YARGITAY VE DANIŞTAYDA YENİ DAİRELER KURULUYOR?

Yargıtay ile Danıştayda daire ve üye sayısını artıran ''Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapan Kanun Tasarısı'' TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı.

Yasaya göre, Danıştayın daire sayısı 13'ten 15'e çıkarılacak. Danıştay
14'ü dava, 1'i idari daire olmak üzere 15 daireden oluşacak. Danıştaya da 95 olan
üye sayısı, 61 artırılarak 156'ya çıkarılacak.

Her dairede bir başkan ile yeteri kadar üye bulunacak. Heyetler, 1 başkan
ve 4 üyenin katılımıyla toplanacak, salt çoğunlukla karar verecek.

Sayının yeterli olması halinde birden fazla heyet oluşturulabilecek. Bu
durumda oluşturulan diğer heyetlere, heyette yer alan en kıdemli üye başkanlık
edecek. Müzakereler gizli yapılacak.

İdari Dava Daireleri Kurulu, idari dava dairelerinin başkanları ile
üyelerinden; Vergi Dava Daireleri Kurulu da vergi dava dairelerinin başkanları
ile üyelerinden oluşacak.

Toplantı ve görüşme yeter sayısı İdari Dava Daireleri Kurulu için 31,
Vergi Dava Daireleri Kurulu için 13 olacak. İdari Dava Daireleri ile Vergi Dava
Dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdikleri kararların temyiz veya itiraz
yoluyla incelenmesinde ve iki dava dairesinin birlikte yapacağı toplantıda
verilen kararların incelenmesinde, bu dairelerde karara katılmış olanlar, idari
ve vergi dava daireleri kurullarında bulunamayacak.

Dava dairelerinden 3, 4, 7 ve 9'uncu daireler vergi dava dairesi, diğer
dava daireleri ise idari dava dairesi olarak görev yapacak.

İdari dava daireleri ile vergi dava daireleri kendi aralarında iş bölümü
esasına göre çalışacak. Özel kanunlarda başka hüküm bulunmadığı takdirde, dava
daireleri arasındaki iş bölümü karar tasarısı Başkanlık Kurulunca hazırlanacak.
Bu karar tasarısı, toplantı tarihinden 7 gün önce ilan edilerek, Genel Kurul'un
onayına sunulacak. Genel Kurul, iş bölümü karar tasarısını aynen onaylayabileceği
gibi üye tam sayısının en az üçte birinin teklifi üzerine değiştirerek de
onaylayabilecek.

İptal davaları ve idari sözleşmelerden doğan davalar yönünden daireler
arasındaki iş bölümünün belirlenmesinde, uyuşmazlığın kaynaklandığı mevzuat esas
alınacak.

Temyiz incelemesi yapmakla görevli daire, aynı konuda ilk derece
mahkemesi olarak Danıştayda görülecek davalara bakmak ve olağanüstü kanun yolları
incelemelerini de yapmakla görevli olacak.
İdare mahkemeleri arasında görev ve yetkiye ilişkin uyuşmazlıklarda ve
bağlantılı davalarda merci tayini, uyuşmazlığın esasını çözümlemekle görevli
idari dava dairesince yapılacak.
Vergi mahkemeleri arasında görev ve yetkiye ilişkin uyuşmazlıklarda ve
bağlantılı davalarda merci tayini, uyuşmazlığın esasını çözümlemekle görevli
vergi dava dairesince yapılacak.

İş bölümünde idari ve vergi dava dairelerinden herhangi birinin görevinde
olduğu belirlenmemiş davalara bakmak üzere birer idari ve vergi dava dairesi
görevlendirilecek. İş bölümünde aynı mevzuattan kaynaklanan uyuşmazlıkların
birden fazla dairede çözümlenmesi konusunda farklı esaslar belirlenebilecek.

Dairelerden birinin yıl içinde gelen işleri, normal çalışma ile
karşılanamayacak oranda artmış ve daireler arasında iş bakımından bir dengesizlik
meydana gelmişse bir kısım işler başka daireye verilebilecek.


Adli Tıp Kurumunun başkan yardımcısı sayısı 2'den 5'e yükseltilecek.
Başkan yardımcılarından en az 2'si adli tıp uzmanı olacak.

Kurumun döner sermayesinden yapılacak bir kısım ödemelerde oranlar
artırılacak. İkinci görevle bu kurumda çalışanlar da döner sermaye ödemelerinden
yararlanabilecek. İkinci görevli olarak bu kurumda çalışanlar, Adli Tıp Kurumunda
çalışması nedeniyle kendi kurumundan alamadığı döner sermaye ücretini, Adli Tıp
Kurumundan alabilecek.

