Dönem : 22           Yasama Yılı : 2

 

T.B.M.M.  (S. Sayısı : 430)

Adalet ve Kalkınma Partisi Grup Başkanvekilleri Ankara Milletvekilleri Salih Kapusuz, Haluk İpek, Bursa Milletvekili Faruk Çelik, Ordu Milletvekili Eyüp Fatsa ve Hatay Milletvekili Sadullah Ergin ile 193 Milletvekilinin; Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun Teklifi ve Anayasa Komisyonu Raporu (2/278)

 

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun Teklifimiz ilişikte sunulmuş olup gereğini arz ederiz.

Saygılarımızla.

 

 

Salih Kapusuz

Faruk Çelik

Haluk İpek

 

Ankara

Bursa

Ankara

 

AK Parti Grup Başkanvekili

AK Parti Grup Başkanvekili

AK Parti Grup Başkanvekili

 

Eyüp Fatsa

Sadullah Ergin

Vahit Kirişçi

 

Ordu

Hatay

Adana

 

AK Parti Grup Başkanvekili

AK Parti Grup Başkanvekili

 

 

Ali Küçükaydın

Ayhan Zeynep Tekin

Abdullah Torun

 

Adana

Adana

Adana

 

Ziyattin Yağcı

Mahmut Göksu

Sait Açba

 

Adana

Adıyaman

Afyon

 

Halil Aydoğan

Ahmet Koca

Mehmet Melik Özmen

 

Afyon

Afyon

Ağrı

 

Halil Özyolcu

Mehmet Kerim Yıldız

Ali Rıza Alaboyun

 

Ağrı

Ağrı

Aksaray

 

Ahmet Yaşar

Hamza Albayrak

Akif Gülle

 

Aksaray

Amasya

Amasya

 

Beşir Atalay

Telat Karapınar

Faruk Koca

 

Ankara

Ankara

Ankara

 

Remziye Öztoprak

Nur Doğan Topaloğlu

Mustafa Tuna

 

Ankara

Ankara

Ankara

 

Ersönmez Yarbay

Mustafa Said Yazıcıoğlu

Osman Akman

 

Ankara

Ankara

Antalya

 

Mevlüt Çavuşoğlu

Kenan Altun

Orhan Yıldız

 

Antalya

Ardahan

Artvin

 

Ahmet Ertürk

Ali Osman Sali

Ahmet İnal

 

Aydın

Balıkesir

Batman

 

Fahrettin Poyraz

Mahfuz Güler

Abdurrahim Aksoy

 

Bilecik

Bingöl

Bitlis

 

Yüksel Coşkunyürek

Mehmet Güner

Metin Yılmaz

 

Bolu

Bolu

Bolu

 

Mehmet Alp

Abdulmecit Alp

Faruk Anbarcıoğlu

 

Burdur

Bursa

Bursa

 

Şerif Birinç

Zafer Hıdıroğlu

Şevket Orhan

 

Bursa

Bursa

Bursa

 

Mehmet Emin Tutan

Mehmet Daniş

İbrahim Köşdere

 

Bursa

Çanakkale

Çanakkale

 

Tevfik Akbak

İsmail Ericekli

Hikmet Özdemir

 

Çankırı

Çankırı

Çankırı

 

Agah Kafkas

Ali Yüksel Kavuştu

Osman Nuri Filiz

 

Çorum

Çorum

Denizli

 

M. İhsan Arslan

Mehmet Mehdi Eker

Ali İhsan Merdanoğlu

 

Diyarbakır

Diyarbakır

Diyarbakır

 

Cavit Torun

Metin Kaşıkoğlu

Yaşar Yakış

 

Diyarbakır

Düzce

Düzce

 

M. Necati Çetinkaya

Şemsettin Murat

Talip Kaban

 

Elazığ

Elazığ

Erzincan

 

Muzaffer Gülyurt

Ömer Özyılmaz

Fahri Keskin

 

Erzurum

Erzurum

Eskişehir

 

Hasan Murat Mercan

Nurettin Aktaş

Mahmut Durdu

 

Eskişehir

Gaziantep

Gaziantep

 

Mehmet Sarı

Fatma Şahin

Ahmet Uzer

 

Gaziantep

Gaziantep

Gaziantep

 

Adem Tatlı

Ali Temür

Sabri Varan

 

