GENEL BİLGİLER

KURULUŞU

Türk Dili Konuşan Ülkeler Parlamenter Asamblesi’nin kurulması konusu ilk kez Dönemin TBMM Başkanı Sayın Ömer İZGİ’nin  29 Mart 2001 tarihinde Kazakistan’a yaptığı ziyaret sırasında Kazakistan Meclis Başkanı  Sayın Jarmahan TUYAKBAY tarafından gündeme getirilmiştir.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Sayın Nursultan NAZARBAYEV de 26-27 Nisan 2001 tarihleri arasında İstanbul’da yapılan VII. Türk Dili Konuşan Ülkeler Zirvesinde Türk Dili Konuşan Ülkeler Parlamenter Asamblesinin kurulması önerisini dile getirmiştir.
Dışişleri Bakanlığı Orta Asya ve Kafkasya Genel Müdür Yardımcılığı tarafından 16 Ocak 2007 tarihinde TBMM Genel Sekreterliğine gönderilen yazıda, TBMM Başkanlığınca uygun görüldüğü takdirde, Türk Dili Konuşan Ülkeler Parlamenter Asamblesi’nin kurulması önerisinin hayata geçirilebilmesi için gerekli hazırlık çalışmalarını başlatacak bir toplantı düzenlenmesi ve Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan Parlamento Başkanları ve beraberindeki heyetlerin ülkemize davet edilmesinin uygun olabileceği ifade edilmiştir.

Dönemin TBMM Başkanı Sayın Köksal TOPTAN tarafından muhatap parlamento başkanlarına davetiye gönderilmiş, 21-22 Şubat 2008 tarihleri arasında Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye’den Parlamento Başkanvekillerinin katılımıyla Türk Dili Konuşan Ülkeler Parlamenter Asamblesi’nin kurulmasına yönelik ilk çalışma grubu toplantısı Antalya’da gerçekleştirilmiş ve anılan ülkelerin Parlamento Başkanvekilleri tarafından Taslak Anlaşma Metni ile Niyet Mektubu imzalanmıştır.

İkinci çalışma grubu toplantısı, Kazakistan Parlamentosunun ev sahipliğinde 27-28 Mart 2008 tarihleri arasında Astana’da gerçekleştirilmiş, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye’den Parlamento Genel Sekreterleri katılmıştır. Bu toplantıda da Antalya’da imzalanan metin üzerinde çalışmalar yapılarak Anlaşma Metni daha da olgunlaştırılmıştır.

Dönemin TBMM Başkanvekili Sayın Nevzat PAKDİL 27-28 Nisan 2008 tarihleri arasında TÜRKPA çalışmaları konusunda temaslarda bulunmak üzere Türkmenistan’ın başkenti Aşkabat’a bir ziyaret gerçekleştirmiş ve ziyaret sırasında Türkmenistan Meclis Başkanı Sayın Akça NURBERDİYEVA ile görüşmüştür. Türkmenistan Meclis Başkanı Sayın Akça NURBERDİYEVA Türkmenistan’ın uyguladığı tarafsızlık politikası gereği çok taraflı ilişkiler yerine ikili ilişkilere öncelik verdiklerini, TÜRKPA çalışmalarını yakından takip ettiklerini ve ileriki dönemlerde TÜRKPA’ya gözlemci statüsünde katılmalarının mümkün olabileceği belirtmiştir.

Dönemin TBMM Başkanvekili Sayın Nevzat PAKDİL, TÜRKPA çalışmaları konusunda temaslarda bulunmak üzere Özbekistan’a da bir ziyaret gerçekleştirmeyi arzu etmiş, ancak Özbekistan tarafı uluslararası parlamenter örgütlerin yararına inanmadıkları gerekçesiyle müspet bir cevap vermemiştir.

21 Kasım 2008 tarihinde İstanbul’da gerçekleştirilen toplantıya Azerbaycan Milli Meclis Başkanı Sayın Oktay ASADOV, Kazakistan Senato Başkanvekili Sayın  Mukhambet KOPEYEV, Kırgızistan Meclis Başkanı  Sayın Aytibay TAGAYEV ve Dönemin  TBMM Başkanı Sayın Köksal TOPTAN katılmış ve Türk Dili Konuşan Ülkelerin Parlamentoları arasındaki tarih, kültür ve dil birliğine dayanarak ulusal mevzuatların yakınlaştırmak ve diğer parlamentolararası faaliyetler konusunda sıkı işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla Türk Dili Konuşan Ülkeler Parlamenter Asamblesi’ni (TÜRKPA) kuran İstanbul Anlaşması imzalanmıştır.

ÜYE ÜLKELER

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye’dir.

 

TÜRKPA Azerbaycan Delegasyonu Üyeleri

Oktay ASADOV Azerbaycan Cumhuriyeti Milli Meclis Başkanı ve
TÜRKPA Azerbaycan Delegasyonu Başkanı
Nizami JAFEROV  Milletvekili
Ahliman EMİIRASLANOV Milletvekili
Sevinj HUSEYNOVA  Milletvekili
Ulvi GULIYEV Milletvekili
Çengiz GANIZADEH Milletvekili
Igbal AĞAZADEH Milletvekili
İlham ALIYEV Milletvekili
Sadagat VALIYEVA Milletvekili

