TBMM İÇTÜZÜĞÜ DEĞİŞİYOR..

TBMM Başkanı Köksal Toptan, TBMM İçtüzüğünün
bazı maddelerinde değişiklik öngören teklif hakkında bilgi verdi.
Toptan, Divan Salonunda düzenlediği basın toplantısında, demokrasilerin
temel şartlarından birinin; halkın temsil edildiği en yüksek organ olan
yasama organına, tüm hizmet ve faaliyetleri ile hesap verme zorunluluğu
bulunduğunu belirtti.
Köksal Toptan, demokrasilerin doğuş ve var oluş sebebinin de halktan
elde edilen kamu gelirleri ile yaratılan fonların ve malların nasıl
yönetildiği konusu olduğunu bildirdi.
Toptan, önerdikleri İçtüzük teklifinde, kamu idarelerinin kendilerine
bütçe ile verilen kamu kaynaklarını etkili ve verimli bir şekilde
kullanıp kullanmadıklarını denetlemek amacı ile Bütçe ve Kesin Hesap
Kanun Tasarıları yanında; mali nitelikli doküman ve raporların da
TBMM'ye sunulmasını öngördüğünü ifade etti.
Bütçe ve Kesin Hesap Kanun Tasarıları ile eki belge ve raporların,
Sayıştay dış denetim genel değerlendirme raporu ve genel uygunluk
bildiriminin içerdiği bilgi ve belgelerin Meclis denetimine konu
olacağını belirten Toptan, ''Böylece TBMM'nin mali denetim alanı önemli
ölçüde genişlemektedir. Bunu sağlamak için Plan ve Bütçe Komisyonu
bünyesinde daimi olarak görev yapacak ve siyasi kuvvet oranına göre
belirlenecek Kesin Hesap Alt Komisyonu kurulmasını öngörülüyor'' dedi.
Çağdaş demokratik parlamentolarda bütçeler ve kesin hesap tasarıları
öncelikle, parlamentoların ilgili daimi ihtisas komisyonunda
görüşüldüğüne işaret eden Toptan, Türkiye'de bütçe görüşmelerin sadece
Plan ve Bütçe Komisyonunda yapıldığını, yıl içinde ilgili Bakanlık ve
kurum işleriyle meşgul olan ihtisas komisyonunun devre dışı
bırakıldığını söyledi.
Toptan, bu olumsuzluğun giderilmesi için Bütçe Kanunu Tasarısı ile Kesin
Hesap Kanun tasarısının öncelikle ilgili daimi Komisyonda görüşülmesi
doğrultusunda değişiklik önerdiklerini bildirdi.

-SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİNİN YASAMA SÜRECİNE KATILMASI-

TBMM Başkanı Toptan, Adalet Komisyonu Başkanlığı yaptığı geçen dönemde
İçtüzükte olmamasına rağmen sivil toplum kuruluşlarından görüş alınması
uygulamasını başlattığını, bunun İçtüzük değişikliğiyle zorunlu hale
getirilmesini önerdiklerini belirtti.
Teklifin kabul edilmesi halinde Komisyonların kendilerine havale edilen
işlerle ilgili olarak, ilgili sivil toplum kuruluşlarından yazılı veya
sözlü görüş isteyebileceklerini dile getiren Toptan, ''Bu yolla daha
sağlıklı, katılımcı ve kalıcı yasalar yapabileceğimizi ve moral olarak
da sivil inisiyatifi güçlendirebileceğimizi ummaktayız'' ifadesini
kullandı.

-GENEL KURULA EVRAK OKUNMASI-

Toptan, Genel Kurula evrak okunması işinin Katip Üye tarafından yerine
getirilmesi konusuna ilişkin de değişiklik önerdiklerini söyledi.
Toptan, Divan Katip Üyesi milletvekillerinin konumlarını güçlendirmek
amacıyla Başkanlık divanınca görevlendirilecek kişiler tarafından Genel
Kurula evrak okuma işinin yapılacağını bildirdi.
TBMM Başkanı Köksal Toptan, son değişiklik önerilerinin ise Anayasa'da
yapılan düzenleme ile kaldırılan idam cezasının İçtüzükten de çıkarılmasının istendiğini kaydetti.

Toptan, daha sonra, gazetecilerin güncel konulara ilişkin sorularını da cevapladı.
Bir gazetecinin, türbanın serbest bırakılması için Anayasa değişikliği
çalışmaları yapıldığını hatırlatarak, ''Siz bunun için anayasa
değişikliğine gerek olmadığını açıklamıştınız ama şimdi teklif
hazırlanıyor. Bu konuda bir görüş ayrılığı mı var?'' sorusu üzerine
Toptan, ''Bu aşamadan sonra benim bir yorum yapmam, konumuma uygun
düşmez'' dedi.

