MARDİN SHÇEK VE YİBO'LARDAKİ İNCELEME...

TBMM İnsan Hakları İnceleme Komisyonu
bünyesinde oluşturulan alt komisyon, Mardin'deki Sosyal Hizmetler Çocuk Esirgeme
Kurumu (SHÇEK) ile Mazıdağı ilçesinde Yatılı İlköğretim Bölge Okulundaki (YİBO)
incelemelerine ilişkin raporunu tamamladı.

Raporda, Mardin'de Musa Cihaner Çocuk Yuvası ve Kız Yetiştirme
Yurdu'ndaki çocukların, haklarında korunma kararı alınan ''korunmaya muhtaç
çocuklar'' ile haklarında tedbir kararı alınan ''suç mağduru'' ya da ''suça
sürüklenmiş çocuklardan'' oluştuğu belirtildi.

Komisyonun, bu kuruluşlarının fiziki ve yaşam koşullarına ilişkin yaptığı
gözlem ve incelemelerde, herhangi bir olumsuzluğa rastlamadığı ifade edildi.

Mardin'deki SHÇEK'e bağlı Bakım ve Sosyal Rehabilitasyon Merkezi'nde,
suça sürüklenen ya da suç mağduru çocukların, korunmaya muhtaç diğer çocuklarla
aynı ortamda barındığının görüldüğüne işaret edilen raporda, şu ifadelere yer
verildi.

''Bu uygulamanın en yakın zamanda sonlandırılması uygun olacaktır. Benzer
olarak, haklarında tedbir kararı verilen çocukların da kendi içlerinde
ayrılmaları gerekmektedir. Zira her ne kadar ikisi de suçun mağduru olsa da suça
sürüklenmiş çocuk, eylemin aktif, suç mağduru çocuk ise eylemin pasif öğesidir.
Bu bağlamda, bu çocukların rehabilitasyonları ve sonrasında barınma, korunma ve
eğitimleri de ayrı olmalıdır.

SHÇEK kuruluşlarından kurum korumasına alınan çocuklara ve büyüklere
ciddi olarak psikolojik destek ve rehabilitasyon hizmeti vermesi beklenmektedir.
Mevcut insan kaynaklarındaki sayı yetersizliği ile bu fazla mümkün değildir.

Genel olarak SHÇEK teşkilatının bütçe kaynaklı sıkıntılarının fazla
olmadığı gözlemlenmektedir ancak var olan yapılanma içinde SHÇEK'in koruma, bakım
ve sosyal rehabilitasyon açısından başta personel olmak üzere birtakım
yetersizlikleri bulunmaktadır.

Bu noktada, Sağlık Bakanlığı ile ortak bir çalışma yapılması, haklarında
tedbir kararı verilen çocuklara verilecek hizmeti, amacına ulaştırma açısından
faydalı olacaktır. Çocukların kuruluşlara gelmeden önce yaşadıkları sorunları
aşabilmelerine yardımcı olabilecek mesleki çalışmaların yapılması sağlanmalıdır.
Bu amaçla öncelikle yurt ve yuvalardaki psikolog sayısı arttırılmalı ve buralarda
psikiyatr istihdam edilmelidir.''

Raporda, ''çocukların bulundukları kurumlara ilişkin algısı nasıldır?
Buralar, kötü anılar bırakan yerler midir, yoksa fedakar ve örnek alınacak rol
modellerin bulunduğu yerler midir?'' soruları üzerinde tartışılması gerektiğini
belirtildi.

Söz konusu kurumlarda çalışanların, davranışlarıyla çocuklara iyi birer
rol model olma konusunda mesafe alınması gerektiği ifade edildi.

Mardin'deki incelemelerde görüşülen çocuklardan yalnızca birinin böyle
bir kurumda çalışarak insanlara yardımda bulunmanın güzel olacağına değinmesinin,
genel olarak çocuklarda böyle bir ihtimale karşı isteksizliğin görülmesi olduğu
vurgulandı.

