TBMM SANAYİ VE TİCARET KOMİSYONU...

Sanayi ve Ticaret Bakanı Nihat Ergün, Sebze ve
Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun Tasarısıyla; malların üretim
yerini, cinsini, miktarını, hangi üretici ve işletmeye ait olduğu bilgilerini
kapsayacak 'ürün künyesi' uygulaması getirildiğini belirterek, ''Toptancı
hallerinin kaldırılması veya zayıflatılması gibi bir niyetimiz yok'' dedi.
TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji
Komisyonu, Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun Tasarısını
görüşmeye başladı.
Tasarıyı komisyona sunan Ergün, 1995 yılından bu yana yürürlükte olan
''Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname''nin, bugünün ihtiyaçlarını karşılayamadığını söyledi.
Bu tasarıyla, sebze ve meyve ticareti sektörünün sorunlarını sadece bugün
için değil, gelecek için de çözmüş olacaklarını dile getiren Ergün, ''Tasarının
kanunlaşmasıyla birlikte, tarladan sofraya kadar izlenebilir, güvenli bir ticaret
ve tüketim dönemi başlatmak istiyoruz'' dedi.
Ergün, tasarının hazırlık aşamasında 53 kamu kurumu, üretici ve tüketici
örgütleri ile sivil toplum ve meslek kuruluşlarının görüşlerinden
faydalandıklarını kaydetti.
2008'de 27,2 milyon ton sebze, 15,6 milyon ton meyve üretimi
gerçekleştirildiğini ifade eden Ergün, ''Toptancı hal fiyatlarını baz aldığımızda
bu miktarlara ilişkin toplam işlem değeri, yani ticaret hacmi yıllık 40 milyar
TL'' dedi. Nihat Ergün, Türkiye'nin ürettiği sebze ve meyvenin yaklaşık yüzde
5'ini ihraç ettiğini belirterek, ''Ülke içinde kalan miktarın yüzde 25'i ne yazık
ki tüketim merkezlerine ulaşamadan pazarlama sürecinde zayi oluyor; yani her yıl
10 milyar TL'ye yakın bir değer kaybına maruz kalıyoruz'' diye konuştu.
İç pazara sürülen sebze ve meyvenin yaklaşık yüzde 30'unun toptancı
hallerinde işlem gördüğünü ifade eden Ergün, kalan yüzde 70'lik kısmının ise
kayıt dışı pazarlandığını, bu kayıt dışılığın karşılığının da yaklaşık 16 milyar
TL olduğunu bildirdi.
Nihat Ergün, malların haller üzerinden pazarlanma zorunluluğunun serbest
rekabeti olumsuz yönde etkilediğini, rüsum ve komisyon oranlarının ticareti
zorlaştıracak ve kayıt dışılığı arttıracak düzeyde olduğunu vurguladı.
Tasarıyla, ''malların toptancı hale bildirimi'' esası getirildiğini
belirten Ergün, ''Bu şekilde, toptancı hale bildirilmek kaydıyla toptancı hal
dışında da alım satım yapılabilmesinin önü açılmıştır'' dedi.

-''KAYIT ALTINA ALMAMIZI SAĞLAYACAKTIR''-

Ergün, şöyle konuştu:
''Toptancı hallerinin piyasadaki yapıcı rolüne büyük önem veren
Bakanlığımızın, toptancı hallerin kaldırılması veya zayıflatılması gibi bir
niyeti yoktur, olamaz da. Aksine, toptancı hallerinin piyasadaki yapıcı rolünü
çok önemsediğimizi burada bir kez daha vurgulamakta fayda görüyorum. Malların
toptancı hale bildirimi esasının temel amacı, sektördeki kayıt dışılığın
önlenmesidir. Bu uygulama, bugüne kadar toptancı hal dışında kayıt dışı olarak
alım satımı yapılan malları, toptancı halde alım satımı yapılan mallarla bir
bütün halinde kayıt altına almamızı sağlayacaktır.
Bildirim esasıyla ilgili uygulamayı bir örnekle de açıklamak istiyorum:
Diyelim ki bir tüccarımız, Amasya'daki üreticiden veya Amasya Belediyesi toptancı
halinden aldığı 10 ton elmayı Ankara'nın Elmadağ ilçesinde satışa sunmak istiyor.
Mevcut uygulamada, eğer Ankara Büyükşehir Belediyesi toptancı halinin Elmadağ'da
hal hizmeti veren bir birimi yoksa, bu elmanın fazladan 100 kilometre bir mesafe
kat ederek, önce Ankara'daki toptancı haline girmesi gibi bir zorunluluk vardı.
Bu da hem zaman kaybı hem de maliyet artışı anlamına gelmektedir. Tasarının
kanunlaşması ile birlikte, malınızı Amasya Belediyesi toptancı haline bildirmiş
olmanız yeterli olacak. Böylece zaman ve maliyet kayıplarının önüne geçmiş
olacağız. Ayrıca, ürünlerde meydana gelen zayiat oranları da aynı şekilde azalmış
olacaktır.''

