AHMET SALİH DAL (Kilis) - Teşekkür ediyorum.

Çok Değerli Dilekçe Komisyonu ve İnsan Hakları Komisyonu Başkanlarımız, çok değerli milletvekili arkadaşlarım, çok kıymetli denetçilerimiz, değerli basın mensupları ve kıymetli katılımcılar; öncelikle 96'ncı yıl dönümünü kutladığımız cumhuriyetimizin millî birlik ve beraberlik duygusu içinde tüm yurtta karşılanmasından duyduğum kıvancı sizlerle paylaşmak istiyorum.

Komisyon Başkanımızın da belirttiği gibi 13 Şubat 2019 tarihinde KDK'nin 2018 Yılı Yıllık Raporu'nu ayrıntılı olarak incelemek üzere Karma Alt Komisyonumuzu kurmuştuk. Karma Alt Komisyonumuz 21 Şubat 2019 tarihindeki ilk toplantısında tarafımı Alt Komisyon Başkanı olarak seçmiştir. Alt komisyon üyelerimize tarafıma gösterdikleri teveccüh için teşekkür ediyorum.

Değerli alt komisyon üyelerimizle 3 tane alt komisyon toplantısı gerçekleştirdik. 14 Mayıs ve 16 Ekim tarihlerinde gerçekleştirmiş olduğumuz son 2 toplantıda KDK tavsiye kararlarına uymayan, bilgi ve belge temininde beklenen iş birliğini göstermeyen idarelerin temsilcileri ve KDK temsilcilerimizle toplantılar gerçekleştirdik. Yaptığımız toplantılar dışında da yıllık rapor çalışmaları kapsamında yasama uzmanlarımız ve KDK uzmanlarımızla birlikte çeşitli konular üzerinde görüş alışverişinde bulunduk.

14 Mayıs 2019 tarihli toplantımızda Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Hacettepe Üniversitesi Rektörlüğü temsilcilerini, 16 Ekim 2019 tarihindeki toplantıda da Biga ve Kadıköy Belediyeleri ile Türkiye Futbol Federasyonu temsilcilerinin KDK tavsiye kararlarına uymama, bilgi ve belge temininde gereken iş birliğini göstermemesinden kaynaklanan sorunları dinledik. Bu toplantılarda belki de yüz yüze olamamaktan kaynaklı bazı bürokratik tıkanıklıkları konunun muhataplarını bir araya getirerek açmış olduk. Bu anlamda özellikle son toplantımızda Biga ve Kadıköy Belediyesi temsilcileri KDK kararlarına uyma yönünde irade beyan ettiler, biz bundan memnuniyet duyduk ve kendilerine bir kez daha buradan teşekkür ediyorum. Bu, burada gerçekleşti.

BAŞKAN - Biz de teşekkür ediyoruz.

AHMET SALİH DAL (Kilis) - Toplantının Türkiye Futbol Federasyonuyla ilgili kısmında daha önceleri TFF'nin KDK'nin bilgi ve belge taleplerine karşı olan olumsuz tutumunu da Komisyonumuzun ısrarcı ve kararlı tutumu sayesinde KDK ile Federasyon arasındaki meseleyi de detaylı olarak irdeleme imkânı bulduk. Gerek KDK'nin özverili çalışmaları gerekse Karma Komisyonumuzun konuya gösterdiği hassasiyet sayesinde 2018 yılında kurumların tavsiye kararlarına uyma oranının yüzde 70 olarak gerçekleştiğini görmekteyiz. Ben bu noktada teamül hâlini alan idarelerin Karma Alt Komisyona çağırılarak meselenin kamuoyu önünde tartışılmasının da bir sonraki yıldaki tavsiye kararlarına uyma oranını yükselttiğini düşünüyorum.

Müsaadenizle KDK 2018 Yılı Yıllık Raporu hakkında bazı görüşlerimizi sizlerle paylaşmak istiyorum. Malumunuz olduğu üzere 16 Nisan 2017 tarihinde yapılan referandumla gerçekleştirilen Anayasa değişikliğinin ardından 24 Haziran 2018 tarihinde Cumhurbaşkanlığı hükûmet sistemine geçtik. Bu geçişle birlikte Türkiye Büyük Millet Meclisine bağlı olarak denetim yapan Kamu Denetçiliği Kurumunun rolü de önem kazanmıştır. Nitekim yapılan mevzuat düzenlemesiyle 703 sayılı KHK'nin 110'uncu maddesiyle KDK raporunda da ifade olunduğu üzere Cumhurbaşkanlığının idari iş ve işlemleri KDK'nin görev alanına dâhil edilmiştir yani KDK'nin denetim alanı genişletilmiştir. Aynı minvalde yeni hükûmet sistemine geçişle birlikte devlet işleyişindeki hızlı karar alma, hesap verebilir, şeffaf, vatandaş beyanına güvenen kamu yönetimi anlayışını geliştirmek için de bir dizi eylemler hayata geçirilmiştir. Bu kapsamda 2018/13 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'yle insan odaklı yönetim anlayışı doğrultusunda bürokrasinin azaltılması, kurumların görev alanı dışında kalsa bile vatandaşa süratli çözüm üretmek adına kamu kurum ve kuruluşlarına talimat verilmiştir.