Yargıtayda 32 olan daire sayısı 38'e, üye sayısı ise 250'den 137
artırılarak 387'ye çıkarılıyor.

Yargıtayda üye sayısının yeterli olması halinde birden fazla heyet
oluşturulabilecek. Bu durumda oluşturulan diğer heyetlere, heyette yer alan en
kıdemli üye başkanlık edecek.

Hakim ve savcıların bir soruşturma, kovuşturma veya davayla ilgili olarak
yaptıkları işlem, yürüttükleri faaliyet veya verdikleri her türlü kararlar
nedeniyle ancak devlet aleyhine tazminat davası açılabilecek.

Kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk sebeplerine dayanılarak
da olsa hakim veya savcı aleyhine tazminat davası açılamayacak. Devlet aleyhine
açılacak tazminat davası ancak dava konusu işlem, faaliyet veya kararın dayanağı
olan soruşturma sonucunda verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın veya
kamu davası açılmış ise kovuşturma sonucunda verilen hükmün, dava sonunda verilen
hükmün kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde açılabilecek.

Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın veya hükmün kesinleşmesinden
önce hakim veya savcının söz konusu işlem, faaliyet ya da kararıyla ilgili olarak
görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle görevini kötüye kullanmaktan
mahkumiyeti halinde ise tazminat davası hükmün kesinleşmesinden itibaren bir yıl
içinde açılabilecek.

Devlet, ödediği tazminattan dolayı, tazminat davasına konu işlem,
faaliyet veya kararla ilgili olarak görevinin gereklerine aykırı hareket etmek
suretiyle görevini kötüye kullanmaktan hakim veya savcıya rücu edecek. Kanun
yoluna başvurulması için miktar veya değere ilişkin olarak öngörülen
sınırlamalar, hakim ve savcıların işlem, faaliyet veya kararlarına dayanılarak
açılan her türlü tazminat ve rücu davalarında uygulanmayacak.

Bu hükümler, yüksek mahkemelerin başkanları, başkanvekilleri, daire
başkanları ve üyeleri ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Danıştay Başsavcısı ve
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıvekilinin bir soruşturma, kovuşturma veya davayla
ilgili olarak yaptıkları işlem, yürüttükleri faaliyet veya verdikleri her türlü
kararlar, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK) müfettişleri ile adalet
müfettişlerinin, yetkilerini kullanırken yaptıkları işlem, yürüttükleri faaliyet
ve verdikleri her türlü kararlar nedeniyle açılacak tazminat davaları hakkında da
uygulanacak.

Asliye ticaret mahkemeleri tek hakimli olacak.

Yargıtay Başkanı ve birinci başkanvekilleri ile daire başkanlarının
seçiminde Yargıtay Büyük Genel Kurulunun toplanabilmesi için üye tam sayısının
salt çoğunluğunun hazır bulunması yeterli olacak. Mevcut düzenlemede, Büyük Genel
Kurulun toplanabilmesi için üçte ikisinin hazır bulunması gerekiyor. Danıştayda
Başkan, başkanvekilleri, başsavcı ve daire başkanları seçiminde de aynı hüküm
geçerli olacak.

Yasayla, Danıştay Kanunu'ndaki bazı daireler için yapılan görev
tanımlamaları metinden çıkarılıyor.

Birinci Başkanlık Kurulu üyeliğine seçilebilmek için en az dört yıl
Yargıtay üyeliği yapmak şartı kaldırılıyor.

İstinaf mahkemeleri, hakim ve savcılar ile ilgili açılacak tazminat
davalarına bakamayacak.

Danıştay Başkanlık Kurulu ve Yargıtay Başkanlar Kurulu, ihdas edilen üye
kadrolarına seçim yapılmasından ve dairelerde çalışacak üyelerin belirlenmesinden
itibaren bir ay içinde toplanarak daireler arasındaki iş bölümüne ilişkin karar
tasarısını hazırlayacak ve Danıştayda Genel Kurulun, Yargıtay'da ise Büyük Genel
Kurulun onayına sunacak.

Daha önce başka dairelerde görülmekte olup da dairesi değiştirilen dava
dosyaları, mevcut halleriyle ilgili daireye gönderilecek.

Yargıtayda ihdas edilen üye kadrolarına seçim yapılmasından itibaren 15
gün içinde Birinci Başkanlık Kurulu yeniden belirlenecek. Üyelerin hangi
dairelerde görev yapacağını, dairelerin iş durumunu ve ihtiyaçlarını göz önünde
tutarak, oluşturulan yeni Başkanlık Kurulu belirleyecek.

