SOSYAL GÜVENLİK TASARISI YASALAŞTI...

TBMM Genel Kurulu'nda, Sosyal Sigortalar ve
Genel Sağlık Sigortası Yasasında değişiklik öngören tasarı, kabul
edilerek, yasalaştı.
Kanuna göre, emekli aylıklarının hesaplanmasında kullanılan güncelleme
katsayısı, her yılın aralık ayında açıklanan TÜFE ile o yılın GSYİH
gelişme hızının yüzde 30'unun toplamına bir tam sayının ilave
edilmesiyle bulunacak.
İşçi sendikaları ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin
başkanlığına ve yönetim kurullarına seçilenler, bir veya birden fazla
işveren tarafından çalıştırılan film, tiyatro, sahne, gösteri ses ve saz
sanatçıları, düşünür ve yazarlar, hayat kadınları, jokey ve antrenörleri
de sigortalı sayılacak.
Düzenleme yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa devlet memuru
olanlar, genel sağlık sigortası kapsamına alınacak. Köy muhtarları, uzun
vadeli sigorta kapsamından çıkartılarak, tarım sigortalısı sayılacak,
tarımsal faaliyette bulunanlar gibi sigorta primi ödeyecek.

-YURT DIŞINA GÖTÜRÜLEN TÜRK İŞÇİLERİ-

Ücretle ve sürekli olarak çalışanlar hariç ev hizmetlerinde çalışanlar,
sigorta kapsamı dışında tutulacak.
Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde işverenler
tarafından çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri, kısa vadeli
sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümlerine tabi olacak. Bu
kişiler, uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmak istemeleri halinde,
haklarında isteğe bağlı sigorta hükümleri uygulanabilecek. Bu kapsamda
isteğe bağlı sigorta hükümlerinden yararlananlardan ayrıca genel sağlık
sigortalı primi alınmayacak.

-EMZİRME ÖDENEĞİ-

Sigortalıya, hastalık ve analıktan dolayı ortaya çıkan iş görememezlik
süresince, günlük iş görememezlik ödeneği verilecek.
Emzirme ödeneğinden sigortalı kadın, sigortalı erkeğin çalışmayan eşi
ile BAĞ-KUR'lular da yararlanacak. Bu kişilere, çocuğun yaşaması
şartıyla doğum tarihinde geçerli olan ve SGK Yönetim Kurulunca
belirlenen, bakan tarafından onaylanan tarife üzerinden emzirme ödeneği
verilecek.
Emzirme ödeneğinden yararlanmak için doğumdan önceki bir yıl içinde en
az 120 gün kısa vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş olma şartı
aranacak.
Genel sağlık sigortası primi dahil, prim ve prime ilişkin her türlü
borcunu ödemeyen BAĞ-KUR'lu, emzirme ödeneğinden yararlanamayacak.
İş görememezliğine neden olan rahatsızlık ve hastalık nedeniyle
sigortalılığı sona erenler de işten ayrıldığı tarihten itibaren 300 gün
içinde çocukları doğarsa, analık sigortası haklarından yararlanacak.
Doğum tarihinden önceki 15 ay içinde en az 120 gün prim ödeyen bu
kişilere, emzirme ödeneği verilecek.
İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve sigortalı kadının analığı
halinde verilecek iş göremezlik ödeneği; yataklı tedavilerde günlük
kazancının yarısı, ayakta tedavilerde ise üçte ikisi tutarında olacak.

