Birinci bölüm üzerinde söz alan Yeni Yol Partisi Denizli Milletvekili Sema Silkin Ün, kanun teklifinin özellikle sosyal alanlarda birçok ihtiyaca cevap vermek için hazırlanmasını değerli bulduklarını ancak teklifin kalıcı olmadığını savundu.
Ün, teklifteki bazı hükümlerin ilk bakışta teknik değişiklikler gibi sunulduğunu ancak sosyal politika anlayışında ciddi bir yön değişimine işaret ettiğini vurgulayarak, teklifle sosyal yardımın hak temelli bir yaklaşım olmaktan çıktığını, denetime dayalı bir mekanizmaya dönüştüğünü ileri sürdü.
İYİ Parti Tekirdağ Milletvekili Selcan Taşçı, teklifte "suçlulaşan çocuklara bakım tedbiri kapsamında ve rehabilitasyon odaklı yapılandırılan güvenlikli ve yatılı ihtisaslaşmış çocuk evleri sitesinin oluşturulmasına" yönelik düzenlemeye değinerek, bunu çok önemsediğini söyledi.
Taşçı, ilgili sosyal hizmet kuruluşlarının kapanması durumunda buralarda kalan bakıma muhtaç kimselerin 6 ay içinde uygun bir kuruluşa yerleştirilmesine yönelik hükmün suistimale imkan vermeyecek bir dille yeniden yazılmasını önerdiklerini belirterek, "Mevzubahis kişiler ileri yaşta, ağır engelli veya özel bakım ihtiyacı olan kimseler. Birçoğu dertlerini anlatabilme kabiliyetine bile sahip değiller. Öngörülen sürede ihtiyaç duydukları bakımı gerçekten alabilecekleri bir yere yerleştirilmezlerse ne olacak bu kimselere? Buna net bir cevap bulamıyoruz teklifte." ifadelerini kullandı.
- "Kararlı bir mekanizma oluşturmak zaruridir"
MHP Çankırı Milletvekili Pelin Yılık, partisinin, sosyal hizmetleri sadece bir yardım mekanizması olarak değil, aynı zamanda toplumsal dayanışma ve milli birliğin temeli ve vatandaşların hakkı olarak gördüklerini söyledi.
Anne-çocuk ilişkisinin sağlam temeller üzerine kurulmasının önemine dikkati çeken Yılık, "Kadın memurlarımızın analık izninin toplamda 24 haftaya çıkarılması sadece bir çalışma hayatı düzenlemesi değil, sağlıklı bir toplum inşası yolunda atılmış stratejik bir adımdır. Kadınların çalışma hayatında karşılaştığı annelik barikatı, devletimizin aile politikalarıyla taban tabana zıt yapısal bir çelişkidir. Devletimiz bir yandan çocuk sahibi olmayı teşvik eden makro politikalar yürütürken diğer yandan bu tercihi kadın için kariyer dezavantajına dönüştüren piyasa koşullarına karşı kararlı bir mekanizma oluşturması zaruridir." diye konuştu.
İş mülakatlarında kadınlara hamilelik planlarının sorulması veya anneliğin bir iş hayatı engeli olarak çalışan kadınların önüne çıkmasının kabul edilemez olduğunu dile getiren Yılık, "MHP olarak vurguluyoruz ki kadının annelik vasfı, iş dünyasında bir risk analizi konusu değil, toplumsal devamlılığın teminatıdır. Kamu ve özel sektör fark etmeden kadınları aile kurma tercihleri nedeniyle kariyer dışına iten her türlü ayrımcılıkla mücadele edilmelidir." dedi.
DEM Parti Muş Milletvekili Sümeyye Boz Çakı, teklif metninde hak temelli bir sosyal devlet olmadığını, denetim, bağımlılık ve idarenin geniş takdirine dayanan bir düzen olduğunu savundu.
Çakı, düzenlemeyle sosyal devletin güçlendirilmediğini, kamusal sorumlulukların geri çekildiğini ileri sürdü.
- "Kadınların, sadece politikaların değil, eşlerinin de desteğini hissetmelerini sağlamaktayız"
CHP Balıkesir Milletvekili Serkan Sarı, teklifte, kadına, çocuğa, yaşlıya gence ve ihtiyaç sahibi olan ailelere olumlu katkılar sağlayabileceğini düşündükleri düzenlemelerin yer aldığına işaret ederek, "Bu düzenlemenin bütününde çok eksiklikler var, bu eksiklikleri komisyonda dile getirmeye çalışmış olmamıza rağmen ne yazık ki anlamlı bir yol kat edemedik." dedi.