-''MERKEZİ HAL KAYIT SİSTEMİ KURULACAK''-

Sanayi ve Ticaret Bakanı Ergün, tasarının öngördüğü başka önemli
düzenlemenin de bakanlık bünyesinde oluşturulacak merkezi hal kayıt sisteminin
kurulması olduğunu belirtti.
Merkezi hal kayıt sisteminin elektronik ortamda oluşturulacağını, gerekli
görülmesi halinde diğer kamu kurumları nezdindeki kayıt sistemleriyle de
birbirine bağlanacağını dile getiren Ergün, bu sisteminin kurulmasıyla; alım ve
satıma konu malların miktar ve fiyatlarına ulaşabilmeyi, meslek mensuplarını
kayıt altına alabilmeyi, üreticilerin ürünlerini daha çok kar edebilecekleri
pazarlara yönlendirebilmelerini sağlamayı amaçladıklarını bildirdi.
Nihat Ergün, tasarıyla, hallerde satılan mallardan alınan yüzde 2
oranındaki hal rüsumunu yüzde 1'e, hal dışında satılan mallardan alınan yüzde 15
oranındaki hal rüsumunu da yüzde 2'ye düşürdüklerini kaydetti.
Tasarıyla, 5 yıl içinde kanunun öngördüğü asgari koşulları sağlamayan
mevcut hallere idari para cezası uygulanmasının, bu cezayı takip eden 2 yıl
içinde halen eksikliklerini gidermeyenlerin ise faaliyetlerinin durdurulmasının
öngörüldüğünü belirten Ergün, toptancı hallerinin kiralama yöntemiyle işletilmesi
ve kira süresinin en fazla 10 yılla sınırlandırılmasının da düzenlemede yer alan
yeniliklerden biri olduğunu bildirdi.

-''CEZA 500 DEĞİL, 50 TL''-

Bakan Ergün, ''pazarda yüksek sesle satış yapan ve çöplerini toplamayan
esnafa 500 TL ceza'' haberlerinin gerçeği yansıtmadığını ifade ederek, bu cezanın
50 TL olacağını söyledi.
Semt pazarlarındaki toplam satış yeri sayısının en az yüzde 10'unun
üreticilere tahsis edileceğini söyleyen Ergün, ''Üretici örgütlerinin rüsum
ödemeksizin toptancı hal içinde ve dışında, toptan olarak vergi mükelleflerine
satış yapabilmelerine de imkan tanınmıştır. Bu uygulama, üreticilerin
örgütlenmelerini teşvik edici bir mahiyeti olması nedeniyle de önem taşıyor.
Tasarıdaki amaçlardan birisi de üreticilerin örgütlenmeleridir'' diye konuştu.
Ergün, üreticiler ile meslek mensupları arasında veya meslek
mensuplarının kendi aralarında çıkan uyuşmazlıklara çözüm bulmak için, il
merkezleri ile gerekli görülen ilçe merkezlerinde hal hakem heyetleri
oluşturulacağını söyledi.
Tasarıda yer alan en önemli düzenlemelerden birisinin, malların
izlenebilirliğini sağlamak amacıyla ürün künyesi uygulaması getirilmesi olduğuna
işaret eden Ergün, ''Ürün künyesi; malların üretim yerini, cinsini, miktarını,
hangi üretici ve işletmeye ait olduğunu ve varsa sertifika bilgilerini
kapsayacaktır. Satıcılar, ürün künyelerini malların kap veya ambalajlarında
bulundurmakla yükümlü olacaklardır'' dedi.
Nihat Ergün, tasarıyla, sebze ve meyve ticaretinin, kanunun amacına uygun
olarak yapılmasını sağlamak amacıyla, toptancı hal konseyi oluşturulacağını
belirtti.