TBMM GENEL KURULU...

TBMM Genel Kurulunda, Anayasa değişikliği
çerçevesinde Anayasa Mahkemesinin yeniden yapılandırılmasını öngören kanun
tasarısının yürürlük ve yürütme olan son iki maddesi dışındaki maddeleri kabul
edildi.

Kabul edilen maddelere göre, Anayasa Mahkemesi, Genel Kurul ve iki bölüm
olarak çalışacak. Genel Kurul, genel olarak halen Anayasa Mahkemesinin baktığı
konuları görüşecek. Bölümler ise Anayasa değişikliği ile getirilen ''bireysel
başvuruları'' karara bağlayacak.

Anayasa değişikliğiyle yedek üyelerin asıl üye olması ve TBMM'nin 3 üye
seçmesiyle üye sayısı 17'ye çıkarılan Genel Kurul en az 12, 7 üyeden oluşan
bölümler ise en az 4 üyenin katılımıyla toplanacak.

Anayasa Mahkemesi'nin halen bir olan başkanvekili sayısı ikiye
çıkarılacak. Başkanvekilleri, bölümlere başkanlık edecek.

Anayasa Mahkemesi üyeliğine süre sınırı getiriliyor. Üyeler 12 yıl için
seçilecek. Bir kişi, iki defa üye seçilemeyecek. Başkan ve üyeler
azlolunamayacak, kendileri istemedikçe görev süreleri dolmadan ve 65 yaşından
önce emekliye sevk edilemeyecek.

Raportörler, Başkanın görev vermesi durumunda tanık ve uzman
dinleyebilecek.

Tasarıyla ''raportör yardımcılığı'' kadrosu oluşturuluyor. Raportör
yardımcıları, yargısal ve idari çalışmalara yardımcı olacak.

Raportör yardımcılığı için açılacak sınavın mülakatında kayıt sistemi
kullanılmayacak.

Anayasa Mahkemesi Başkanı, mahkemenin ihtiyaç duyduğu alanlarda hizmet
alımı yoluyla yerli ve yabancı uzman çalıştırmaya yetkili olacak.

Tasarıda, Anayasa Mahkemesinin Anayasa değişikliklerini şekil bakımdan
denetimi, ayrıntılı olarak tanımlanıyor.

Buna göre, Anayasa değişikliklerinde teklif çoğunluğuna, oylama
çoğunluğuna ve ivedilikle görüşülemeyeceği şartına uyulup uyulmadığı, kanunların
ve TBMM İçtüzüğünün son oylamasının öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı,
KHK'lerin yetki kanununda öngörülen süre içinde çıkarılıp çıkarılmadığı,
Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu üyelerinin imzalarının bulunup bulunmadığı ile
sınırlı olarak şekil incelemesi yapılabilecek.

Tasarıyla Anayasa değişikliği ile tanınan bireysel başvuruya ilişkin
koşullar da düzenleniyor.

Buna göre, herkes, Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve
özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye'nin taraf
olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal
edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilecek.

İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal için kanunda
öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının bireysel başvuru
yapılmadan önce tüketilmiş olması gerekecek.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler aleyhine doğrudan
bireysel başvuru yapılamayacağı gibi Anayasa Mahkemesi kararları ile Anayasanın
yargı denetimi dışında bıraktığı işlemler de bireysel başvurunun konusu
olamayacak.

Bireysel başvuru, ancak ihlale yol açtığı ileri sürülen işlem, eylem ya
da ihmal nedeniyle güncel ve kişisel bir hakkı doğrudan etkilenenler tarafından
yapılabilecek.

Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamayacak. Özel hukuk tüzel
kişileri, yalnızca tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle
bireysel başvuruda bulunabilecek.

Yabancılar da bazı koşullarda bireysel başvuru yapabilecek.

Bireysel başvurular, doğrudan, mahkemeler veya yurt dışı temsilcilikler
aracılığıyla yapılabilecek. Bireysel başvurular harca tabi olacak.

Başvurunun 30 gün içinde yapılması gerekecek.

Mahkeme, Anayasanın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların
kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi açısından önem taşımayan ve esas hakkında
karar verilmesini gerektirmeyen, başvurucunun önemli bir zarara uğramadığı ve
açıkça dayanaktan yoksun başvuruları reddedebilecek.

Kabul edilebilirlik şartlarını taşımadığına oybirliği ile karar verilen
başvurular hakkında kabul edilemezlik kararı verilecek. Kabul edilemezlik
kararları kesin olacak.

