2011-03-18 - 18:48
Anayasa'nın daha önce Türk Silahlı Kuvvetleri ve Askeri Yargı ile ilgili maddelerinde yapılan değişiklikler kapsamında yeniden düzenlenen Askeri Hakimler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Tasarısı TBMM Başkanlığına sunuldu.
Anayasa'nın daha önce Türk Silahlı Kuvvetleri
ve Askeri Yargı ile ilgili maddelerinde yapılan değişiklikler kapsamında yeniden
düzenlenen Askeri Hakimler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına
İlişkin Kanun Tasarısı TBMM Başkanlığına sunuldu.
Tasarıya göre, Yüce Divan'da yargılanacak asker kişilerin görevleriyle
ilgili suçlar nedeniyle soruşturma açılmasına, genelkurmay başkanı, kara, deniz
ve hava kuvvetleri komutanları hakkında başbakan; jandarma genel komutanı
hakkında ise içişleri bakanı karar verecek.
Görevleriyle ilgili suçlarına ilişkin herhangi bir ihbar veya şikayet
aldıklarında veya böyle bir durumu öğrendiklerinde, genelkurmay başkanı ve kuvvet
komutanları hakkında başbakan; jandarma genel komutanı hakkında içişleri bakanı
araştırma, gerekiyorsa ön inceleme yaptırarak soruşturma izni verilmesine veya
verilmemesine karar verecek. Ön inceleme, izin vermeye yetkili merci tarafından
bizzat yapılabileceği gibi, görevlendireceği denetim elemanları eliyle de
yaptırılabilecek.
Bu şekilde görevlendirilen kişiler, 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu
Görevlilerinin Yargılanması Hakkındaki Kanun'da ön inceleme ile görevlendirilen
kişilere tanınan yetkilere haiz olacak. Soruşturma izni verilmesi halinde
soruşturma dosyası Yargıtay Başkanlığına gönderilecek. Yargıtay başkanı ilgililer
hakkında kovuşturma açılmasına lüzum olup olmadığına karar verilmek üzere konuyu
Yargıtay Ceza Genel Kuruluna intikal ettirecek. Ceza Genel Kurulu tarafından
kovuşturma açılmasına yer olup olmadığının belirlenmesi için gizli oyla üç üyeden
oluşan bir komisyon oluşturulacak. Komisyon, Cumhuriyet savcısının soruşturma
yetkisine sahip olup, yapacağı soruşturma sırasında hakim kararı alınması gereken
hususlarda Yargıtayın ilgili ceza dairesine başvuracak. Komisyon yaptığı
soruşturma sonucunu bir rapor ile tespit ederek Ceza Genel Kuruluna sunacak. Bu
rapor üzerine de Ceza Genel Kurulunda yapılacak görüşme sonunda kovuşturmaya yer
olmadığına karar verildiği takdirde, kararın bir örneği ilgiliye, bir örneği de
varsa şikayetçiye tebliğ olunmak üzere Yargıtay Başkanlığına sunulacak. Bu karar
kesin olacak. Ceza Genel Kurulu kovuşturmanın açılmasına karar verdiği takdirde
soruşturma dosyası Yargıtay Başkanlığı tarafından Yüce Divan'a sunulmak üzere
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilecek.
Askerlik hizmetini yapmış kişiler de askeri
hakim adayı olabilecek.
Askeri Hakim Kanunu'nda değişiklik yapılmasına ilişkin kanun tasarısına
göre, diğer kaynaklardan temin edilen askeri hakim adaylarında aranan yaş sınırı,
muvazzaf subay kaynağından temin edilecek askeri hakim adayları için de aranacak.
Askerlik hizmetini yapmış kişilerin de askeri hakim adayı olabilmesine imkan
sağlanacak. Bu kişiler de kıdem ve kademe ilerlemesi yapabilecek.
Askeri mahkeme kadrolarında görev yapan askeri hakimler ile askeri
savcılara idari sicil verilmesi uygulamasına son verilecek. Askeri hakim veya
askeri savcıların yaptıkları işlem ve verdikleri kararlar nedeniyle, görev
yerleri ve statüleri değişse bile haklarında sonraki yıllarda da mesleki sicil
notu verilebilecek. Herhangi bir nedenle mesleki sicili bulunmayan askeri
hakimlerin sicil şartı aranmaksızın kademe ilerlemesi yapılabilecek.
