TBMM İNSAN HAKLARINI İNCELEME KOMİSYONU...

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Başkanı Zafer Üskül,
bazı sivil toplum örgütleriyle, Sabit Osman Avcı Sosyal
Tesislerindeki kahvaltılı çalışma toplantısından önce gazetecilerin sorularını
yanıtladı.

''Komisyonun, Hasdal Askeri Cezaevindeki incelemelerinde generaller
tarafından protesto edildiklerine'' yönelik haberlerin anımsatılması üzerine
Üskül, bazı gazetecilerin hapishanelerin nasıl çalıştığını bilmediğini söyledi.

Üskül, haberlerde, ''komisyonun protesto edildiğinin'' yazıldığına işaret
ederek, ''Görüşmediğimiz insanların, bizi protesto edip etmediğini nereden
anlayabiliriz?'' diye sordu.

Tutuklu ve hükümlülerin haklarının bulunduğuna dikkati çeken Üskül, bu
haklardan birinin de dışarıdan gelen ziyaretçilerle görüşmeyi istemek ya da
istememek olduğunu anımsattı. Dünyanın her yerinde, bir heyet cezaevinde
incelemeye gittiğinde, tutuklu ya da hükümlü görüşmek istemiyorsa,
görüşülmediğini belirten Üskül, bunun, son derece doğal ve bu kişiler açısından
bir hak olduğunu vurguladı.

'Bize görüşmek istemediklerini ilettiler, hapishane müdürü aracılığıyla.
Biz de saygı gösterdik ve görüşmek için herhangi bir zorlama ve girişimde
bulunmadık'' diyen Üskül, haberlerin, ''içeriden kapıları kapattılar, açmadılar''
şeklinde basına yansıdığını anımsattı. Zafer Üskül, cezaevlerinde kapıların
içeriden değil, dışardan kapanıp, açıldığına işaret ederek, sözlerini şöyle
sürdürdü:

''Eğer dışardan açılmayı engelleyen bir şey varsa, o isyandır. Ayrıca,
protesto da edebilirler, görüşmek istemeyebilirler, başka nedenler olabilir. Ama
biz tahminler yürüterek bir değerlendirme yapamayız, gazeteciler hiç yapamaz.
Onlar orada değildi. Cezaevi yönetiminden bize sadece 'görüşmek istemediklerini
söylediler' o kadar, onun dışında herhangi bir şey yok. Zaten bizim inceleme
amacımız, tutuklu ve hükümlülerin cezaevlerinde sahip oldukları hakları, kullanıp
kullanmamalarıdır. Cezaevlerinin fiziksel koşulları, yönetimle, tutuklu ve
hükümlüler arasında bir sorununun bulunup bulunmadığı gibi konulardır. Biz
tutuklu ve hükümlülerin hangi suçtan tutuklu ve hükümlü olduklarını araştırmayız,
bu bizim işimiz değil.

'Paşalar, görüşmeyi reddetti, protesto etti...' Biz orada 60'a yakın
insanla görüştük, kimse bunu yazmıyor. Erlerle, teğmeninden albayına kadar
subaylarla görüştük. Astsubaylar da vardı ama onların koğuşuna girmedik,
zamanımız da sınırlıydı. Bir cezaevini incelemek için illa da her koğuşa girmek
gerekmiyor. Cezaevlerinde rastlantısal olarak kapıları görevlilere açtırıyoruz ve
içeridekilerle cezaevi görevlileri olmadan, yalnız görüşüyoruz.''
''Ziyaretiniz Ergenekon sanıklarıyla ilgili miydi?'' sorusu üzerine
Üskül, ''Hayır. Bu, bizim 3. askeri cezaevi ziyaretimiz, hepsinde Ergenekon
sanıkları mı var? Var mı yok mu bilmem, araştırmam, sormam'' dedi.

