YARGITAY VE DANIŞTAYA YENİ DAİRELER KURULUYOR

Yargıtay ve Danıştayda daire sayısını artıran ve Adli Tıp Kurumunda döner sermaye ödemelerini düzenleyen ''Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı'', TBMM Adalet Komisyonunda bazı değişikliklerle kabul edildi.

Tasarıya göre, Danıştayda 13 olan daire sayısı 15'e çıkarılacak. Buna
göre, Danıştay, 14'ü dava, biri idari daire olmak üzere 15 daireden oluşacak.

Her dairede bir başkan ile yeteri kadar üye bulunacak. Heyetler, bir
başkan ve dört üyenin katılmasıyla toplanacak ve salt çoğunluk ile karar
verilecek. Sayının yeterli olması halinde iki heyet oluşturulabilecek. Bu durumda
ikinci heyete, daire başkanının görevlendireceği üye başkanlık edecek.
Müzakereler gizli yapılacak.

İdari Dava Daireleri Kurulu, idari dava dairelerinin başkanları ile
üyelerinden, Vergi Dava Daireleri Kurulu da vergi dava dairelerinin başkanları
ile üyelerinden oluşacak.
Toplantı ve görüşme yeter sayısı İdari Dava Daireleri Kurulu için 31,
Vergi Dava Daireleri Kurulu için 13 olacak. İdari dava daireleri ile vergi dava
dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdikleri kararların temyiz veya itiraz
yoluyla incelenmesinde ve iki dava dairesinin birlikte yapacağı toplantıda
verilen kararların incelenmesinde, bu dairelerde karara katılmış olanlar idari ve
vergi dava daireleri kurullarında bulunamayacak.
Başkanlık Kurulu'na, Danıştay dava daireleri arasındaki iş bölümü karar
tasarısını hazırlama yetkisi verilecek. Dava dairelerinden 3, 4, 7 ve 9'uncu
daireler, vergi dava dairesi, diğer dava daireleri ise idari dava dairesi olarak
görev yapacak.
İdari dava daireleri ile vergi dava daireleri kendi aralarında iş bölümü
esasına göre çalışacak. Özel kanunlarda başkaca hüküm bulunmadığı takdirde, dava
daireleri arasındaki iş bölümü karar tasarısı, Başkanlık Kurulu tarafından
hazırlanacak. Bu karar tasarısı, toplantı tarihinden yedi gün önce ilan edilmek
kaydıyla Genel Kurul'un onayına sunulacak. Genel Kurul, iş bölümü karar
tasarısını aynen onaylayabileceği gibi üye tam sayısının en az üçte birinin
teklifi üzerine değiştirerek de onaylayabilecek.
İptal davaları ve idari sözleşmelerden doğan davalar yönünden daireler
arasındaki iş bölümünün belirlenmesinde, uyuşmazlığın kaynaklandığı mevzuat esas
alınacak.
Temyiz incelemesi yapmakla görevli daire, aynı konuda ilk derece
mahkemesi olarak Danıştayda görülecek davalara bakmak ve olağanüstü kanun yolları
incelemelerini de yapmakla görevli olacak.
İdare mahkemeleri arasında görev ve yetkiye ilişkin uyuşmazlıklarda ve
bağlantılı davalarda merci tayini, uyuşmazlığın esasını çözümlemekle görevli
idari dava dairesince yapılacak.
Vergi mahkemeleri arasında görev ve yetkiye ilişkin uyuşmazlıklarda ve
bağlantılı davalarda merci tayini, uyuşmazlığın esasını çözümlemekle görevli
vergi dava dairesince yapılacak.
İş bölümünde idari ve vergi dava dairelerinden herhangi birinin görevinde
olduğu belirlenmemiş davalara bakmak üzere birer idari ve vergi dava dairesi
görevlendirilecek.
İş bölümünde aynı mevzuattan kaynaklanan uyuşmazlıkların birden fazla
dairede çözümlenmesi konusunda farklı esaslar belirlenebilecek.
Dairelerden birinin yıl içinde gelen işleri, normal çalışma ile
karşılanamayacak oranda artmış ve daireler arasında iş bakımından bir dengesizlik
meydana gelmişse bir kısım işler başka daireye verilebilecek.