Birinci sınıf hakimliğe geçebilmek için binbaşı rütbesinde bulunma
zorunluluğu kaldırılacak, askeri hakimlik mesleğinde 12 yılın doldurulması şartı
aranacak.
Askeri hakimler, ilgili kuvvet komutanlığının teklifi üzerine Milli
Savunma Bakanlığınca atanacak. Askeri hakimlerin sıkıyönetim askeri
mahkemelerinde görevlendirilebilmelerine imkan tanıyan düzenleme yürürlükten
kaldırılacak.
Askeri hakimler ek ödeme, mali, sosyal hak ve yardımlar ile özlük hakları
bakımında eşiti hakim ve savcılar hakkında hükümlere tabi olacak.
Somut delillere dayanan isimsiz ve ihbarsız ihbar ve şikayetler hakkında
da araştırma ve inceleme yapılabilecek. Şikayetten vazgeçilmesi halinde bile
başlatılmış olan disiplin soruşturması sonuçlandırılacak.
Askeri hakimlerin, görevlerinden dolayı veya görevleri sırasında
işledikleri suçlar ile askeri yargıya tabi suçlarından dolayı haklarındaki
kovuşturma, Askeri Yargıtayda yapılacak.
Askeri hakimler, genel yargıya tabi şahsi suçlarında, sivil mahkemelerde
yargılanacak. Askeri hakimler aleyhinde açılan davalar da sivil mahkemelerce
görülecek. Bu hakimler hakkındaki disiplin cezaları yeniden incelenebilecek.
Askeri hakimlere, askeri görev verilemeyecek.
Askeri hakimler, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce haklarında
verilmiş disiplin cezalarına karşı idari yargı yoluna başvurabilecekler. Bu
hakimlerin, askeri mahkemelerdeki dava dosyaları da Askeri Yargıtaya
gönderilecek.
Askeri Yargıtayda daire sayısının ''Genelkurmay Başkanlığının uygun
görmesi'' şartına bağlı olmaktan çıkarılacak. Birinci sınıf askeri hakimler,
hangi rütbede olursa olsun Askeri Yargıtay üyesi olabilecek.
Kolordu, Ordu ve Kuvvet Komutanlıkları ile Genelkurmay Başkanlığı
teşkilatında askeri mahkeme kurulması zorunluluğu kaldırılacak. Genelkurmay
Başkanlığının bulunduğu yerde Milli Savunma Bakanlığınca bir askeri mahkeme
kurulacak.
Askeri mahkemeler, asker kişiler tarafından işlenen, askeri suçlara
ilişkin davalara bakacak. Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin
işleyişine karşı suçlara ilişkin tüm davalar, adliye mahkemelerinde görülecek.
Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri komutanları, Jandarma
Genel Komutanı, ve askeri hakim sınıfına mensup generaller ve amiraller dışındaki
general ve amiraller, askeri mahkemelere tabi suçlarından dolayı özel olarak
yetkilendirilen, Genelkurmay Başkanlığının bulunduğu yerde kurulan askeri
mahkemede yargılanacak.
Tasarıda ayrıca, Anayasada yapılan değişiklikle askeri mahkemeler ile
bulundukları yerdeki komutanlık veya askeri kurum amirliği arasında idari
bağlantı kalmaması nedeniyle yetki belirlemeleri de yeniden düzenleniyor.
Yüksek Askeri Şura'nın (YAŞ) terfi işlemleri
ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma hariç her türlü ilişik kesme kararları,
sıkıyönetim komutanlarının Sıkıyönetim Kanununda yazılı tasarrufları, Milli
Savunma Bakanı'nın, askeri hakimler hakkında verdiği disiplin cezaları, disiplin
amirlerince TSK'da görevli sivil memurlar hakkında verilen tüm disiplin cezaları
yargı denetimine açılacak.