-MALULLÜK KOŞULLARI-

SSK'lı ve BAĞ-KUR ve kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren devlet
memuru olanlar, meslekte kazanma gücünün en az yüzde 60'ını kaybetmeleri
durumunda malul sayılacak. Ancak, çalışma gücünü işe girmeden önce
kaybettiği belirlenenler malullük aylığı alamayacak, yedek subay ve er
olarak silah altındayken malul olanlara bu hüküm uygulanmayacak.
Devlet memurları ve BAĞ-KUR'lularda malullük aylığı; prim gün sayısı 9
bin günden az olan sigortalılar için 9 bin gün üzerinden, 9 bin gün ve
daha fazla olanlar için ise toplam prim ödeme gün sayısı üzerinden
hesaplanacak. SSK'lılar için ise prim ödeme gün sayısı, 7 bin 200 gün
olacak.
Sigortalı, başka birinin sürekli bakımına muhtaç ise tespit edilen aylık
bağlama oranı 10 puan artırılacak.
Malullük aylığı almaktayken, kanuna göre veya yabancı bir ülke
mevzuatına göre çalışmaya başlayanların malullük aylıkları, çalışmaya
başladıkları tarihi takip eden ödeme dönemi başında kesilecek.
Kanuna tabi olarak çalıştıkları süre zarfında, prime esas kazançları
üzerinden kısa ve uzun vadeli sigorta kolları ile Genel Sağlık
Sigortasına ait prim alınacak.
Malullük aylığı bağlanabilmesi için en az 10 yıl sigortalı olma ve
toplam bin 800 gün prim ödeme şartı aranacak. Ancak, başka birinin
bakımına muhtaç derecede malul olan sigortalılar bu hüküm dışında
tutulacak. Bu kişilerde, bin 800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm
sigortaları bildirilme şartı aranacak.

-2048'DE EMEKLİLİK YAŞI 65 OLACAK-

İlk defa kanun kapsamında sigortalı olan devlet memuru ve
BAĞ-KUR'lularda, kadın 58, erkek 60 yaşını doldurma ve en az 9000 gün
malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olma şartıyla
emeklilik aylığı bağlanacak.
Emeklilikte aranan 58-60 yaşına kademe getirilecek. Buna göre
emeklilikte; 1 Ocak 2036 ile 31 Aralık 2037 tarihleri arasında
kadınlarda 59, erkeklerde 61; 1 Ocak 2038 ile 31 Aralık 2039 tarihleri
arasında kadın için 60, erkek için 62, 1 Ocak 2040 ile 31 Aralık 2041
tarihleri arasında kadınlarda 61, erkeklerde 63; 1 Ocak 2042 ile 31
Aralık 2043 tarihleri arasında kadınlarda 62, erkeklerde 64; 1 Ocak 2044
ile 31 Aralık 2045 tarihleri arasında kadınlarda 63, erkeklerde 65; 1
Ocak 2046 ile 31 Aralık 2047 tarihleri arasında kadınlarda 64,
erkeklerde 65 yaş şartı uygulanacak. Kadın ve erkeklerde 2048 yılından
sonra emeklilik yaşı 65'de eşitlenecek.

-SSK'DA PRİM ÖDEME GÜN SAYISI 7200'E ÇIKACAK-

SSK kapsamında çalışanlarda aranan prim ödeme gün sayısı, 7000'den
7200'e çıkacak. Yaş hadlerinin uygulanmasında da prim gün sayısı
şartının doldurulduğu tarihte geçerli olan yaş hadleri, esas alınacak.
Sigortalılar, en az 5400 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları
primi bildirilmiş olmak koşuluyla yaşlılık aylığı alabilecek. Ancak prim
ödeme gün sayısına kademe getirilecek.
Çalışma gücündeki kayıp oranı, yüzde 50 ile yüzde 59'u arasında olduğu
anlaşılan sigortalılarda en az 5760, yüzde 40 ile yüzde 49 arasında
olduğu anlaşılan sigortalılarda ise en az 6480 gün uzun vadeli sigorta
kolları primi ödeme şartı aranacak.
Doğuştan özürlü olan devlet memurları, 15 yıllık hizmetlerinin ardından
istemeleri halinde emekli olabilecek.
Bakıma muhtaç çocuğu bulunan sigortalı kadınlar, 20 yıl çalıştıktan
sonra 25 yıl çalışmış gibi kabul edilerek emekli olabilecek.