"Torba" kanun uygulamasını eleştiren Sarı, "Bunun içinde vergi düzenlemesi var, dijital mecralarla ilgili uygulamalar var, sosyal yardımlarla ilgili çalışmalar var; genç var, çocuk var, kadın var, doğum izni var, hepsi var. Hepsi bir çorba halinde getiriliyor." diye konuştu.
Şahsı adına söz alan teklifin ilk imza sahiplerinden AK Parti Antalya Milletvekili Tuba Vural Çokal, teklifin, çalışma hayatını güncelleyen, aynı zamanda aileyi, kadını ve toplumsal yapıyı güçlendiren bir adım olduğunu kaydetti.
Çokal, "Dijital çağ kontrolsüz ekran, bağımlılık, dikkat dağınıklığı gibi yeni nesil tehditler üretmiştir. Çocukların zihinsel gelişimini zayıflatan bu risklere karşı en güçlü koruma yasal önlemlerin yanında sağlam aile yapısıdır. Anne güçlü olacak, eş yanında olacak, çocuk güven içinde büyüyecek." değerlendirmelerinde bulundu.
Kadının toplumsal hayatta da çalışma hayatında da güçlendirilmesinin öncelikleri olduğunu vurgulayan Çokal, "Eski sistemin 'ya çocuk ya da kariyer yaparsın' dolaylı dayatmasına karşın 'kadın çocuk da yapar, kariyer de yapar' cevabını veriyoruz. Bu nedenle, kadınların doğum sonrası izinleri bu yeni kanunla uzatılmaktadır. Bununla birlikte doğum sonrası sürece katılımını artırmak ve aile birliğini desteklemek için babaların doğum sonrası izninde artış yapılmaktadır. Böylece kadınların, sadece politikaların değil, eşlerinin de desteğini hissetmelerini sağlamaktayız." şeklinde konuştu.
Genel Kurulda, kanun teklifinin birinci bölümünün tümü üzerindeki görüşmelerin tamamlanmasının ardından maddelerin görüşmesine geçildi.
Genel Kurulda kabul edilen maddelere göre, Gelir Vergisi Kanunu'nda değişikliğe gidiliyor. Buna göre, Darülaceze'ye yapılacak gıda, temizlik, giyecek ve yakacak bağışları ile diğer bağış ve yardımlar gelir vergisi istisnası kapsamına alınacak.
Devlet Memurları Kanunu'nda yapılan değişiklikle, kadın memura verilecek ücretli doğum sonrası izin süresi 8 haftadan 16 haftaya çıkarılacak, sağlık durumunun çalışmaya uygun olduğunu tabip raporuyla belgeleyen kadın memurun, isteği halinde doğumdan önceki izin süresinden doğum sonrasına aktarabileceği süre bir hafta artırılacak.
Düzenlemeye göre, kadın memura doğumdan önce 8, doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere toplam 24 hafta süreyle analık izni verilecek. Ancak beklenen doğum tarihinden 8 hafta öncesine kadar sağlık durumunun çalışmaya uygun olduğunu tabip raporuyla belgeleyen kadın memur, isteği halinde doğumdan önceki 2 haftaya kadar kurumunda çalışabilecek.
Devlet memurlarının koruyucu aile olmaya teşvik edilmesi, koruyucu aile sayısının artmasıyla daha fazla çocuğun aile yanında bakımının sağlanması, koruyucu aileliğin çocuk koruma mekanizmasındaki yerinin güçlendirilmesi ve koruyucu aile ile çocuğun birbirine alışma sürecine destek olunması amacıyla bir veya daha fazla çocuğa eşiyle birlikte veya münferit olarak koruyucu aile olan memura, çocuğun koruyucu aile yanına teslim edildiği tarihten sonra isteği üzerine 10 gün izin verilecek.
- Koruyucu ailelerin isteğe bağlı sigorta prim ödemeleri
65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun'da yapılan değişiklikle yersiz yapılan ödemelerin iadesinde kanuni faizin esas alınması öngörülüyor.
Aylığa hak kazanmak üzere düzenlenen belgelerin gerçeğe uymadığı tespit edildiği takdirde, ödenen aylıklar ödeme tarihinden tahsil tarihine kadar kanuni faiziyle hesaplanacak tutarıyla birlikte geri alınacak, belgeleri düzenleyen ve kullananlar hakkında ayrıca genel hükümlere göre ceza kovuşturması yapılacak.