TBMM Başkanlığına sunulan ''Askeri Hakimler Kanunu ile Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı''na göre, şüpheli veya sanığın
tutuklanmasından yakınları ile mensup olduğu askeri birlik veya askeri kurum
amiri derhal haberdar edilecek.
Tutuklama kararına karşı şüpheli, sanık veya askeri savcı, tutuklama
isteminin reddine dair karara askeri savcı yedi gün içerisinde itiraz
edebilecek.
Cumhuriyet savcılıklarına veya zabıta makam ve memurlarına yapılacak
askeri yargıya tabi suç ihbar ve şikayetleri yetkili askeri savcılığa
gönderilecek. Cumhuriyet savcıları, zabıta makam ve memurları, askeri amirler,
askeri savcının işe el koymasına kadar eylemin sübut vasıtalarının ve
delillerinin kaybolmasını önleyecek tedbirleri alacak.
Askerlerin, askeri yargıya tabi suçlarında soruşturma ve kovuşturma
yapılması, teşkilatında adli müşavirlik bulunan kıta komutanı veya askeri kurum
amirinin soruşturma izni vermesi şartına bağlı olacak. Soruşturma izni
verilmemesine ilişkin karara karşı askeri savcı ve şikayetçiye, Askeri Yüksek
İdare Mahkemesinde itiraz edebilme hakkı tanınacak.
Ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçlarla veya gecikmesinde sakınca
bulunan hallerde askeri savcılara derhal soruşturmaya başlama yetkisi
verilecek.
Askeri savcılar, ancak hakim tarafından yapılabilecek olan bir soruşturma
işlemine lüzum görürlerse, bu istemlerini bulundukları yerdeki veya soruşturma
işleminin yapıldığı yerdeki askeri mahkemeden yoksa sulh ceza hakiminden talep
edecek.
Kıta komutanı ve askeri kurum amirinin askeri savcılık tarafından verilen
görevsizlik ve yetkisizlik kararlarına itiraz yetkisi kaldırılacak.
Kanun yolları, askeri savcı, şüpheli, sanık, katılan ve katılma isteği
karara bağlanmamış, reddedilmiş veya katılan sıfatını alabilecek surette suçtan
zarar görenlere açık olacak. Askeri savcı, şüpheli ve sanık lehine de kanun
yollarına başvurabilecek. Kıta komutanı veya askeri kurum amirinin kanun
yollarına başvurma yetkisi kaldırıldı.
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte askeri mahkeme ve savcılıklara tahsis
edilmiş bina, malzeme, araç ve gereçler ile kalem teşkilatlarında görevli
personel altı ay içerisinde başka bir işleme gerek kalmaksızın Milli Savunma
Bakanlığına devredilecek.
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin kadroları, hiyerarşik bir bağlantı
olmaksızın Milli Savunma Bakanlığı kadrolarında gösterilecek. Bu madde ile
mahkemenin, idari makamların emrinde görev yapan bir birim olarak
değerlendirilmesinin önlenmesi amaçlandı.
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin, daire sayısının artırılabilmesi
Genelkurmay Başkanlığının uygun görmesi şartına bağlı olmaktan çıkarılacak.
Daireler Kurulu'nun oluşturulmasında duyulan üye ihtiyacını karşılamak amacıyla
dairelerin askeri hakim üye sayısı artırılacak. Dairelerdeki üye sayısı 6'dan,
8'e yükseltilecek. Buna göre, üyelerden altısı askeri hakim, ikisi kurmay subay
olacak.
Daireler Kurulu, mahkeme başkanının başkanlığında, daire başkanları ile
her dairenin kendi üyeleri arasından sırayla 2 yıl süreyle seçeceği ikisi askeri
hakim, biri de bu sınıftan olmayan üyelerden oluşacak. Mahkeme başkanının
katılmaması halinde, temyiz edilen nihai karara katılmamış olan en kıdemli daire
başkanı, kurula başkanlık edecek.
