2014-12-11 - 15:30
TBMM SANAYİ KOMİSYONU...
TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu, Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun Tasarısı ile AK Parti, CHP ve MHP'li milletvekillerinin aynı konudaki kanun tekliflerini görüşmek üzere toplandı. Görüşmelerde söz alan Gümrük ve Ticaret Bakanı Nurettin Canikli, tasarının tamamının, esnaf ve sanatkarın lehine düzenlemeleri içerdiğini, sermaye lehine bir düzenlemenin bulunmadığını ifade etti.
Gümrük ve Ticaret Bakanı Nurettin Canikli, alışveriş merkezlerinin (AVM) hafta sonları tatil edilmesinin gerçeklerle bağdaşmadığını belirterek, "AVM'ler sadece alışveriş yapılan yer olmaktan çıktı, yaşam biçimi halini aldı" dedi.

TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu, Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun Tasarısı ile AK Parti, CHP ve MHP'li milletvekillerinin aynı konudaki kanun tekliflerini görüşmek üzere toplandı.

Toplantının açılışında tasarı hakkında bilgi veren Gümrük ve Ticaret Bakanı Canikli, perakende ticaret ile AVM'lerin çalışma ve yerleşme kurallarını düzenlemenin bütün hükümetlerin gündeminde olduğunu ancak konu çok hassas, karmaşık ve çok fazla tarafı olduğu için bugüne kadar yasal düzenleme yapılamadığını söyledi.

Bakanlığının tasarıyı çok kapsamlı, hiçbir kesimi dışarıda bırakmadan tüm ilgili tarafların görüşlerini alarak olgunlaştırdığını ifade eden Canikli, "Tasarı, belki bütün tarafların tüm görüşlerini, taleplerini karşılamıyor ama en azından tüm tarafların da ağır itirazlarını içermeyen bir metin" diye konuştu.

Tasarının perakende ticaretle ilgili kavram ve tanımları yasal zemine oturttuğunu anlatan Canikli, geleneksel perakendeciliğin korunması, adil rekabetin sağlanması, tüketicinin korunması, kayıt dışılığın önlenmesi, sektörde verim ve kalitenin artırılmasının hedeflendiğini kaydetti.

Canikli, perakende ticaretin milli gelir içindeki oranının sürekli arttığına dikkati çekerek, 2013 itibarıyla Türkiye ekonomisinin yüzde 15'ini perakende ticaretin oluşturduğunu, sektörde 1 milyon 960 bin kişinin istihdam edildiğini belirtti.

Tasarıdaki düzenlemeler hakkında bilgi veren Canikli, küçük üreticinin markalaşmasının sağlanacağını, kampanyalı satış ve alışveriş festivallerinin kurala bağlandığını, indirim sezonlarının süresinin belirlendiğini, küçük esnafa AVM'lerde yer açıldığını anlattı, "outlet" mağazaların taşıması gereken şartları dile getirdi.

Nurettin Canikli, AVM'lerin hafta sonları tatil olmasının kamuoyunda yoğun biçimde tartışıldığını dile getirerek, tasarıda büyük AVM'ler ve zincir mağazaların çalışma saatleriyle ilgili düzenleme olmadığını söyledi.

Bu düzenlemenin AK Parti Bursa Milletvekili Mustafa Öztürk ve arkadaşlarının verdiği teklifte bulunduğunu anlatan Canikli, şöyle devam etti:

"AVM'lerin hafta sonları tatil edilmesinin, esnaf ve sanatkara iş alanı açmak amacıyla tatil edilmesinin, içinde bulunduğumuz realite dikkate alındığında mümkün olmadığını düşünüyoruz. AVM'ler sadece alışveriş yapılan yer olmaktan çıktı, yaşam biçimi halini aldı. Aileler, çocuklar hafta sonlarının büyük bölümünü buralarda geçiriyor. Bu nedenle sosyal donatı alanları zorunlu hale getiriliyor. Toplum artık bunu talep ediyor. Böyle bir uygulama milli gelirde de ciddi azalmalara yol açar. Hesabı yapılmadı ama milli gelirin önemli unsuru olan ticareti daraltır. AVM'lerin hafta sonu kapatılması ticaretin esnafa ve sanatkara kayması durumunu da sağlamaz. İlk kurulduğu aşamada, 20-30 yıl önce bunlar belki konuşulabilirdi ama şimdi ciddi sosyal eleştiriye yol açabilir. Böyle bir düzenleme gerçeklerle bağdaşmadığını düşünüyoruz."

Alışveriş merkezlerinin (AVM) faaliyet esaslarını düzenleyen Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun Tasarısı'nın görüşmelerinde milletvekilleri, psikolojik ve sosyolojik boyutun önemine de dikkat çekerken AK Parti İstanbul Milletvekili Metin Külünk, "AVM'lerle ticareti tekleştirme gibi yaşamı da tekleştirme modeli dayatmasıyla karşı karşıyayız" dedi.

Tasarının TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu'ndaki görüşmelerine katılan milletvekilleri, AVM'lerin ticaret hayatı ve sosyal hayata ilişkin etkileri üzerine görüşlerini dile getirdi. İktidar ve muhalefet milletvekilleri, perakende ticaret alanında yasal düzenlemenin şart olduğunu ifade ederek, tasarıya destek verdi.

CHP İzmir Milletvekili Mehmet Ali Susam, perakende sektöründe adaletsizliğin alabildiğine yürüdüğünü ve rekabetin büyük firmalar lehine bozulduğunu söyledi.

Lobilerin bu alanda 1990'lı yıllardan beri yapılmak istenen yasal düzenlemeleri engellediğini savunan Susam, bu tasarının yasalaştırılmasını istedi. Susam, "Yıllardır esnaf ve sanatkarın yok olmasında, pazar kaybetmesinde veya 50 yaşına gelmiş insanlar, yanlarına kurulmuş büyük mağaza karşısında işini kaybedip çocuklarına bakacak parası kalmadığında kamu vicdanı ne yaptı?" diye konuştu.

Bu yasal düzenlemeyle ilgilenmeye başladığı 1990'lı yıllarda Türkiye'deki esnaf sayısının 4 milyon olduğunu anlatan Susam, günümüzde bu sayının 1,5 milyonun altına düştüğünü belirtti.

AVM'leri savunmak adına "çağın deştiği" ya da "alışveriş biçiminin değiştiği" gibi mazeretlere sığınılamayacağını dile getiren Susam, "AVM yaşam biçimi olur mu? Avrupa'nın başkentlerine bakalım, pazar günleri AVM?lerin kapalı olduğunu birlikte görelim" dedi.

Susam, perakende sektörünün 700 milyar liranın üzerinde büyüklüğü olduğunu vurgulayarak, piyasanın 370 milyar liraya yakın bölümünün büyük AVM'ler ve sınırlı sayıda işletmenin elinde olduğunu söyledi.

Komisyon ile Gümrük ve Ticaret Bakanlığı'nın lobilerden etkilenmemesi gerektiğini ifade eden Susam, şöyle devam etti:

"Küçük işletmelerin hakkını koruyacak yasal düzenlemenin çıkmasını sağlamaya çalışacağız. Topluma diyeceğiz ki 'biz bir adaletsizliği önledik', 'büyüklerin acımasız rekabeti karşısında içimizden çıkmış komşumuz, arkadaşımız, evladımız, akrabamız olan esnaflara yıllardır borcumuz olan vebali ödedik'. Bunun yolu, ezilen esnaf ve sanatkara pozitif ayrımcılık yapacak düzenlemelerden geçer. Bu yasada küçük işletmeciden, ülkeden yana taraf olun. Yabancı sermaye piyasayı ele geçiriyor."