Yargıtayda hukuk dairelerinin sayısı 21'den 23'e, ceza dairelerinin
sayısı ise 11'den 15'e çıkarılacak. Kurulacak olan 6 daireden 4'ü ceza dairesi
olacak.

Başkanlar Kuruluna, daireler arasındaki iş bölümü karar tasarısını
hazırlama yetkisi verilecek.

Hukuk daireleri ile ceza daireleri kendi aralarında iş bölümü esasına
göre çalışacak. Özel kanunlarda, başka hüküm bulunmadığı takdirde, dairelerin
arasındaki iş bölümü karar tasarısı, Başkanlar Kurulu tarafından hazırlanacak.
Hazırlanan iş bölümü karar tasarısı, Büyük Genel Kurul'un onayına sunulacak.

Büyük Genel Kurul, iş bölümü karar tasarısını aynen onaylayabileceği gibi
üye tam sayısının en az üçte birinin teklifi üzerine değiştirerek de
onaylayabilecek.

Bu iş için toplanan Yargıtay Büyük Genel Kurulu'na Birinci Başkan,
birinci başkanvekilleri, daire başkanları, üyeler ile Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıvekili katılabilecek. Oylarda eşitlik
halinde, Başkan'ın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılacak.
Hukuk dairelerinde ise daireler arasındaki iş bölümünün belirlenmesinde
mahkeme kararındaki nitelendirme esas alınacak. Bir davadaki uyuşmazlık konusu,
taraflar arasındaki hukuki ilişkinin aslına değil de bu ilişkiden doğan diğer
isteklerle ilgili ise temyiz incelemesi asıl hukuki ilişkiye ait hüküm ve
kararları incelemekle görevli dairece yapılacak.
Bir davada birden fazla hukuk dairesinin görevine giren uyuşmazlık söz
konusu ise temyiz incelemesi, uyuşmazlığı doğuran asıl hukuki ilişkiye ait hüküm
ve kararları inceleyen dairece yapılacak.

Sözleşme ile ilgili alacak ve tazminat davalarının temyiz incelemesini
yapmakla görevli daire, bu sözleşme türüne ilişkin tespit davalarının temyiz
incelemesini de yapmakla görevli olacak.

Dava dosyasının incelenerek eksikliklerinin giderilmesinden sonra geri
çevrilmesi için mahalline gönderilmesi veya duruşmasının olması, o dosyanın
görevli daireye gönderilmesine engel teşkil etmeyecek.

İş bölümünde hukuk dairelerinden herhangi birinin görevinde olduğu
belirlenmemiş davalara bakmak üzere bir daire görevlendirilecek.

Ceza dairelerinde, daireler arasındaki iş bölümünün belirlenmesinde dava
açılan belgedeki nitelendirme esas alınacak. Çeşitli suçlara ait davalarda,
suçların en ağırını incelemeye yetkili olan daire görevli olacak.
Temyiz davasına bakmakla görevli olan daire, Yargıtayın ilk derece
mahkemesi olarak bakmakla görevli olduğu davalar ile olağanüstü kanun yollarına
ilişkin davalara bakmakla da görevli olacak.
Hüküm veren dairenin, Ceza Genel Kurulu kararına uymayarak kendi
kararında direnmesi halinde, Ceza Genel Kurulunca verilecek ikinci karar kesin
olacak.
İş bölümünde ceza dairelerinden herhangi birinin görevinde olduğu
belirlenmemiş davalara bakmak üzere bir daire görevlendirilecek.
Dairelerden birinin yıl içinde gelen işleri normal çalışma ile
karşılanamayacak oranda artmış ve daireler arasında iş bakımından bir dengesizlik
meydana gelmişse bir kısım işler başka daireye verilebilecek.