Yeni Hukuk Muhakemeleri Kanunu yürürlüğe girinceye kadar, hakimler
hakkında açılacak tazminat ve rücu davalarında, hakimlerin bir soruşturma,
kovuşturma veya davayla ilgili olarak yaptıkları işlem, yürüttükleri faaliyet
veya verdikleri her türlü kararlar nedeniyle devlet aleyhine açılan tazminat
davası, Yargıtay ilgili hukuk dairesinde, Yargıtay Başkan ve üyeleri ile kanunen
onlarla aynı konumda olanların fiil ve kararlarından dolayı Yargıtay Hukuk Genel
Kurulunda açılacak ve ilk derece mahkemesi sıfatıyla görülecek.

Yargıtay ilgili hukuk dairesinin tazminat davası sonucunda vermiş olduğu
kararlara ilişkin temyiz incelemesi Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca, bu kurulun
ilk derece mahkemesi sıfatıyla tazminat davası sonucunda vermiş olduğu kararlara
ilişkin temyiz incelemesi ise Yargıtay Büyük Genel Kurulunca yapılacak.

Devletin sorumlu hakime karşı açacağı rücu davası, tazminat davasını
karara bağlayan mahkemede görülecek.


Bu konuda halen görülmekte olan davalar, kesinleşmemiş hükümler, temyiz
veya karar düzeltme yolu açılan hükümler açısından temyiz veya karar düzeltme
süresi geçmeyenler bakımından da uygulanacak ve davaya devlet aleyhine devam
olunacak.

Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla temyiz veya karar
düzeltme süresi geçmeyen hükümler için yasanın yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren iki hafta içinde temyiz veya karar düzeltme yoluna başvurulabilecek.

Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce verilen ve miktar veya değeri
itibarıyla temyiz veya karar düzeltme yoluna başvurulamayan hükümler için yasanın
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki hafta içinde temyiz veya karar düzeltme
istenebilecek. Bu fıkra uyarınca yapılan kanun yolu başvuruları üzerine verilen
kararlar, tahsil edilmiş tazminat bedelinin geri istenmesi hakkını
doğurmayacak.

Yasayla, Danıştay, Yargıtay ve Adli Tıp Kurumuna toplam 777 kadro tahsis
ediliyor.

Yargıtayda ''Bilgi İşlem Müdürlüğü'' kurulacak.

Yüksek mahkemelere üye seçileceklerde aranacak şartlarda birliğin
sağlanması amacıyla, ''idari görevlerden Danıştay üyeliğine seçileceklerin yüksek
öğrenimlerini tamamladıktan sonra devlet hizmetlerinde 20 yıl, diğer görevlerde
toplam olarak en az üç yıl çalışmış bulunmaları'' şartı kaldırılıyor.

TBMM Genel Kurulunda CHP, Yargıtay ve Danıştay'da yeni daireler kurulmasına ilişkin tasarının görüşmeleri sırasında, yeni madde ihdasına ilişkin 500 önerge verdi. TBMM Başkan Vekili Sadık Yakut, iç tüzük gereği önergelerin tamamının işleme konulamayacağını söyledi.

Tasarı üzerinde görüşmelerde CHP madde ihdası için çok sayıda önerge
verdi. TBMM Başkan Vekili Sadık Yakut, milletvekillerinin önerge vermelerine
ilişkin iç tüzüğün ilgili maddelerini okuduktan sonra, önergelerin tamamının
işleme konulmasının mümkün olmadığını söyledi.

Bunun üzerine usül tartışması açıldı. AK Parti Grup Başkan Vekili Bekir
Bozdağ, madde ihdasına ilişkin verilen önerge sayısının 500 olduğunu belirterek,
bunların işleme konulması durumunda parlamentonun çalışamayacağını ifade etti.

CHP Konya Milletvekili Atilla Kart da TBMM Başkan Vekili Sadık Yakut'un,
geçmişte başka bir oturumda, önergelerin işleme konulması ile ilgili olarak şimdi
söylediğinden farklı bir uygulama yaptığını ileri sürdü.

MHP Grup Başkan Vekili Mehmet Şandır da iç tüzük boşluğundan kaynaklanan
bir durumun söz konusu olduğunu, konunun Başkanlık Divanında tartışılması
gerektiğini, ancak tartışılmadığını söyledi.

TBMM Başkan Vekili Sadık Yakut da Kart'ın, geçmişteki uygulamaya ilişkin
verdiği örneğe değinerek, söz konusu uygulamanın bugün verdiği kararı destekler
nitelikte olduğunu ifade etti.

Adalet Bakanı Sadullah Ergin, yargı alanında bundan sonra atacakları adımların belli ve öngörülebilir olduğunu söyledi.

