İYİ PARTİ GRUBU ADINA YAVUZ AYDIN (Trabzon) - İYİ Parti Grubu olarak fındık üreticilerimizin sorunlarının araştırılması ve millî bir fındık politikasının oluşturulmasına yönelik araştırma önergemiz üzerine söz almış bulunuyorum. Bu vesileyle yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum.

Değerli milletvekilleri, fındık Karadeniz'in alın teridir, Türkiye'nin millî ürünüdür, yüz binlerce üreticinin, milyonlarca vatandaşımızın geçim kapısıdır. Buna rağmen, Türkiye dünya fındık üretiminde lider olduğu hâlde fındığın fiyatını belirleyen ülke olamamıştır. Üretim bizde, emek bizde bahçe bizde fakat fiyat iradesi yabancıların elindedir; itirazımız tam da bunadır.

Değerli milletvekilleri, fındıkta en kritik meselelerden biri rekolte hesabıdır. Rekolte fiyatı belirleyen, piyasayı yönlendiren, ihracat sözleşmelerini etkileyen, üreticinin cebine girecek parayı belirleyen en önemli etkendir. Bu nedenle, rekolte açıklaması üreticinin alın terini daha sezon başlamadan baskılayan bir araca dönüştürülmektedir.

Şimdi, rakamlar ortadadır, bu rakamlara baktığımızda, tahmini rekolte ile pazara inen miktara baktığımızda ciddi bir yanılma oranı ve payı vardır. 2021 yılında 675 bin ton rekolte açıklanmış fakat gerçekleşen, pazara inen miktar 374.910 kilogram olmuş yani aradaki fark 300 bin ton, yanılma oranı yüzde 44,5'tir. Yine, 2022 yılında 759.274, pazara inen 624 bin ama aradaki fark 134.998, yanılma oranı 17,8. Yine, 2023 yılında yanılma oranı 43,8. Şimdi, 2025 yılına baktığımızda 499 bin ama gerçekleşen, pazara inen miktar 316.220 yani 182.828 ton yanılma payı var, oranı yüzde 36,6. Şimdi, son beş yılın ortalama yanılma payına baktığımız zaman yüzde 31 bir yanılma payı ortaya çıkıyor. Şimdi, 2026 yılında TÜİK'in ilk açıkladığı oran 715 bin. Peki, bu yanılma oranının toplam ortalaması kaç? Yüzde 31. Bu hesaba göre baktığımızda ilk açıklanan rakam ile yanılma oranını hesapladığımızda demek ki gerçekleşecek olan, pazara inecek olan miktar 500 bin ton civarında olacak. Yine, son beş yıllık toplamda yaklaşık 3 milyon 391 bin ton tahminî rekolte açıklamışsınız, gerçekleşen rekolte 2 milyon 373 bin ton olmuştur, aradaki yanılma farkı 1 milyon tonu aşmaktadır. Bakın, arkadaşlar, istatistik bilimi der ki: Bir tahmin sürekli aynı yönde ve yüksek oranlarda gerçekten sapıyorsa burada sıradan bir hatadan söz edilemez. Burada sistematik bir kasıt vardır. Peki, bu neye yol açmaktadır? Söyleyeyim: Sezon başlamadan yüksek rekolte açıklanmakta, piyasaya ürün bol algısı verilmekte ve tüccar, ihracatçı, küresel alıcı hesabını buna göre yapmaktadır, üreticilerimiz de böylece daha fındığını toplamadan düşük fiyat psikolojisine mahkûm edilmektedir, sonra pazara inen ürün açıklanan rekolteyle -biraz önce tabloda da gösterdiğim gibi- örtüşmemektedir ancak bu şekilde fiyat algısı kurulmuş, fındık üreticisinin emeği fındık daha dalındayken ucuzlatılmış, üreticilerimizin alın teriyle oynanmıştır.

Nitekim, biz bu tabloyu Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı'ya da sorduk. Bakın, 10 Haziran 2026 tarihinde verdiğimiz bu soru önergesinde rekolte tahminleriyle gerçekleşen üretim arasındaki farkın nedenlerini, sayım yöntemlerini ve Bakanlığın yeni bir denetim modeli kurup kurmayacağını sorduk. Türkiye Büyük Millet Meclisi İç Tüzük'üne göre on beş gün içerisinde cevaplanması gereken önergemiz aradan geçen süreye rağmen hâlâ cevapsız bırakılmıştır. Tüm bunlar göz önünde bulundurulduğunda şu soruyu Tarım Bakanına sormak gerekir: Sayın Yumaklı siz de mi yabancı şirketlere hizmet ediyorsunuz; bu sorunun cevabını Sayın Yumaklı'dan bekliyorum.

Değerli milletvekilleri, bir diğer mesele, TMO'nun fındık politikalarıdır. TMO üreticiyi korumak için vardır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Tamamlayın.

YAVUZ AYDIN (Devamla) - Tamamlıyorum.

TMO bunları yapmak yerine, hasat öncesi piyasaya ucuz fındık sürerek göstere göstere yabancı tekelin yani Ferrero'nun ekmeğine yağ sürmektedir. Üretici daha yüksek fiyat beklerken hasat öncesi TMO tarafından düşük fiyatlı fındık satışı yapmak kimin işine yaramaktadır? Soruyorum size Sayın Yumaklı, kimin işine yaramaktadır? Peki, buna cevap verebilecek iktidarın Karadeniz Bölgesi milletvekilleri var mıdır? Ne yazık ki yoktur çünkü siz geçtiğimiz yılda kokarca meselesini burada gündeme getirdiğimde fındık bölgesinin milletvekili yerine Burdur milletvekilini konuşma yaptırmayı tercih ettiniz. Bugün üretici gübreyle, ilaçla, mazotla, enerjiyle, işçilikle mücadele ediyor. Geçtiğimiz yıl TMO fiyatı 195 lira olarak açıkladı, sezon içinde serbest piyasada fiyat 380 TL'yi görmüşken bu yıl da üreticilerimiz 300 TL'nin üzerinde bir fiyat beklemektedir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

YAVUZ AYDIN (Devamla) - Tekrar ediyorum: Fındık üreticisi sadaka değil, alın terinin hakkını istemektedir diyor, Genel Kurulu selamlıyorum. (İYİ Parti ve CHP sıralarından alkışlar)