AHMET SALİH DAL (Kilis) - Ben teşekkür ediyorum Sayın Başkanım.

Dilekçe Komisyonu ve İnsan Haklarını İnceleme Komisyonumuzun Değerli Başkanları, Karma Komisyonumuzun değerli üyeleri, Başdenetçimiz ve denetçilerimiz, kıymetli basın mensupları; öncelikle hepinizi saygıyla selamlıyorum, hoş geldiniz.

Malumunuz, 12 Eylül 2010 referandumuyla Anayasa'ya dercedilen Kamu Denetçiliği Kurumu aslında bizim devlet geleneğimizde dünden bugüne kadar var olan bir sistem. İsveç Kralının 1709 yılında Osmanlı Devleti'nde bulunduğu bir dönemde Divan-ı Hümayun ve kazaskerlik kurumlarından etkilenerek ülkesinde bir yapı oluşturması literatürde, ombudsmanlığın başlangıcı olarak yer almaktadır.

Kurulduğu günden bu yana bilinirliği artan kurumun 2013 yılında 7 bin civarında olan başvuru sayısı 2020 yılında yaklaşık 90 bin civarında gerçekleşerek büyük bir ilerleme kaydetmiştir. Benzer bir artış da kurumların KDK'nin kararlarına uyum oranlarında gerçekleşmiş, 2013 yılında yüzde 20'lerde olan uyum oranı 2020 yılında yüzde 76 olarak belirlenmiştir. Bu istatistikler, Kamu Denetçiliği Kurumumuzun yıllar itibarıyla bilinirliğini ve etkinliğini artırdığını göstermektedir.

KDK Yıllık Raporu'nun Karma Komisyonda görüşülme sürecinde Kurumun kararlarına uymayan idarelerin Karma Alt Komisyona davet edilerek uymama gerekçelerinin müzakere edildiği bir süreç yürütülmektedir. Geçmiş yıllardan farklı olarak, son iki yıldır kararlara titizlikle uyan kurumları da toplantılarımıza davet ediyoruz. Bu yıl ise ilk defa olarak tavsiye kararlarına uyum gösteren kurumlarımıza plaket vererek kendilerini ve diğer kurumları bu hususta teşvik etmek istedik. Bu çerçevede, 2020 yılında KDK'nin tavsiye kararlarına uyan Adalet Bakanlığı, şimdi 2 ayrı bakanlık olan Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı ve Millî Eğitim Bakanlığımıza KDK kararlarına gösterdikleri hassasiyetten dolayı yaptığımız 31 Mart ve 14 Nisan tarihli 2 toplantıda da Karma Alt Komisyon olarak teşekkür edip plaket verdik.

Adalet Bakanlığının olumlu yaklaştığı tavsiye kararında, sağır ve dilsiz olan bir mahkûmun yakınıyla görüntülü olarak görüşmek istemesi talebi üzerine, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü örnek cezaevi olarak Sincan Cezaevinden başlamak suretiyle bir görüntülü görüşme uygulaması başlatmıştır ve uygulamanın diğer cezaevlerine yaygınlaştırılacağı bilgisi verilmiştir. Adalet Bakanlığının özellikle pandemi döneminde yakınlarını görmekte zorlanan hükümlü ve tutuklular için böyle bir imkân tanıması memnuniyet vericidir.

Bir diğer tavsiye kararında doğuştan engelli bir kızımız, sürekli ağır engelli durumunun sehven yanlış yazılması sebebiyle evde bakım ücreti kesilerek geriye dönük borçlandırılmış, bu nedenle KDK'ye başvurmuş. Yapılan inceleme neticesinde Kamu Denetçiliği Kurumunun söz konusu borçlanmanın kaldırılması yönündeki tavsiye kararına Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı uymuş ve kızımıza yanlışlıkla çıkarılan borç silinerek evde bakım ücreti ödemesi devam ettirilmiştir.

Ele aldığımız bir diğer karar da başvurucu babasının gazilik durumunu belgelendirmesine rağmen bu durum dikkate alınmadan kendisine burs yerine öğrenim kredisi tahsis edilmesini şikâyet etmiş, KDK'nin yapmış olduğu yazışmalar neticesinde Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü, başvuranın öncelikli öğrenci kapsamında değerlendirilmesi ve almakta olduğu öğrenim kredisinin bursa çevrilmesi yönündeki tavsiye kararına uyarak öğrencimizin burs alabilmesi sağlanmıştır.

Diğer taraftan, çeşitli sebeplerden dolayı KDK'nin kararlarına uyamayan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığı, Gelir İdaresi Başkanlığı, Sağlık Bakanlığı, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı, Atılım Üniversitesi Rektörlüğü ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanlığını toplantılarımıza davet ederek kararlara uymama sebepleri üzerine istişarelerde bulunduk.

Kamu Denetçiliği Kurumu kararlarına uymayan kurumlarla yapılan istişarelerde, kurumların tavsiye kararlarını hassasiyetle değerlendirdikleri ancak çoğu durumda meri mevzuat gereği uygulamalarına imkân bulunmadığı için uyamadıkları anlaşılmıştır. Gösterdikleri hassasiyetten dolayı onlara da teşekkür ediyoruz.

Komisyon çalışmamız boyunca fikirleriyle ve katılımlarıyla raporumuzun oluşmasına katkı sağlayan siz değerli milletvekillerimize ve denetçilerimize teşekkür ediyorum. Yine, raporumuzun hazırlanmasında büyük emekleri olan uzman arkadaşlarımıza da teşekkür ediyorum.

Raporumuzun hayırlı ve uğurlu olmasını temenni ediyorum.

BAŞKAN MİHRİMAH BELMA SATIR - Sayın Başkanım, ben de tekrar size ve Alt Komisyon üyelerimize teşekkür ediyorum.

Bu dönem ilk defa genel müdürlerimize uyma kararları nedeniyle plaket vermeye başladık. Eğer uygun görülürse bir sonraki dönemde... Aynı bakanlığın birkaç genel müdürüne plaket verme noktasındaysa onların bağlı olduğu bakan yardımcısına, eğer aynı bakan yardımcısına bağlı başka, çoğalırsa bu plaket verme durumu ilgili bakana biz bu plaketi verelim. Hem daha görünür olsun hem de marifet iltifata tabidir; teşekkürümüzü de yapmış olalım, böyle bir uygulama başlatalım. Bu sefer ki iyi oldu diye düşünüyorum.

AHMET SALİH DAL (Kilis) - Zaten bu plaket verilmeyen kurumlar da toplantıda "Biz de önümüzdeki dönem bu plaketleri almak için çalışacağız." diye söz verdiler.

BAŞKAN MİHRİMAH BELMA SATIR - Amaç hasıl olmuş yani. Biz de mevzuat değişikliği gereken konularla ilgili de bundan sonrakinde en azından yasal düzenleme gereken, uymama gerekçeleri makulse biz onlarla da ilgili bir çalışma yapıp raporumuza daha detaylı yazabiliriz. Bu da hem milletvekillerimize, kanun teklifi verecek milletvekillerimiz için de bir ön hazırlık olur diye düşünüyorum. Ben tekrar çok teşekkür ediyorum.