Adan, gündeme geçmeden önce 3 milletvekiline gündem dışı söz verdi.
MHP İstanbul Milletvekili İzzet Ulvi Yönter, bireysel ve toplumsal şiddetteki artışın tahammülleri aşacak noktaya geldiğini ve herkesin bu konuya duyarlılık göstererek tavır alması gerektiğini söyledi.
"Alarm zillerinin çalması gerekiyor. Çünkü çocuklarımız katlediliyor, geleceğimiz mahvoluyor." ifadesini kullanan Yönter, uyuşturucu, uyarıcı madde, kumar ve bahis gibi dehşet verici sorun alanlarından kaynaklanan suç ve suçluların ülkenin geleceğini de perdelediğini, buna müdahale etmeleri ve önlem almaları gerektiğini belirtti.
MHP olarak "Bireysel ve Toplumsal Şiddetle Mücadele Tespitler, Tedbirler, Teklifler" isimli bir çalışma hazırladıklarını ve bunu kitaplaştırdıklarını aktaran Yönter, şunları söyledi:
"Öfke çağı, akan çocuk kanı bize yakışmıyor, vicdanlarımızı kanatıyor. Bizim medeniyetimizde, geçmişimizde ve geleceğimizde şiddetin izini görmedik, görmek istemiyoruz. 15 yaşındaki çocukların suça sürüklenmesi, suç örgütlerince tetikçi olarak kullanılmaları, 18 yaş altı çocukların katil olması... Empati yapmamız lazım. Ya bizim çocuğumuz da suça sürüklenirse? Biz bu duyarlılıkla ikmal ettiğimiz bu çalışmanın, ülkemizdeki farkındalık düzeyinin yükseltilmesine hizmet edeceğine inanıyoruz."
CHP Artvin Milletvekili Uğur Bayraktutan, Artvin'deki sağlık sorunlarına ilişkin değerlendirmelerde ve eleştirilerde bulundu.
Artvin kent merkezindeki hastanede sadece bir tane kardiyolog bulunduğunu iddia eden Bayraktutan, "Tek bir doktorla bu sağlık hizmetini nereye kadar götürebilirsiniz? Anjiyo ünitesi açıldı ama yeterli doktor yok. Şu an randevu almak isteyene en az bir ay sonrasına randevu veriliyor. İnsanlar başka illere sevk ediliyor, yollarda ölüyor. Doktorun olmadığı, sevklerin yaşandığı bir Artvin gerçeğiyle karşı karşıyayız." ifadelerini kullandı.
AK Parti Bayburt Milletvekili Orhan Ateş, Bayburt'un düşman işgalinden kurtuluşunun 108'inci yıl dönümünü kutladı, vatan savunmasında şehit olanları rahmetle andı.
Bayburt'ta verilen mücadelenin tarihçiler tarafından "2. Plevne Savunması" şeklinde anıldığını vurgulayan Ateş, şöyle konuştu:
"Bayburt'ta verilen mücadele Anadolu'nun güçlü direnişini temsil etmiştir. KOP Dağı'nda verilen destansı mücadele Anadolu'nun savunma hattının önemli bir dönüm noktası olmuş, Bayburt halkı cephede ve cephe gerisinde gösterdiği fedakarlıkla tarihe ismini altın harflerle yazdırmıştır."
Ateş, Bayburt'taki yatırımlara ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
TBMM Genel Kurulu'nda siyasi partilerin grup başkanvekilleri yerlerinden söz alarak gündeme ilişkin değerlendirmede bulundu.
Yeni Yol Partisi Grup Başkanvekili Selçuk Özdağ, ramazanın hayırlar getirmesi temenni etti.
"Emeklilere verilen bayram ikramiyesinin 5 bin liraya yükseltileceğine" yönelik söylemleri anımsatan Özdağ, "2018'deki ilk bayram ikramiyesi, asgari ücretin yüzde 60'ına tekabül ediyordu. O nedenle hiç olmazsa şu anki asgari ücretin yüzde 60'ı olan 17 bin lirayı emeklilerimize verirseniz çok iyi olur. Ocak ayında faize 463 milyar liraya verdiniz. Emeklilerimize de 17 bin lira verilebilir." diye konuştu.
