ÖSYM YENİDEN YAPILANDIRILACAK

ÖSYM'nin yeniden yapılandırılmasını öngören
''Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun Tasarısı'', TBMM Başkanlığına sunuldu.

Tasarıya göre, ÖSYM'nin adı ''Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
Başkanlığı'' şeklinde değiştirilecek. Başkanlık, idari ve mali özerkliğe sahip,
YÖK ile ''ilgili'' özel bütçeli bir kuruluş olacak.

Başkanlık, başta yükseköğretim kurumlarında ön lisans, lisans veya
lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti veya
yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama veya yükselmelerde esas
alınan sınavlar olmak üzere, her türlü bilim, yetenek veya yabancı dil sınavları
ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapacak. Başkanlık, kamu kurum ve
kuruluşlarının kadro ve pozisyonlarında görev almaya veya görevde yükselmeye
yönelik sınavları ve gerektiğinde yerleştirme işlemlerini ilgili kurumun talebine
bağlı olarak gerçekleştirecek.

Özel hukuk tüzel kişilerinin talep ettikleri her türlü ölçme ve
değerlendirme işlemlerini yapmak da Başkanlığın görevleri arasında yer alacak.

Başkanlık, görevlerini bağımsız olarak yerine getirecek, hiçbir organ,
makam, merci veya kişi talimat veremeyecek.

Kurumun Başkanı, devlet üniversitelerinde görev yapan profesör unvanına
sahip öğretim üyelerinden, YÖK'ün önereceği 3 aday arasından müşterek kararname
ile 4 yıllığına atanacak. Süresi dolan Başkan, bir defaya mahsus olmak üzere
yeniden atanabilecek.

Başkan, görev süresince kadrosunda bulunduğu üniversiteden ücretsiz
izinli sayılacak.

Görev süresi dolmadan Başkanın görevine son verilemeyecek, ancak atanmak
için gerekli şartları taşımadığı ya da kaybettiğinin tespit edilmesi veya
görevini yerine getiremeyeceğinin YÖK Genel Kurulu kararıyla tespit edilmesi ve
resmi sağlık kurulu raporu ile belgelenmesi halinde görev süresi dolmadan
atandığı usule göre görevden alınabilecek.

Başkan ve diğer ilgili görevliler, görevlerinin sona ermesinden itibaren
2 yıl süreyle, Başkanlık tarafından yapılan sınavlara yönelik hazırlık kursları
veya yayınlarla ilgili faaliyet gösteren özel hukuk hükümlerine tabi tüzel
kişiliklerde ya da bunların iştiraklerinde görev alamayacak, bu tür işlere ortak
olamayacak ve bu tüzel kişilerden ya da iştiraklerden gelir sağlayacak ya da
sağlayabilecek doğrudan ya da dolaylı ilişkiye giremeyecek. Bunların eşleri,
çocukları ile ikinci dereceye kadar kan ve kayın hısımları, bunların görevleri
süresince, Başkanlık tarafından yapılan sınavlara yönelik hazırlık kursları veya
yayınlarla ilgili faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşları dışındaki tüzel
kişiliklerde ya da bunların iştiraklerinde görev alamayacak ya da bu tür işlere
ortak olamayacak ve bu tüzel kişilerden ya da iştiraklerden gelir sağlayacak ya
da sağlayabilecek doğrudan ya da dolaylı ilişkiye giremeyecek.

Tasarıya göre, sınavlar, basılı veya elektronik ortamda ve adaylara
soruların aynı anda sorulduğu eş zamanlı olarak yapılabilecek. Sınavlar ayrıca,
alan ve zorluk düzeyine göre tasnif edilerek güvenli biçimde saklanan bir soru
havuzundan, her bir adaya aynı ya da farklı zamanlarda, farklı soruların adayın
verdiği cevaplara göre de değişebilen biçimde sorulmasına izin verecek şekilde,
elektronik ortamda da gerçekleştirilebilecek. İhtiyaç ve imkanlara göre hangi
sınav türünün uygulanacağına Kurum Yönetim Kurulu karar verecek.

Elektronik ortamda yapılan sınavların kayıtları ile basılı ortamda
yapılan sınavların cevaplarına ait elektronik veriler asgari 10 yıl süreyle
arşivlenerek güvenli bir ortamda saklanacak. Sınavlarda kullanılan soru
kitapçıkları, sınav sonuçlarının ilanından 1 yıl sonra, cevap kağıtları ise 2 yıl
sonra imha edilebilecek.

Sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının
adaylara duyurulması, Başkanlığın internet sayfasında yapılacak. Bu duyurular
tebliğ hükmünde olacak.

Yükseköğretim ile ilgili sınavlar YÖK'ün belirlediği usul ve esaslar
çerçevesinde yapılacak.

Soruların hazırlanması, soru havuzunun oluşturulması ve şifrelenmesi,
basılı veya elektronik ortamda yapılan sınav sorularının güvenliğinin sağlanması
hususlarına ve sınav türlerine ilişkin usul ve esaslar ile sınavlarda görev
alacakların uyması gereken hususlar yönetmelikle düzenlenecek.

Sınav hizmetleri, merkez teşkilatı ile sınav koordinatörlükleri
vasıtasıyla yerine getirilecek.

Adaylar, sınav sonuçlarına itirazlarını doğrudan Başkanlığa yapacak.

Sınav soruları ile bunları hazırlamakla görevlendirilen kişilerin
kimlikleri gizli tutulacak.

Sorular ve cevapları, yapılan sınav sona erdikten sonra Yönetim Kurulu
kararıyla açıklanabilecek.