Adli Tıp Kurumunun başkan yardımcısı sayısı ikiden beşe yükseltilecek.
Başkan yardımcılarından en az ikisi adli tıp uzmanı olacak.
Kurumun döner sermayesinden yapılacak bir kısım ödemelerde oranlar
artırılacak. İkinci görevle bu kurumda çalışanlar da döner sermaye ödemelerinden
yararlanabilecek. İkinci görevli olarak bu kurumda çalışanlar, Adli Tıp Kurumunda
çalışması nedeniyle kendi kurumundan alamadığı döner sermaye ücretini, Adli Tıp
Kurumundan alabilecek
TBMM Adalet Komisyonunda kabul edilen Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı'na göre, Yargıtayda üye sayısı yeterli daireler,
iki heyet olarak çalışabilecek. Bu durumda ikinci heyete daire başkanının
görevlendireceği üye başkanlık edecek.
Hakim ve savcıların bir soruşturma, kovuşturma veya davayla ilgili olarak
yaptıkları işlem, yürüttükleri faaliyet veya verdikleri her türlü kararlar
nedeniyle ancak devlet aleyhine tazminat davası açılabilecek.
Kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk sebeplerine dayanılarak
da olsa hakim veya savcı aleyhine tazminat davası açılamayacak. Devlet aleyhine
açılacak tazminat davası ancak dava konusu işlem, faaliyet veya kararın dayanağı
olan soruşturma sonucunda verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın veya
kamu davası açılmış ise kovuşturma sonucunda verilen hükmün, dava sonunda verilen
hükmün kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde açılabilecek.
Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın veya hükmün kesinleşmesinden
önce hakim veya savcının söz konusu işlem, faaliyet ya da kararıyla ilgili olarak
görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle görevini kötüye kullanmaktan
mahkumiyeti halinde ise tazminat davası hükmün kesinleşmesinden itibaren bir yıl
içinde açılabilecek.

Devlet, ödediği tazminattan dolayı, tazminat davasına konu işlem,
faaliyet veya kararla ilgili olarak görevinin gereklerine aykırı hareket etmek
suretiyle görevini kötüye kullanmaktan hakim veya savcıya rücu edecek. Kanun
yoluna başvurulması için miktar veya değere ilişkin olarak öngörülen
sınırlamalar, hakim ve savcıların işlem, faaliyet veya kararlarına dayanılarak
açılan her türlü tazminat ve rücu davalarında uygulanmayacak.

Bu hükümler, yüksek mahkemelerin başkanları, başkanvekilleri, daire
başkanları ve üyeleri ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Danıştay Başsavcısı ve
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıvekilinin bir soruşturma, kovuşturma veya davayla
ilgili olarak yaptıkları işlem, yürüttükleri faaliyet veya verdikleri her türlü
kararlar, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu müfettişleri ile adalet
müfettişlerinin, yetkilerini kullanırken yaptıkları işlem, yürüttükleri faaliyet
ve verdikleri her türlü kararlar nedeniyle açılacak tazminat davaları hakkında da
uygulanacak.

Asliye ticaret mahkemeleri tek hakimli olacak
Yargıtay Başkanı ve birinci başkanvekilleri ile daire başkanlarının
seçiminde Yargıtay Büyük Genel Kurulunun toplanabilmesi için üye tam sayısının
salt çoğunluğunun hazır bulunması yeterli olacak. Mevcut düzenlemede, Büyük Genel
Kurulun toplanabilmesi için üçte ikisinin hazır bulunması gerekiyor. Danıştayda
Başkan, başkanvekilleri, başsavcı ve daire başkanları seçiminde de aynı hüküm
geçerli olacak.