-AYLIK BAĞLAMA ORANI-

Erken yaşlandığı tespit edilmiş sigortalıların diğer koşulları
sağlamaları halinde yaşlılık aylığından yararlanabilmelerini olanak
sağlayan yaş sınırı, 50'den 55'e çıkartılacak.
Aylık bağlama oranı, sigortalının malullük, yaşlılık ve ölüm
sigortalarına tabi geçen toplam prim ödeme gün sayısının, her 360 günü
için yüzde 2 olarak uygulanacak. Bu hesaplamada 360 günden eksik süreler
orantılı olarak dikkate alınacak, ancak aylık bağlama oranı, yüzde 90'ı
geçemeyecek.
Sigortalıların yaşlılık aylığı hesaplanırken, kanunun yürürlüğe girdiği
tarihe kadar olan süreleri eski mevzuata, kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten sonraki çalışma süreleri ise yeni mevzuata göre oransal olarak
hesaplanacak. İkisinin toplamı sigortalının yeni yaşlılık aylığını
oluşturacak.
Mevcut sigortalıların hak kaybını önlemek için yüzde 2 olan aylık
bağlama oranı, 10 yıl tamamlanıncaya kadar yüzde 3 olarak uygulanacak.
30 Nisan 2008'den itibaren sisteme giren sigortalılarda uygulanacak olan
aylık bağlama oranı ise yüzde 2 olacak. Böylece 30 Nisan ile kanunun
yürürlüğe gireceği 1 Ekim 2008 tarihi arasında sigortalı olanların, eski
mevzuattan yararlanmasının önüne geçilmiş olacak.

-KISMİ YAŞLILIK AYLIĞI-

BAĞ-KUR'lular, 8 Eylül 1999 tarihinden 30 Nisan 2008 tarihine kadar ilk
defa sigortalı sayılan kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşını doldurmuş ve
25 yıl sigorta primi ödemiş olması veya kadınlarda 60, erkeklerde ise 62
yaşını doldurmuş olup, en az 15 yıl malullük, yaşlılık ve ölüm sigorta
primi ödenmesi şartıyla kısmi yaşlılık aylığından yararlanacaklar.
Söz konusu süre içinde ilk defa sigortalı olan devlet memurlarında ise
kısmi yaşlılık aylığından yararlanmada, kadınlar 58, erkekler 60 yaşını
doldurmuş ve 25 tam yıl sigorta primi ödemiş olması veya 61 yaşını
doldurması ve en az 15 yıl prim ödemesi şartı aranacak.

-ÖLÜM AYLIĞINDAN YARARLANMA KOŞULLARI-

Ölüm aylığından yararlanabilmek için devlet memurları ve
BAĞ-KUR'lularda, en az bin 800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm
sigortaları primi ödeme şartı aranacak. Ancak, SSK'lılarda bu şart,
borçlanma hariç, 5 yılda 900 prim gün olacak. Genel sağlık sigortası
primi dahil prim ve prime ilişkin borcu bulunan BAĞ-KUR'lu hak sahibine
ölüm aylığı bağlanmayacak.
Ölen sigortalının dul eşine hesaplanan aylığının yüzde 50'si bağlanacak.
Dul eşin aylık bağlanmış çocuğu yoksa, sigortalı olarak çalışmıyor veya
kendi çalışmaları nedeniyle gelir veya aylık da almıyorsa, aylık bağlama
oranı yüzde 75 olacak.
Kanun kapsamında çalışmayan veya kendi çalışmaları nedeniyle gelir veya
aylık bağlanmamış çocuklardan; 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi
halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını
doldurmayanlar; Kurum Sağlık Kurulu kararı ile çalışma gücünü en az
yüzde 60 oranında yitirip malul olduğu anlaşılanlar; yaşları ne olursa
olsun evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan boşanan veya dul kalan
kızlara ise ölen sigortalının hesaplanan aylığının yüzde 25'i bağlanacak.

-EVLENME VE CENAZE YARDIMI-

Hak sahiplerine verilecek cenaze yardımı tutarı, SGK Yönetim Kurulunun
teklifi ve Bakan'ın onayıyla belirlenecek. Kız çocukları, aylık veya
gelirinin 2 yıllık tutarı kadar evlenme yardımı alacak. Evlenme ödeneği
alan hak sahibinin, aylığının kesildiği tarihten itibaren 2 yıl içinde
yeniden hak sahibi olması halinde, 2 yıllık sürenin sonuna kadar gelir
veya aylık bağlanmayacak. Bu durumda olanlar, bu kanun veya bu kanundan
önce yürürlükte bulunan sosyal güvenlik kanunlarına göre gelir veya
aylık bağlanmış olan kişiler kapsamında, genel sağlık sigortalısı
sayılacak.

