2010-06-17 - 16:32
Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesini düzenleyen kanun tasarısı TBMM Anayasa Komisyonunda kabul edildi.
Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesini
düzenleyen kanun tasarısı TBMM Anayasa Komisyonunda kabul edildi.
Anayasada, 2007 yılında yapılan ve Cumhurbaşkanının halk tarafından
seçilmesini öngören değişiklik doğrultusunda hazırlanan ''Cumhurbaşkanı Seçimi
Kanunu Tasarısı''na göre Cumhurbaşkanı seçimleri 5 yılda bir yapılacak. Bir kişi,
en fazla iki kez Cumhurbaşkanı olabilecek.
Anayasada, Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesine yönelik 2007'de
yapılan değişiklikler doğrultusunda hazırlanan Cumhurbaşkanı Seçimi Kanunu
Tasarısının, Anayasa Komisyonundaki görüşmeleri tamamladı.
Kabul edilen tasarıya göre, Cumhurbaşkanı halk tarafından seçilecek.
Seçim; genel, eşit ve gizli oyla, bütün ülkede aynı günde, yargı yönetim ve
denetimi altında yapılacak.
Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının oy kullanmaları da
sağlanacak.
Oyların sayımı, dökümü ve tutanaklara bağlanması, açık olarak
gerçekleştirilecek.
Yüksek Seçim Kurulu (YSK), Cumhurbaşkanı seçimlerinin başlamasından
bitimine kadar, seçimin düzen içinde yönetimi ve dürüstlüğüyle ilgili bütün
işlemleri yapmak ve yaptırmak amacıyla, gerekli ilke kararları almaya, ilgili
kanunlar ile bu kanunda seçimle ilgili olarak yer alan bütün süreleri
gerektiğinde kısaltarak tespit ve ilana yetkili olacak.
Cumhurbaşkanı seçimleri 5 yılda bir yapılacak. Bir kişi, en fazla iki kez
Cumhurbaşkanı seçilebilecek.
Cumhurbaşkanı seçimi, Cumhurbaşkanının görev süresinin dolmasından önceki
60 gün; makamın herhangi bir şekilde boşalması halinde ise boşalmayı takip eden
60 gün içinde yapılacak.
YSK, öngörülen süreler içinde seçimin tamamlanması amacıyla, seçim
takvimini resen belirleyip, ilan edecek.
Geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday, genel oyla yapılacak seçimde
Cumhurbaşkanı seçilmiş olacak. İlk oylamada bu çoğunluk sağlanamazsa, oylamayı
izleyen ikinci pazar günü ikinci oylama yapılacak. Bu oylamaya, ilk oylamada en
çok oy alan iki aday katılacak, geçerli oyların çoğunluğunu alan aday
Cumhurbaşkanı seçilecek.
İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya
seçilme yeterliğini kaybetmesi halinde, ikinci oylama, boşalan adaylığın birinci
oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılacak.
Oylamalara tek adayla gidilmesi halinde, oylama, referandum şeklinde
yapılacak. Aday, geçerli oyların çoğunluğunu alması halinde Cumhurbaşkanı
seçilmiş olacak.
Cumhurbaşkanı seçilenin, varsa partisiyle ilişiği kesilecek, TBMM üyeliği
sona erecek.
TBMM, savaş nedeniyle yeni seçimlerin yapılmasına imkan görülmediğine
karar verirse, Cumhurbaşkanı seçimi 1 yıl geriye bırakılabilecek.
40 yaşını dolduran, yüksek öğrenim yapmış ve milletvekili seçilme
yeterliğine sahip her Türk vatandaşı Cumhurbaşkanı seçilebilecek.
Cumhurbaşkanlığına, TBMM üyeleri içinden veya Meclis dışından aday
gösterilebilmesi, en az 20 milletvekilinin yazılı teklifiyle olacak.
En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde, geçerli oyların toplamı
birlikte hesaplandığında, yüzde 10'u geçen siyasi partiler, ortak aday
gösterebilecek. Aday gösterilmek, kişinin yazılı muvafakatine bağlı olacak.
