TBMM PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU..

Geçen hafta TBMM Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonunda
benimsenin Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Yasasında
değişiklik öngören tasarı, prim tahsilatını artırıp, sosyal güvenlik
açıklarının azaltılmasını amaçlıyor.
Tasarıya göre, emekli aylıklarının hesaplanmasında kullanılan güncelleme
katsayısı, her yılın Aralık ayında açıklanan TÜFE ile o yılın GSYH
gelişme hızının yüzde 25'inin toplamına bir tam sayısının ilave
edilmesiyle hesaplanacak.
Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda yapılan düzenlemeyle
kanunun yürürlüğe girmesinden sonra ilk defa devlet memuru olanlar,
Genel Sağlık Sigortası kapsamına alınacak.
Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi imzalamayan ülkelerde, Türk
işverenlerin yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen
Türk işçileri hakkında emeklilik primi olan uzun vadeli sigorta kolu
primleri alınmayacak, sadece kısa vadeli sigorta kolları ile genel
sağlık sigortası hükümleri uygulanacak.
Sigortalı kadına ve eşi çalışmayan sigortalı erkeğe emzirme ödeneği,
çocuğun yaşaması kaydıyla doğum tarihinde geçerli olan asgari ücretin
üçte biri tutarında bir defaya mahsus (195 YTL) olarak ödenecek.
Sigortalıların, emzirme ödeneğinden yararlanabilmesi için doğumdan
önceki bir yıl içinde en az 120 gün süreyle prim ödemesi ve
Bağ-Kur'luların da prim borcunun bulunmaması şartı getirildi.
Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen düzenlemede doktor raporu ile
onaylanmış ve üç günden fazla dinlenmesi gereken sigortalılara iş
kazası, meslek hastalığı, hastalık ve sigortalı kadının analığı halinde
ödenecek olan geçici iş göremezlik ödeneği, ayakta tedavilerde günlük
kazancının üçte ikisi, yatarak tedavide yarısı uygulanacak. Kendi nam ve
hesabına çalışanlar için iş kazası ve meslek hastalığı halinde iş
görememezlik ödeneğinden yararlanmak için en az 90 gün prim ödeme şartı
aranacak.
Mevcut kanunlara göre, ''her ne sebep ve suretle olursa olsun
vücutlarında hasıl olan arızalar veya düçar oldukları tedavisi imkansız
hastalıklar yüzünden vazifelerini yapamayacak duruma girenler için
kullanılan malul'' ifadesi, tasarıyla çalışma gücünün en az yüzde 60'ını
veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği
Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilmesi'' şeklinde değiştirilecek.

-ÖLÜM AYLIĞI İÇİN 1800 GÜN ŞARTI-

Tasarıya göre, 50 yaşını doldurmuş ancak erken yaşlandığı tespit edilmiş
sigortalıların diğer koşulları sağlamaları halinde yaşlılık aylığından
yararlanabilmelerini olanak sağlayan yaş sınırı, 50'den 55'e
çıkartılacak.
Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olan sigortalıların
ölüm aylığından yararlanması için en az 5 yıl sigortalı olma ve 900 gün
malullük, yaşlılık ve ölüm aylığı primi ödeme şartı da en az 10 yıl
sigortalı olma ve 1800 güne yükseltilecek.
Tasarıyla erkek çocuklara da verilen evlenme ödeneği kaldırılacak. İş
kazası ve meslek hastalığı durumunda sigortalının çocuklarına sağlanan
evlenme ödeneği, sadece kız çocuklarına verilebilecek.
Yaşlılık aylığı bağlama oranları yeniden düzenlenen tasarıya göre, aylık
bağlama oranı sigortalının toplam prim ödeme gün sayısının her 360 günü
için yüzde 2 olarak hesaplanacak. Anayasa Mahkemesinin kararı
doğrultusunda, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sona ilk defa devlet
memuru olan ve 9000 günlük prim ödeme süresini doldurarak emekli olan
sigortalılara yaşlılık aylığı bağlama oranı yüzde 50 ile
sınırlandırılacak. Ancak aylık bağlama oranı yüzde 90'ı geçemeyecek.

-GAZETECİLERİN YIPRANMA HAKKI KALDIRILIYOR-

Gazetecilerin de aralarında bulunduğu bazı iş kollarında, kamuoyunda
''yıpranma payı'' olarak bilinen fiili hizmet zammı kaldırılırken,
itfaiyeciler ise yıpranma hakkına kavuşuyor.
Fiili hizmet zammının, sigortalının prim ödeme gün sayısına eklenmesi ve
emeklilik yaş hadlerinden indirilmesi, fiili hizmet süresi zammı
kapsamındaki işlerde yer altı işlerinde çalışanlar için en az 1800 gün,
diğerleri için en az 3 bin 600 gün çalışma şartına bağlı olacak.
Yatarak tedavide finansmanı sağlanan sağlık hizmetlerinde, hizmet
bedelinin yüzde 1'i oranında katılım payı alınacak. Genel sağlık
sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin, ortez, protez,
iyileştirme araç ve gereçleri için ödeyecekleri katılım payları, sağlık
hizmetinin alındığı tarihteki asgari ücretin yüzde 75'ini geçemeyecek.
Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları dışındaki sözleşmeli sağlık
hizmeti sunucuları, bulundukları sınıf için Sağlık Hizmetleri
Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenen sağlık hizmetleri bedelinin yüzde
20'sine kadar genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü oldukları
kişilerden ilave ücret talep edebilecek.

-PRİME ESAS KAZANÇLAR-

Hizmet akdiyle bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılan
sigortalıların prime esas kazançlarının hesabında; hak edilen
ücretlerin, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay
içinde yapılan ödemelerin ve idare veya yargı mercilerince verilen karar
gereğince yapılan ödemelerin brüt toplamı esas alınacak.
Ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev
tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı
mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile
kurumca tutarları yıllar itibariyle belirlenecek yemek, çocuk ve aile
zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık
sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı
asgari ücretin yüzde 30'unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve
bireysel emeklilik katkı payları tutarları, kurumca belirlenecek diğer
ayni yardımların toplamının, asgari ücretin yüzde 30'unu geçmeyen kısmı
ile görevin yerine getirilmesi için zorunlu olarak yapılan ayni
yardımlar, prime esas kazanca tabi tutulmayacak.
Primlerin hesabına esas tutulacak günlük kazanç, sigortalının, bir ay
için prime esas tutulan kazancının 30'da 1'i kadar olacak. Ancak günlük
kazancın hesabına esas tutulan ay içindeki bazı günlerde çalışmamış ve
çalışmadığı günler için ücret almamış sigortalının günlük kazancı, o ay
için prime esas tutulan kazancının, ücret aldığı gün sayısına bölünerek
hesaplanacak.
Kanunun yürürlük tarihinden itibaren 2 yıl süresince yeşil kart
verilecek kişiler, genel sağlık sigortalısı sayılacak.
TBMM üyeliği sona eren milletvekillerine, emeklilik şartlarını
taşımadığı için aylık bağlanamayanlara sigortalı bir işte çalışmadıkları
veya aylık bağlanmadığı takdirde, 30000 gösterge rakamının memur maaş
katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutar, her ay temsil tazminatı
olarak ödenecek.