Giresun

Giresun

Gümüşhane

 

Temel Yılmaz

Fehmi Öztunç

İsmail Soylu

 

Gümüşhane

Hakkâri

Hatay

 

Mehmet Emin Murat Bilgiç

İlhan Albayrak

Mustafa Baş

 

Isparta

İstanbul

İstanbul

 

Yahya Baş

Hüseyin Besli

Ali Coşkun

 

İstanbul

İstanbul

İstanbul

 

Nimet Çubukçu

Mehmet Beyazıt Denizolgun

Nazım Ekren

 

İstanbul

İstanbul

İstanbul

 

Gürsoy Erol

İrfan Gündüz

Halide İncekara

 

İstanbul

İstanbul

İstanbul

 

Hüseyin Kansu

Cengiz Kaptanoğlu

Muharrem Karslı

 

İstanbul

İstanbul

İstanbul

 

Burhan Kuzu

Gülseren Topuz

Zeynep Karahan Uslu

 

İstanbul

İstanbul

İstanbul

 

Zekeriya Akçam

Tevfik Ensari

Fazıl Karaman

 

İzmir

İzmir

İzmir

 

İsmail Katmerci

Mehmet S. Tekelioğlu

Mehmet Ali Bulut

 

İzmir

İzmir

Kahramanmaraş

 

Avni Doğan

Mehmet Yılmazcan

Ali Öğüten

 

Kahramanmaraş

Kahramanmaraş

Karabük

 

Yüksel Çavuşoğlu

Yusuf Selahattin Beyribey

Zeki Karabayır

 

Karaman

Kars

Kars

 

Sinan Özkan

Musa Sıvacıoğlu

Adem Baştürk

 

Kastamonu

Kastamonu

Kayseri

 

Mustafa Duru

Mustafa Elitaş

Niyazi Özcan

 

Kayseri

Kayseri

Kayseri

 

Sadık Yakut

Taner Yıldız

Ramazan Can

 

Kayseri

Kayseri

Kırıkkale

 

Murat Yılmazer

Mikail Arslan

Hacı Turan

 

Kırıkkale

Kırşehir

Kırşehir

 

Hasan Kara

Veli Kaya

Eyüp Ayar

 

Kilis

Kilis

Kocaeli

 

Nevzat Doğan

Nihat Ergün

Hasan Angı

 

Kocaeli

Kocaeli

Konya

 

Ahmet Büyükakkaşlar

Muharrem Candan

Orhan Erdem

 

Konya

Konya

Konya

 

Sami Güçlü

Özkan Öksüz

Kerim Özkul

 

Konya

Konya

Konya

 

Harun Tüfekçi

Alaettin Güven

Hüsnü Ordu

 

Konya

Kütahya

Kütahya

 

Halil İbrahim Yılmaz

Miraç Akdoğan

Ali Osman Başkurt

 

Kütahya

Malatya

Malatya

 

Ahmet Münir Erkal

Süleyman Sarıbaş

İsmail Bilen

 

Malatya

Malatya

Manisa

 

Mehmet Çerçi

Hüseyin Tanrıverdi

Nihat Eri

 

Manisa

Manisa

Mardin

 

Ömer İnan

Seracettin Karayağız

Medeni Yılmaz

 

Mersin

Muş

Muş

 

Mehmet Elkatmış

Osman Seyfi

Erdoğan Özegen

 

Nevşehir

Nevşehir

Niğde

 

Hamit Taşçı

Durdu Mehmet Kastal

Mehmet Sarı

 

Ordu

Osmaniye

Osmaniye

 

Şükrü Ünal

İlyas Çakır

Abdulkadir Kart

 

Osmaniye

Rize

Rize

 

İmdat Sütlüoğlu

Hasan Ali Çelik

Şaban Dişli

 

Rize

Sakarya

Sakarya

 

Ayhan Sefer Üstün

Mustafa Çakır

Mustafa Demir

 

Sakarya

Samsun

Samsun

 

Mehmet Kurt

Ahmet Yeni

Öner Ergenç

 

Samsun

Samsun

Siirt

 

Öner Gülyeşil

Cahit Can

Osman Kılıç

 

Siirt

Sinop

Sivas

 

Abdullatif Şener

Orhan Taş

Selami Uzun

 

Sivas

Sivas

Sivas

 

