TMO Genel Müdürü Ahmet Güldal, komisyonda yaptığı sunumda, özellikle son yıllarda dünyayı etkisi altına alan salgınlar, savaşlar, ve ekonomik problemlerin birçok ülkenin tarımsal üretim ve gıda güvenliği stratejilerinde köklü değişikliklere gitmesine sebep olduğunu söyledi.
Özellikle 2021 sezonunun zorlu bir yıl olduğuna dikkati çeken Güldal, "Dünyada yükselen navlun fiyatları, enerji ve emtia fiyatları iç piyasalara da doğrudan yansımış, arz güvenliğini sağlamak adına TMO tarafından hızlı ve etkili adımlar atılmıştır." dedi.
Küresel piyasaların dalgalandığı yıllarda TMO tarafından un ve yem regülasyonu çalışmaları başlatılarak hem enflasyonla mücadele çalışmalarına katkı sunulduğunu hem de halkın temel gıda maddelerine erişiminin sorunsuz sağlandığını bildiren Güldal, Türkiye'de 2022 yılı sezonunda tarımsal üretim açısından önemli bir toparlanma sağlandığını belirtti.
Rusya-Ukrayna savaşının tedarik zincirlerini olumsuz etkilemesi, navlun ve enerji maliyetlerdeki artışların tarımsal ürün fiyatlarını tarihi zirvelere taşıdığını dile getiren Güldal, bu süreçte özel sektörün tedarik zincirlerinde yaşadığı aksamaların, rekabetçi oldukları pazarları kaybetme riskini doğurduğunu söyledi. Güldal, "Sektör yurt içi ürünlere yönelmek durumunda kalmıştır. Bu eğilim iç piyasa fiyatlarının tüketici aleyhine yükselmesine de sebep olmuştur." diye konuştu.
TMO'nun ürün alım politikalarına ilişkin de bilgi veren Güldal, konuşmasını şöyle sürdürdü:
"TMO geçen yıl herhangi bir fiyat açıklama ihtiyacı duymamıştır. 2023 yılı TMO'nun tarihinde en çok alım yapılan yıl olarak öne çıkmıştır. Bu söylediklerimin hepsi, ülkemizin değerli üreticilerinin ürettiği ürünlerle ilgilidir. 2023'te 310 bin üreticiden 13,2 milyon ton ürün alımı yapılmış ve 101 milyar lira Türk üreticisine bedel ödenmiştir. Yine 2024 hasat döneminde özellikle 150 bin üreticiden 5 milyon ton ürün alımı gerçekleştirilmiş ve bu alımlara karşılık 50 milyar lira ödeme gerçekleştirilmiştir. 4 ana başlıkta depolama imkanımız var. Birincisi, TMO'nun kendi depolama tesisleri, diğeri lisanslı depolama sistemi. Bunun dışında yetmediği yerlerde özel sektörden kiraladığımız depolar, bunların da yetmediği yerlerde dünyanın birçok yerinde uygulaması bulunan açık yığın depolama sistemini uyguluyoruz. TMO'nun depolama kapasitesi 500 bin ton liman silolarında olmak üzere toplam yaklaşık 4 milyon tondur."
Güldal, lisanslı depo yatırımlarının son 4-5 yılda üst seviyeye çıktığını, 300 ayrı noktada hizmet veren 12,2 milyon ton lisanslı depo kapasitesinin bu yılın sonuna kadar 14 milyon ton olacağını değerlendirdiklerini bildirdi.
- "TMO 2023'ten bu yana ithalat yapmamıştır"
TMO'nun hiçbir zaman ülkenin ihtiyacı olmayan şekilde ithalat yapmadığını vurgulayan Güldal, "2023 yılı mart ayından itibaren TMO herhangi bir hububat ithalat bağlantısı gerçekleştirmemiştir. 6 Şubat depremlerinden hemen sonra ülkemizde yağış rejiminin bir miktar ilerlemesi, yüksek yağışların gelmesi dolayısıyla tarımsal üretimin olumlu etkilenmesi ve 2023'te büyük bir rekolteyle karşılaşmamız dolayısıyla böyle bir ihtiyacımız olmamıştır." değerlendirmesinde bulundu.
Güldal, TMO'nun hububat alım satımı dışında kabuklu fındık ile kuru kayısı, üzüm ve incirde alım görevinin bulunduğunu anımsatarak, şöyle konuştu:
"Kabuklu fındık yaklaşık 2 milyar doların üzerinde ülkemize ihracat geliri sağlamaktadır. Yine kuru kayısı, kuru üzüm, kuru incir... Bu ürünlerde de görev alıyoruz ve bu ürünleri üretici aleyhine fiyat hareketlerini önlemek amacıyla alıp daha sonra ticarete, ihracata konu ediyoruz. Bu anlamda kabuklu fındıkta 12'inci sefer görev aldık. Kuru kayısıda 2024'te ikinci defa görev aldık, kayısı fiyatlarının düşmesi önlenmiş oldu. Yine TMO'nun önemli bir görevi haşhaşla ilgili de son rakamları söylemek istiyorum. 2024'te 6,6 bin ton haşhaş kapsülü alınmış ve 2025 yılı içinde şu an için 201 bin dekar sözleşmeli iş yapılmıştır. TMO, ilaç etkin maddesi üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliğinde görevlendirilmiştir. Bu yıl Türkiye'de ilk defa tıbbi amaçlı kenevir ve bunun mamulleri üretilmeye başlanacaktır."
TMO'nun dünyada elinde stok bulunduran en büyük şirketlerden biri olduğuna dikkati çeken Güldal, bunların ekonomiye dönüşmesi için 1 milyon tonu ihracat ham madde olarak 10 milyon tonun üzerinde satış gerçekleştirdiğini kaydetti.
Güldal, ihtiyaç sahibi ülkelere gıda noktasında gerçekleştirilen hibelere ilişkin de bilgi vererek, Filistin, Suriye gibi ihtiyaç olan ülkelere bugüne kadar 1 milyon tonun üzerinde un, 2 bin ton pirinç ve 5 bin ton nohut yardımının gerçekleştirildiğini bildirdi.
TMO'nun sermayesinin geçen yıl 72 milyar liralık transferle toplam 129,5 milyar liraya ulaştığını anlatan Güldal, "Henüz mevcut nakdimiz 34 milyar lira. Stoklarımızdaki ürünlerin değeri de 110 milyar lira ve satışlarımız devam etmektedir. Yine hasat dönemine yaklaşıyoruz, 1,5-2 ay var. Bunun için personel, finansman ve depolama hazırlıklarımızı yaptık, yapıyoruz. Maliyet çalışmalarımızı değerlendiriyoruz." diye konuştu.
Görüşmelerin ardından TMO'nun 2021-2022 yıllarına ilişkin hesapları ibra edildi.
