2011-04-28 - 14:14
TBMM Araştırma Merkezi'nde, seçim barajı konusunda bir araştırma raporu hazırlandı. Yasama Uzmanı Halit Tunçkaşık tarafından hazırlanan raporda, seçim barajının Avrupa ve Türkiye'deki uygulamaları ile Türkiye'deki seçim barajları hakkındaki yargı kararları, uluslararası belgeler ve tartışmalar ele alınıyor.
TBMM Araştırma Merkezi'nde, seçim barajı konusunda bir araştırma raporu hazırlandı. Yasama Uzmanı Halit Tunçkaşık tarafından hazırlanan raporda, seçim barajının Avrupa ve Türkiye'deki uygulamaları ile Türkiye'deki seçim barajları hakkındaki yargı kararları, uluslararası belgeler ve tartışmalar ele alınıyor.
Raporda ortaya konan tespitlere göre, nispi temsil sistemini uygulayan demokratik ülkelerin çoğunda (22 ülke) seçim barajları uygulanıyor ve bu barajlar % 1 ile % 6 arasında değişiyor. Türkiye'de 1983'ten bu yana uygulanan % 10'luk ülke seçim barajı Avrupa ülkelerindeki en yüksek barajı oluşturuyor.
Raporda, Türkiye'de ilk kez 1961'de uygulanmaya başlanan seçim barajlarının, temsilde adalet yönünden sakıncalar doğururken, yönetimde istikrar üzerinde pozitif etki yarattığı, ancak başta gelen partilerin oylarının birbirine çok yakın olduğu dönemlerde, seçim barajlarının tek parti hükümeti oluşturmaya yetmediği belirtiliyor.
Seçim barajlarının, zaman zaman anayasa yargısına konu olduğunu belirten raporda, Yüksek Mahkemenin son olarak 1995 yılındaki kararında, % 10'luk ülke seçim barajını Anayasadaki "temsilde adalet yönetimde istikrar" ilkelerine uygun bulurken bu barajın yanında getirilmek istenen seçim çevresi barajını Anayasaya aykırı bulduğu vurgulanıyor.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin % 10'luk barajı AİHS'e aykırı bulmadığına dair kararının incelendiği raporda, Avrupa Konseyi Parlamenter
Meclisi'nin çeşitli organ ve komisyonlarınca hazırlanan belgelerde, yerleşik demokrasiler için % 3-5 arası, yeni demokrasiler için en fazla % 10 barajının uygun olacağı görüşüne yer veriliyor. Çalışmada ayrıca Türkiye'deki seçim barajını aşırı bulan ve düşürülmesi yönünde tavsiyede bulunan kararlara değiniliyor.
Türkiye'de seçim barajı konusundaki tartışmaları da ele alan rapora göre, hükümet ülkenin siyasi istikrarı açısından barajın korunmasını gerekli görürken, küçük siyasi partiler ve muhalefet partilerinin bir kısmı, parlamentodaki eksik temsilin giderilmesi için barajın düşürülmesi ya da kaldırılmasını talep ediyor.
Söz konusu çalışma TBMM intranetteki Araştırma Merkezi sayfasında yer almaktadır.