Toptan, bir gazetecinin, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın türban
konusundaki sözlerini hatırlatması üzerine, ''türbanla ilgili
tartışmalara ben girmem. Türban konusu, günlük siyasetin çok fazla
odağına oturdu'' diye konuştu.
Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis'in Türkiye'ye yapacağı ziyarette
TBMM'yi programından çıkardığına ilişkin haberlerin hatırlatılması
üzerine Toptan, şunları söyledi:
''Benim bildiğim kadarıyla Yunanistan Başbakanının Türkiye ziyaretiyle
ilgili zaten baştan beri Meclisi ziyareti öngörülmüş değildi. O nedenle
bize, 'Meclisi ziyaret edecekti, sonradan da vazgeçti' diye bir bilgi
gelmedi. Ben Yunanistan Meclis Başkanını Türkiye'ye davet ettim. Gelirse
de çok memnun oluruz.''
Toptan, bir başka soru üzerine, basın toplantısındaki
değerlendirmelerini belli bir kişi ya da makam ayırarak yapmadığını
söyledi. Hukuk devletinde olması gereken önemli tepe noktalarını
gazetecilerle paylaştığını anlatan Toptan, ''Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısının söylediğine bir cevap verme gereğini duymuyorum'' dedi.
İçtüzük değişikliğine ilişkin metnin geçen hafta grup başkanvekillerine
verildiğini ifade eden Toptan, itirazlarını iki gün içinde
bildirmelerini istediklerini ancak, 10 gün geçmesine karşın bir itiraz
gelmediğini söyledi. Toptan, mutabık kalınan noktalarla ilgili bir
İçtüzük değişikliği teklifi hazırladıklarını kaydetti.

-DOKUNULMAZLIK DOZYALARI-

Yasama dokunulmazlığıyla ilgili soru üzerine de Toptan, ''Bizim
Anayasamızın öngördüğü katı dokunulmazlığın taraftarı değilim. Daha
yumuşak bir dokunulmazlık olmalı. Milletvekili arkadaşlarım da bu sert
dokunulmazlıktan çok hoşnut değiller. Ama Bu konuda siyasi partilerin
düşünceleri var. Umuyorum ki yeni anayasa yapılırken bu hususlar dikkate
alınır'' diye konuştu.
Yeni anayasa değişikliği teklifi Meclise sunulduğunda tavrının ne
olacağını soran bir gazeteyi de Toptan, şöyle cevapladı:
''Bizim orada bir tavır sergilememiz ancak, Türkiye Cumhuriyeti
Anayasasının 4. maddesinde belirlenen Anayasanın 1, 2 ve 3. maddelerinin
değiştirilmezliği ile ilgili olabilir. Bunun dışında bizim yapacağımız,
usulüne uygun bir anayasa değişikliği önerisi önümüze gelirse Anayasa
Komisyonu'na havale etmektir.''
Mecliste yapılacak yeni güvenlik sistemiyle ilgili soruyu da cevaplayan
Toptan, çalışmaların yeni olmadığını söyledi. Bülent Arınç'ın TBMM
Başkanlığı döneminde Türk Telekom ile yapılan görüşmelerin son noktaya
geldiğini anlatan Toptan, Türk Telekom'un herhangi bir ücret talep
etmeden yaklaşık 5 milyon YTL tutarındaki güvenlik sistemini Meclis için
kuracağını bildirdi.

-İÇTÜZÜK DEĞİŞİKLİĞİ NELERİ KAPSIYOR.....

Sivil toplum kuruluşlarının yasama çalışmalarına daha aktif bir şekilde katılmalarını sağlamak üzere
hazırlanan TBMM İçtüzüğü değişikliği teklifi TBMM Başkanlığına sunuldu.

TBMM Başkanı Köksal Toptan'ın basın toplantısında Başkanlığa
sunduklarını bildirdiği, TBMM İçtüzüğünün Bazı Maddelerinin
Değiştirilmesi Hakkındaki İçtüzük Teklifine göre, Genel Kurula evrak
okuma görevi, katip üyeler yerine Başkanlık Divanınca belirlenecek,
görevliler tarafından yerine getirilecek.

Komisyonlara, hükümet temsilcisi ve uzmanlarının yanı sıra sivil toplum
kuruluşlarının temsilcileri de çağrılacak. Komisyonlar, gündemiyle
ilgili sivil toplum kuruluşlarından yazılı veya sözlü görüş
isteyebilecekler.
Dış denetim raporlarına ilişkin inceleme sonuçları, Başbakanlıkça TBMM
Genel Kurulunun bilgisine sunulacak. Genel Kurul, bu sonuçlar hakkında
bilgi edinmekle yetinecek.