Yahya Akman

Mehmet Faruk Bayrak

Zülfikar İzol

 

Şanlıurfa

Şanlıurfa

Şanlıurfa

 

Mahmut Kaplan

Mehmet Atilla Maraş

Mehmet Özlek

 

Şanlıurfa

Şanlıurfa

Şanlıurfa

 

İbrahim Hakkı Birlik

Abdullah Veli Seyda

Zeyid Aslan

 

Şırnak

Şırnak

Tokat

 

İbrahim Çakmak

Resul Tosun

Mustafa Cumur

 

Tokat

Tokat

Trabzon

 

Faruk Nafız Özak

Ahmet Çağlayan

Alim Tunç

 

Trabzon

Uşak

Uşak

 

Maliki Ejder Arvas

Hacı Biner

Hüseyin Çelik

 

Van

Van

Van

 

Cüneyit Karabıyık

Şükrü Önder

Bekir Bozdağ

 

Van

Yalova

Yozgat

 

Mehmet Çiçek

Fazlı Erdoğan

Polat Türkmen

 

Yozgat

Zonguldak

Zonguldak

                          


GENEL GEREKÇE

Avrupa Birliğine üye adayı olan Ülkemizin Kopenhag Siyasi  Kriterleri bağlamında yerine  getirmesi gereken hususlar ile yasal düzenlemeler 24 Temmuz 2003 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan "Avrupa Birliği Müktesebatının Üstlenilmesine İlişkin Ulusal Program"da belirlenmiş bulunmaktadır.

Bir taraftan hayat hakkının, demokratik toplumun temel değeri olduğunu ve ölüm cezasının kaldırılmasının, bu hakkın korunması ve tüm insanların doğuştan gelen onurunun bütünüyle tanınması için elzem olduğunu vurgulayan ve Ülkemizce de  imzalanan  İnsan Haklarını ve Temel Özgürlükleri Koruma Avrupa Sözleşmesi'ne Ek 13 No'lu Protokol gereğince ölüm cezasının kaldırılmış olması; diğer yandan, dünyada gelişen yeni demokratik açılımlara uyum sağlanması ve bu açılıma uygun bir şekilde temel hak ve hürriyetlerin, evrensel düzeyde kabul edilmiş standart ve normlar ile Avrupa Birliği kriterleri seviyesine çıkarılması amacıyla kanunlarımızda düzenlemeler yapılması ihtiyacı temel yasamız olan Anayasada da değişiklikler yapma zorunluluğu doğurmuştur.

Bu zorunluluktan hareketle, hazırlanan Kanun Teklifiyle, Anayasanın bazı maddelerinde değişiklik yapılması öngörülmektedir.

MADDE GEREKÇELERİ

Madde 1. -  2003 Katılım  Ortaklığı Belgesinde, Türkiye'nin taraf olduğu ilgili uluslar arası sözleşmeler doğrultusunda cinsiyete göre ayrım yapılmaksızın, tüm bireylerin insan haklarından ve temel hürriyetlerden hukuken ve fiilen tam olarak yararlanmasının teminat altına alınması beklentisi yer almaktadır.

Öte yandan Avrupa Birliği Temel Haklar Şartının 20 nci maddesinde herkesin kanunlar önünde eşit olduğu vurgulanmıştır. Avrupa Birliği Anayasa Taslağına ayrı bir bölümle ilave edilen Temel Haklar Şartının "III. Eşitlik " başlıklı Bölümünün 23 üncü maddesinde, "İstihdam, çalışma ve ücret de dahil olmak üzere her alanda, erkeklerle kadınlar arasında eşitlik sağlanacaktır." denilmektedir. Maddenin ikinci fıkrasında, yeterli ölçüde temsil edilemeyen cinsiyetin lehine belirli  avantajlar sağlayan önlemlerin sürdürülmesinin veya kabul edilmesinin eşitlik ilkesine aykırı olmayacağı öngörülmektedir.

Madde 2. -  Avrupa Birliğine üye tüm ülkeler gibi, Ülkemiz de İnsan Haklarını ve Temel Özgürlükleri Koruma Avrupa Sözleşmesi'ne Ek 13 No'lu Protokol'ü imzalamıştır. Söz konusu Protokol idam cezasını tamamen kaldırmayı öngörmektedir. Ülkemiz 13 No'lu Protokol'ü henüz onaylamamışsa da, onaydan önce konuyla ilgili olarak Anayasada gerekli değişiklikleri yapmak amacıyla, 15 inci maddeden ölüm cezasının infazıyla ilgili ibare çıkartılmaktadır.