2018 yılı raporlarındaki rakamsal verilere baktığımızda ise incelemeye alınan toplam 21.647 adet şikâyet başvurusunun 17.615 adetinin -ki bu yüzde 81'ine tekabül ediyor- sonuçlandırıldığını görmekteyiz. Yine, 2018 yılı içinde bu başvuruların 2.498'inin dostane yöntemlerle çözüme kavuşturulduğunu gördük. Bu anlamda toplamda 946 adet tavsiye kararıyla mahkemelerin iş yükünün azaltılmasına katkı sağladığını söylemek gerek. Alt komisyon raporumuzda da bu konulara detaylıca yer verdik. Raporumuzun özellikle görüş ve öneriler kısmında KDK'ye yapılan başvuru sayılarında bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 3'lük bir artışın olduğunu gördük. Bu, şimdiye kadar yapmış olduğumuz toplantılarda Başdenetçimiz Sayın Şeref Malkoç'un da ifade ettiği gibi kurumun tanınırlığının bir göstergesi olarak görülebilir.

Bu arada da teşekkür ediyoruz, dün İnsan Hakları Komisyonunda kişisel verilerin korunmasını görüşüyorduk, orada Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'yla ilgili vatandaşlarda KDK kadar tanınırlığın ve bilinirliğin olmadığını söylemiştik ama KDK gerçekten bu konuda büyük bir özveri göstermiştir.

Yine, Sayın Başdenetçimizin 16 Ekim 2019 tarihli Karma Alt Komisyon toplantımızda ifade ettiği bir hususu dile getirmek isterim. Anayasa'mızda idarenin her türlü eylem ve işleminin yargı denetimine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır. Sayın Malkoç burada 6328 sayılı Kanun düzenlenirken idarenin eylem ve işlemlerinin yanı sıra tutum ve davranışlarının da inceleme alanına dâhil edildiğini belirttiler. Bu anlamda anayasal bir hükmün, vatandaşın hak arama özgürlüğünün ve kültürünün geliştirilmesi bakımından biraz daha esnetildiğini görüyoruz. Bu, ülkemizdeki hak arama mekanizmalarının etkinliğinin artırılması bakımından oldukça önemli bir yaklaşım.

Ayrıca raporumuzda, yine yaptığımız toplantılarda KDK tarafından birçok defa dile getirilen bazı istemlere yer verdik. Bu kapsamda bazı ülkelerdeki ombudsmanlık kurumlarının yetkilerini de değerlendirdik. İspanya ve Portekiz ombudsmanlarının Anayasa Mahkemesine kanunların Anayasa'ya aykırılığı konusunda başvurabilmesi, İsveç Ombudsmanının mahkemelerin duruşmalarına ve müzakerelerine katılabilmesi, yönetsel kuruluşların toplantı ve müzakerelerinde hazır bulunabilmesi, ayrıca dünyadaki muadil kurumlarda bulunduğu üzere resen inceleme yetkisi verilmesi dikkate alındığında, idarenin denetiminde daha etkin hâle gelmesi amacıyla Kamu Başdenetçisinin görev ve yetkilerinin yapılacak bir yasal düzenlemede genişletilmesinin faydalı olacağı yönünde değerlendirmelerde bulunduk.

Son olarak, ben tüm bu çalışmalarda, başta Dilekçe Komisyonu Başkanımız Sayın Mihrimah Belma Satır Hanımefendi, İnsan Haklarını İnceleme Komisyonumuz Başkanı Sayın Hakan Çavuşoğlu Beyefendi, Karma Komisyon üyelerimiz, Alt Komisyon üyelerimiz, KDK Başdenetçisi Sayın Şeref Malkoç ve denetçiler ve TBMM yasama uzmanları ve KDK'nin yetkin uzmanlarına, toplantımıza katılan kurum ve kuruluşların değerli temsilcilerime, toplantılarımızı ilgiyle takip eden kıymetli basın mensuplarımıza teşekkür etmek istiyorum. Kamu Denetçiliği Kurumu 2018 Yılı Yıllık Raporu Hakkında Karma Alt Komisyon Raporu'muzun ve nihayetinde sizlerin kıymetli görüşleriyle olgunlaşacak Karma Komisyon Raporu'muzun hayırlara vesile olmasını Cenab-ı Hak'tan niyaz ediyorum.

Hepinizi sevgi ve saygıyla selamlıyorum.