Tasarıyla Danıştay Kanunundaki bazı daireler için yapılan görev
tanımlamaları metinden çıkarılıyor.

Birinci Başkanlık Kurulu üyeliğine seçilebilmek için en az dört yıl
Yargıtay üyeliği yapmak şartı kaldırılıyor.

İstinaf mahkemeleri, hakim ve savcılar ile ilgili açılacak tazminat
davalarına bakamayacak.

Danıştay Başkanlık Kurulu ve Yargıtay Başkanlar Kurulu, tasarıyla ihdas
edilen üye kadrolarına seçim yapılmasından ve dairelerde çalışacak üyelerin
belirlenmesinden itibaren bir ay içinde toplanarak daireler arasındaki iş
bölümüne ilişkin karar tasarısını hazırlayacak ve Danıştayda Genel Kurulun,
Yargıtay'da ise Büyük Genel Kurulun onayına sunacak.

Daha önce başka dairelerde görülmekte olup da dairesi değiştirilen dava
dosyaları, mevcut halleriyle ilgili daireye gönderilecek.

Tasarı ile Yargıtayda ihdas edilen üye kadrolarına seçim yapılmasından
itibaren 15 gün içinde Birinci Başkanlık Kurulu yeniden belirlenecek. Üyelerin
hangi dairelerde görev yapacağını, dairelerin iş durumunu ve ihtiyaçlarını göz
önünde tutarak, oluşturulan yeni Başkanlık Kurulu belirleyecek.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu yürürlüğe girinceye kadar, hakimler
hakkında açılacak tazminat ve rücu davalarında, hakimlerin bir soruşturma,
kovuşturma veya davayla ilgili olarak yaptıkları işlem, yürüttükleri faaliyet
veya verdikleri her türlü kararlar nedeniyle devlet aleyhine açılan tazminat
davası, Yargıtay ilgili hukuk dairesinde, Yargıtay Başkan ve üyeleri ile kanunen
onlarla aynı konumda olanların fiil ve kararlarından dolayı Yargıtay Hukuk Genel
Kurulunda açılacak ve ilk derece mahkemesi sıfatıyla görülecek.

Yargıtay ilgili hukuk dairesinin tazminat davası sonucunda vermiş olduğu
kararlara ilişkin temyiz incelemesi Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca, bu Kurulun
ilk derece mahkemesi sıfatıyla tazminat davası sonucunda vermiş olduğu kararlara
ilişkin temyiz incelemesi ise Yargıtay Büyük Genel Kurulunca yapılacak.

Devletin sorumlu hakime karşı açacağı rücu davası, tazminat davasını
karara bağlayan mahkemede görülecek.


Bu konuda halen görülmekte olan davalar, kesinleşmemiş hükümler, temyiz
veya karar düzeltme yolu açılan hükümler açısından temyiz veya karar düzeltme
süresi geçmeyenler bakımından da uygulanacak ve davaya devlet aleyhine devam
olunacak.

Tasarının yasalaşıp yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla temyiz veya karar
düzeltme süresi geçmeyen hükümler için, tasarının kanunlaşıp yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren iki hafta içinde temyiz veya karar düzeltme yoluna
başvurulabilecek.

Tasarının yasalaşıp yürürlüğe girdiği tarihten önce verilen ve miktar
veya değeri itibarıyla temyiz veya karar düzeltme yoluna başvurulamayan hükümler
için tasarının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki hafta içinde temyiz veya
karar düzeltme istenebilecek. Bu fıkra uyarınca yapılan kanun yolu başvuruları
üzerine verilen kararlar, tahsil edilmiş tazminat bedelinin geri istenmesi
hakkını doğurmayacak.

Komisyonda kabul edilen önergeyle Danıştaya ihdas edilen kadro sayısında
artış yapıldı. Buna göre, Danıştay, Yargıtay ve Adli Tıp Kurumuna toplam 722
kadro tahsis edilecek. (01:20)