TÜRKPA Kazakistan Delegasyonu Üyeleri

Nurlan NIGMATULIN Kazakistan Cumhuriyeti Meclis Başkanı ve
TÜRKPA Kazakistan Delegasyonu Başkanı
Kayrat MAMI Kazakistan Cumhuriyeti Parlamentosu Senato
Başkanı
Aldan SMAYİL Milletvekili
Garifolla YESİM Senatör
Kabibulla JAKUPOV Milletvekili
Oralbay ABDIKARİMOV Senatör
Sarsenbay YENSEGENOV Senatör
Serik AKILBAY Senatör
Serikzhan KANAYEV Milletvekili
Jakıp ASANOV Milletvekili

TÜRKPA Kırgızistan Delegasyonu Üyeleri

Asilbek JEENBEKOV Kırgızistan Cumhuriyeti Parlamento Başkanı ve
TÜRKPA Kırgızistan Grubu Başkanı
Kojobek RYSPAEV Milletvekili
Akilbek SULTANOV Milletvekili
Şer BOLOT Milletvekili
Kurmanbek DİKANBAYEV Milletvekili
Urmat AMANBAYEVA Milletvekili
Talant MAMYTOV Milletvekili
Erkingul IMANKOZHOYEVA Milletvekili
Tursunbay BEKİRULU Milletvekili

 

TÜRKPA Türkiye Delegasyonu Grubu Üyeleri

Cemil ÇİÇEK TBMM Başkanı ve TÜRKPA Türkiye Delegasyonu Başkanı  
Ülker GÜZEL Ankara Milletvekili (AK PARTİ)
Haluk İPEK Ankara Milletvekili (AK PARTİ)
Mustafa ATAŞ İstanbul Milletvekili   (AK PARTİ)
Mahmut Mücahit FINDIKLI Malatya Milletvekili (AK PARTİ)
Köksal TOPTAN Zonguldak Milletvekili (AK PARTİ)
Kadir Gökmen ÖĞÜT İstanbul Milletvekili (CHP)
Muharrem İNCE Yalova Milletvekili (CHP)
Atila KAYA İstanbul Milletvekili  (MHP)

 

DAİMİ KOMİSYONLAR

Komisyon Başkanlıkları
Çevre ve Doğal Kaynaklar Daimi Komisyonu (Azerbaycan)
Sosyal, Kültürel ve İnsani Konularda Daimi Komisyon (Kırgızistan)
Ekonomik İş Birliği Daimi Komisyonu (Kazakistan)
Hukuk İşleri ve Uluslararası İlişkiler Daimi Komisyonu (Türkiye)
           
Çevre ve Doğal Kaynaklar Daimi Komisyonu

Ahliman EMİRASLANOV Kom. Bşk. Azerbaycan Parlamentosu
Ilham ALIYEV  Üye Azerbaycan Parlamentosu
Talant MAMITOV Üye Kırgızistan Parlamentosu  
Şer BOLOT Üye Kırgızistan Parlamentosu
Kabibulla JAKUPOV Üye Kazakistan Parlamentosu
Oralbay ABDYKARIMOV Üye Kazakistan Parlamentosu
Ülker GÜZEL Üye TBMM
Muharrem İNCE Üye TBMM

 

Ekonomik İş Birliği Daimi Komisyonu

Kojobek RISPAYEV  Kom. Bşk. Kırgızistan Parlamentosu
Akılbek SULTANOV Üye Kırgızistan Parlamentosu
Sevinj HUSEYNOVA Üye Azerbaycan Parlamentosu
Ulvi GULIYEV  Üye Azerbaycan Parlamentosu
Sarsenbay YENSEGENOV Üye Kazakistan Parlamentosu
Serikzhan KANAYEV Üye Kazakistan Parlamentosu
Mahmut Mücahit FINDIKLI Üye TBMM (teyide muhtaç)
Atila KAYA  Üye TBMM

 

Sosyal, Kültürel ve İnsani Konularda Daimi Komisyon

Yesim GARİFULLA Kom. Bşk.  Kazakistan Parlamentosu 
Aldan SMIYL Üye Kazakistan Parlamentosu
Tursunbay BEKİRULU Üye Kırgızistan Parlamentosu
Urmat AMANBAYEVA Üye Kırgızistan Parlamentosu
Nizami JAFAROV Üye Azerbaycan Parlamentosu
Sadagat VALIYEVA Üye Azerbaycan Parlamentosu
Mustafa ATAŞ  Üye TBMM
Kadir Gökmen ÖĞÜT Üye TBMM

      

Hukuk İşleri ve Uluslararası İlişkiler Daimi Komisyonu

Haluk İPEK Kom. Bşk. TBMM 
Köksal TOPTAN Üye TBMM
Chingiz GANIZADEH Üye Azerbaycan Parlamentosu
Igbal AGHAZADEH Üye Azerbaycan Parlamentosu
Erkingul IMANKOCAYEVA Üye Kırgızistan Parlamentosu
Kurmanbek DYİKANBAYEV Üye Kırgızistan Parlamentosu
Serik AKYLBAY Üye Kazakistan Parlamentosu
Zhakyp ASANOV Üye Kazakistan Parlamentosu

SEKRETARYA

Türk Dili Konuşan Ülkeler Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA) merkezi Azerbaycan’ın Başkenti Bakü’dedir.

Jandos A. ASANOV TÜRKPA Genel Sekreteri (Kazakistan)
Fuad ALEKBEROV  TÜRKPA Genel Sekreter Yrd. (Azerbaycan)
Altınbek N. MAMAYUSUFOV TÜRKPA Genel Sekreter Yrd. (Kırgızistan)
Kürşad Melih SARIARSLAN TÜRKPA Genel Sekreter Yrd. (Türkiye)