Bütçe, kesin hesap ve faaliyet raporlarının görüşülmesi de yeni esaslara
bağlanıyor. Buna göre, Plan ve Bütçe Komisyonu, merkezi yönetim
kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerini, kesin hesaplarını ve
faaliyet raporlarını ilgili komisyonlara, mahalli idarelerin genel
faaliyet raporunu ise İçişleri Komisyonuna gönderecek. Komisyonlar,
bütçeler ve kesin hesaplarla ilgili görüşlerini iki ayrı rapor halinde
kendilerine havale tarihinden itibaren 10 gün içinde TBMM Plan ve Bütçe
Komisyonuna iletecek.

-ALT KOMİSYONLAR KURULUYOR-

İçtüzük değişikliği taslağına göre, Plan ve Bütçe Komisyonunda,
''Bütçe'' ve ''Kesin Hesap'' olmak üzere iki ayrı alt komisyon
kurulacak. Bütçe Alt Komisyonu, bütçe kanunu tasarısı ve ekleri ile
diğer komisyonlar tarafından idare bütçeleriyle ilgili hazırlanıp
gönderilen raporları görüşecek.

Kesin Hesap Alt Komisyonu ise kesin hesap kanunu tasarısı ve ekinde yer
alan belgeleri, genel uygunluk bildirimini, Sayıştay raporları ile diğer
komisyonlardan gelecek kesin hesap ve faaliyet raporları hakkındaki
raporları ele alacak.

Alt komisyonlar hazırladıkları raporları, Plan ve Bütçe Komisyonuna
sunacaklar.

-SAYIŞTAY RAPORLARININ GÖRÜŞÜLMESİ-

Plan ve Bütçe Komisyonu, Sayıştay tarafından sunulan raporları, ilgili
komisyonlara havale edilmesi için TBMM Başkanlığına sunacak.

Komisyonlar, kendilerine gönderilen raporlarla ilgili görüşlerini 45 gün
içinde Plan ve Bütçe Komisyonuna iletecekler.

Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülerek TBMM Başkanlığına sunulan
Sayıştay raporları, genel görüşme konusu olacak. Genel Kurulda bu
raporlar üzerinde siyasi parti gruplarına, komisyona, hükümete ve
şahısları adına 2 milletvekiline söz verilecek.

Sayıştay tarafından sunulan, ancak yasama döneminin sonuna kadar Plan ve
Bütçe Komisyonda ya da Genel Kurulda görüşülmeyen raporlar hükümsüz
sayılacak.

Ayrıca, ölüm cezalarının yerine getirilmesiyle ilgili hükümler de daha
önce yapılan Anayasa değişikliğine uygun olarak İçtüzükten çıkarılacak.

TBMM İçtüzüğünde değişikliği
teklifiyle Genel Kurulda evrak okunmasına düzenleme getiriliyor.
Buna göre, milletvekillerinin evrak okuma dönemi sona erecek; evrakı,
Başkanlık Divanınca görevlendirilecek kişiler okuyacak.
Bir çok ülkenin parlamentosunda Genel Kurula evrak okunması, genellikle
katip üyeler tarafından gerçekleştirilirken, bazı ülkelerde bakan,
hükümet temsilcisi, devlet görevlisi veya görevli personel tarafından
yapılıyor.
TBMM Araştırma Merkezi tarafından ''Çeşitli ülke parlamentolarında genel
kurula evrak okunması'' konusunda araştırma yapıldı. Avrupa
Parlamentoları Araştırma ve Dokümantasyon Merkezinden de faydalanılan
araştırmada, ABD, Almanya, Avusturya, Danimarka, Estonya, Finlandiya,
Gürcistan, Hırvatistan, Hollanda, İngiltere, İsrail, İtalya, Polonya,
Portekiz ve Yunanistan'daki uygulamalar ele alındı.
Ülke parlamentolarında Genel Kurula evrak okunması görevinin genel bir
uygulama olarak katip üyelere ait olduğu belirlenirken, Gürcistan ve
Estonya gibi bazı ülkelerde okuma yapılmayıp evrakın basılı olarak
dağıtıltığı tespit edildi.
ABD ve İngiltere'de seçilmiş üye olmayan görevlilerin Genel Kurula evrak
okumakla görevlendirilirken, Hırvatistan'da gündemdeki konuyla ilgili
olarak bakan, hükümet temsilcisi ya da devlet görevlisi de Genel Kurula
kendi alanlarındaki raporları okuyabiliyor.
İncelenen ülkelerde katip üyeliklere seçileceklerde aranan şartlarla
ilgili herhangi bir düzenlemeye rastlanmadığı belirtildi.