YSK, adaylarla ilgili bilgi ve belgelerde eksiklik tespit etmesi halinde,
eksikliklerin giderilmesi için 5 günlük süre verecek.
YSK, adaylar hakkında yaptığı inceleme sonucunda seçilme yeterliğini ve
aday gösterilme şartlarını taşıyanları gösteren geçici aday listesini
belirleyecek. Geçici aday listesi ve itiraz süresi Resmi Gazetede yayımlanacak.
Resmi Gazetede yapılan ilandan itibaren 2 gün içinde, geçici aday
listesine veya bu listeye alınmamaya ilişkin karara karşı YSK'ya itiraz
yapılabilecek. YSK, itirazları 3 gün içinde kesin karara bağlayacak ve kesin aday
listesini Resmi Gazetede yayımlayacak.
Tasarının bu maddesi, Milletvekili Seçimi Kanununun 18. maddesine paralel
şekilde yeniden yazıldı.
Buna göre, Cumhurbaşkanı adayı gösterilen hakimler ve savcılar, yüksek
yargı organları mensupları, yüksek öğretim kurumlarındaki öğretim elemanları,
Yükseköğretim Kurulu, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu Üyeleri, kamu kurumu ve
kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri ile yaptıkları hizmet bakımından
işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri, belediye başkanları ve subaylar
ile astsubaylar, siyasi partilerin il ve ilçe yönetim kurulu başkan ve üyeleri
ile belediye meclisi üyeleri, il genel meclisi üyeleri, kamu kurumu niteliğindeki
meslek kuruluşları ile sendikalar, kamu bankaları ile üst birliklerin ve bunların
üst kuruluşlarının ve katıldıkları teşebbüs veya ortaklıkların yönetim ve denetim
kurullarında görev alanlar, aday listesinin kesinleştiği tarih itibarıyla
görevlerinden ayrılmış sayılacak.
Yüksek mahkeme üyeleri, hakimler, savcılar ve bu meslekten sayılanlar ile
subay ve astsubaylar hariç olmak üzere, Cumhurbaşkanı adayı gösterilen devlet
memurları ve diğer kamu görevlileri, adaylığı veya seçimi kaybetmeleri halinde,
YSK tarafından Cumhurbaşkanının seçildiğinin ilan edilmesini takip eden bir ay
içinde müracaat etmeleri kaydıyla eski görevlerine veya kazanılmış hak aylık
derecelerindeki başka bir göreve dönebilecekler.
Tasarıya göre, propaganda dönemi, aday listesinin kesinleştiği gün
başlayacak ve oylamaların yapılacağı günden önceki gün saat 18.00'de sona erecek.
Propaganda döneminde, TRT'de yapılacak propaganda yayınlarının tam bir
tarafsızlık ve eşitlik içinde yapılması, Yüksek Seçim Kurulu (YSK) ile TRT
tarafından sağlanacak.
Adayların, özel radyo ve televizyonlardaki propaganda konuşmalarında,
süre ile ilgili sınırlamalar dışında, Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen
Kütükleri Hakkında Kanununun ilgili hükümleri uygulanacak.
Propaganda döneminde Başbakan, bakanlar ve milletvekilleri ile ilgili
yasaklara ilişkin hükümler de dahil olmak üzere propagandayla ilgili konularda da
Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun hükümleri
uygulanacak. Böylece Cumhurbaşkanı adayı olan Başbakan ve bakanlar, propaganda
döneminde makam aracı ve uçaklar da dahil kamu kaynaklarını kullanamayacak.
Alt Komisyonda, adaylara yardımı düzenleyen 14. madde ''bağış'' esas
alınarak yeniden yazıldı.
Adaylar, yabancı devletlerden, uluslararası kuruluşlardan, tüzel
kişilerden ve Türk uyruğunda olmayan gerçek kişilerden maddi yardım
alamayacaklar.
