Komisyon, AK Parti İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel başkanlığında toplandı.
Teklifin 18 maddeden oluştuğunu, 7 farklı kanunda düzenleme ve değişiklik öngördüğünü belirten Yüksel, çocuk adalet sisteminin, sadece çocukların işledikleri fiillere hangi yaptırımların uygulanacağının belirlendiği mekanizma olmadığını dile getirdi.
Çocuk adalet sisteminin, çocuğun üstün yararını esas alan, korumayı ve önlemeyi merkeze koyan bütüncül bir anlayışı ifade ettiğinin altını çizen Yüksel, "Bir çocuğu kurtarmak aynı zamanda toplumun geleceğini de korumaktır. Tüm dünyada suçun doğası değişmekte, şiddet sarmalı yaş tanımamakta, suça karışma yaşı giderek düşmektedir. Çocuğun eline kalem yerine silah, kitap yerine bıçak tutuşturmaya çalışan anlayışa karşı sessiz kalmak geleceğimize de sırt çevirmek olur." değerlendirmesinde bulundu.
TBMM Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Araştırma Komisyonunun kapsamlı çalışmalar yaparak rapor hazırladığını hatırlatan Yüksel, raporun güçlü bir yol haritası ortaya koyduğunu vurguladı.
Yüksel, teklifin, çocukların korunmasından yargılama süreçlerine, infazdan rehabilitasyona kadar birçok alanda düzenlemeler öngördüğünü aktardı.
Kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında hakimin takdiriyle 15-18 yaş çocuklara indirim uygulanmayacağını kaydeden Yüksel, 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme raporunun zorunlu hale getirileceğini söyledi.
Mevzuattaki "suça sürüklenen çocuk" ibaresinin "adli süreçteki çocuk" şeklinde değiştirileceğini anlatan Yüksel, teklifi önemli bir adım olarak gördüklerini belirtti. Yüksel, çocukları suçun karanlığından uzak tutmanın herkesin ortak sorumluluğu olduğunu ifade etti.
- "Çocuklar hakkındaki yaş küçüklüğü indirimini tamamen ortadan kaldırmıyoruz"
Teklifin ilk imza sahiplerinden, TBMM Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Araştırma Komisyonu Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Müşerref Pervin Tuba Durgut, düzenlemenin, koruyucu ve önleyici hizmetleri, bağımlılıkla mücadeleyi, infaz ve rehabilitasyon başlıklarını birlikte değerlendirdiğini vurguladı.
Meclis Araştırma Komisyonu'nun çalışmalarını anlatan Durgut, hazırladıkları raporun teklife bilimsel dayanak oluşturduğunu belirtti.
Durgut, "Teklif, çocuğu suçtan korumayı, toplum güvenliğini sağlamayı amaçlayan kapsamlı çocuk adaleti düzenlemesidir. Çocukların dahil olduğu ağır şiddet olayları, saldırılar, suç örgütlerinin çocukları araç olarak kullanması herkesin dikkatle değerlendirmesi gereken tablo ortaya koymaktadır. Çocuklar hakkındaki yaş küçüklüğü indirimini tamamen ortadan kaldırmıyoruz." diye konuştu.
Teklifle kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarını işleyen 15-18 yaş grubundaki çocuklar hakkında yaş indirimi uygulanmaması konusunda hakime takdir yetkisi verileceğini dile getiren Durgut, bu konuda kasta dayalı kusurun ağırlığı, güdülen amaç ve saik, suçun işleniş şekli ve daha önceden kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkum edilmiş olma hususlarının dikkate alınacağını söyledi.
Durgut, kanun teklifinde, suç işlenmeden önce alınacak koruyucu önlemlere ilişkin de düzenlemelerin yer aldığını belirtti.
Çocukların tehlikeli aletlere kontrolsüz erişiminin engelleneceğini ifade eden Durgut, silahını muhafaza edemeyenlere yönelik de yaptırımlar getirileceğini aktardı.
Müşerref Pervin Tuba Durgut, 15 yaşını doldurmamış çocuk hakkında sosyal inceleme yaptırılmaması halinde iddianamenin iade edileceğini söyleyerek, "Bu teklifin temel yaklaşımı, çocuk adalet sistemini yalnızca ceza miktarları üzerinden değil, koruma, önleme, eğitim ve rehabilitasyon başlıkları üzerinden birlikte değerlendirmektir." ifadesini kullandı.
- "Anayasa hükümleri bütün olarak okunmalıdır"
Komisyon Başkanı Yüksel, Durgut'un açıklamalarının ardından muhalefet partilerinin talebi üzerine usul tartışması açtı.