Sosyal Hizmetler Kanunu'na "İhtisaslaştırılmış Çocuk Evleri Sitesi", "Çocuk Evleri Sitesi", "Çocuk Koruma İlk Müdahale ve Değerlendirme Merkezi", "İhtisaslaşma", "Sosyal ve Ekonomik Destek", "Koruyucu Aile", "Merkezi İzleme Sistemi" tanımları ekleniyor.
Devlet korumasındaki çocukların aile ortamında büyümelerini sağlamak, bireysel gelişimlerini desteklemek ve topluma sağlıklı bireyler olarak kazandırılmalarını temin etmek açısından büyük önem taşıyan koruyucu aile sosyal hizmet modeline daha fazla ailenin katılımının teşvik edilmesi için sosyal güvencesi olmayan koruyucu ailelerin sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olarak isteğe bağlı sigorta prim ödemelerinin yapılması amacıyla Sosyal Hizmetler Kanunu'nda değişiklik yapılıyor.
Buna göre, koruyucu aile sözleşmesi devam eden koruyucu ailelerde eşlerden birinin, sigortalı olarak ay içerisinde 30 günden az çalışması ya da tam gün çalışmaması sebebiyle, isteğe bağlı sigortalı olanlar hariç olmak üzere, sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olarak isteğe bağlı sigortalılık veya iştirakçilik kapsamında ödediği primin, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun ilgili hükmü uyarınca belirlenen prime esas kazanç günlük alt sınırı üzerinden hesaplanacak tutarı, ödeme belgesinin ibrazı halinde aylık ödemelere ilave edilerek karşılanacak. Bu hüküm kapsamında ödeme yapılan kişilerin eşlerinin vefatı halinde de isteğe bağlı sigorta primlerinin karşılanmasına devam edilecek.
- Çocukların ailesi veya yakını yanında bakımı ve desteklenmesi
Genel Kurulda kabul edilen önerge doğrultusunda Sosyal Hizmetler Kanunu'na eklenen hükümde değişiklik yapıldı. Böylece ekonomik desteğin üst sınırı en yüksek devlet memuru aylığı tutarı ile sınırlandırılıyor, yaş ve eğitim durumuna göre destek tutarının belirleneceği hüküm altına alınıyor.
"Sosyal ve ekonomik destek" başlıklı hükme göre, çocukların kuruluş bakımına alınmaksızın ailesi veya yakını yanında bakımı ve desteklenmesi amacıyla koruyucu ve önleyici çalışmalar yapılacak. İhtiyaç duyulması halinde sosyal ve ekonomik sorunların çözülmesine yönelik bölgesel şartlar dikkate alınarak sosyal ve ekonomik destek sağlanacak.
Sosyal ve ekonomik destek geçici ve süreli olarak sağlanabilecek. Destek ödemeleri en yüksek devlet memuru aylığı (ek gösterge dahil) tutarını aşamayacak. Yaş ve öğrenim durumuna göre verilecek destek, üst sınır üzerinden hesaplanarak belirlenecek. Aylık ödenecek süreli ekonomik destek 2 yıla kadar, tek seferlik ödenecek geçici ekonomik destek ise yılda en fazla 2 kez olmak üzere sağlanacak. Geçici ekonomik destek, belirlenen tutarın 3 katına kadar verilebilecek. Sosyal ve ekonomik destek aynı ailede en fazla 2 kişi için sağlanacak.
Sosyal ve ekonomik destek, kural olarak destekten yararlanan çocuğun 18 yaşını doldurmasına kadar sağlanabilecek. Korunma kararı veya bakım tedbiri kararı, reşit olması nedeniyle sona eren kişiler ile sosyal ve ekonomik destek hizmetinden yararlanırken reşit olan ve aralık vermeksizin örgün yüksek öğrenim programlarına devam eden gençler sosyal ve ekonomik destekten 25 yaşını tamamlayana kadar yararlandırılabilecek.
Sosyal ve ekonomik destekten yararlanacakların tespiti, verilecek sosyal destekler ile geçici ve süreli ekonomik destekten faydalananlara yapılacak ödemelere ve ödemelerin sürelerine ilişkin usul ve esaslar Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek.
Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre çocuğa bakmakla yükümlü olan kimsenin yönetmelikte belirlenen şartları taşımadığı halde aktif bir eylemiyle bundan haksız bir şekilde yararlandığının Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca tespit edilmesi halinde devletçe ödenen meblağın tahsili için ilgililere rücu edilecek.
Kanun teklifinin ilk 6 maddesinin kabul edilmesinin ardından TBMM Başkanvekili Tekin Bingöl, birleşime ara verdi. Aranın ardından komisyonun yerini almaması üzerine Bingöl, birleşimi saat 14.00'te toplanmak üzere kapattı.
