YENİ YOL GRUBU ADINA ELİF ESEN (İstanbul) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; sizleri saygıyla selamlıyorum. YENİ YOL Grubu adına söz almış bulunuyorum.

Gündeme sert bir giriş yapan Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı tahkim dosyası yalnızca teknik bir hukuk uyuşmazlığı değildir. Bu dosya devlet yönetiminde öngörü, uluslararası yükümlülüklere bağlılık, kurumsal sorumluluk ve kamu kaynaklarının korunması meselesidir yani bir yönetim ve iş yapış anlayışıdır. Uyuşmazlığın temelinde 1973 tarihli Boru Hattı Anlaşması ve sonraki düzenlemeler bulunmaktadır. Irak 2014 yılında Milletlerarası Ticaret Odası nezdinde tahkime başvurarak Irak Kürt Bölgesel Yönetimi tarafından üretilen petrolün Irak merkezî makamlarının talimatı dışında Ceyhan'dan ihraç edildiğini ileri sürmüştür. Milletlerarası Ticaret Odası ICC nezdinde Paris'te oluşturulan hakem heyetinin 13 Şubat 2023 tarihli kararında Irak Petrol Bakanlığının talimatlarına aykırı biçimde Ceyhan'da petrol yüklemesini ve 2014'ün ilk aylarında Iraklı görevlilerin tesise erişiminin engellenmesini anlaşmaya aykırı bulmuştur. Ancak Irak'ın bütün talepleri kabul edilmemiş, Türkiye'nin Irak'ın ödenmemiş asgari taşıma yükümlülükleri ve taşıma ücretlerine ilişkin bazı karşı talepleri de hakem heyetince haklı görülmüştür. Türkiye ayrıca Mart 2014'te 46 inçlik boru hattının bombalanmasıyla şartların esaslı biçimde değiştiğini de savunmuş, hakem heyeti bu olayın gerçekten esaslı bir şart değişikliği oluşturduğunu kabul etmiş, ancak daha önce başlamış bir uygulamayı geriye dönük olarak hukuka uygun hâle getiremeyeceğine hükmetmiştir. Bu ayrıntı önemli yani Türkiye'nin bütün savunmaları reddedilmemiştir, haklı bulunan tarafları olmuş fakat kabul edilen hususlar da temel ihlali ortadan kaldıramamıştır. Karşılıklı anapara kalemlerinin mahsubu sonucunda Türkiye'nin Irak'a faiz öncesi yaklaşık 1 milyar 471 milyon dolar yani yaklaşık 70 milyar Türk lirası ödemesine karar verilmiştir. Bu nedenle, dosyayı, sadece "Türkiye her bakımdan kaybetti." diye anlamak da "Irak'ın taleplerinin çoğu reddedildi, ortada sorun yok." demek de gerçeğin tamamını yansıtmamaktadır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Tamamlayın lütfen.

ELİF ESEN (Devamla) - Türkiye'nin, kararının belirli bölümlerinin iptali için Paris'te açtığı dava reddedilmiştir. Bu bir temyiz değil, hakem kararının kısmen iptaline yönelik başvurudur. Bununla birlikte, karşılıklı alacaklara uygulanacak faizler ve Washington'da devam eden tanıma ve tenfiz süreci nedeniyle nihai mali tablo henüz netleşmemiştir.

Sonuçta, ülkemizin kasasından çıkacak ve vatandaşın vergileriyle, alın teriyle ödeyeceği yaklaşık 70 milyar lira ortada duran bir gerçek. YENİ YOL Grubu olarak meseleyi peşin suçlamalarla değil; hesap verilebilirlik, şeffaflık ilkeleriyle ele alınıyoruz. Irak'ın itirazlarına rağmen işlemler hangi karar ve talimatlarla sürdürüldü, öğrenmek istiyoruz. BOTAŞ ve ilgili bakanlıklar, siyasi makamları hukuki risk konusunda ne zaman uyardı? Kararın mali sonuçları neden bütün unsurlarıyla...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

ELİF ESEN (Devamla) - Türkiye'nin uğrayabileceği zararın ilgili taraflara rücu edilmesi için hangi adımlar atıldı; biz bunların bir araştırma komisyonuyla araştırılmasını ve gerçeklerin ortaya çıkarılması teklifini kabul ediyoruz, destekliyoruz.

Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum. (YENİ YOL sıralarından alkışlar)