Yeni Yol Partisi Ankara Milletvekili İdris Şahin, teklifin aceleyle yasalaştırılmak istendiğini savundu.
DEM Parti Van Milletvekili Zülküf Uçar, teklifin geri çekilmesini istediklerini söyledi.
CHP Aydın Milletvekili Süleyman Bülbül ise teklifte Anayasa'ya aykırılıklar olduğunu öne sürdü.
AK Parti İstanbul Milletvekili Şengül Karslı, vatandaşların milletvekillerinden yasama faaliyetlerinin gerektiği gibi yapılmasını beklediğini belirtti.
Gecikmelerin çocukların aleyhine sonuçlar doğurabileceğine işaret eden Karslı, Anayasa'nın devlete çocuğu, eğitim ve yaşam hakkını, kamu düzenini koruma görevi verdiğini vurguladı.
Teklifin, yargısal denetimi ortadan kaldırmadığını, yeni suç ihdas etmediğini kaydeden Karslı, "Çocukların organize suç yapıları tarafından kullanılmasının engellenmesi Anayasal bir görevdir. Teklif, mağdur olacak çocukları da koruma amacı taşımaktadır. Anayasa hükümleri bütün olarak okunmalıdır." değerlendirmesinde bulundu.
Karslı, teklifin Anayasa'ya aykırı olmadığının altını çizdi.
Komisyonda daha sonra teklifin tümü üzerindeki görüşmelere geçildi.
TBMM Adalet Komisyonunda, suça sürüklenen çocuklara ilişkin düzenlemeleri içeren Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin tümü üzerindeki görüşmeler tamamlandı.
Teklifin tümü üzerinde söz alan Yeni Yol Partisi Ankara Milletvekili İdris Şahin, çocukların fail ya da mağdur olduğu ağır şiddet olaylarının herkesi derinden üzdüğünü belirtti.
Ailelerin adalet talebine kulak verilmesi gerektiğini vurgulayan Şahin, teklifte, çocuk adalet sistemini ileriye taşıyacak adımların yer almadığını savundu.
İYİ Parti Tekirdağ Milletvekili Selcan Taşcı, çocukların suç işlemesinden önce önleyici tedbirler alınmasını istedi.
Suçu yok sayan, suçluyu ödüllendirmeye yönelik tutumun onarıcı olmayacağını söyleyen Taşcı, rehabilitasyonun ıslah mekanizması haline getirilmesinin suça sürüklenen çocuklar konusunda önemli adımlar arasında yer alacağını ifade etti.
Kademeli ceza artırımını desteklediklerini bildiren Taşcı, "Suçluların, katilleşmiş olanların hak ve hukuklarından önce, mağdurların hak ve hukuklarını korumayı konuşmak cesaretini göstermek gerekiyor." dedi.
DEM Parti Mardin Milletvekili Beritan Güneş Altın, teklifi kabul etmediklerini söyledi.
Kanun teklifinin bilimsel verilere dayanmadığını ileri süren Altın, teklifin yasalaşması halinde uygulamada sorunlar çıkacağını savundu. Altın, cezalar artırılarak suçların önüne geçilemeyeceğini dile getirdi.
MHP Kırıkkale Milletvekili Halil Öztürk, teklifin, çocuk adalet sisteminin güçlendirilmesini hedeflediğini vurguladı.
Mevzuattaki "suça sürüklenen çocuk" ibaresinin "adli süreçteki çocuk" şeklinde değiştirileceğini hatırlatan Öztürk, çocukların suç örgütleri tarafından kullanıldığını belirtti.
Öztürk, "Çocuklar hepimizin çocuğu. Çocuklarımızın suç işlemesinde sosyal, ekonomik sebepler ne ise onları da bulalım, ıslah etmenin yollarını arayalım. Ortada bir vaka var." diye konuştu.
- "Teklif, erken müdahale modellerini güçlendirmiyor"
CHP Antalya Milletvekili Aliye Coşar, "cezalandırma" yöntemiyle sorunlara çözüm bulunamayacağını kaydetti.
Taraf olunan uluslararası sözleşmelerde cezaların artırılmasının değil, çocuğun üstün yararının gözetildiğini ifade eden Coşar, yargılamaların çocuğun yaşı ve gelişimi dikkate alınarak yürütülmesi gerektiğini aktardı.