Madde 3. -  Ölüm cezasının tamamen kaldırılması amacıyla 15 inci maddede yapılan değişikliğe paralel olarak, 17 nci maddede de gerekli değişiklik yapılmaktadır.

Madde 4. -  Basının, demokratik yönetimde üstlendiği önemli görev nedeniyle basın araçları anayasalarda ayrıca koruma altına alınmaktadır. 2003 Katılım Ortaklığı Belgesinde  bu konudaki reformların sürdürülmesi gerektiği de öngörüldüğünden, 30 uncu madde 1961 Anayasasına da uygun şekilde yeniden düzenlenmektedir.

Madde 5. -  Ölüm cezasının tamamen kaldırılması amacıyla 15 ve 17 nci maddelerde yapılan değişikliğe  paralel olarak, 38 inci maddede de gerekli  değişiklik yapılmaktadır.

Öte yandan Avrupa Birliği Müktesebatının parçası olan Uluslararası Ceza Divanına Türkiye'nin katılması ve Divan statüsüne taraf olması halinde belli durumlarda yargılanmak üzere kendi vatandaşlarını Divana teslim etme yükümlülüğünü üstlenecektir. Maddenin son fıkradaki değişiklikle söz konusu yükümlülüğün yerine getirilmesi amaçlanmaktadır.

Madde 6. - Ölüm cezasının tamamen kaldırılması amacıyla 15, 17 ve 38 inci maddelerde yapılan değişikliğe paralel olarak, 87 nci maddede de gerekli değişiklik yapılmaktadır.

Madde 7. - Uygulamada usulüne göre yürürlüğe konulmuş insan haklarına ilişkin milletlerarası  andlaşmalar ile kanun hükümlerinin çelişmesi halinde ortaya çıkacak bir uyuşmazlığın hallinde  hangisine öncelik verileceği konusundaki tereddütlerin giderilmesi amacıyla 90 ıncı maddenin son fıkrasına hüküm eklenmektedir.

Madde 8. - Avrupa Birliği  2003 İlerleme Raporunda sivil-asker ilişkilerinin Avrupa Birliği ülkelerindeki standartlara uygun hale getirilmesi için, sivil kurumlarda askeri temsilcilerin yer almaması önerildiğinden, idarenin sivilleştirilmesinin sağlanması amacıyla 131 inci maddenin ikinci fıkrasında  yapılan değişiklikle, Yüksek Öğretim Kurulunun oluşturulmasında Genelkurmay Başkanlığının aday göstermesine son verilmektedir.

Madde 9. - Devlet Güvenlik Mahkemelerin yetki, sorumluluk ve işleyişinin, Avrupa ölçülerine uygun hale getirilmesi, 2003 tarihli Katılım Ortaklığı Belgesi ve 2003 İlerleme Raporunda beklenti olarak yer aldığından, bu mahkemelerin kuruluşuna ilişkin 143 üncü madde hükmünün yürürlükten kaldırılması öngörülmektedir.

Madde 10. - Avrupa Birliği 2002 İlerleme Raporunda şeffaflık ve etkin yönetimin sağlanmasının önemi vurgulandığından, Devlet harcamalarının denetlenmesinde şeffaflığın sağlanması amacıyla 160 ıncı maddenin son fıkrası madde metninden çıkartılmaktadır.

Madde 11. - Yürürlük maddesidir.


Anayasa Komisyonu Raporu

Türkiye Büyük Millet Meclisi

           Anayasa Komisyonu                30.4.2004

Esas No. :2/278

Karar No. :20

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

Başkanlığınızca 27 Nisan 2004 günü Esas Komisyon olarak Anayasa Komisyonuna gönderilen  Adalet ve Kalkınma Partisi Grup Başkanvekilleri Ankara Milletvekilleri Salih Kapusuz, Haluk İpek, Bursa Milletvekili Faruk Çelik, Ordu Milletvekili Eyüp Fatsa ve Hatay Milletvekili Sadullah Ergin ile 193 Milletvekilinin; "Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun Teklifi (2/278)"  Komisyonumuzun 30 Nisan 2004 tarihli toplantısında görüşülmüştür.