Kabul edilebilirliğine karar verilen bireysel başvuruların esas
incelemesi, bölümler tarafından yapılacak. Bölümlerin bir mahkeme kararına karşı
yapılan bireysel başvurulara ilişkin incelemeleri, bir temel hakkın ihlal edilip
edilmediği ve bu ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağının belirlenmesi ile sınırlı
olacak. Bölümlerce, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme
yapılamayacak.

Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da
edilmediğine karar verilecek. İhlal kararı verilmesi halinde, ihlalin ve
sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilecek ancak
yerindelik denetimi yapılamayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde karar
verilemeyecek.


Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa ihlali ve
sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili
mahkemeye gönderilecek. Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan
hallerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilecek veya genel mahkemelerde dava
açılması yolu gösterilebilecek.

Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal
kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde, mümkünse
dosya üzerinden karar verecek.

Bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığı tespit edilen
başvurucular aleyhine, yargılama giderlerinin dışında, ayrıca 2 bin Türk
Lirasından fazla olmamak üzere para cezasına hükmedilebilecek.

Bireysel başvuruya ilişkin hükümler 23 Eylül 2012 tarihinde yürürlüğe
girecek.

Siyasi partiler, karara bağlanarak birleştirilen kesin hesap ile ilçeleri
de kapsayan iller teşkilatının kesin hesap onaylı birer örneğini Haziran ayı
sonuna kadar Siyasi Partiler Kanunu'na uygun olarak Anayasa Mahkemesi
Başkanlığına gönderecek. Mahkeme de bu belgeleri incelemek üzere Sayıştaya
iletecek.

Siyasi partilerin kesin hesapları üzerindeki inceleme Siyasi Partiler
Kanunu'na göre yapılacak. Yapılan incelemeye ilişkin raporlar, ilgili siyasi
partilere gönderilerek en geç iki ay içinde görüşünün bildirilmesi istenecek.
Mahkeme, mali denetim sırasında siyasi partilerin incelemeye ilişkin raporlar
hakkındaki görüşlerini de değerlendirecek.

Anayasa Mahkemesinin ''Yüce Divan'' olarak verdiği kararlar ile parti
kapatma davalarında aldığı kararlara temyiz yolu açılıyor. Mahkeme, ''yeniden
inceleme'' talebini de görüşerek karara bağlayacak.

Anayasa Mahkemesinin başkan ve üyeleri hakkında reddi hakim talebinde
bulunulabilecek. Ancak ret talebinin kötü niyetle yapıldığının anlaşılması ve
esas yönünden kabul edilmemesi halinde, talepte bulunanların her birine 500 ila 5
bin lira arasında değişen para cezası verilecek.

Genel Kurul ve bölümler, kararlarını katılan üyelerin salt çoğunluğuyla
alacak. Oyların eşitliği halinde, Başkanın bulunduğu tarafın görüşü doğrultusunda
karar verilmiş sayılacak.

Oylamaya en kıdemsiz üyeden başlanacak.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin, Anayasa Mahkemesinin siyasi parti
kapatma veya ''Yüce Divan'' sıfatıyla verdiği bir kararının Avrupa İnsan Hakları
Sözleşmesi ve eki protokollerin ihlali suretiyle verildiğine hükmetmesi halinde,
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl
içinde Anayasa Mahkemesinden yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunabilecek.

Mahkemenin istemi, esaslı ve kabule değer bulması durumunda yargılamanın
yenilenmesine karar verilebilecek.


Anayasa Mahkemesi Başkanı, başkanvekilleri, üyeleri ve raportörlerinin
maaşları da artırılıyor. Anayasa Mahkemesi Başkanı ve üyelerin maaşları 2 bin
478, raportörlerin maaşları ise 485 TL artacak.

Her yıl 25 nisanda yapılan mahkemenin kuruluş günü töreni ile emekliye
ayrılan başkan, başkanvekili ve üyelere onur belgesi ve armağan verilmesi için,
her yıl mahkeme bütçesine ödenek konulacak. Yapılacak harcamalar da Kamu İhale
Kanununa tabi olmayacak.

Anayasa Mahkemesine, raportör, raportör yardımcısı ve diğer idari
personelin de bulunduğu 599 kadro ihdas edilecek.

Adalet Bakanlığı taşra teşkilatına ise 67 raportör, Sayıştay Başkanlığına
15 raportör ihdası yapılacak.

Görüşmeler sırasında getirilen Danışma Kurulu önerisiyle Genel Kurulun
bugün ve yarın çalışmaması kararlaştırıldı.

TBMM Başkanvekili Sadık Yakut, 1'i geçici 78 maddeden oluşan tasarının,
75'inci maddesinin kabulünün ardından birleşime ara verdi. Yakut, aradan sonra
komisyonun yerini almaması üzerine, birleşimi 29 Mart Salı günü saat 15.00'de
toplanmak üzere kapattı.
(02.34)