Sınavların yapıldığı binalarda sınav öncesinde ve sınav sırasında
''sinyal karıştırıcı'' kullanılabilecek.

Sınav güvenliğinin sağlanması amacıyla, genel kolluk görevlileri ile
bunların gözetiminde olmak üzere özel güvenlik görevlileri, herhangi bir emir
veya karar olmasına bakılmaksızın, adayların ve sınavın yapıldığı binaya girme
hakkına sahip olan diğer kişilerin üstünü ve eşyasını teknik cihazlarla,
gerektiğinde el ile kontrol etmeye ve aramaya yetkili olacak. Bu görevliler,
adayların yanında bulunan ve kuşku uyandıran her türlü, eşya, belge, araç veya
cihazları, incelenmek ve sınavdan sonra geri verilmek üzere muhafaza altına
alabilecek.

Sınav sorularının hazırlanma sürecinden başlamak üzere, görevlendirilen
kişiler, başka bir kamu kurumunda veya özel kuruluşta görevli olup olmadığına
bakılmaksızın kamu görevlisi sayılacak.

Gizli olan bilgileri, hukuka aykırı olarak elde eden veya elinde
bulunduran kişi, fiili daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı
takdirde, 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacak. Bu bilgileri
ifşa eden kişilere, 2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 5 bin güne kadar adli para
cezası verilecek.

Sınavlarda, ses veya görüntü nakleden cihaz kullanarak kopya çeken veya
kopya çekilmesine aracılık edenler, başka bir adayın yerine sınava giren veya
kendi yerine bir başkasının sınava girmesine katkı sağlayanlar, kopya
çektirilmesine imkan sağlayanlar fiili daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç
oluşturmadığı takdirde, 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası ile
cezalandırılacak.

Sınav sonuçlarını adayın lehine veya aleyhine olacak şekilde değiştiren
kişilere, fiili daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde,
3 yıldan 8 yıla kadar hapis cezası verilecek.

Sınavda kopya çektiği tespit edilen adayın sınavı, Yönetim Kurulu kararı
ile iptal edilecek. Bu aday, sınavın yapıldığı tarihten itibaren 2 yıl süreyle
Başkanlık tarafından yapılan hiçbir sınava aday olarak başvuramayacak ve
giremeyecek. Sınavı iptal edilenlerin, iptal kararı verilmeden önce, bu sınavdaki
başarısına dayalı olarak bir kamu görevine atanmış veya sair bir hak iktisap
etmiş olması halinde, ilgili kurum yetkilileri tarafından görevine derhal son
verilecek ve sağlanan hak geri alınacak.

Bu tür suçların bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde,
verilecek cezalar yarı oranında artırılacak.

Gizlilik ihlali suretiyle soruların elde edilmiş olmasından yararlanarak
kopya çektiği için kendisiyle ilgili sınavın iptaline karar verilen adayın,
soruların kimler tarafından temin edildiği ve ne suretle eline geçtiği hususunda
bilgi vermesi halinde, Yönetim Kurulu kararıyla, sınava giriş yasağının süresi
kısaltılabileceği gibi yasak tamamen de kaldırılabilecek.

Kuruma, 288 kadro tahsis edilecek.

Tasarının gerekçesinde, ÖSYM'nin, her yıl yaklaşık 40 sınav
gerçekleştirdiği, en az 5 milyon öğrencinin sınava alındığı, 153 sınav merkezinde
120 binin üzerinde sınav salonunda çalışmalarını yürüttüğüne işaret edildi.

Böyle yoğun bir çalışma potansiyeli bulunan ÖSYM'nin, teşkilatını ve
sorumluluklarını düzenleyen müstakil bir kanunun bulunmadığı, teşkilat yapısının
Yükseköğretim Kurulu bünyesinde oluşturulduğu ve ÖSYM yürütme kurulu ile
faaliyetlerini sürdürdüğü vurgulandı.

Gerekçede, şöyle denildi:

''Sınav evrakı, çoğunlukla üniversiteler tarafından belirlenen yerlerde
saklanmakta olup, ÖSYM'nin kendi bünyesi dışında sağlanan olanaklar nedeniyle
sınav ve yerleştirmelere yönelik faaliyetlerde hedeflenen seviyede kontrol
mekanizması oluşturulamamaktadır.

ÖSYM'nin kuruluş döneminde tanımlanan sınav sistemi, aradan 30 yıl geçmiş
olmasına rağmen kullanılmaya devam edilmektedir. Günümüzde ortaya çıkan bilgi ve
iletişim teknolojilerinin sağladığı kolaylıklara rağmen, ÖSYM'nin tüm sınav
organizasyonu, söz konusu teknolojik imkanlar kullanılmaksızın, merkezi olarak
yapılmakta, bu durum da özellikle sınav güvenliğini ciddi biçimde tehlikeye
düşürmektedir. Çok sayıda adayın girdiği sınavda ortaya çıkan yerel sorunlar
nedeniyle tüm sınav iptal edilerek, çok ciddi maddi ve manevi kayıplar
yaşanmaktadır.

Diğer taraftan, ÖSYM'nin kendi bütçesi ve döner sermayesi ve tanımlı bir
personel rejimi bulunmadığından, personel ihtiyacının bir kısmı ihale yoluyla
geçici görevlilerden karşılanmaktadır. Ayrıca, sınavların ve yerleştirmelerin
adil biçimde gerçekleştirilebilmesi, sınav ve yerleştirmelerde kullanılan sorular
ve verilere hukuka aykırı bir şekilde erişimin önlenmesi ve veri güvenliğinin
sağlanabilmesi için caydırıcı cezai yaptırımların düzenlenmesi zorunluluğu
bulunmaktadır.''

(13.20)