CHP İstanbul Milletvekili Celal Dinçer de İngiltere'den örnek vererek, bu ülkede boş alanların spor alanları ve sosyal yaşam alanları olarak değerlendirildiğini belirtti. Türkiye'de depremde toplanılacak alanlara dahi AVM yapıldığını savunan Dinçer, "AVM'leri şehir dışına, Silivri'ye, cezaevi yapılacak yerlere yapın. Küçük esnaf devletin temelidir" diye konuştu.

AK Parti Bursa Milletvekili Mustafa Öztürk ise TBMM Başkanlığı'na sundukları teklifte pazar günleri AVM'lerin kapalı olmasına ilişkin düzenlemenin tartışıldığını, ancak tasarının bu tartışmaya hapsedilmemesi gerektiğini ifade etti. Tekliflerinde küçük esnafı destekleyecek düzenlemeler bulunduğunu anlatan Öztürk, kurulu düzene zarar vermeden bir uygulama geliştirilebileceğini dile getirdi.

Dünyada alışveriş anlayışının değiştiğini anlatan Öztürk, "Bunun psikolojik ve sosyolojik olarak değerlendirilip katkılarının ve olumsuz yanlarının ortaya konulması gerekir" dedi.

MHP Kütahya Milletvekili Alim Işık da tasarının yasalaşmasını önemsediklerini ifade ederek, AVM'lerin haftada bir gün kapalı olması gerektiğini söyledi. Böylece hem buralarda çalışanların hem küçük ve orta ölçekli esnafın sıkıntılarının aşılacağını ifade eden Işık, "Sayın Bakanın işi kolay değil. Destekçisi olacağız" diye konuştu.

AK Parti İstanbul Milletvekili Metin Külünk de AVM'lerin sosyal yaşama etkileri üzerinde durdu.

Bu alanda yıllardır yapılmayan yasal düzenleme nedeniyle fiili durumun ortaya çıktığını ifade eden Külünk, şöyle konuştu:

"Bir dükkana girdiğimizde paramız yetmediğinde 'yarın verirsin, sonra verirsin' diyen ahilerimiz vardı. Mahalle kültürümüz vardı. Top oynarken bir araya gelen gençler vardı. Aile ziyaretlerimiz vardı. Şimdi hepsini modern kapitalizme tutsak ettik. AVM'lerle ticareti tekleştirme gibi yaşamı da tekleştirme modeli dayatmasıyla karşı karşıyayız. Esnaf da AVM de hayatın gerçeği ama bir sorun var ve bunu çözmeliyiz. Psikolog ve sosyologlar da tasarı görüşülürken bu masanın etrafına oturmalı. AVM'lerin yaşam biçimimizi etkilemesini tartışmalıyız."

Tasarıda küçük esnafı koruma iradesi olduğunu belirten Külünk, küresel marka olma iddiasındaki tüccarlara imkan sağlanması gerektiğini söyledi. Bütün alışveriş merkezlerinde aynı markaların bulunduğuna dikkati çeken Külünk, buna bir ajansın karar verdiğini de belirtti.

Tasarının görüşülmesine devam ediliyor.

Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun Tasarısı'nın görüşmelerinde milletvekilleri, sektör temsilcileriyle tartıştı. AK Parti İstanbul Milletvekili Metin Külünk, AVM Yatırımcıları Derneği temsilcisi avukat Mustafa Güneş'in, "AVM'ler yabancı fonlarla yapılıyor. Yabancı sermaye gelmesin denebilir" sözünün üstü örtülü tehdit olduğunu belirtti.

TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu'ndaki görüşmelerde, sektör temsilcilerine de söz verildi.

TESK Genel Başkanı Bendevi Palandöken, tasarının bir an evvel yasalaşmasını istediklerini vurgulayarak, "Tasarı mükemmel olmasa da göç yolda düzülür mantığıyla bir an evvel Genel Kurul'a inmesini talep ediyoruz. Yarına kalırsa çok geç olur" diye konuştu.