Daireler Kurulu, asıl ve yedek üyeleri, takvim yılı başında gizli oyla
seçilecek. Kurul, üyeliklerinde boşalma olması halinde yedi gün içinde yeni
üyeler belirleyecek
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin yargı denetim yetkisinin sınırı
genişletilerek, YAŞ'ın terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma
hariç her türlü ilişik kesme kararları, sıkıyönetim komutanlarının Sıkıyönetim
Kanununda yazılı tasarrufları, Milli Savunma Bakanı'nın, askeri hakimler hakkında
verdiği disiplin cezaları, disiplin amirlerince TSK'da görevli sivil memurlar
hakkında verilen tüm disiplin cezaları yargı denetimine açılacak.
Daireler Kurulu, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin daireleri arasında
çıkan görev ve yetki uyuşmazlıkları ile temyiz incelemelerine bakacak.
Aynı dilekçe ile dava konusu yapılan idari işlem ve eylemler, birden
fazla dairenin görev alanına giriyorsa dava, sonuçları itibarıyla kapsamlı olan
işlem veya eyleme bakmakla görevli olan dairede görülecek.
Tasarıda, Daireler Kurulu'nun, ilk derece yargılama yapma görevinin sona
ermesi nedeniyle, birden fazla dairenin görev alanına giren davalara hangi
dairede bakılacağı konusuna da açıklık getiriliyor.
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi dairelerinin, nihai kararlarına karşı
tebliğ tarihini izleyen otuz gün içerisinde temyiz yoluna başvurulabilecek.
Temyiz istemleri, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanlığına hitaben yazılmış
dilekçelerle yapılacak.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş ihlal kararları
yargılamanın yenilenme sebebi sayılacak.
Daire kararlarına karşı temyiz yolu açılması nedeniyle yalnızca Daireler
Kurulu kararlarına karşı kararın düzeltilmesi isteminde bulunulabilecek.
Yargılamanın yenilenmesi veya kararın düzeltilmesi isteklerinin reddi
halinde talepte bulunanlardan para ceza alınmayacak.
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte henüz kesinleşmemiş olan kararın,
düzeltilmesi istemleri temyiz hükümlerine tabi olacak ve temyiz incelemesi için
Daireler Kurulu'na gönderilecek. Bu davalarla ilgili olarak kararın düzeltilmesi
dilekçesi temyiz dilekçesi yerine geçecek.
Tasarıda, uzman jandarmaların özlük haklarına ilişkin bazı düzenlemeler
de yer aldı. (18:48 )
ve Askeri Yargı ile ilgili maddelerinde yapılan değişiklikler kapsamında yeniden
düzenlenen Askeri Hakimler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına
İlişkin Kanun Tasarısı TBMM Başkanlığına sunuldu.
Tasarıya göre, Yüce Divan'da yargılanacak asker kişilerin görevleriyle
ilgili suçlar nedeniyle soruşturma açılmasına, genelkurmay başkanı, kara, deniz
ve hava kuvvetleri komutanları hakkında başbakan; jandarma genel komutanı
hakkında ise içişleri bakanı karar verecek.
Görevleriyle ilgili suçlarına ilişkin herhangi bir ihbar veya şikayet
aldıklarında veya böyle bir durumu öğrendiklerinde, genelkurmay başkanı ve kuvvet
komutanları hakkında başbakan; jandarma genel komutanı hakkında içişleri bakanı
araştırma, gerekiyorsa ön inceleme yaptırarak soruşturma izni verilmesine veya
verilmemesine karar verecek. Ön inceleme, izin vermeye yetkili merci tarafından
bizzat yapılabileceği gibi, görevlendireceği denetim elemanları eliyle de
yaptırılabilecek.