TBMM Genel Kurulunda, Yargıtay ve Danıştayda yeni daireler kurulmasını
öngören yasa tasarısının kabul edilmesinin ardından teşekkür konuşması yapan
Adalet Bakanı Ergin, ''Madde sayısı az ama özgül ağırlığı açısından çok önemli
bir tasarının yasalaştığını'' ifade etti.

Türkiye'de yargının sorunları hakkında genel tespitleri yaptıklarına
işaret eden Ergin, bugüne kadar Parlamentoda yapılan Anayasa ve diğer
düzenlemelerin stratejik plan çerçevesinde öngörülmüş adımların hayata
geçirilmesine dönük olduğunu, günlük sorunlara dönük olarak düzenlemeler
getirmediklerini belirtti.

Bugün itibarıyla yüksek yargıda yapılan güçlendirmeyle birlikte
Türkiye'de uzun yargılamaları önleyecek önemli bir adım atmış olduklarını
bildiren Ergin, ''Bundan sonra atacağımız adımlar da bellidir, belirgindir,
öngörülebilir adımlardır. Bu öngörülebilir adımlarımız AB yetkilileri, Venedik
Komisyonu, Avrupa Konseyi, Avrupa Parlamentosu ve Türkiye'deki akademisyenler
tarafından da önemli ölçüde refere edilmektedir'' dedi.

Bakan Ergin, bundan sonra getirecekleri düzenlemeler arasında ceza
yargılamasında uzlaşma müessesinin daha etkin hale getirilmesi, hukuk
uyuşmazlıklarında arabuluculuk müessesinin bulunduğunu kaydederek, istinaf
mahkemelerinin devreye alınmasıyla beraber yüksek yargıda iş yükünün
azaltılmasında önemli bir mesafe katetmiş olacaklarını söyledi.

Dün kamuoyuyla paylaştıkları ilk derece mahkemelerinden yüksek yargıya
gelen işin azaltılması konusundaki tedbirler paketini görüşe sunduklarını
belirten Ergin, ayrıca insan kaynaklarını güçlendirecek adımların peşinden
geleceğini, Adil Tıbbın reforme edilmesine ilişkin taslağın hazırlık aşamasında
olduğunu, son olarak da sırada icra iflas sisteminin yeniden gözden geçirilmesine
ilişkin mevzuat düzenlemesi bulunduğunu ifade etti.

Adalet Bakanı Ergin, ''Bu parlamento, gerek altyapı gerek Türk hukuk
mevzuatının tepeden tırnağa yenilenmesi noktasında çok önemli adımlar attı,
önemli reformlara imza koydu. Temenni ediyorum ki bu düzenlemeler, kronikleşmiş
olan Türk yargısının sorunlarını küçültsün, milletimin acil bekleyen adalet
duygusunu tatmin noktasında önemli hizmetler versin'' diye konuştu.

Öte yandan, AK Parti Grup Başkanvekili Mustafa Elitaş, tasarı üzerinde
oyunun rengini belli etmek için konuşurken, CHP'nin verdiği 500 önergenin
gerekçesinin Başkanlık Divanı tarafından incelenmediğini savundu. Elitaş,
''Hakaretin bini bin para...Yalan ve iftiralarla dolu. İçtüzüğe göre hakaret,
kaba ve yaralayıcı söz söyleyen üyenin sözü kesilir, önergesi geri verilir.
Başkanlık Divanı bunu yapmamıştır. Milletvekili ve Parlamentonun itibarı hiç bu
kadar düşürülmemişti. Millet bunun hesabını sandıkta 12 Haziranda soracak''
dedi.

CHP Grup Başkanvekili Muharrem İnce de bu akşam itibarıyla farklı bir
Türkiye'nin olduğunu savunarak, şunları söyledi:
''Bakan önünde düğme ilikleyen milletvekilleri vardı, ama artık bakanlar
ve milletvekilleri önünde düğme ilikleyen hakimler olacak. Türkiye'de kimsenin
hukuk güvenliği kalmamıştır. Tuz kokmuştur. Siz yasama yetkisini zaten Genel
Başkanınıza devretmiştiniz, yargı yetkisini de devrettiniz. Getirdiğiniz
düzenlemelerle YÖK üyelerini teslim almış olabilirsiniz, ama yargıçları teslim
alamayacaksınız. Türkiye'de yargıçların vicdanı vardır ve sizden hesap
soracaklar.''

Tasarının tümü üzerindeki görüşmeler tamamlanarak kabul edildi. AK
Parti'li milletvekilleri, tasarıyı alkışlarla kabul etti.

Başkanvekili Sadık Yakut, tasarının kabul edilmesinin ardından, birleşimi
saat 13.00'te toplanmak üzere kapattı. (23.54)