   Toplantımıza Adalet Bakanı Sayın Cemil Çiçek, Sayıştay Başkanı  ve Adalet Bakanlığı temsilcileri  katılmışlardır.

Teklifle; Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;

- Kanun önünde eşitliği düzenleyen 10 uncu maddesine ikinci fıkra olarak "kadın ve erkek eşit haklara sahiptir" hükmü eklenmekte,

- Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulmasını düzenleyen 15 inci maddesi ile, kişinin dokunulmazlığı maddi ve manevi varlığını düzenleyen 17 nci maddesinde geçen ölüm cezası ile ilgili ibareler çıkarılmakta, bu değişikliğe paralel olarak suç ve cezalara ilişkin esasları düzenleyen 38 inci  madde  ile Türkiye Büyük Millet Meclisi 'nin görev ve yetkilerini düzenleyen 87 nci maddede değişiklik yapılmakta,

- Basın araçlarının korunması başlıklı 30 uncu maddesinden "Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü, Cumhuriyetin temel ilkeleri ve Milli güvenlik aleyhinde işlenmiş bir suçtan mahkum olma hali hariç" ibareleri çıkarılmakta,

- Milletlerarası andlaşmaları uygun bulma başlıklı 90 ıncı maddesine; kanunlarla milletlerarası andlaşmaların çelişmesi  halinde hangisine öncelik verileceğini belirleyen düzenleme getirilmekte,

- Yükseköğretim üst kuruluşlarını  düzenleyen 131 inci maddede öngörülen değişiklikle Yükseköğretim Kurulunun oluşturulmasında Genelkurmay Başkanlığının aday göstermesine son verilmekte,

- Devlet Güvenlik Mahkemelerini düzenleyen 143 üncü madde yürürlükten kaldırılmakta,

- Sayıştayı düzenleyen 160 ıncı maddenin  son fıkrası madde metninden çıkarılmaktadır.

Teklifi sunuş konuşmasında Komisyon Başkanı Sayın KUZU, Avrupa Birliği ile müzakerelere başlama yolunda destek olacak bir paketin görüşülmeye başlandığını,  kadın - erkek eşitliğinin sağlanması, ölüm cezası verilmesinin yasaklanması, Devlet Güvenlik Mahkemelerinin kaldırılması, Milletlerarası andlaşmalarla kanunların çatışması halinde hangisine öncelik verileceğinin belirlenmesi gibi demokratikleşme yolunda son derece önemli düzenlemelerin bu Teklifte yer aldığını ifade etmiştir.

Teklifin tümü üzerindeki görüşmelerde üyelerimiz şu görüşleri ifade etmişlerdir:

- Teklifteki öneriler yıllardır pek çok kesimin ifade ettiği hususlardır. Toplumun beklentilerini karşılamak yerine Avrupa Birliğine uyum sağlanması amacı gerekçede öncelikle yer almıştır. Toplumumuzun demokratikleşme yolunda dile getirdiği taleplerin bu konudaki kararlılığın   Avrupa Birliği'ne uyum amacından önce vurgulanmasında sayısız yarar vardır.

- Uygulamada ne yaptığımız, yasal değişiklikler  kadar önemlidir.

- Hukuk Devletinin beklenen standartlara  uygun şekilde gerçekleşmesi yargıdaki dokunulmazlıkların kaldırılmasından geçmektedir. Bu alanda öncelikle milletvekili dokunulmazlığı gözden geçirilmelidir.

- Pek çok ülkede kadın ve erkekler açısından fırsat eşitliği  -fırsat önceliği-  olumlu ayrımcılıkla ilgili önlemler sırasıyla gündeme taşınmıştır. Teklifte öngörülen düzenleme  gerekçede gösterilen amacına uygun şekilde genişletilmelidir.

- Anayasalar, konuları soyut düzeyde düzenler. Uluslararası  Ceza Divanı ile ilgili düzenleme bu çerçevede yeniden değerlendirilmelidir. Kanunlarla çatışan milletlerarası anlaşmaların neler olduğu belirlenmelidir.

-Avrupa Birliği'nin özü hukuk devleti ve demokratikleşmedir. Bu da yargının bağımsızlığından geçmektedir. Öncelikle Anayasada bu yönde değişiklikler yapılmalıdır.