Bu şekilde görevlendirilen kişiler, 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu
Görevlilerinin Yargılanması Hakkındaki Kanun'da ön inceleme ile görevlendirilen
kişilere tanınan yetkilere haiz olacak. Soruşturma izni verilmesi halinde
soruşturma dosyası Yargıtay Başkanlığına gönderilecek. Yargıtay başkanı ilgililer
hakkında kovuşturma açılmasına lüzum olup olmadığına karar verilmek üzere konuyu
Yargıtay Ceza Genel Kuruluna intikal ettirecek. Ceza Genel Kurulu tarafından
kovuşturma açılmasına yer olup olmadığının belirlenmesi için gizli oyla üç üyeden
oluşan bir komisyon oluşturulacak. Komisyon, Cumhuriyet savcısının soruşturma
yetkisine sahip olup, yapacağı soruşturma sırasında hakim kararı alınması gereken
hususlarda Yargıtayın ilgili ceza dairesine başvuracak. Komisyon yaptığı
soruşturma sonucunu bir rapor ile tespit ederek Ceza Genel Kuruluna sunacak. Bu
rapor üzerine de Ceza Genel Kurulunda yapılacak görüşme sonunda kovuşturmaya yer
olmadığına karar verildiği takdirde, kararın bir örneği ilgiliye, bir örneği de
varsa şikayetçiye tebliğ olunmak üzere Yargıtay Başkanlığına sunulacak. Bu karar
kesin olacak. Ceza Genel Kurulu kovuşturmanın açılmasına karar verdiği takdirde
soruşturma dosyası Yargıtay Başkanlığı tarafından Yüce Divan'a sunulmak üzere
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilecek.
Askerlik hizmetini yapmış kişiler de askeri
hakim adayı olabilecek.
Askeri Hakim Kanunu'nda değişiklik yapılmasına ilişkin kanun tasarısına
göre, diğer kaynaklardan temin edilen askeri hakim adaylarında aranan yaş sınırı,
muvazzaf subay kaynağından temin edilecek askeri hakim adayları için de aranacak.
Askerlik hizmetini yapmış kişilerin de askeri hakim adayı olabilmesine imkan
sağlanacak. Bu kişiler de kıdem ve kademe ilerlemesi yapabilecek.
Askeri mahkeme kadrolarında görev yapan askeri hakimler ile askeri
savcılara idari sicil verilmesi uygulamasına son verilecek. Askeri hakim veya
askeri savcıların yaptıkları işlem ve verdikleri kararlar nedeniyle, görev
yerleri ve statüleri değişse bile haklarında sonraki yıllarda da mesleki sicil
notu verilebilecek. Herhangi bir nedenle mesleki sicili bulunmayan askeri
hakimlerin sicil şartı aranmaksızın kademe ilerlemesi yapılabilecek.
Birinci sınıf hakimliğe geçebilmek için binbaşı rütbesinde bulunma
zorunluluğu kaldırılacak, askeri hakimlik mesleğinde 12 yılın doldurulması şartı
aranacak.
Askeri hakimler, ilgili kuvvet komutanlığının teklifi üzerine Milli
Savunma Bakanlığınca atanacak. Askeri hakimlerin sıkıyönetim askeri
mahkemelerinde görevlendirilebilmelerine imkan tanıyan düzenleme yürürlükten
kaldırılacak.
Askeri hakimler ek ödeme, mali, sosyal hak ve yardımlar ile özlük hakları
bakımında eşiti hakim ve savcılar hakkında hükümlere tabi olacak.
Somut delillere dayanan isimsiz ve ihbarsız ihbar ve şikayetler hakkında
da araştırma ve inceleme yapılabilecek. Şikayetten vazgeçilmesi halinde bile
başlatılmış olan disiplin soruşturması sonuçlandırılacak.
Askeri hakimlerin, görevlerinden dolayı veya görevleri sırasında
işledikleri suçlar ile askeri yargıya tabi suçlarından dolayı haklarındaki
kovuşturma, Askeri Yargıtayda yapılacak.
Askeri hakimler, genel yargıya tabi şahsi suçlarında, sivil mahkemelerde
yargılanacak. Askeri hakimler aleyhinde açılan davalar da sivil mahkemelerce
görülecek. Bu hakimler hakkındaki disiplin cezaları yeniden incelenebilecek.
Askeri hakimlere, askeri görev verilemeyecek.
Askeri hakimler, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce haklarında
verilmiş disiplin cezalarına karşı idari yargı yoluna başvurabilecekler. Bu
hakimlerin, askeri mahkemelerdeki dava dosyaları da Askeri Yargıtaya
gönderilecek.
Askeri Yargıtayda daire sayısının ''Genelkurmay Başkanlığının uygun
görmesi'' şartına bağlı olmaktan çıkarılacak. Birinci sınıf askeri hakimler,
hangi rütbede olursa olsun Askeri Yargıtay üyesi olabilecek.