Adaylar, YSK tarafından belirlenecek adaylık başvurusu süresi içinde mal
bildiriminde de bulunmak zorunda olacak. Seçilen adayın mal beyanı, seçim
sonuçlarının kesinleşmesini müteakip Resmi Gazetede yayımlanacak.
Her bir kişinin adaylara yapabileceği nakdi yardım miktarı, her bir tur
için en yüksek devlet memuruna mali haklar kapsamında fiilen yapılmakta olan her
türlü ödemelerin bir aylık brüt tutarını geçemeyecek.
YSK tarafından belirlenecek tutarın altında kalan nakdi yardımlar makbuz
karşılığında alınacak.
YSK tarafından belirlenecek tutarın üzerindeki nakdi yardımlar ise
adayların ''Seçim Hesabı'' olarak kendileri adına açtıracakları bir banka
hesabına yatırılacak.
Alınan yardımlar sadece seçim harcamalarında kullanılacak ve başka bir
amaç için tahsis edilemeyecek.
Seçim hesapları ile bağış ve harcamalara ilişkin bilgi ve belgeler, seçim
sonuçlarının kesinleşmesini izleyen on gün içinde YSK'ya sunulacak.
YSK, bir ay içinde, seçim hesaplarını inceler ve varsa usulsüzlükleri ve
öngörülen limitlerin aşılıp aşılmadığını tespit edecek. Bu aşamada tespit edilen
eksikliklerin giderilmesi amacıyla YSK tarafından adaylara uygun bir süre
verilecek.
Alınan bağış ve yardımlardan belirtilen limiti aşan miktar ile
harcanmayan kısım Hazineye intikal ettirilecek.
Oylamalarda kullanılacak filigranlı birleşik oy pusulasında,
''Cumhurbaşkanı Adayları'' ibaresi ile YSK tarafından çekilen kuraya göre sırası
belirlenen adayların adı ve soyadı yer alacak.
Oylamanın referandum şeklinde yapılması halinde beyaz üzerine ''Evet'',
kahverengi üzerine ''Hayır'' ibareleri yazılı, iki ayrı renkten oluşan oy
pusulası kullanılacak.
Kullanılacak oy pusulalarıyla ilgili diğer hususlar YSK tarafından
belirlenecek.
YSK, birleşik oy pusulalarını kendisi bastırabileceği gibi gerektiğinde
uygun göreceği il seçim kurulları vasıtasıyla bastırmaya da yetkili olacak.
Gerekli ödenek Maliye Bakanlığınca karşılanacak.
Sandık, ilçe ve il seçim kurullarınca düzenlenmesi gereken tutanakların
içeriği ile seçim sonuçlarının birleştirilmesine ilişkin usul ve esaslar YSK
tarafından belirlenecek. YSK, il seçim kurullarından gelen sonuçları
birleştirerek ilan edecek.
Bir veya birkaç seçim çevresinde, yapılan seçimin veya düzenlenen
birleştirme tutanağının, seçim işlemleri sebebiyle iptaline karar verilmesi
halinde, iptal edilen kısmın ülke genelindeki seçim sonuçlarına etkisi olup
olmadığı göz önüne alınarak YSK tarafından söz konusu seçim çevrelerinde
seçimlerin yenilenip yenilenmeyeceğine karar verilecek.
Cumhurbaşkanı seçiminin kesin sonuçları, YSK tarafından TBMM Başkanlığı
ile Cumhurbaşkanlığı makamına bildirilecek, kamuoyuna ilan edilecek ve Resmi
Gazetede yayımlanacak.
Seçilen Cumhurbaşkanı adına, YSK tarafından Cumhurbaşkanı seçildiğine
dair bir tutanak düzenlenecek. Bu tutanak, TBMM Genel Kurulunda, TBMM Başkanı
tarafından verilecek ve aynı oturumda andiçme töreni yapılacak. Bu oturum, eski
Cumhurbaşkanının görev süresinin dolduğu gün, makamın başka bir sebeple boşalması
halinde ise seçim sonuçlarının kesinleşmesinden itibaren 3 gün içinde
gerçekleştirilecek. (16.32)
düzenleyen kanun tasarısı TBMM Anayasa Komisyonunda kabul edildi.
