İYİ PARTİ GRUBU ADINA ERHAN USTA (Samsun) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Genel Kurulu, sizleri saygıyla selamlıyorum.

Bizim bugünkü araştırma önergemiz enerji arz güvenliğiyle ilgili. Aslında, ben bu araştırma önergesini bu İran savaşından önce, İran'a yapılan müdahaleden önce vermiştim. Yani, şu anlamda söylüyorum: Bu konu, bu savaştan önce de zaten kritik bir konuydu, savaşla birlikte çok daha kritik hâle geldi. Malum, Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail, İran'a saldırdı, İran da kendisini korudu ve bu iki devletin bölgedeki müttefiklerine misilleme yaptı, yapıyor ve bu konular da enerji konusunda ciddi bir sıkıntıya yol açıyor.

Şimdi, Hürmüz Boğazı, az önce de konuşuldu. Ham petrolün yüzde 20'si yani ticarete konu olan ham petrolün yüzde 20'si Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor. İşte, İran'a müdahaleden önce, İran savaşından önce 65 dolardı, bugün itibarıyla şu anda 96 dolar civarında Brent petrolü görüyoruz. Türkiye maalesef ham petrolde aşırı bir şekilde dışa bağımlı, yüzde 90'ın üzerinde dışa bağımlılığımız var. Bu konuda yirmi dört yıllık AK PARTİ hükûmetleri de maalesef hiç mesafe katedemedi. Aslında, bulunduğumuz coğrafi konum Türkiye'yi bölgedeki ticaret merkezi, ham petrolde enerji ve ticaret merkezi hâline getirebilirdi. Bu konu çok konuşuldu Türkiye'de, bizim bürokratlığımız döneminde de çok konuşuldu fakat bu konuda maalesef bir mesafe alınamadı. Yapılması gereken şey, Hükûmetin vakit geçirmeden, bir an evvel stratejik ham petrol stokları oluşturmak üzere bir çalışma yapmasıdır ama zaten Hükûmetin bu çalışmayı yapabilecek durumda olduğunu da pek zannetmiyoruz, o yüzden biz Meclis araştırması önergesiyle bu konuyu Meclis gündemine getirdik.

Şimdi, ham petrolde böyle stoklarla ilgili problemimiz var. Doğal gazda Tuz Gölü şu anda çalışmıyor, teknik olarak çalışmıyor, orada bir depolama yapılıyor; bunun konuşulması lazım, bunun yatırılması lazım. Tabii, Hürmüz Boğazı'nın kapatılması sadece ham petrolde değil, yine doğal gazda da, gazda da, LNG'de de ciddi sıkıntılara yol açacak. Son iki haftada da LNG fiyatlarının bin metreküp doğal gaz fiyatı 380 dolardan 620 dolar seviyesine yükseldi.

Şimdi, aslında bu vesileyle Türkiye'nin bu doğal gaz konusunda öteden beri yaptığı ciddi hatalar var, onları da bir miktar burada söylemek istiyorum. Tabii, çok geriye gitmeyeceğim ancak özellikle 2021 yılı son çeyreğinde Türkiye'nin yaklaşık kullandığı, tükettiği doğal gazın 4'te 1'i kadar 15 milyar metreküplük kısmı ülkeler arası anlaşmalar o dönemde sona erdi fakat Türkiye bu anlaşmaları zamanında yenilemedi. Ne yaptı? Uzun vadeli ülkelerden almak yerine kısa vadeli spot piyasadan almayı tercih etti. Sonra yaşananları biliyoruz, pandemi sonrası doğal gaz fiyatlarının, enerji fiyatlarının yüksek oranda artması nedeniyle 300 dolardan almadığımız doğal gazı sonradan spot piyasadan 2 bin dolarlardan almaya başladık. Bugün, işte, aslında baktığınız zaman çok ciddi bir şekilde Türkiye'de artış yapıldı. Bakın, o dönemden sonra ben yapılan zamlar nedir diye baktım, eylül 2021'den bu İran savaşı öncesine kadar doğal gaz fiyatları dünyada yüzde 41 gerilemiş arkadaşlar, yüzde 41 gerilemiş 2021 eylülden bugüne kadar fakat Türkiye'de yüzde 479 artmış. Hele hele OSB'lerde falan bu artış yüzde 700'ün üzerinde. Yani şimdi ne yapıldı? Yapılan şey şu, az önceki söylemeye çalıştığım şey: Siz zamanında anlaşmaları yapmazsanız doğal gaz fiyatları arttığı zaman bu yüksek fiyatlardan doğal gaz tedarik etmek durumunda kalırsınız, bunu da milletinize yansıtırsınız. Hatta bir kısmını yansıtmayıp bunu da sanki çok iyi bir şey yapıyormuş gibi, ondan sonra faturalarımızda yazıyor ya işte "Şu kadarını devlet karşıladı." falan diye, ya senin hatan nedeniyle kaynaklandı bu. Yüzde 479 doğal gaza zam yapılmış o dönemden bugüne kadar, daha ne kadar zam yapacaktın da bir de milletin sana minnet etmesini bekliyorsun?