Kolordu, Ordu ve Kuvvet Komutanlıkları ile Genelkurmay Başkanlığı
teşkilatında askeri mahkeme kurulması zorunluluğu kaldırılacak. Genelkurmay
Başkanlığının bulunduğu yerde Milli Savunma Bakanlığınca bir askeri mahkeme
kurulacak.
Askeri mahkemeler, asker kişiler tarafından işlenen, askeri suçlara
ilişkin davalara bakacak. Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin
işleyişine karşı suçlara ilişkin tüm davalar, adliye mahkemelerinde görülecek.
Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri komutanları, Jandarma
Genel Komutanı, ve askeri hakim sınıfına mensup generaller ve amiraller dışındaki
general ve amiraller, askeri mahkemelere tabi suçlarından dolayı özel olarak
yetkilendirilen, Genelkurmay Başkanlığının bulunduğu yerde kurulan askeri
mahkemede yargılanacak.
Tasarıda ayrıca, Anayasada yapılan değişiklikle askeri mahkemeler ile
bulundukları yerdeki komutanlık veya askeri kurum amirliği arasında idari
bağlantı kalmaması nedeniyle yetki belirlemeleri de yeniden düzenleniyor.
Yüksek Askeri Şura'nın (YAŞ) terfi işlemleri
ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma hariç her türlü ilişik kesme kararları,
sıkıyönetim komutanlarının Sıkıyönetim Kanununda yazılı tasarrufları, Milli
Savunma Bakanı'nın, askeri hakimler hakkında verdiği disiplin cezaları, disiplin
amirlerince TSK'da görevli sivil memurlar hakkında verilen tüm disiplin cezaları
yargı denetimine açılacak.
TBMM Başkanlığına sunulan ''Askeri Hakimler Kanunu ile Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı''na göre, şüpheli veya sanığın
tutuklanmasından yakınları ile mensup olduğu askeri birlik veya askeri kurum
amiri derhal haberdar edilecek.
Tutuklama kararına karşı şüpheli, sanık veya askeri savcı, tutuklama
isteminin reddine dair karara askeri savcı yedi gün içerisinde itiraz
edebilecek.
Cumhuriyet savcılıklarına veya zabıta makam ve memurlarına yapılacak
askeri yargıya tabi suç ihbar ve şikayetleri yetkili askeri savcılığa
gönderilecek. Cumhuriyet savcıları, zabıta makam ve memurları, askeri amirler,
askeri savcının işe el koymasına kadar eylemin sübut vasıtalarının ve
delillerinin kaybolmasını önleyecek tedbirleri alacak.
Askerlerin, askeri yargıya tabi suçlarında soruşturma ve kovuşturma
yapılması, teşkilatında adli müşavirlik bulunan kıta komutanı veya askeri kurum
amirinin soruşturma izni vermesi şartına bağlı olacak. Soruşturma izni
verilmemesine ilişkin karara karşı askeri savcı ve şikayetçiye, Askeri Yüksek
İdare Mahkemesinde itiraz edebilme hakkı tanınacak.
Ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçlarla veya gecikmesinde sakınca
bulunan hallerde askeri savcılara derhal soruşturmaya başlama yetkisi
verilecek.
Askeri savcılar, ancak hakim tarafından yapılabilecek olan bir soruşturma
işlemine lüzum görürlerse, bu istemlerini bulundukları yerdeki veya soruşturma
işleminin yapıldığı yerdeki askeri mahkemeden yoksa sulh ceza hakiminden talep
edecek.
Kıta komutanı ve askeri kurum amirinin askeri savcılık tarafından verilen
görevsizlik ve yetkisizlik kararlarına itiraz yetkisi kaldırılacak.
Kanun yolları, askeri savcı, şüpheli, sanık, katılan ve katılma isteği
karara bağlanmamış, reddedilmiş veya katılan sıfatını alabilecek surette suçtan
zarar görenlere açık olacak. Askeri savcı, şüpheli ve sanık lehine de kanun
yollarına başvurabilecek. Kıta komutanı veya askeri kurum amirinin kanun
yollarına başvurma yetkisi kaldırıldı.