Özdağ, İsrail'in Gazze'deki saldırılarına katılan ya da destek veren Türk vatandaşlarının vatandaşlıktan çıkarılması için çağrıda bulundu.
İYİ Parti Grup Başkanvekili Turhan Çömez, dünyadaki en yüksek gıda enflasyonunun Türkiye'de yaşandığını, et ve meyve fiyatlarının ulaşılamaz olduğunu savundu.
Türk halkının ucuz ve kaliteli gıdaya ulaşma umudu ve hakkı olduğunu belirten Çömez, milyonlarca insanın açlık ve yoksulluk sınırının altında yaşam mücadelesi verdiğini ifade etti. Çömez, "Bu ülkenin bir umut hakkının olması lazım. Çocuğun, kadının, gençlerin, yaşlının, emeklinin, işçinin, köylünün umut hakkının olması lazım. Böyle bir atmosferde biz onların umut hakkını konuşmak yerine bir terörist başına verilecek umut hakkını konuşuyoruz." ifadelerini kullandı.
"Terörsüz Türkiye" hedefi doğrultusunda TBMM'de kurulan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'na ve Komisyon raporuna yönelik eleştirilerde bulunan Çömez, "Yüce Parlamento'ya böyle bir raporun gelmesini kabul etmiyorum. Parlamento'nun vazifesi teröristlere af getirmek, terörist başına özgürlük vaat etmek değildir." dedi.
- "Rapor, sıradan bir metin değildir"
MHP Grup Başkanvekili Erkan Akçay, TBMM Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu Raporu'nun komisyon toplantısında kabul edildiğini anımsattı.
Konuya ilişkin kamuoyunda çeşitli tartışmaların yürütüleceğini dile getiren Akçay, "Bu tartışmaları yürütürken asla bir çarpıtma yapmamak lazım. Komisyon legaldir. Raporun içeriği ve yapılan çalışmalar, hariçten gazel okuma şeklinde çarpıtılmaya da çalışılmasın." diye konuştu.
Akçay, raporun aylar süren titiz çalışma sonucunda hazırlandığını vurgulayarak, "Bugün kamuoyuyla paylaşılan rapor, sıradan bir metin değildir. Bu rapor 88 saatlik mesainin, binlerce sayfalık tutanağın ve en önemlisi ortak aklın tecessüm etmiş halidir. Bu çalışma, Meclisimizin temsil gücü ve demokratik meşruiyeti içinde toplumsal barışı kalıcı kılma sorumluluğunun tezahürüdür." değerlendirmesinde bulundu.
DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, TBMM Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun büyük bir uzlaşı ve mutabakatla nihai raporu kabul ettiğini söyledi.
Sürecin her bir aşamasının çok kıymetli olduğunun altını çizen Koçyiğit, "Her ne kadar ortak rapora ilişkin eleştiri, öneri ve itirazlarımız olsa da bu raporun bir uzlaşı anlayışıyla kaleme alınmış olması ve geniş bir mutabakatla kabul edilmesine büyük bir anlam biçiyoruz." diye konuştu.
CHP Grup Başkanvekili Gökhan Günaydın, ocak ayında bütçenin 214,5 milyar lira açık verdiğini ifade ederek, iktidarın ekonomi politikalarını eleştirdi.
Partisi sayesinde emeklilere bayram ikramiyesi verilmeye başlandığını savunan Günaydın, "Şimdi, '4 bin liralık ikramiyeyi 5 bin liraya çıkaralım da emekliye bir hediye verelim' diyorsunuz. 1000 liralık ilave farkın bütçeye getireceği yükü de övünerek söylüyorsunuz, '17 milyar liralık yüke katlanıyoruz' diyorsunuz. Yalnızca ocakta ödediğiniz faiz tam 456 milyar lira. 17 milyon emekliye, faize verdiğiniz paranın yüzde 4'ü bile olmayan bir rakamı vereceksiniz ve bunu övünme meselesi sayacaksınız. Allah kimseyi halktan kopartmasın." ifadelerini kullandı.
