelikte gören kurumlardan en çok tavsiye kararı gönderen ve bu kararlara uyum oranı en yüksek olan 3 kurumu belirledik, bunlar; yüzde 100 uyum oranıyla katılan Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, uyum oranı yüzde 99 olan Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü, yine uyum oranı yüzde 100 olan Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünü belirledik. Bu kurumları tavsiye kararlarına olumlu yaklaşımları ve bilgi, belge ve isteklerine hassasiyetleri nedeniyle takdire şayan bularak teşekkürlerimizi ilettik ve bir de plaket verdik. Kamu Denetçiliği Kurumu tavsiye kararlarını uygulanabilir nitelikte görmeyen kurumlardan kararlara uyum oranı en düşük olan 3 kurumu da ayrıca belirledik, bunlar; uyum oranı yüzde 35 olan Emniyet Genel Müdürlüğü, uyum oranı yüzde 19 olan Gelir İdaresi Başkanlığı, yine uyum oranı yüzde 30 olan Sosyal Güvenlik Kurumu idi. Tavsiye kararlarını uygulanabilir nitelikte görmeyen bu kurumları toplantımıza davet ederek bu tutumlarının gerekçelerini dinledik ve istişare ettik. Kamu Denetçiliği Kurumu kararlarını uygulanabilir nitelikte görmeyen bu kurumlarla yaptığımız istişarelerde, kurumların tavsiye kararlarını hassasiyetle değerlendirdiklerini ancak çoğu durumda da meri mevzuat gereği uymalarının imkânsız olduğunu belirttiler. Gösterdikleri hassasiyetten dolayı da kendilerine ayrıca teşekkür ettik.

Karma Alt Komisyonda 2014 yılındaki görüşmelerde Kurum tavsiye kararlarına olumsuz yaklaşarak idarelerin kararları uygulanabilir görmeme gerekçelerini değerlendirmeye, 2021 yılındaki görüşmelerde ise Kurum tavsiye kararlarına olumlu yaklaşan idarelerin takdir edilmesine başlanmıştı. Söz konusu dönemlerdeki uygulamalar değerlendirildiğinde de Kurum tavsiye kararlarına uyum oranlarının artmasında Karma Komisyonumuzun katkısını da bir tarafa bırakamayız, bunu özellikle belirtmiş olayım.

İdarenin bütünlüğü ilkesi çerçevesinde, hiyerarşik denetim yoluyla, devleti oluşturan kurum ve kuruluşların birbirleriyle uyum içerisinde bir bütün olarak çalışması sağlanmaktadır. Bu sebeple, Kurum tavsiye kararlarını uygulayan kurum ve kuruluşların hiyerarşik olarak üstünde bulunan bakan yardımcısı ve bakanların da takdire şayan olduğu kanaati Alt Komisyonumuzda hasıl olmuştu. Kurumun tavsiye kararı gönderdiği idareler ve uyum oranları dikkate alınmak kaydıyla hiyerarşik üst konumundaki bakan yardımcıları seviyesinde gönderilen karar sayısı ile uyma oranı hesaplanmıştır. 10'dan fazla tavsiye kararı sorumluluk alanında olan bakan yardımcılarımızdan karar sayısı ve uyum oranı en yüksek olan Adalet Bakan Yardımcımız Sayın Yakup Moğul, yine, Sağlık Bakan Yardımcımız Profesör Doktor Sabahattin Aydın, ayrıca, Spor Bakan Yardımcısı Sinan Aksu'yu çağırarak onları da bir ödüllendirmek kaydıyla buraya davet ettik. Böylece Kurum tavsiye kararlarına uyumun hiyerarşik olarak taltif edilmesi suretiyle, Kurum çalışmalarımıza destek sağlayabileceği öngörülmektedir. Komisyonumuzda çalışmalarımız boyunca fikirleriyle ve katılımlarıyla raporumuzun oluşmasına katkı sağlayan Alt Komisyondaki milletvekillerimize ve denetçilerimize şükranlarımı ve teşekkürlerimi bildiriyorum, emekleri için teşekkür ediyorum. Alt Komisyon Raporu'muzu üst Komisyona arz ettik.

Değerli Başkanım, ben de size teşekkür ederek sözü size bırakıyorum.

Teşekkür ediyorum.