ALT SINIR AYLIĞI...

Sigortalılara bağlanacak alt sınır aylığı,
ortalama aylık kazancının yüzde 35'inden az olmayacak. Ancak eşi ve
çocuğu bulunan sigortalılarda bu oran yüzde 40 olarak uygulanacak.
TBMM Genel Kurulunda kabul edilen Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortasında değişiklik öngören kanuna göre, gazeteci ve infaz koruma
memurlarının da aralarında bulunduğu bazı iş kollarında, kamuoyunda
''yıpranma payı'' olarak bilinen fiili hizmet zammı kaldırılacak.
Gazeteciler, milletvekilleri, PTT dağıtıcıları, infaz koruma memurları,
Tarım Bakanlığı Zirai Mücadele ve Karantina Teşkilatı ile Veteriner
Teşkilatında görev yapanlar, Devlet Tiyatrosu sanatçıları, hava
yollarındaki uçucu personel, lokomotif makinistleri, gemi adamları,
Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası üyeleri de fiili hizmet zammından
yararlanamayacak.
TSK, emniyet ve MİT mensupları ile dalgıçlar, radyoaktif maddelerle
yapılan işlerde çalışanlar, asit üretimi yapılan yerlerde, demir ve
çelik fabrikalarında ve kurşun izabe fırınlarında çalışanlara bir yılda
90 gün fiili hizmet zammı verilecek. Kurşun ve arsenik işleri, cam
fabrikaları, çimento fabrikaları, kok fabrikaları ve termik santralleri,
alüminyum fabrikaları, döküm fabrikaları ile itfaiye ve yangın söndürme
işlerinde çalışanlar ise 60 günlük fiili hizmet zammından yararlanacak.
Fiili hizmet zammından yararlanmak için belirtilen iş kollarında en az
10 yıl (3 bin 600 gün) çalışma koşulu aranacak. Yer altında çalışanlarda
ise bu süre, 5 yıl (bin 800 gün) olacak.
Yer altında çalışanlar hariç, fiili hizmet zammı almaya hak kazanılan
süre, 5 yıldan 3 yılı indirilecek ve bu süre emeklilik yaş haddinden
indirilecek.
Fiili hizmet süresi kaldırılan meslek gruplarının şu ana kadar
kazandıkları süreler, 3 bin 600 gün koşuluna bakılmaksızın yaşlarından
düşürülecek.
Keyif verici içki ve her çeşit madde kullanımı ya da intihara teşebbüs
sonucu sakat kalanlar, vazife malullüğü hükümlerinden yararlanamayacak.
Subay, astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlara, seferberlik ve savaş
hallerinde her 1 yıla 1 yıl itibari hizmet süresi zammı verilecek.
Birleşmiş Milletler Barış Gücünde görev alan polisler de bu haktan
yararlanacak.

-İSTEĞE BAĞLI SİGORTALILIK-

İsteğe bağlı sigortalı olma hakkından, Türkiye'de ikamet edenler ile
sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerdeki Türk vatandaşları
yararlanabilecek.
İsteğe bağlı sigortalı olabilmek için; bu kanuna tabi zorunlu sigortalı
olmayı gerektirecek şekilde çalışmama veya sigortalı olarak çalışmakla
birlikte ay içerisinde 30 günden az çalışma ya da tam gün çalışmama,
kendi sigortalılığı nedeniyle aylık bağlanmamış olma, 18 yaşını
doldurmuş bulunma ve isteğe bağlı sigorta talep dilekçesiyle Kuruma
başvuruda bulunma şartları aranacak.
İsteğe bağlı sigorta primi, prime esas kazancın alt sınırı ile üst
sınırı arasında, sigortalı tarafından belirlenen prime esas aylık
kazancın yüzde 32'si olacak.
Bunun yüzde 20'si malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi, yüzde
12'si ise genel sağlık sigortası primini kapsayacak.
İsteğe bağlı sigortalılar, bakmakla yükümlü olunan kişi olsa dahi, genel
sağlık sigortalısı sayılacak ve genel sağlık sigortası primi ödeyecek.
Türkiye'de 1 yıldan az ikamet eden yabancı ülke vatandaşları, genel
sağlık sigortası kapsamında tutulacak.
İsteğe bağlı sigortalıların zorunlu sigortalılık nedeniyle prim borcunun
bulunması halinde, isteğe bağlı sigortaya tabi ödenen primler, öncelikle
zorunlu sigortalılık nedeniyle Kuruma olan borçlarına mahsup edilecek.