-PROFESYONEL PERSONEL...-

ABD Kongresinin her iki kanadında da önergelerin okutulması görevini
üyeler değil ''Okuyucu katipler'' unvanıyla istihdam edilen profesyonel
personel yerine getiriyor.
ABD Temsilciler Meclisinde her biri bir siyasi parti tarafından atanmış
ve Meclis Sekreterliğince istihdam edilen iki ''Okuyucu katip''
bulunuyor. Bunlar, bütün tasarı, teklif, önerge, değişiklik ve Meclise
gelen Başkan mesajlarını okumakla sorumlu oluyor.
Okuyucu katiplerin konuşma ve diksiyon dersleri aldığı belirtilen
araştırmada, okuyucu katiplerin daima kapsamlı kürsü deneyimine sahip
olan Meclis çalışanları arasından atandığı kaydedildi.
İngiltere Avam Kamarası Başkanı ya da vekillerinden biri önemli evrak ve
kararları okuyor. Başkan ya da vekillerden biri Avam Kamarasındaki
oylama sonuçlarını ilan eder ve görüşülmekte olan yasalarla ilgili
olarak Lortlar Kamarasından gelen, orada yapılan değişikliklere dair
mesajları bildiriyor.
Seçilmiş üyeler olmayan ancak Avam Kamarası ve Komisyon çalışmalarına
yardım eden görevliler olan katipler, daha rutin bazı duyuruları
yapmakla görevlendiriliyor.

-EVRAK OKUNMAYIP, BASILI DAĞITILIYOR-

Gürcistan Parlamentosu Genel Kurulunda dokuman okunmuyor. Kanun teklifi,
tasarıları ve diğer dokümanlar kağıda basılarak milletvekillerine
dağıtılıyor.
Estonya Parlamentosunda evrak okumakla görevli profesyonel personel
bulunuyor. Ayrıca Genel Kurulda kanun tasarıları ve teklifleri ile diğer
metinleri okumak gibi bir gelenek bulunmuyor.
Danimarka Parlamentosunda genellikle dokümanlar okunmuyor. Bir belgenin
okunması gerektiği zaman bunu başkan yapıyor.
Finlandiya'da dokümanlar, milletvekillerine basılı olarak dağıtılıyor.
Gensoru önergeleri, ilk imza atan milletvekili tarafından okunuyor.
Genel Sekreter, bazı seçimlerin oylama sonuçlarını ve Parlamento
törenlerine dair duyuruları okumakla görevli oluyor.
Almanya'da milletvekilleri arasından sayıları 40'tan az olmamak üzere
Katip Üye seçimi yapılıyor.
Alman Federal Meclis İçtüzüğüne göre, Genel Kurulda açıktan okuma nadir
durumlarda oluyor. Bir tasarı hakkındaki değişiklik önergesi, önergenin
dağıtımının yapılamayacağı kadar kısa sürede görüşülmesi halinde bu
önerge ya katip üye ya da önerge sahibi milletvekili tarafından okunuyor.

-DEVLET GÖREVLİLERİ DE OKUYABİLİYOR-

Hollanda Temsilciler Meclisinde, Genel Kurula okuma işleri Meclis
Başkanına ait. Okuyan kişinin ise Meclis üyesi olması zorunlu. Başkan ya
da vekillerinden biri bu görevi yerine getiriyor.
İsrail Parlamentosunda, bakanlar, komisyon başkanları veya raporlarla
ilgili milletvekilleri tarafından evrak okunabiliyor. Birçok doküman
okunmayıp, metinler tutanaklarda yer alıyor.
Hırvatistan'da ise kanun teklifleri, kararlar, önergeler, beyanlar;
hükümet temsilcileri, bakanlar ve milletvekilleri tarafından
okunabiliyor.
Parlamentoya görevleriyle ilgili raporları sunmak zorunda olan
ombudsman, Sayıştay Başkanı gibi bazı devlet görevlileri bu raporları
Genel Kurula okuyabiliyorlar.

-GENELLİKLE KATİP ÜYELER OKUYOR-

Avusturya'da Başkanın ya da başkanlar konferansının kararları,
başkanvekili tarafından okunuyor. Katip üyeler, evrak okunmasında ve
oylama sonuçlarının kararlaştırılmasında Başkana yardımcı oluyorlar.
Komisyon raporlarındaki imla hataları gibi düzeltmeleri okuyan
raportörlerin Genel Kurulda konuşma izni bulunmuyor.
İtalya, Portekiz, Polonya ve Yunanistan'da da evrak okuma görevini katip
üyeler yerine getiriyor.