Günaydın, Adalet Bakanı Akın Gürlek'in göreve başladıktan sonra adalet bakan yardımcılarının sorumluluk ve görev alanlarına ilişkin değişiklik yaptığını belirterek, son 5 gündür hiçbir milletvekilinin, İstanbul Büyükşehir Belediyesine (İBB) yönelik yolsuzluk soruşturması kapsamında tutuklandıktan sonra belediye başkanlığı görevinden uzaklaştırılan Ekrem İmamoğlu'nu cezaevinde ziyaret edemediğini öne sürdü.
- "Mesele çok boyutlu, kapsamlı bir perspektifle ele alınmıştır"
AK Parti Grup Başkanvekili Bahadır Yenişehirlioğlu, ramazanın Türkiye'ye huzur, gönüllere de bereket getirmesini temenni etti.
TBMM Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu Raporu'na ilişkin Yenişehirlioğlu, şunları kaydetti:
"Komisyon toplam 88 saatlik bir çalışmayı gerçekleştirmiştir. Siyaset kurumundan sivil topluma, hukuk çevrelerinden akademiye, şehit aileleri ve gazilerimizden ilgili kurum temsilcilerine kadar farklı kesimler dinlenmiş, mesele çok boyutlu, kapsamlı bir perspektifle ele alınmıştır. 7 ana bölümden oluşan rapor milli dayanışmanın güçlendirilmesi, kardeşlik hukukunun tahkimi, demokratik standartların yükseltilmesi ve hukuk devleti ilkeleri çerçevesinde kalıcı huzurun tesisini esas alan kapsamlı bir yol haritası sunmaktadır."
Yenişehirlioğlu, Manisa'daki yatırımlara ilişkin de değerlendirmelerde bulundu.
Genel Kurulda, Yeni Yol Partisi'nin "Sosyo-ekonomik yapı", İYİ Parti'nin "Bayram ikramiyeleri", DEM Parti'nin "Çocukların refahı", CHP'nin "Kocaeli/Kartepe çelikhane ve haddehane projesi" konulu grup önerileri ayrı ayrı görüşüldü.
Partisinin grup önerisi üzerine söz alan Yeni Yol Partisi Ankara Milletvekili Mesut Doğan, bugün sosyal hayatta var olan sorunların çığlık atar vaziyete geldiğini belirterek, hane halkının bu ülkedeki tüm bankalara borçlarının toplamı 2002 sonunda 6.7 milyar iken bugün 5.7 trilyon liraya çıktığını söyledi.
Doğan, Türkiye Cumhuriyeti Devleti mahkemelerinde bugün itibarıyla icra ve iflas dosyası sayısının 24 milyon 256 bin olduğunu ifade ederek, bu sorunların insanları nefes alamayacak hale getirdiğini dile getirdi.
Türkiye'de 5,5 milyon ev genci bulunduğunu ve 19-29 yaş aralığındaki gençlerin yüzde 75'inin fırsat bulması halinde Türkiye'de yaşamak istemediğini söylediğini belirten Doğan, sosyal hayatta yaşanılan sorunların görmezden gelinmemesi gerektiğini belirtti.
Partisinin grup önerisi üzerine söz alan İYİ Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta, 5 milyonun üzerinde emeklinin en düşük emekli maaşını aldığını, emeklilerin yüzde 80'inden biraz daha fazlasının açlık sınırı altında bir aylıkla geçinmeye çalıştığını söyledi.
Usta, her bayram öncesi "emekli ikramiyeleri ne olacak?" tartışmasının yapıldığını belirterek, "AK Parti grubunun bunu bir kurala bağlamaması, sürekli tartışılır hale getirmesi, emeklileri dilenci haline getirmesini hiçbir şekilde kabul etmek mümkün değil. Zaman içerisinde emekli bayram ikramiyeleri eridi. 2018 yılında çıkmıştı ilk, 2018'de bir emekli bayram ikramiyesi yaklaşık 250 dolardı, bugün 110 dolar." dedi.
Emeklinin gerçekten zor durumda bulunduğunu dile getiren Usta, "Hiç olmazsa bayramda torunlarına harçlık verebilecek, 2 bayramda 2 gün yüzü gülecek bir şeyi emekliye çok görmemek lazımdır. Bütçede imkan vardır, para vardır." diye konuştu.