Anayasada, 2007 yılında yapılan ve Cumhurbaşkanının halk tarafından
seçilmesini öngören değişiklik doğrultusunda hazırlanan ''Cumhurbaşkanı Seçimi
Kanunu Tasarısı''na göre Cumhurbaşkanı seçimleri 5 yılda bir yapılacak. Bir kişi,
en fazla iki kez Cumhurbaşkanı olabilecek.
Anayasada, Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesine yönelik 2007'de
yapılan değişiklikler doğrultusunda hazırlanan Cumhurbaşkanı Seçimi Kanunu
Tasarısının, Anayasa Komisyonundaki görüşmeleri tamamladı.
Kabul edilen tasarıya göre, Cumhurbaşkanı halk tarafından seçilecek.
Seçim; genel, eşit ve gizli oyla, bütün ülkede aynı günde, yargı yönetim ve
denetimi altında yapılacak.
Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının oy kullanmaları da
sağlanacak.
Oyların sayımı, dökümü ve tutanaklara bağlanması, açık olarak
gerçekleştirilecek.
Yüksek Seçim Kurulu (YSK), Cumhurbaşkanı seçimlerinin başlamasından
bitimine kadar, seçimin düzen içinde yönetimi ve dürüstlüğüyle ilgili bütün
işlemleri yapmak ve yaptırmak amacıyla, gerekli ilke kararları almaya, ilgili
kanunlar ile bu kanunda seçimle ilgili olarak yer alan bütün süreleri
gerektiğinde kısaltarak tespit ve ilana yetkili olacak.
Cumhurbaşkanı seçimleri 5 yılda bir yapılacak. Bir kişi, en fazla iki kez
Cumhurbaşkanı seçilebilecek.
Cumhurbaşkanı seçimi, Cumhurbaşkanının görev süresinin dolmasından önceki
60 gün; makamın herhangi bir şekilde boşalması halinde ise boşalmayı takip eden
60 gün içinde yapılacak.
YSK, öngörülen süreler içinde seçimin tamamlanması amacıyla, seçim
takvimini resen belirleyip, ilan edecek.
Geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday, genel oyla yapılacak seçimde
Cumhurbaşkanı seçilmiş olacak. İlk oylamada bu çoğunluk sağlanamazsa, oylamayı
izleyen ikinci pazar günü ikinci oylama yapılacak. Bu oylamaya, ilk oylamada en
çok oy alan iki aday katılacak, geçerli oyların çoğunluğunu alan aday
Cumhurbaşkanı seçilecek.
İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya
seçilme yeterliğini kaybetmesi halinde, ikinci oylama, boşalan adaylığın birinci
oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılacak.
Oylamalara tek adayla gidilmesi halinde, oylama, referandum şeklinde
yapılacak. Aday, geçerli oyların çoğunluğunu alması halinde Cumhurbaşkanı
seçilmiş olacak.
Cumhurbaşkanı seçilenin, varsa partisiyle ilişiği kesilecek, TBMM üyeliği
sona erecek.
TBMM, savaş nedeniyle yeni seçimlerin yapılmasına imkan görülmediğine
karar verirse, Cumhurbaşkanı seçimi 1 yıl geriye bırakılabilecek.
40 yaşını dolduran, yüksek öğrenim yapmış ve milletvekili seçilme
yeterliğine sahip her Türk vatandaşı Cumhurbaşkanı seçilebilecek.
Cumhurbaşkanlığına, TBMM üyeleri içinden veya Meclis dışından aday
gösterilebilmesi, en az 20 milletvekilinin yazılı teklifiyle olacak.
En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde, geçerli oyların toplamı
birlikte hesaplandığında, yüzde 10'u geçen siyasi partiler, ortak aday
gösterebilecek. Aday gösterilmek, kişinin yazılı muvafakatine bağlı olacak.
