YENİ YOL GRUBU ADINA MEHMET ATMACA (Bursa) - Sayın Başkan, kıymetli milletvekilleri, çok kıymetli Bakanlarım, değerli bürokratlar; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Ulaştırma Bakanlığının bütçesini görüşmek üzere söz almış bulunmaktayım. Tabii, 2026 Ulaştırma Bakanlığı bütçesine bakıldığında, maalesef, 2026 yılında ulaştırmayla ilgili ciddi bir işin yapılmayacağı ortada çünkü 2026 yılı bütçesi içerisindeki Ulaştırma Bakanlığının oranı yüzde 2,77. Bu, Ulaştırma Bakanlığı alanında hiçbir iş yapılmayan yıl olan 2025 yılında bile 3,25'ken 2,77'ye düşmüş olması bu yıl daha az yatırımın olacağı anlamına geliyor. Tabii, bütçe de toplamda geçen yıla göre yüzde 28,5 büyüdü yani resmî enflasyona göre kıyaslayacak olsak bile bütçe toplam büyümesi de çok küçük yani bu sene ülkemizde her alanda daralma olacağı kesin. Sayın Cumhurbaşkanı Yardımcımızın ifadesiyle negatif büyümeler olacak. Tabii, Karayollarında 2025'te verilen broşürlerden elde ettiğimiz bilgilere göre 294 kilometre bölünmüş yol yapılmış, otoyol hiç açılmamış ve maalesef kaplamayı bir üretim diye o kataloğa koymuşlar ve 968 kilometre kaplama yapıldığını görüyoruz. Bu bütçelerle, yaşanmakta olan ulaşım sorunlarının aşılması mümkün değil. Birçok kişi ifade etti, maalesef birçok ilimiz hâlâ ulaşım konusunda çok geride kalmış durumda. Çok eski ve kullanılması zor yollarda insanlar yolculuk etmek zorunda kalıyor. Haricen bazı alanlarda da çok ciddi trafik yığılmaları var. Zaten kara yollarında özellikle yatırımlar yapılırken sağlıklı fizibilitelerin yapılmadığını düşünüyoruz çünkü trafik yoğunluğunun çok olduğu yerlerden ziyade trafik yoğunluğunun çok daha az olduğu yerlerde çok büyük yatırımların olduğunu hep görüyoruz.

Yine, ilgili Bakanlığın başarısızlığının başka bir delili, bütün kıyaslamalarını 2002 yılına göre yapıyor. Ya, yirmi beş yıldan beri iktidarsınız, biz 2026 bütçesini konuşuyoruz; neden 2025'e göre bir kıyas değil de 2002'ye göre bir kıyas? Yirmi beş yıldır peki ne yaptınız? Bir de madem ona bakalım. Demir yolu ulaşımında cumhuriyetin kuruluşundan bu yana belki en az yatırımın yapıldığı dönemdir. Cumhuriyet yıllarının en zorlu ve en dar imkânlı olduğu zamanlarında bile toplamda 6.800 kilometre demir yolu yapılmışken AK PARTİ dönemine kadar, sizin döneminizde yapılan demir yolu hattı uzunluğu 2.971 kilometre. O yılların zorluk ve imkânsızlıkları dikkate alındığında bu dönem yaptıklarınızı başarı olarak ifade etmek mümkün değil.

Yine, demir yolu taşımacılığında hâlâ çok gerideyiz bütün dünya ülkelerine göre. Son yıllarda, işte, hızlı trenlerle ilgili bazı yatırımlar oldu ama orada da amacın daha çok kamuoyu algısını etkilemek olduğu anlaşılıyor. Çünkü yıllar önce açılan hızlı tren hatlarındaki bazı eksikliklerin hâlâ giderilemediğini görmekteyiz, örneğin İstanbul-Ankara Hızlı Tren Yolu'nda birçok bölgede trenler yavaşlamak zorunda kalıyor. Yine, Ankara-Konya Hızlı Treni'nde ilk açıldığı yıl, on dört sene önce bir saat kırk beş dakikaydı bu mesafe, şu an iki saate çıkmış durumda ve açıldığı yıl ifade edilen şuydu: "Bir saat on beş dakikaya inecek." Hâlâ bu hattın birçok yerinde trenler yavaşlamak zorunda kalıyor. Yani hızlı tren hatları bile tam tamamlanmış değil maalesef.