Çocukların suça sürüklenmesinin sadece asayiş olayı olarak görülemeyeceğini vurgulayan Coşar, "Sosyal devlet ilkesinden uzaklaştıkça sorunlar büyüyor. Eğitim hayatından kopuşla suça yönelme paralellik göstermektedir. Suç öncesi önleyici tedbirler alınmalıdır. Sosyal devlet devreye girmeli, çocuklara fırsat eşitliği oluşturulmalı. Çocuk adalet sistemi oluşturulmalı ve bu sistemle sosyal hizmetler arasında güçlü bağ olmalıdır." değerlendirmesinde bulundu.
CHP Muğla Milletvekili Gizem Özcan, mağdurların kaygısını paylaştıklarını dile getirdi.
Ağır suçların cezasız kalmaması gerektiğini belirten Özcan, güvenliğin, sadece cezalar artırılarak sağlanamayacağını vurguladı.
Özcan, çocuklarla ilgili mevzuatta bugüne kadar çok sayıda değişiklik yapıldığını hatırlatarak, "Cezaları artırmak tek başına yeterli olsaydı önceki düzenlemelerde bu sorun çözülmüş olmaz mıydı? Teklif, erken müdahale modellerini güçlendirmiyor, sadece çocuğun ve ailesinin cezasını artırıyor." ifadesini kullandı.
- "Teklifimiz, çok boyutlu kalkan inşa edilmesi adına önemlidir"
AK Parti İstanbul Milletvekili Şengül Karslı, teklifle, koruma ve rehabilitasyon tedbirlerinin güçlendirileceğini anlattı.
Organize suç örgütlerinin ve karanlık yapıların çocukların hukuki durumlarını istismar ettiğini vurgulayan Karslı, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Teklifimiz, çok boyutlu kalkan inşa edilmesi adına önemlidir. Çocuklar tarafından gerçekleştirilen ağır şiddet olayları, silahlı saldırılar ve akran zorbalıkları meselesi zirve boyuta taşınmıştır. Düzenlemeyle her çocuk otomatik olarak yetişkinler gibi cezalandırılmayacak. Çocuğun üstün yararı önemlidir. Mağdur çocukların yaşam hakkı, ailelerin adalet beklentisi ve toplum güvenliği de çocuk hukukunun dışında tutulamaz."
Kanun teklifinin tümü üzerindeki görüşmelerin tamamlanmasının ardından maddelerinin görüşülmesine geçildi.
Kabul edilen maddelere göre, Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'a yeni madde ihdas ediliyor. Bu kapsamda, ateşli silahın dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza edilmesi suretiyle çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişi, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde 1 yıldan 3 yıla kadar hapisle cezalandırılacak.
Türk Ceza Kanunu'nda yapılan değişiklikle, fiili işlediği sırada 12 yaşını doldurmuş olup da 15 yaşını doldurmamış olanların işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamaması veya davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişmemiş olması halinde ceza sorumluluğu olmayacak ancak bu kişiler hakkında çocuklara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunacak. İşlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin varlığı halinde, bu kişiler hakkında suç ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirdiği takdirde 13 yıldan 18 yıla, müebbet hapis cezasını gerektirdiği takdirde 10 yıldan 12 yıla kadar hapis cezasına hükmolunacak. Diğer cezaların yarısı indirilecek ve bu halde her fiil için verilecek hapis cezası 9 yıldan fazla olamayacak.
Fiili işlediği sırada 15 yaşını doldurmuş olup da 18 yaşını doldurmamış olan kişiler hakkında suç, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirdiği takdirde 19 yıldan 27 yıla, müebbet hapis cezasını gerektirdiği takdirde 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezasına hükmolunacak. Diğer cezaların üçte biri indirilecek ve bu halde her fiil için verilecek hapis cezası 15 yıldan fazla olamayacak.
Türk Ceza Kanunu'na eklenen yeni hükümle, somut olayda kasta dayalı kusurun ağırlığı, güdülen amaç ve saik, suçun işleniş şekli ve daha önceden kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkum edilmiş olma hususlarından biri ya da birkaçı göz önünde bulundurularak kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarını işleyen 15-18 yaş grubundaki çocuklar hakkında yaş indirimi uygulanmayabilmesi, 12-15 yaş grubundaki çocuklara ise bir üst grubun ceza rejiminin uygulanabilmesi hususunda hakime takdir yetkisi tanınıyor.
Teklifin ilk 2 maddesinin kabul edilmesinin ardından görüşmelere 21 Temmuz Salı günü devam edilmesi kararlaştırıldı. Kanun teklifinin tümü ile ilk 2 maddesi üzerindeki görüşmeler yaklaşık 12 saat sürdü.