- "Unutulan emekli değil, ilk kez sistemli biçimde desteklenen emekli vardır"
AK Parti Sakarya Milletvekili Ertuğrul Kocacık, görüşülen Meclis araştırma önergesinin emekli bayram ikramiyeleri üzerinden yürütülen klasik bir söylemin tekrarından ibaret olduğunu belirterek, "Emekli bayram ikramiyesi uygulaması, 2018 yılında AK Parti iktidarı tarafından hayata geçirilmiş sosyal devlet anlayışımızın somut bir tezahürü olmuştur. Bugün muhalefetin 'yetersiz' diyerek eleştirdiği bu uygulama, geçmişte hiç yoktu. 2018'de başlatılan bu uygulama, aradan geçen yıllar içerisinde ekonomik imkanlar, bütçe dengeleri ve mali disiplin gözetilerek tam 4 kez arttırılmıştır. 2025 yılında 115 milyar lira bayram ikramiyesi emeklilerimize ödenmiştir. Dolayısıyla ortada unutulan emekli değil, ilk kez sistemli biçimde desteklenen emekli gerçeği vardır." diye konuştu.
Partisinin grup önerisi üzerine söz alan DEM Parti Bitlis Milletvekili Semra Çağlar Gökalp, 2025 yılı verilerine göre çocuk yoksulluğunun artık geçici sosyal bir sorun olmadığını yapısal ve derinleşen bir kriz haline geldiğini söyledi.
Gökalp, çocuk yoksulluğunun sadece gelir eksikliğinden kaynaklanmadığını belirterek, "Yetersiz beslenmedir, okula aç gitmektir, dikkatini toparlayamayan bir çocuğun başarısız ilan edilmesidir. Ruhsal ve bilişsel gelişimden geri kalmasıdır, erken yaşta çalışmaya zorlanmasıdır." dedi.
Devlet okullarında en az bir öğün ücretsiz ve dengeli beslenmeyi sağlayan yemek verilmesinin bir sosyal yardım politikası değil temel bir çocuk hakkı olduğunu savunan Gökalp, beslenme hakkının eğitim hakkının ayrılmaz bir parçası olduğunu belirtti.
Partisinin grup önerisi üzerine söz alan CHP Kocaeli Milletvekili Nail Çiler, Kocaeli Kartepe'de planlanan çelikhane ve haddehane projesinin sıradan bir yatırım olmadığını, projenin yerleşim alanlarının yanı başında, tarım, hayvancılık ve turizmin sürdüğü bölgede, Türkiye'nin sayılı hipodromlarından Kartepe Hipodromu'na 2,5 km, Kocaelispor'un stadına 8 km uzaklıkta olduğunu belirtti.
Çiler, demir çelik sektörünün hava kalitesini doğrudan etkileyen sektörlerin başında geldiğini söyleyerek, "Bilimsel veriler açık. Akciğer kanserine bağlı ölümlerin yüzde 16'sı, KOAH kaynaklı ölümlerin yüzde 25'i, solunum yolu enfeksiyonlarına bağlı ölümlerin yüzde 26'sı hava kirliliği ile ilişkilidir. Bu oranlar, sadece istatistik değil, her biri bir insan hayatıdır." dedi.
Dünya Sağlık Örgütünün hava kalitesi standardında aşılmaması gereken partikül sınırını 15 mikrogram olarak belirlediğini aktaran Çiler, Kocaeli'nde bu rakamın 45-91 aralığında bulunduğunu belirtti.
İYİ Parti Kocaeli Milletvekili Lütfü Türkkan, emisyon gazı üreten, radyasyon yayan böyle bir tesisi yapmanın Kocaeli'ne ihanet etmek olduğunu savunarak, "Zehirlediniz Kocaeli'ni. Ben Dilovası'nda 38 senedir ikamet ediyorum. Dilovası'nın yüzde 73 ölümleri kanserden. Neden biliyor musunuz? Aynı bu haddehane gibi 2 haddehane var orada. İnsanlar zehir soluyor." dedi.
Görüşmelerin ardından yapılan oylamalarda Yeni Yol Partisi, İYİ Parti, CHP ve DEM Parti'nin grup önerileri kabul edilmedi.
Genel Kurulda milli parklara ilişkin düzenlemeleri de içeren Milli Parklar Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin görüşmelerine geçildi.