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte askeri mahkeme ve savcılıklara tahsis
edilmiş bina, malzeme, araç ve gereçler ile kalem teşkilatlarında görevli
personel altı ay içerisinde başka bir işleme gerek kalmaksızın Milli Savunma
Bakanlığına devredilecek.
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin kadroları, hiyerarşik bir bağlantı
olmaksızın Milli Savunma Bakanlığı kadrolarında gösterilecek. Bu madde ile
mahkemenin, idari makamların emrinde görev yapan bir birim olarak
değerlendirilmesinin önlenmesi amaçlandı.
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin, daire sayısının artırılabilmesi
Genelkurmay Başkanlığının uygun görmesi şartına bağlı olmaktan çıkarılacak.
Daireler Kurulu'nun oluşturulmasında duyulan üye ihtiyacını karşılamak amacıyla
dairelerin askeri hakim üye sayısı artırılacak. Dairelerdeki üye sayısı 6'dan,
8'e yükseltilecek. Buna göre, üyelerden altısı askeri hakim, ikisi kurmay subay
olacak.
Daireler Kurulu, mahkeme başkanının başkanlığında, daire başkanları ile
her dairenin kendi üyeleri arasından sırayla 2 yıl süreyle seçeceği ikisi askeri
hakim, biri de bu sınıftan olmayan üyelerden oluşacak. Mahkeme başkanının
katılmaması halinde, temyiz edilen nihai karara katılmamış olan en kıdemli daire
başkanı, kurula başkanlık edecek.
Daireler Kurulu, asıl ve yedek üyeleri, takvim yılı başında gizli oyla
seçilecek. Kurul, üyeliklerinde boşalma olması halinde yedi gün içinde yeni
üyeler belirleyecek
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin yargı denetim yetkisinin sınırı
genişletilerek, YAŞ'ın terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma
hariç her türlü ilişik kesme kararları, sıkıyönetim komutanlarının Sıkıyönetim
Kanununda yazılı tasarrufları, Milli Savunma Bakanı'nın, askeri hakimler hakkında
verdiği disiplin cezaları, disiplin amirlerince TSK'da görevli sivil memurlar
hakkında verilen tüm disiplin cezaları yargı denetimine açılacak.
Daireler Kurulu, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin daireleri arasında
çıkan görev ve yetki uyuşmazlıkları ile temyiz incelemelerine bakacak.
Aynı dilekçe ile dava konusu yapılan idari işlem ve eylemler, birden
fazla dairenin görev alanına giriyorsa dava, sonuçları itibarıyla kapsamlı olan
işlem veya eyleme bakmakla görevli olan dairede görülecek.
Tasarıda, Daireler Kurulu'nun, ilk derece yargılama yapma görevinin sona
ermesi nedeniyle, birden fazla dairenin görev alanına giren davalara hangi
dairede bakılacağı konusuna da açıklık getiriliyor.
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi dairelerinin, nihai kararlarına karşı
tebliğ tarihini izleyen otuz gün içerisinde temyiz yoluna başvurulabilecek.
Temyiz istemleri, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanlığına hitaben yazılmış
dilekçelerle yapılacak.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş ihlal kararları
yargılamanın yenilenme sebebi sayılacak.
Daire kararlarına karşı temyiz yolu açılması nedeniyle yalnızca Daireler
Kurulu kararlarına karşı kararın düzeltilmesi isteminde bulunulabilecek.
Yargılamanın yenilenmesi veya kararın düzeltilmesi isteklerinin reddi
halinde talepte bulunanlardan para ceza alınmayacak.
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte henüz kesinleşmemiş olan kararın,
düzeltilmesi istemleri temyiz hükümlerine tabi olacak ve temyiz incelemesi için
Daireler Kurulu'na gönderilecek. Bu davalarla ilgili olarak kararın düzeltilmesi
dilekçesi temyiz dilekçesi yerine geçecek.
Tasarıda, uzman jandarmaların özlük haklarına ilişkin bazı düzenlemeler
de yer aldı. (18:48 )