Komisyon Başkanı Üskül, Anayasa değişiklik paketinde, 12 Eylül askeri
darbesini yapanlara yargılama yolunu açan düzenlemenin de yer aldığı
anımsatılarak, bu konudaki görüşünün sorulması üzerine, ''Anayasa'nın geçici 15.
maddesinin kaldırılması, bizim Anayasa yürürlüğe girdiğinden beri istediğimiz bir
şey. Tabii ki geçici 15. madde yürürlükten kaldırılmalı. Bu, yargılanma sonucunu
doğurur mu doğurmaz mı? Bunun çok da fazla önemi yok artık, aradan 30 yıl
geçtikten sonra. Zaman aşımı meselesi var. Ama en azından Meclisin bu iradeyi
göstermiş olması önemli'' diye konuştu.

Darbelerin insan haklarına aykırı olduğunu belirten Üskül, ''Seçme ve
seçilme hakkınızı bir anda ortadan kaldıran bir darbenin onaylanması, bunun insan
haklarına uygun olduğunu söylemek mümkün mü?'' diye sordu. Zafer Üskül,
darbelerin ardından insanların bütün haklarının ihlal edildiğini söyledi.

Çalışma toplantısının başında da açıklama yapan Üskül, bazı sivil toplum örgütlerinin
temsilcileriyle zaman zaman görüştüğünü, ancak herkesle görüşme olanağı
bulamadığını belirterek, toplantıyla buna imkan bulduklarını söyledi.

Zafer Üskül, toplantıda, insan hakları sorunlarını gözden
geçireceklerini, sivil toplum örgütlerinin değerlendirmelerini alacaklarını,
taleplerini dinleyeceklerini ifade ederek, ''Biz kendimizi onlara anlatmaya
çalışacağız. Böylece, Meclisin bir komisyonu ile sivil toplum örgütleri
arasındaki iş birliğini, ortak çalışma alanını genişletmek düşüncesindeyiz. Bunu
gerçekleştirebileceğimizi zannediyorum'' dedi.

Bundan sonra daha verimli bir şekilde ortak çalışmalara devam
edebileceklerini dile getiren Üskül, bazı sivil toplum örgütlerinin
komisyonlarına gönderdikleri raporları, mutlaka değerlendirdiklerini kaydetti.

Zafer Üskül, ''Hasdal Askeri Cezaevi ziyaretlerinde, generaller
tarafından protesto edildikleri'' yönündeki haberlerin sorulması üzerine,
''basında generallerin bizi reddettiği yazıldı. Biz generallerle karşı karşıya
gelmedik. Kendileriyle herhangi bir diyaloğumuz olmadı. Cezaevi müdüründen,
bizimle görüşmeyi isteyip istemeyeceklerini sormasını rica ettik. Cezaevi müdürü
gitti, onlarla görüştü ve bize 'görüşmek istemiyorlar' dedi. Saygı duyduk ve
herhangi bir girişimde bulunmadık'' dedi.

Haberlerde, ''generallerin komisyon üyelerine kapıyı açmadığının''
yazıldığını anımsatan Üskül, cezaevlerinde kapıları, tutuklu ve hükümlülerin
içeriden açıp kapatamayacağını söyledi.

Zafer Üskül, ''İçeriden kapının açılmasına engel oldular'' diye bir
iddianın çok ciddi olduğunu kaydederek, ''Bu, disiplinsizlik belirtisidir. Bu
tür, kapı açmama açtırmama olayları, içeridekilerin, yönetime karşı bir tür
isyanın ifadesidir. Hasdal'da böyle bir şey yoktu. Son derece olumlu bir inceleme
yaptık'' diye konuştu.

Toplantıya, Ayrımcılığa Karşı Kadın Hakları Derneği, Çocuk İhmalini ve
İstismarını Önleme Derneği, Helsinki Yurttaşlar Derneği, İnsan Hakları Derneği,
İnsan Hakları Ortak Platformu, Kadın Haklarını Koruma Derneği, Kadın Merkezi,
Mazlum-Der, Türkiye İnsan Hakları Vakfı ve Uluslararası Af Örgütü'nün de
aralarında bulunduğu, bazı sivil toplum örgütleri katıldı. (11:52)