Çocukların, bir hedefe yönlendirilmesi, onlara bir amaç edindirilmesi
konusunun rehberlikle ilişkili olduğu belirtildi.

Raporda, Mardin'in Mazıdağı ilçesindeki Dark Sürücü Çağdaş Yaşam YİBO'da
göze çarpan en büyük sorunun, mevcut kapasitelerinin altında hizmet veriyor
olamalarından kaynaklandığı ifade edildi.

Okul yatakhanelerinde çok sayıda atıl mekanlar bulunduğuna işaret edilen
raporda, şunlar kaydedildi:

''Ülkemizde pek çok ilköğretim okulunda 60–70 kişilik sınıflar
olabilmekteyken incelenen YİBO'da, bir sınıftaki öğrenci sayısı 25–30
kişidir. Atıl mekanların varlığı, öğrenci sayısının azlığını YİBO'larda pozitif
ayrımcılık uygulanıyor şeklinde değerlendirmeye imkan vermemektedir. Özellikle
artık kendine yüklenen misyonu yerine getiremeyen şehir merkezlerindeki YİBO
binalarının başka amaçlarla kullanılabileceği düşünülmelidir.

Mardin şehir merkezinde bulunan bir YİBO'nun kız meslek lisesine
dönüştürülmüş olması, bu nedenle olumlu karşılanmıştır.''

Raporda, incelemede bulunulan Dark Sürücü Çağdaş Yaşam YİBO'daki
öğrencilerin şikayetlerini ve isteklerini bildirdiği belirtildi. İstekler
içerisinde temel yaşam gereksinimlerinden olan sıcak bir yerde barınma ve yeterli
miktarda yiyeceğin sunulması talebinin bile yer almadığına dikkat çekildi.

Raporda, şu ifadelere yer verildi:

''Çocuklar yemekleri beğenmediklerinden değil, yemeklerin karınlarını
doyurmadığından bahsetmişlerdir. Günümüz Türkiye'sinde bir eğitim kurumunda hala
bu şikayetlere muhatap kalmak üzücüdür.

Çocukların kaldıkları yerin soğuk olduğu ve bulaşık makinesi arızalı
olduğundan tabakların yeterince temiz olmadığı görüldü. Bulaşık makinesinin tamir
edilmesi konusunda söz konusu YİBO'da incelemede bulunan İl Milli Eğitim
Müdürlüğü İlköğretim Müfettişleri Başkanlığınca hazırlanan geçmiş dönem
raporlarında da belirtilen bir sorun olmasına karşın, çözüm konusunda sonuca
ulaşılmamış olduğu üzülerek görülmüştür.

Öğrenciler için karşılanan günlük üç öğün yemek, iaşe bedelinin 4 lira 20
kuruş gibi oldukça düşük olduğu açıktır. Ziyaretimiz sırasında öğrencilerin
karınlarının doymadığını belirtmesi de buna işaret etmektedir. Gelişme çağındaki
bir çocuğun ihtiyacı olan gıdaların gerekli kalori hesabı yapılarak yeterli
düzeyde sunulmasının, bunun için de söz konusu bedelin arttırılmasının yerinde
olacağı düşünülmektedir.''

Raporda, öğrencilerin ayrıca, yatakhanelerde üşüdükleri, suların soğuk
olması nedeniyle ellerinin çatladığı, etütlerde öğretmenlerin bulunmadığı, hafta
sonlarında köylerine yürüyerek gitmek zorunda kaldıkları ve servislerinin
olmadığı yönünde şikayetlerde bulundukları belirtildi.

Söz konusu raporun, yalnızca Mardin'deki değerlendirmelerden ibaret
olduğu, alt komisyonun inceleme konusuyla ilgili çalışmalarını tamamladıktan
sonra genel bir inceleme raporu hazırlayacağı bildirildi. (12.27)