YSK, adaylarla ilgili bilgi ve belgelerde eksiklik tespit etmesi halinde,
eksikliklerin giderilmesi için 5 günlük süre verecek.
YSK, adaylar hakkında yaptığı inceleme sonucunda seçilme yeterliğini ve
aday gösterilme şartlarını taşıyanları gösteren geçici aday listesini
belirleyecek. Geçici aday listesi ve itiraz süresi Resmi Gazetede yayımlanacak.
Resmi Gazetede yapılan ilandan itibaren 2 gün içinde, geçici aday
listesine veya bu listeye alınmamaya ilişkin karara karşı YSK'ya itiraz
yapılabilecek. YSK, itirazları 3 gün içinde kesin karara bağlayacak ve kesin aday
listesini Resmi Gazetede yayımlayacak.
Tasarının bu maddesi, Milletvekili Seçimi Kanununun 18. maddesine paralel
şekilde yeniden yazıldı.
Buna göre, Cumhurbaşkanı adayı gösterilen hakimler ve savcılar, yüksek
yargı organları mensupları, yüksek öğretim kurumlarındaki öğretim elemanları,
Yükseköğretim Kurulu, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu Üyeleri, kamu kurumu ve
kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri ile yaptıkları hizmet bakımından
işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri, belediye başkanları ve subaylar
ile astsubaylar, siyasi partilerin il ve ilçe yönetim kurulu başkan ve üyeleri
ile belediye meclisi üyeleri, il genel meclisi üyeleri, kamu kurumu niteliğindeki
meslek kuruluşları ile sendikalar, kamu bankaları ile üst birliklerin ve bunların
üst kuruluşlarının ve katıldıkları teşebbüs veya ortaklıkların yönetim ve denetim
kurullarında görev alanlar, aday listesinin kesinleştiği tarih itibarıyla
görevlerinden ayrılmış sayılacak.
Yüksek mahkeme üyeleri, hakimler, savcılar ve bu meslekten sayılanlar ile
subay ve astsubaylar hariç olmak üzere, Cumhurbaşkanı adayı gösterilen devlet
memurları ve diğer kamu görevlileri, adaylığı veya seçimi kaybetmeleri halinde,
YSK tarafından Cumhurbaşkanının seçildiğinin ilan edilmesini takip eden bir ay
içinde müracaat etmeleri kaydıyla eski görevlerine veya kazanılmış hak aylık
derecelerindeki başka bir göreve dönebilecekler.
Tasarıya göre, propaganda dönemi, aday listesinin kesinleştiği gün
başlayacak ve oylamaların yapılacağı günden önceki gün saat 18.00'de sona erecek.
Propaganda döneminde, TRT'de yapılacak propaganda yayınlarının tam bir
tarafsızlık ve eşitlik içinde yapılması, Yüksek Seçim Kurulu (YSK) ile TRT
tarafından sağlanacak.
Adayların, özel radyo ve televizyonlardaki propaganda konuşmalarında,
süre ile ilgili sınırlamalar dışında, Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen
Kütükleri Hakkında Kanununun ilgili hükümleri uygulanacak.
Propaganda döneminde Başbakan, bakanlar ve milletvekilleri ile ilgili
yasaklara ilişkin hükümler de dahil olmak üzere propagandayla ilgili konularda da
Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun hükümleri
uygulanacak. Böylece Cumhurbaşkanı adayı olan Başbakan ve bakanlar, propaganda
döneminde makam aracı ve uçaklar da dahil kamu kaynaklarını kullanamayacak.
Alt Komisyonda, adaylara yardımı düzenleyen 14. madde ''bağış'' esas
alınarak yeniden yazıldı.
Adaylar, yabancı devletlerden, uluslararası kuruluşlardan, tüzel
kişilerden ve Türk uyruğunda olmayan gerçek kişilerden maddi yardım
alamayacaklar.