Hipermarketlerle ve AVM?lerle sorunları olmadığının altını çizen Palandöken, "Onların yanında korunmamız değil, şartlarımızın eşitlenmesi bile bizi mutlu edecek. Esnafın zanaatkarın özelliği kendi yemediğini başkasına yedirmemesi, giymediğini başkasına giydirmemesi. Biz onlarla baş ederiz" dedi.

AVM Yatırımcıları Derneği temsilcisi avukat Mustafa Güneş, AVM'lerin yıllık cirosunun 75 milyar lira olduğunu, bunun yüzde 30'unun pazar günü cirosu olduğunu kaydetti. AVM'lerin pazar günü kapatılması teklifinin milli gelirde ciddi kayba neden olacağını savunan Güneş, kapanış saatinin de 20.00'ye çekilmesi halinde tek vardiyaya geçilmesinin ve 120 bin kişinin işsiz kalmasının söz konusu olabileceğini dile getirdi.

Komisyon Başkanı Halil Mazıcıoğlu'nun "Kiralar Türk Lirası olursa yabancı yatırımcı kaçar mı?" sorusunu yanıtlayan Güneş, AVM'lerin döviz cinsinden kredi borçlanmasıyla yapıldığı için Türk Lirası olarak kiraya verilemeyeceğini ifade etti.

Organize Perakendeciler Derneği temsilcisi Kaan Ünver ise bünyelerindeki zincir mağazalarda modern, çağdaş ve hijyenik hizmet verildiğini, kadın istihdamı yapıldığını söylemesine AK Parti İstanbul Milletvekili Metin Külünk tepki gösterdi.

Külünk, "Siz çağdaş oldunuz, dışınızdakiler ilkel oldu öyle mi? Filin züccaciye dükkanına girdiği gibi dağıtıyorsunuz ortalığı. Kaç aylık çek veriyorsunuz? Alacağını tahsil etmek için peşinizde inim inim inleyenleri söylesenize. Biz bakkallarla büyüdük, Çarşamba Pazarı'nda büyüdük. Allah?a çok şükür sıhhatliyim" dedi.

TESK Genel Başkanı Palandöken, tartışmaya, "Zincir marketlere girince 'müşteri yanılma merkezi' yazıyor. Alışverişinizi dikkatli yapın. Bakkalda ne yazar? Müşteri velinimettir" sözleriyle katıldı.

Gümrük ve Ticaret Bakanı Nurettin Canikli de hijyen ve doğallığın sadece AVM'lerde geçerli olacağı ifadesine katılmadığını belirterek, "Ben hala korumam olmadan markete gidip alışveriş yapıyorum. Yufkayı AVM?lerden almıyorum, esnaftan alıyorum. Marketlerden alışveriş yapıyorum, hepsi kaliteli. Bire bir ilişki kurarak alışveriş yapmanın hazzını orada duyuyorsunuz" dedi.

AVM Yatırımcıları Derneği temsilcisi Güneş, başka bir soru üzerine, AVM yatırımlarının yabancı fonlarla yapıldığını anlatarak, "Yabancı sermaye gelmesin denebilir" dedi.

Güneş'e tepki gösteren AK Parti'li Külünk, "Üstü örtülü tehdit var. Burası parlamento. Bu ülkedeki esnafın, bakkalın, berberin, kasabın, Almanya'dakiler, İngiltere'dekiler kadar değeri yok mu? Bizim meselemiz bu ikisi arasındaki korelasyonu sağlama meselesi. Yoksa yabancı sermaye kararını AK Parti verdi ve gereğini yapmaktadır" dedi.

Tasarının görüşülmesine devam ediliyor.

*** HABERİN DEVAMINA İLGİLİ DOKÜMANLAR KISMINDAN ULAŞABİLİRSİNİZ***