Yine, kara yollarında maalesef bitmeyen bir sürü yollar var. Özellikle şehir merkezi ve ilçe bağlantılarında çok uzun yıllardan beri bitmek bilmeyen yollar var. Bursa'mızdan örnek verecek olursak Bursa dağ yolları belki on beş yıldan beri bitmiyor. Yine İznik-Mekece yolu belki yirmi yıldan beri maalesef hâlâ bitirilebilmiş değil. Çok küçük projeler olmasına rağmen hâlâ bitirilemiyor olması o alanlara verilen önemden kaynaklanıyor diye düşünüyorum. Zaten ulaşım konusunda Bursa üvey evlat gibidir; ülkemizin en çok üreten ili olmasına rağmen, en çok vergi veren ili olmasına rağmen, yine ülkemizin 4'üncü büyük nüfuslu ili olmasına rağmen maalesef hâlâ hızlı tren oraya varamamıştır. Hızlı trenin 2012'de temeli atılmış, 2016'da söz verilmiş, en son geçen yılki bütçemizde "2025 yılı sonunda tamamlanacak." dendi. Baktım, bu yılki broşürde bitirileceği tarih de artık yazmıyor, herhâlde ondan vazgeçilmiş olacak.

Yine, Bursa-Ankara arası yani en büyük 4'üncü il olan Bursa'nın başkente bağlantı kara yolu projesi var ama hâlâ hiçbir planlamada maalesef yok.

Yine, tabii, yap-işlet-devret projeleri bizim en büyük derdimiz. Bunlarda ne kadar başarısız olunduğu ödenen farklarla ortada, ödenen farklarla kat kat bu yatırımlar yapılabilirdi. Son beş yılda 10 milyar dolar fark ödenmiş, bu projelerin toplam maliyeti bu rakamdan daha düşüktür. 2026-2028 yılları arasında da öngörülen ödeme miktarı 370 milyar TL'dir. Bu rakamlarla nasıl yap-işlet-devret... Efendim, devletin kendi yapmasından çok daha pahalı.

Bir örnek vereceğim: Osmangazi Köprüsü 1,48 milyar dolara mal edilmiş, Çanakkale Köprüsü 2,62 milyar dolara. Geçiş ücretleri daha ucuza mal edilen Osmangazi Köprüsü'nde 55 dolar -araç başı- daha pahalıya mal edilen Çanakkale Köprüsü'nde 20,4 dolar; yarısından daha az. Yine, garanti sayıları Osmangazi'de 40 bin ve Çanakkale'de 45 bin, süre ise Osmangazi'de on dokuz yıl ve Çanakkale'de on altı yıl. Herhâlde Osmangazi Köprüsü'nde kendi yaptıkları yanlışları anlamış olmalılar ki Çanakkale'yi biraz daha avantajlı yaptılar ama buna rağmen, devlet borçlanıp bu projeleri yapsa çok daha kârlı olurdu.

Tabii, havalimanları konusunda da durumumuz çok iç açıcı değil. Maalesef, 58 havalimanından sadece 2'si taşınan yolcu miktarının yüzde 53'ünü taşıyor, diğer 56 havalimanı sadece yüzde 43'ünü taşıyor. Hâlâ tam kapasiteli işletilemeyen bir sürü havalimanı var ama aklımızın almadığı şu: Verilen yolcu taahhütlerinin gerçekleşme ihtimali olmamasına rağmen verilmiş olması anlaşılabilir değil. Bunun tamamen yandaşlara menfaat temin etmek amaçlı olduğunu düşünüyoruz.

Tabii ki yine Bayburt-Gümüşhane'de bir havalimanı yapılması düşünülüyor. O iki ilin nüfusları toplamından kat kat daha fazla yolcu taahhüdü verilmesi... Bu işin ne anlama geldiği ortada.

Yine, havacılıkta bir problemimiz var. Bizim ülke içi uçuşlarda maalesef uçakların hepsi çok büyük olduğu için bu uçakların doluluğu gerekçe gösterilerek seferler azaltılıyor. Bunu çözme adına daha küçük uçaklarla, daha sık seferlerle bu verimlilik artırılabilir. Bütün bu iddialara rağmen hava ulaşımında biz diğer ülkelere göre çok daha gerideyiz. O yüzden, bu konuda da maalesef...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

MEHMET ATMACA (Devamla) - Çok teşekkür ediyorum ve saygılar sunuyorum. (YENİ YOL ve İYİ Parti sıralarından alkışlar)