Şimdi, işin esas kritik yanı şu tabii ki arkadaşlar... Hadi, bu oldu, şimdi, önümüzdeki dönemde -bakın, önümde liste var- Rusya Mavi Akım'dan 16 milyar metreküp doğal gaz alıyoruz. Değerli arkadaşlar, değerli AK PARTİ'liler; 2025 sonu itibarıyla bu anlaşma da bitti. Bir yıllığına uzatıldı, 2026 sonunda Türkiye'nin Rusya'yla Mavi Akım anlaşması sona eriyor. Bununla ilgili bir çalışma var mı? Yine bir çalışma yok; bu uzatılacak mı, uzatılmayacak mı, ne olacak belli değil. Bakın, İran... Temmuz 2026'da İran'la anlaşmanız bitiyor. Şimdi, savaş öncesinden de düşünün, bunlar öyle hemen bir günde, iki günde yapılacak işler değil ki, bunlarla ilgili masaya oturulması lazımdı, müzakereler yapılması lazımdı. Yani Türkiye şu anda sadece 2 anlaşmadan dolayı yaklaşık doğal gazının 1/2'sinin anlaşması bitiyor, bununla ilgili ne yapılacağı belli değil. Ne olacak? Olacak olan belli, bakın, bu anlaşmalar zamanında yapılmış olsaydı şu andaki fiyat artışlarından yine hiç etkilenmeyecektik ama yapılmadığı için şu andaki fiyat artışları da...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Tamamlayın lütfen.

ERHAN USTA (Devamla) - ...bu İran savaşından sonra oluşacak fiyat artışları da gelecek ülkemizin üzerine bir yük olarak binecek.

Dolayısıyla öngörüsüzlük had safhada, beceriksizlik had safhada, tedbir almamak had safhada. İşe vaziyet etmeyi bilmeyen bir iktidar tarafından Türkiye yönetildiği için bu sıkıntılarla karşı karşıyayız. Dediğim gibi, bu savaştan kaynaklanacak petrol fiyat artışları, doğal gaz fiyat artışlarının faturası da maalesef bu anlaşmalar zamanında yapılamadığı için, tekrar bu anlaşmalarla ilgili hiçbir mesafe katedilemediği için gelecek yine milletin sırtına, gelecek yine ekonomimizin sırtına, sanayimizin sırtına binecektir. Dolayısıyla bizim Meclis olarak, madem bu işte ihmal gösteriyorsa Hükûmet, o zaman durumu vaziyet etmemiz lazım. O yüzden bu araştırma önergesi önemlidir, araştırma önergesine bütün siyasi partilerden destek istiyoruz.

Bu, siyasi bir mesele değildir arkadaşlar; bu, bir ülke meselesidir, enerji arz güvenliği meselesidir, bir ülke meselesidir, Meclis bu konuya vaziyet etmek durumundadır, Meclis bu konuda üzerine düşeni yapmak durumundadır diyorum.

Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum. (İYİ Parti, CHP ve YENİ YOL sıralarından alkışlar)