SÜLEYMAN GİRGİN (Muğla) - Sevgili arkadaşlar, kömürün karasını yüz karasına çeviren sistemin adıdır redevans. Maden işçisine "Arkadaşlarım aşağıda kaldı, ben yaşıyorum." diye mahcubiyet yaşatan sistemin adıdır redevans. Yer altında beş dakika soluklanırsınız, elinde lambasıyla birisi gelir, der ki: "Hadi, hadi." Yer altında çalışanlar bilir, siz maden işçisi olarak "Orası göçecek, ben giremem." dersiniz ama elinde lamba olan o vatandaş "Hadi, hadi." der. Çünkü işçiyi ne kadar çok çalıştırırsa, amirin yani taşeronun cebine o kadar para girecektir. İşte bu ölümüne çalıştırmanın adıdır redevans.

Burada konuşulan her konu çok önemli, bütün hatiplere saygı duyuyorum ama redevans konusu çok önemli. İsterdim ki her konuşmacı burada bu redevansı konuşsun. Redevansı siz, Soma'da, Elbistan'da, Şırnak'ta yer altında kalan, Ermenek'te yer altına girip bir daha çıkamayan işçilerin ailelerine sorun. Redevansı siz, Babalar Günü'nde "baba" diye toprağa sarılan işçilerin çocuklarına sorun.

Değerli arkadaşlar, kusura bakmayın, çok sinirliyim çünkü "redevans" denildiği zaman... Keşke önceki Enerji Bakanımız burada olsaydı. 301 kişi öldü, o gece saat dörtte ben oradaydım. Dönemin Enerji Bakanı "301'le ocağı kapatacağız." dedi. Çalışma Bakanı lütfedip ocağa bile gelmedi. "Çıkarmamız gereken dersler var." dediler, hani nerede? Ne dersi çıkardınız? Bunu mu getirdiniz? Hangi yüzle bu yasayı çıkarıyorsunuz? (CHP sıralarından alkışlar)

Değerli milletvekilleri, 41 sıra sayılı Maden Kanunu'yla ilgili Teklif'in 20'nci maddesiyle, TTK ve TKİ'nin uhdesinde bulunan sahaların bölünerek devredilmesi öngörülüyor. Birincisi, bu maddeyle, adı geçen kurum ve kuruluşların yasal yükümlülüğü ortadan kaldırılıyor. İkincisi, bu maddeyle, adı sık sık maden kazalarıyla gündeme gelen yer altı madenciliğinde iş sağlığı ve iş güvenliği tedbirleri daha da kötü hâle geliyor. Üçüncüsü, bu madde madencilikte sürdürülebilir olmayı ortadan kaldırıyor. Kısacası, madencilik sektöründe 19'uncu yüzyılın şartlarına geri dönmek olan redevans garabetinin ortadan kaldırılması gerekirken, yönetmelik statüsünden kanun statüsüne getirilerek şimdiye kadar yaşanan acılardan ders çıkarılmadığı da görülmekte.

Nedir redevans sevgili arkadaşlar? Redevans, maden ruhsat sahalarının işletme hakkının, özü kendisinde kalması kaydıyla, hak sahibi tarafından sözleşmeyle gerçek veya tüzel kişiye belli bir süre kiralanması demektir. Redevans sistemi, Türkiye'de, devletin madeni kiraya vermesi ve karşılığında madendeki üretimi, belirli bir fiyat üzerinden tüm ürettiğini satın alması şeklinde yürüyor.

Neden ihtiyaç duyuluyor bu redevansa, onu da söyleyeyim arkadaşlar. Devlet, redevansçıya maden sahası kiralıyor, sonra da ona amiyane tabirle diyor ki: Benden daha az maliyetle bu üretimi yapacaksın. Alıcın hazır, ben alacağım, ne kadar kömür çıkartırsan hepsini ben alacağım. Ben devletim, senin kadar iş güvenliğinden taviz veremem, işçinin emeğini senin kadar sömüremem; gel bu kuralsızlığı, bu kanunsuzluğu sen yap, ben gözümü kapalı tutarım. İşte redevansın amiyane tabirle Türkiye'de geldiği nokta budur.

Daha sonra ne oluyor? Daha sonra da işçi ile işvereni baş başa bırakıp kenara çekiliyor. İşçiyi, işverenin daha fazla kazanma hırsına ve iştahına terk ediyor. İşveren de hazır kiraladığı ocaktan nasıl en fazla sürüm alırım düşüncesiyle ocağı kapasitesinin üzerinde çalıştırma gayreti içine giriyor. Baro raporlarına göre de Soma'daki kazanın sebebi üretim zorlamasıdır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

SÜLEYMAN GİRGİN (Devamla) - Bir dakika rica ediyorum.

BAŞKAN - Tamamlayalım lütfen.

SÜLEYMAN GİRGİN (Devamla) - Değerli milletvekilleri "Önce insan değil, önce kömür." diyen sistemin adıdır redevans. "Redevans" denen ölüm makinesinin siyasi sorumlusunu da size göstereyim. İşte... Soma faciasında dönemin Çalışma Bakanı diyor ki yanındaki Enerji Bakanına: "Sorumlu Enerji Bakanı, madenler ona bağlı." İşte... Siyasi sorumlu da suçu birbirine atan AKP iktidarıdır.

Değerli milletvekilleri, redevans, işçi sömürüsü ve işçi hayatı üzerinden rant aktarımı demektir. Redevans, insan emeği ve hayatı üzerinden maliyet düşürmek demektir. Redevans, vahşi kapitalizmin dişleri arasına atılan maden işçileri demektir. 2004 yılından bu yana, özel şirketlere işletme izni verilmesiyle birlikte, madenlerde yaşanan iş cinayetleri 3 kat artmıştır. Redevans, yeni Soma faciaları, ölümler ve anaların gözyaşı demektir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

SÜLEYMAN GİRGİN (Devamla) - Başkanım, rica ediyorum.

Değerli milletvekilleri, yapılması gereken, madencilik sektörü gibi kritik bir sektörde maden bakanlığı kurularak kamunun öncülüğünde planlı bir kalkınma stratejisinin hazırlanmasıdır. Şunu bilelim ki tarihten ders çıkarmayanların kömür karasıyla değil, yüz karasıyla anılması şaşırtıcı değildir. Madencilerin onurlu safında yer almayanları bekleyen tek şey bu yüz karasıdır. Bununla yaşamak isteyenlere dur demeyiz ama bu yasaya dur diyeceğiz ve onay vermeyeceğiz.

Hepinizi saygıyla selamlıyorum. (CHP sıralarından alkışlar)