-TABAN AYLIĞINA SINIR GETİRİLDİ-

Hem eşinden hem de ana veya babasından ölüm aylığına hak kazananlar,
eşinden ya da anne ve babasından bağlanacak aylığın birini tercih
edebilecek.
Bu kural, evliliğin ölüm nedeniyle sora ermesi durumunda, sonraki
eşinden gelire hak kazananlara da uygulanacak.
Bağlanan gelir ve aylıklar; her yılın Ocak ve Temmuz aylarından geçerli
olmak üzere, bir önceki 6 aylık dönemlere göre TÜİK tarafından açıklanan
en son temel yıllık tüketici fiyatları genel endeksindeki değişim oranı
kadar artırılarak belirlenecek.
Sigortalıya bağlanacak aylıklar ile ölen sigortalının hak sahiplerinin
aylıklarının hesabına esas olan tutar, çalışma sürelerindeki her yıl
için tespit edilen prime esas günlük kazancın alt sınırları dikkate
alınarak ortalama aylık kazancın yüzde 35'inden az olmayacak. Ancak eşi
ve çocuğu olan sigortalılara bağlanacak olan alt sınır aylığı, ortalama
aylık kazancının yüzde 40'ndan az olamayacak
İş kazası sonucu başkasının sürekli bakımına muhtaç durumda olan
sigortalıya bağlanacak olan sürekli iş görememezlik gelirinin alt
sınırı, yüzde 70'den yüzde 85'e yükseltilecek.

-KASTEN ÖLDÜRENE AYLIK YOK-

Hak sahibi olan kişilerin aylıkları; hak sahibi 1 kişi ise alt sınır
aylığının yüzde 80'inden, hak sahibi 2 kişi ise de yüzde 90'ından az
olamayacak.
Uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri gereğince bağlanan kısmi
aylıklar için bu kural uygulanmayacak.
Ölen sigortalıların hak sahiplerinden, kendisinden aylık bağlanacak
sigortalıyı veya gelir ya da aylık bağlanmış olan sigortalıyı kasten
öldürdüğü veya iş göremez ve malul hale getirdiği mahkeme kararıyla
belgelenen kişiye, gelir ve aylık bağlanmayacak. Daha önce ödenen gelir
ve aylıklar ise geri alınacak.

-EMEKLİLERİN YENİDEN ÇALIŞMASI-

Tarımsal faaliyette bulunanlar hariç, yeniden çalışmaya başlayan
kişilerin yaşlılık aylıkları kesilecek. Bu kişilerden prime esas
kazançları üzerinden kısa ve uzun vadeli sigorta kolu primi ile genel
sağlık sigortası primi alınacak. İşten ayrılan veya iş yerini kapatarak
yaşlılık aylığı talep eden kişilere, yaşlılık aylığı yeniden
hesaplanarak ödenecek.
SSK emeklileri, yüzde 31 ile yüzde 36.5 oranında sosyal güvenlik destek
primi ödemeleri durumunda ise maaşları kesilmeden çalışabilecek. Bu
oranın dörtte biri çalışan, dörtte üçü ise işverenden alınacak.
BAĞ-KUR kapsamında emekli olup yine BAĞ-KUR kapsamında iş yapan kişiler,
yaşlılık aylığı kesilmeden yüzde 12 oranında sosyal güvenlik destek
primi ödeyerek çalışabilecek. Bu oran, kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren her yıl 1 puan artırılarak yüzde 15'e çıkacak.
Kesilecek olan sosyal güvenlik destek primi tutarı, Ocak ayında ödenen
en yüksek yaşlılık aylığından alınacak sosyal güvenlik destek priminden
fazla olamayacak. Bu kişilerden kısa vadeli sigorta kolları primi
alınmayacak.