TBMM ''ANAYASA'' İÇİN MESAİ YAPACAK...

Meclis, Anayasa değişikliği mesaisine hazırlanıyor.

AK Parti milletvekillerince verilen Anayasa değişikliği teklifi, 19 Nisan
Pazartesi günü TBMM Genel Kurulunda görüşülmeye başlayacak.

Teklifin görüşülme takvimi pazartesi sabah toplanacak TBMM Danışma
Kurulunda belirlenecek. Danışma Kurulunda uzlaşma sağlanamaması halinde, gruplar
kendi önerilerini Genel Kurula taşıyacak.

Genel Kurulun, teklifin görüşmeleri tamamlanıncaya kadar, her gün belirli
sayıda maddenin görüşmeleri bitinceye kadar çalışması planlanıyor. Buna göre,
Genel Kurul, ''özel gündemle'' toplanacağı 23 Nisan Cuma günü hariç, teklifin
görüşmelerinin bitimine kadar aralıksız çalışacak.

Anayasa değişikliği teklifleri, TBMM Genel Kurulunda iki tur halinde
görüşülüyor.

İlk turda geneli ve maddeleri üzerinde yapılan konuşmaların ardından
maddelerin tek tek gizli oylamasına geçiliyor. Teklif için ilk turda
''maddelerine geçilmesi'' ile 29 madde için (biri üç geçici maddeyi içeren
çerçeve madde) 30 gizli oylama yapılacak.

Maddeler üzerinde önerge verilmesi halinde önce işari oylama yapılacak.
Önerge, işari oylamada kabul edilmesi halinde, bu kez beşte üç (330) çoğunluğun
aranması için gizli oya sunulacak.

TBMM İçtüzüğü'ne göre, ikinci tur görüşmeye birinci görüşmenin bitiminden
48 saat geçmeden başlanamıyor. İkinci turda maddeler üzerinde konuşma olmayacak.
Ancak, maddeler üzerinde değişiklik önergesi verilmiş ise o önerge üzerinde
milletvekilleri konuşabilecek. İkinci turda da maddelerin yanı sıra teklifin
tümüyle birlikte 30 gizli oylama yapılacak.

Teklifin kabulü, Meclisin üye tam sayısının beşte üç çoğunluğunun (330)
gizli oyuyla mümkün oluyor.

Cumhurbaşkanı, Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları, bir daha
görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderebiliyor. Meclis, geri gönderilen kanunu, üye
tam sayısının üçte iki çoğunluğuyla aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu
halkoylamasına sunabiliyor.

Meclisin üye tamsayısının beşte üçü (330) ile üçte ikisinden (367) az
oyla kabul edilen Anayasa değişikliği hakkındaki kanun, Cumhurbaşkanınca iade
edilmediği takdirde, halkoylamasına sunulmak üzere Resmi Gazetede yayımlanacak.

Anayasaya göre, ''Doğrudan veya Cumhurbaşkanının iade üzerine, Meclis üye
tam sayısının üçte iki çoğunluğuyla kabul edilen Anayasa değişikliğine ilişkin
kanun veya gerekli görülen maddeleri, Cumhurbaşkanı tarafından'' halkoyuna
sunulabiliyor. Halkoylamasına sunulmayan Anayasa değişikliğine ilişkin kanun veya
ilgili maddeler Resmi Gazete'de yayımlanıyor.

Anayasa değişikliği teklifi; biri üç geçici maddeyi içeren çerçeve madde
olmak üzere, toplam 27 maddeden oluşuyor.

Teklifle, Anayasa Mahkemesi ile Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK)
yeniden yapılandırılıyor. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru hakkı tanınıyor.
Parti kapatma durumunda milletvekilliği düşmeyecek. Siyasi partiler ile ilgili
kapatma davası açılması; TBMM'de kurulacak komisyonun iznine bağlı olacak.

Meclis Başkanı, Genelkurmay Başkanı, kuvvet komutanları ve Jandarma Genel
Komutanı, Yüce Divan'da yargılanacak. Askeri mahkemelerin görev alanı yeniden
düzenleniyor.

Yüksek Askeri Şura'nın terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye
ayırma hariç, her türlü ilişik kesme kararlarına karşı yargı yolu açılıyor. Yargı
yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı
olacak, hiçbir surette yerindelik denetimi şeklinde kullanılamayacak.

Memurlara toplu sözleşme hakkı veriliyor. Toplu sözleşme hükümleri
emeklilere yansıtılacak. Genel grev yasağı kaldırılıyor.

Teklifle, Kamu denetçiliği kurumu (Ombudsman) oluşturuluyor. Ayrıca,
Geçici 15. maddenin yürürlükten kaldırılmasıyla, 12 Eylül dönemi yöneticilerine
yargı yolu açılıyor. Teklif, halk oyuna sunulması halinde ise tümüyle
oylanacak. (16.47)