Adaylar, YSK tarafından belirlenecek adaylık başvurusu süresi içinde mal
bildiriminde de bulunmak zorunda olacak. Seçilen adayın mal beyanı, seçim
sonuçlarının kesinleşmesini müteakip Resmi Gazetede yayımlanacak.
Her bir kişinin adaylara yapabileceği nakdi yardım miktarı, her bir tur
için en yüksek devlet memuruna mali haklar kapsamında fiilen yapılmakta olan her
türlü ödemelerin bir aylık brüt tutarını geçemeyecek.
YSK tarafından belirlenecek tutarın altında kalan nakdi yardımlar makbuz
karşılığında alınacak.
YSK tarafından belirlenecek tutarın üzerindeki nakdi yardımlar ise
adayların ''Seçim Hesabı'' olarak kendileri adına açtıracakları bir banka
hesabına yatırılacak.
Alınan yardımlar sadece seçim harcamalarında kullanılacak ve başka bir
amaç için tahsis edilemeyecek.
Seçim hesapları ile bağış ve harcamalara ilişkin bilgi ve belgeler, seçim
sonuçlarının kesinleşmesini izleyen on gün içinde YSK'ya sunulacak.
YSK, bir ay içinde, seçim hesaplarını inceler ve varsa usulsüzlükleri ve
öngörülen limitlerin aşılıp aşılmadığını tespit edecek. Bu aşamada tespit edilen
eksikliklerin giderilmesi amacıyla YSK tarafından adaylara uygun bir süre
verilecek.
Alınan bağış ve yardımlardan belirtilen limiti aşan miktar ile
harcanmayan kısım Hazineye intikal ettirilecek.
Oylamalarda kullanılacak filigranlı birleşik oy pusulasında,
''Cumhurbaşkanı Adayları'' ibaresi ile YSK tarafından çekilen kuraya göre sırası
belirlenen adayların adı ve soyadı yer alacak.
Oylamanın referandum şeklinde yapılması halinde beyaz üzerine ''Evet'',
kahverengi üzerine ''Hayır'' ibareleri yazılı, iki ayrı renkten oluşan oy
pusulası kullanılacak.
Kullanılacak oy pusulalarıyla ilgili diğer hususlar YSK tarafından
belirlenecek.
YSK, birleşik oy pusulalarını kendisi bastırabileceği gibi gerektiğinde
uygun göreceği il seçim kurulları vasıtasıyla bastırmaya da yetkili olacak.
Gerekli ödenek Maliye Bakanlığınca karşılanacak.
Sandık, ilçe ve il seçim kurullarınca düzenlenmesi gereken tutanakların
içeriği ile seçim sonuçlarının birleştirilmesine ilişkin usul ve esaslar YSK
tarafından belirlenecek. YSK, il seçim kurullarından gelen sonuçları
birleştirerek ilan edecek.
Bir veya birkaç seçim çevresinde, yapılan seçimin veya düzenlenen
birleştirme tutanağının, seçim işlemleri sebebiyle iptaline karar verilmesi
halinde, iptal edilen kısmın ülke genelindeki seçim sonuçlarına etkisi olup
olmadığı göz önüne alınarak YSK tarafından söz konusu seçim çevrelerinde
seçimlerin yenilenip yenilenmeyeceğine karar verilecek.
Cumhurbaşkanı seçiminin kesin sonuçları, YSK tarafından TBMM Başkanlığı
ile Cumhurbaşkanlığı makamına bildirilecek, kamuoyuna ilan edilecek ve Resmi
Gazetede yayımlanacak.
Seçilen Cumhurbaşkanı adına, YSK tarafından Cumhurbaşkanı seçildiğine
dair bir tutanak düzenlenecek. Bu tutanak, TBMM Genel Kurulunda, TBMM Başkanı
tarafından verilecek ve aynı oturumda andiçme töreni yapılacak. Bu oturum, eski
Cumhurbaşkanının görev süresinin dolduğu gün, makamın başka bir sebeple boşalması
halinde ise seçim sonuçlarının kesinleşmesinden itibaren 3 gün içinde
gerçekleştirilecek. (16.32)
