ELİF ESEN (İstanbul) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; sizleri saygıyla selamlıyorum.

Görüşmekte olduğumuz 5'inci madde idare mahkemelerinde tek hâkimle karara bağlanacak davaların kapsamını genişletiyor. Öğrencilerin disiplin, sınıf geçme, not, yurt, kredi ve burs işlemleri; kamu görevlilerinin geçici görevlendirme, izin, lojman ve yolluk uyuşmazlıkları; 65 yaş aylığına ilişkin davalarla meslek kuruluşlarının bazı disiplin cezaları artık heyet yerine tek hâkim önüne bırakılıyor. İktidar bu düzenlemeyi hız ve verimlilik kavramlarıyla savunuyor. Elbette, hiçbir vatandaş yıllarca mahkeme kapısında beklememeli ancak hak, hukuk ve adalet, hız ve tek kişinin sübjektif kararına kurban gitmemelidir, vatandaş devletinin adalet sistemine güvenebilmelidir. DEVA Partisinin Adil Yargı Eylem Planı da yargılamaların makul sürede tamamlanmasını, adalete erişimin hızlandırılmasını ve vatandaşın işinin kolaylaştırılmasını elbette savunmaktadır. Ancak bizim anlayışımızda hız adil yargılamanın gereklerinden biri, adaletin tecellisini zayıflatan bir anlayış değil çünkü adaletin ölçüsü yalnızca dosyanın ne kadar çabuk kapatıldığıyla alakalı değildir; asıl mesele, kararın ne kadar dikkatli müzakere edilmiş, gerekçeli, denetlenebilir ve daha da önemlisi ne kadar hakkaniyetli ve adil olduğuyla ilgilidir.

Adalet Bakanlığı bu kapsama giren on binlerce dosyadan söz ediyor fakat önümüzde bu uyuşmazlıklardaki kaldırma oranlarını, bölgesel içtihat farklılıklarını, ortalama karar sürelerini ve tek hâkime geçişin ne kadar zaman kazandıracağını gösteren bir etki analizi de yok. Veri olmadan güvence azaltmak reform değildir sayın iktidar milletvekilleri, devlet açısından sıradan görünen bir dosya vatandaşın bütün hayatının değişmesine, kararmasına sebep olabilir. Bir öğrencinin bursunun kesilmesi, yurdundan çıkarılması ya da notunun yanlış belirlenmesi eğitim hayatının sona ermesi ve geleceğinin tehlikeye girmesi demektir. Bir öğretmenin "geçici görevlendirme" adı altında ailesinden ve yaşadığı kentten uzaklaştırılması yalnızca teknik bir personel işlemi de değildir, ailenin parçalanması demektir aynı zamanda. Muhtaçlık aylığını bekleyen yaşlı bir vatandaş için ise o dava evine ekmek girip girmeyeceğiyle alakalıdır. İlgili idari yargının temel görevi kamu gücü karşısında bireyi korumaktır. Sayın İdris Şahin Vekilimizin de daha önce ifade ettiği gibi idari yargı vatandaşın devlet karşısındaki en önemli güvencelerinden biridir. DEVA Partisi olarak yargının hızlı ve etkin çalışmasını elbette istiyoruz fakat bunu istişare ortamını kaldırarak, tek kişinin sübjektif kararına bırakarak, güvenceleri azaltarak değil, hâkim ve yardımcı personel sayısını, kurumsal kapasiteyi ve teknolojik altyapıyı güçlendirerek sağlamalıyız. Bu arada, personel sayısını kısıtlamak yerine iş yapmadan para alan binlerce bankamatik memuruna artık bir el atsanız daha iyi olacak fakat bu daha geniş bir zamanın konusu. Heyet incelemesi yalnızca üç hâkimin imzası değildir. Görüşlerin karşılaştırılması, dosyanın birlikte müzakere edilmesi, ortak akılla hataların fark edilmesi ve kararın mahkeme içinde denetlenmesidir. İş yükünün çözümü, bu orta aklı sistemden çıkarmak olamaz. Üstelik bu maddeyi teklifin 7'nci maddesinden de ayrı değerlendiremeyiz. Bir taraftan tek hâkimle görülecek davanın alanı genişletiliyor, diğer taraftan da davalıların önemli bir bölümü Danıştay denetiminin dışında bırakılıyor. Böylece, vatandaş önce heyet güvencesini ardından da yüksek yargı incelemesini kaybediyor. Bu teknik, iş yüküne vatandaşın hak arama yollarının kurban edilmesidir. Meslek kuruluşları yönünden de açık bir dengesizlik var. Kamu görevlilerinde sadece uyarma cezası tek hâkim kapsamına alınırken avukatlar ve diğer meslek mensupları bakımından kınama ve para cezaları da kapsama sokuluyor. Hukuk güçlüye kalkan, hakkını arayan vatandaşa kapalı kapı olmamalıdır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

ELİF ESEN (Devamla) - Adaleti hızlandırmanın yolu adaletin güvencelerini eksiltmek değildir.

Bu hâliyle 5'inci maddeye karşıyız.

Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum. (YENİ YOL, CHP ve İYİ Parti sıralarından alkışlar)