AYLİN YAMAN (Ankara) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum.

Bugün Dünya Hemşireler Günü. Ülkemizdeki tüm sağlık çalışanlarının yaklaşık yüzde 20'sini, hekim dışı sağlık çalışanlarının ise yarısını oluşturan hemşireler, hiç şüphesiz ki bu oranla sağlık sistemindeki tüm sıkıntıları bizzat hisseden ve hissettiren gruptur.

Her yıl önemli etkinliklerle gündeme taşınan Dünya Hemşireler Günü'nün bu yılki teması "Güçlendirilmiş Hemşireler Hayat Kurtarır" olarak belirlenmiştir. Türkiye'de insan gücü planlamasından çalışma koşullarına, ücret politikalarından mesleki yetki alanlarına kadar birçok başlıkta hemşireler sayısız sorun yaşamaktadır. Bu nedenle, güçlendirmeye sorunları çözerek başlamamız gerekiyor. Nedir bu sorunlar?

En temel sorun, hemşire sayısının yetersizliği ve iş yüküdür. Türkiye'de 1.000 kişiye düşen hemşire oranı sadece 3,8'dir ki bu rakam OECD ortalamasının yaklaşık 1/3'ü kadardır. Özellikle yoğun bakım, acil servis ve yataklı servislerde iş yükü çok ağırdır. Bu durum, tükenmişlik ve hata riskini arttırmaktadır.

Bu yoğun çalışma temposuna rağmen hemşire ücretleri insanca yaşamayı karşılamaktan uzaktır. Emekliliğe yansıyan, eğitim düzeyi ve uzmanlıkla orantılı olan adil bir ücret sistemi bulunmamakta, maalesef birçoğu güvenceli kadrolarla istihdam edilmemektedir. Farklı bakanlıklardaki hemşire kadroları, kamuda ve üniversitede aynı işi yapan kadrolar, aynı hastanede farklı bölümlerde, aynı bölümde farklı tip kadrolarda, kısacası aynı işi yapanlar arasında ücret farklılıkları mevcuttur.

Ayrıca, aile sağlığı merkezlerindeki grup elemanı modelinde çalışanlar gibi kabul edilemez koşullarda çalışan hemşireler bulunmaktadır. Uzun çalışma saatleri ve nöbet yükü çok ağırdır, buna rağmen ödenmeyen fazla mesailer bulunmaktadır.

İş yükünün bir nedeni ise hemşirelerin maalesef görev ve sorumluluklarının dışında işlerle meşgul edilmesidir. Hemşirelikte bir görev tanımı kargaşası yaşanmaktadır. Bu iş yükü ve tempoya rağmen kamu atamaları ihtiyacın çok altındadır. Bu durum, kontrolsüzce mezun veren ama atanamayan hemşirelerde derin bir kaygıya ve umutsuzluğa neden olmaktadır. Sağlıklı insan kaynağını maliyet kalemi olarak görenler, sağlık çalışanına yapılan yatırımın geri dönüşünün çok daha anlamlı olduğundan maalesef haberdar değildir. (CHP sıralarından alkışlar)

Hemşirelik hizmetlerinin yönetiminde derhâl vazgeçilmesi gereken sözleşmeli yöneticilik modeli bulunmaktadır. Başhemşirelik uygulamasına geri dönülmesi elzemdir. Yönetici hemşireler liyakat esaslı atanmalıdır. Konuyu yeterince bilmeyen kişilerle yönetim, bakım süreçlerine zarar vermekte, çalışanı tüketmektedir. Hemşirelikte uzmanlaşma motive edilmeli ve uzmanlaşma özlük haklarına da yansımalıdır. Yüksek lisans yapan uzman hemşirelerin görev, yetki ve ücret açısından yeterince ayrışmaması önemli bir sorundur ve uzmanlaşmayı değersizleştirmektedir.

Hemşirelik eğitiminin asgari koşulları YÖK tarafından yeniden çalışılmalıdır. Öğrenci kontenjanları nitelik esas alınarak belirlenmeli, öğretim elemanı sayısı bir standarda bağlanmalıdır. Yeni açılan okulların mevcut kriterleri karşılama durumları mutlaka değerlendirilmelidir.

Sağlıkta şiddet, hemşireleri doğrudan etkilemektedir. Başta acil servisler olmak üzere yoğun hasta trafiği olan birimlerde sözlü ve fiziksel şiddet riski güvenlik zafiyeti yaratmaktadır. Artan hasta yoğunluğu ve kayıt yükü nedeniyle hemşireler artık her geçen gün daha fazla malpraktis ve hukuki risk altındadır.

Tüm bu sorunların yanı sıra nüfusumuz yaşlanmakta ve yaşlılık bakım yükünü de beraberinde getirmektedir. Yaşlılıkta artan kronik hastalıklar, artan yatış gün sayıları, ilaç takibi, yara bakımı, rehabilitasyon ve palyatif bakım ihtiyacı, evde bakım ve uzun dönem bakım hizmeti ihtiyacı her geçen gün hemşire ihtiyacını artırmakta fakat bu ihtiyaç göz ardı edilmektedir. Hemşireler için iyi çalışma koşulları, hasta ve toplum için de iyi bakım ve yaşam koşulları demektir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Tamamlayın lütfen.

AYLİN YAMAN (Devamla) - Hemşire başına düşen hasta sayısı olması gereken düzeyde tutulduğunda hasta güvenliği sağlanmakta, sağlık hizmet sunumundaki göstergeler iyileşmekte ve beraberinde sağlık ekonomisine de katkı sunmaktadır. Hemşirelere yeteneklerini sonuna kadar kullanabilme fırsatı sunulduğunda, adil ve güvenli çalışma koşulları sağlandığında, yetkinlikleri artırıldığında, klinik karar süreçlerine dâhil edildiklerinde kazanan her zaman sağlık sistemi olmaktadır. Kısacası, bu yılın teması olan "güçlendirilmiş hemşireler" daima hayat kurtarmaktadır.

Teşekkür ederim. (CHP sıralarından alkışlar)