GENEL KURUL KONUŞMASI
Konu:
Yasama Yılı:4
Birleşim:64
Tarih:25.02.2026

CEVDET AKAY (Karabük) - Sayın Başkanım, değerli milletvekilleri; yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum.

230 sıra sayılı Kanun Teklifi'nin 9'uncu maddesi üzerine Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına söz almış bulunmaktayım.

Söz konusu kanun teklifi genel yasama ilkelerine ve kanun teamüllerine aykırı bir şekilde hazırlanmış 30 maddeden oluşan bir kanun teklifi. 3 kanunda ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'de değişiklik öngörüyor. Değişiklik yapılan kanunlar; Çevre Kanunu, Kara Avcılığı Kanunu gibi kanunlar ve yine Millî Parklar Kanunu; tabiri caizse zaten konunun özü de bu. Baktığımız zaman da tali komisyonlarda görüşülmeden ilgili Komisyona gelmiş ve tali komisyonlarda; Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonunda ve Çevre Komisyonunda görüşülmesi gerekiyordu, burada tartışılması gerekiyordu, tartışılmadı. Yine, STK'lerden, meslek örgütlerinden ve sendikalardan görüş alınmadan bu kanun teklifini bugün burada görüşüyoruz ve Anayasa'ya aykırılık açısından da İç Tüzük'ün 38'inci maddesine göre bir değerlendirme yapılmadan -Anayasa'ya aykırılık var mı, yok mu?- kanun teklifi üzerinde görüşme yapıldı. Baktığımız zaman da Anayasa'ya aykırı durumlar söz konusu maddelerde; 2, 11, 13, 123'üncü madde, 43'üncü, 48'inci madde, 168 ve 169'uncu maddelere aykırılık söz konusu.

Maddeye gelince, maddede genel müdürlüğe döner sermaye işletmeleri kurma yetkisi veriliyor ihtiyaç duyulan alanlarda, bölgelerde ve faaliyet alanlarında. Gelirlerini belirleme, giderlerini belirleme, denetleme usullerini belirleme ve izin verme konularıyla ilgili olarak yönetmelik çıkartma yetkisi veriliyor yani kendi yönetmeliğiyle gelirlerini yapıyor, giderlerini yapıyor, denetleme usulleri bu yönetmelikle belirleniyor, Hazine ve Maliye Bakanlığından görüş alınması suretiyle belirleniyor. Döner sermaye işletmelerindeki en büyük sıkıntı zaten buradaki kamu harcamalarının denetimsiz bir şekilde yapılması ve israfa sebep teşkil etmesi ve kamu zararına sebep teşkil etmesi. Hatırlayalım, geçmiş dönemde Ticaret Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı gibi kuruluşların döner sermaye işletmeleriyle ilgili Sayıştay raporlarında tespit edilen hususlar vardı. Buradaki gelirler normalde hazineye, bütçeye aktarılması gerekirken ilgili bakanlıkların bütçelerinde harcanmış yani denetimsiz harcanmış, denetlenmeden keyfî olarak harcanmış. Nerelere harcanmış? Akaryakıt giderlerine harcanmış, tadilata harcanmış, faturalara, elektrik faturalarına, su faturalarına harcanmış. Yine, bir döner sermaye işletmesi burada kurulacak ve bu döner sermaye işletmesi istediği firmalara da buradaki millî parklarla ilgili faaliyet yapma yetkisi verecek, muafiyet verecek, istisna verecek, gelir payı katkısı sağlayacak. Geçmiş dönemde muafiyet, istisna ve indirimlerden dolayı bir sürü yolsuzluklar ve usulsüzlükler oldu. Bakın, İliç'teki Çöpler altın madenindeki... Buradaki kaza malum, geçtiğimiz dönemlerde -yıl dönümü geçti- orada hayatını kaybeden işçilerimiz oldu. Burayı işleten yabancı firma SSR Mining firmasına verilen muafiyetler nedeniyle 403 milyon dolarlık bir ek kaynak sağladı yani kendi bölgesinde, Kanada ve Amerika'da yapsaydı bu kadar fazla ödeme yapacaktı. Bu kaynakla da yine bir sürü doğal güzelliklerimizi mahvetmek üzere -dün Sayın Vekilimiz Uğur Bayraktutan burada Artvin'in sorunlarını konuştu, o bölgede sağlıkla ilgili sorunlara değindi ama önemli sorunlardan da biri madenle ilgili sorunlar- 270 milyon dolara yani buradan sağladığı tasarrufla Hod Madenciliğin yüzde 40 hissesini satın aldı. Yukarımaden köyü Artvin'in güneydoğu bölgesindeki bir bölgede buradaki maden ocaklarını... İnşaat şimdi devam ediyor, Çalık grubuyla beraber devam ediyor.

Bakın, burada bir sürü güzellikler var, şimdi göstereceğim. Burası Muğla, şu önceki hâli, şimdiki hali; bu da Muğla Marmaris Kızılbük Millî Parkı, 15 hektarlık bir alan, Sinpaş Kızılbük Resort Otel ve Devre Mülk Projesi yapılmış buraya, Datça-Bozburun doğa alanındaki endemik bitkileri ve kuş türlerini tehdit eden bir yapı oluşmuş burada.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Sayın Akay, lütfen tamamlayın.

CEVDET AKAY (Devamla) - Muğla Milletvekilimiz Süreyya Öneş Derici burada, daha önce kendisi bu konuyla ilgili de basın açıklaması yaptı. Bu güzelliklerin hemen yanında, Kaz Dağı, bakın, orman bölgesinin yüzde 80'i maden ocaklarına açılıyor. Şimdi, siz buralarda istediğiniz firmalara muafiyet, istisna ve indirimleri verip gelir aktaracaksınız, rant aktaracaksınız, bu doğal güzellikleri bozacaksınız, artık bu güzellikler görünmeyecek.

Döner sermaye işletmelerinde Kültür ve Turizm Bakanlığında da benzer uygulamalar vardı, DÖSİMM'le alakalı, TURAŞ'ı hatırlayın, buradaki yolsuzlukları, usulsüzlükleri. Buradaki denetim boşluğundan dolayı bu yolsuzluklar, usulsüzlükler devam edecek. Ben buradan Hazine ve Maliye Bakanlığını uyarıyorum: Size danışacaklarına göre denetleme usulünü sağlıklı belirleyin, maliyeden müfettiş atayın, Tarım ve Orman Bakanlığından müfettiş atayın ve Cumhurbaşkanlığı Devlet Denetleme Kurulundan da denetçi atayın, gelirlerini, giderlerini, harcamalarını, ön izinlerini sağlıklı bir şekilde denetleyip burada Meclisin denetim görevini de en iyi şekliyle yapma imkânını sağlayın diyor, Yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum. (CHP ve İYİ Parti sıralarından alkışlar)