Adalet Bakanı Sayın Cemil ÇİÇEK eleştirilere cevaben şu görüşleri belirtmiştir:

- 1982 Anayasası ihtiyaçlar sebebiyle çeşitli değişiklikler görmüştür. Dünyadaki gelişmeler buna doğal olarak yol açmıştır. 1982 Anayasasının getiriliş şartlarında güvenlik ön planda iken şimdi en ön plandaki mesele haklar ve özgürlüklerdir. Anayasanın bu değişime uydurulması tabiidir.

- Demokrasi gelenekleri olan bir rejimdir. Ülkemizde de bunun güzel örnekleri vardır.  Özellikle uzlaşma komisyonları buna en güzel örnektir. Üye Sayısına bakılmaksızın partilerimizin eşit sayı ile temsil edildiği bu komisyonlar önemli işler gerçekleştirmişlerdir. Parlamentomuz temel haklar ve özgürlükler alanında tarihi bir görev yapmıştır. Yapmaya da devam ediyor. Bu Teklif de böyle bir adımdır. Türkiye'nin varmak istediği bir hedef vardır. Amacımız buna daha da yaklaşmaktır. Bugün Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde temsil edilen siyasi partilerin hepsinin hedefleri arasında Avrupa Birliği'ne girmek bulunmaktadır. Milletimiz de bu çabaları desteklemektedir. İçinde bulunulan yıl bir kader yılıdır. Konjonktürel olarak gelse de bu tür düzenlemeler bu nedenle özü itibariyle doğru ve gereklidir. İşin bir ayağı yasal düzenlemeler diğeri ise uygulamadır ve bu alanda zorluk yaşanmaktadır. Bunların aşılması için çalışılmaktadır.

Teklifin tümü üzerindeki görüşmelerden sonra oy birliği ile maddelerine geçilmiştir.

           Teklifin, çerçeve 1 inci maddesindeki  görüşmelerde maddenin bu şekliyle yetersiz olduğu, fırsat eşitliği, olumlu ayrımcılıkla ilgili düzenlemenin eklenmesi gerektiği ifade edilmiştir. Bu madde üzerinde verilen bir önergenin kabulü ile fıkra "Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu  eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür."  şeklinde değiştirilmiştir. Bu haliyle  fıkra gerekçesiyle uyumlu hale getirilmiştir. Madde bu değişiklik doğrultusunda  kabul edilmiştir.

Teklifin, Anayasanın 15 inci maddesinden ölüm cezasıyla ilgili ibarelerin çıkarılmasını öngören çerçeve 2 nci maddesi Komisyonumuzca oy birliği ile kabul edilmiştir.

Teklifin, çerçeve 3 üncü maddesi üzerinde verilen bir önergenin kabulü ile Anayasanın 17 nci maddesinde geçen ölüm cezası ile ilgili ibarelerin çıkarılması suretiyle madde yeniden düzenlenmiş ve  bu değişiklik doğrultusunda madde, Komisyonumuzca kabul edilmiştir.

Teklifin, Anayasanın 30 uncu maddesinde değişiklik öngören çerçeve 4 üncü maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

Teklifin, çerçeve 5 inci maddesi üzerindeki görüşmelerde Uluslararası  Ceza Divanı yerine, daha soyut olan Uluslararası ceza yargılaması yapan organlar ibaresinin kullanılması önerilmiş ancak Komisyonumuzca uygun bulunmamıştır. Çerçeve 5 inci madde metinden  "geri" ibaresinin çıkarılması suretiyle kabul edilmiştir.

Teklifin, Anayasanın 87 nci maddesinden ölüm cezasıyla ilgili ibarelerin çıkarılmasını öngören çerçeve 6 ncı maddesi Komisyonumuzca kabul edilmiştir.

Teklifin, çerçeve 7 nci maddesi; usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin  andlaşmalar ile kanunların çatışması halinde milletlerarası andlaşma hükümlerinin esas alınmasını öngörmektedir. Bu madde üzerindeki görüşmelerde sayısı çok fazla olan milletlerarası andlaşmaları uygulayıcıların bilmesinin zor olacağı, hangi andlaşmaların bu çerçevede değerlendirileceğinin tadad edilmesinin gerekli olduğu üyelerimizce ifade edilmiştir. Ancak bu öneri Komisyonumuzca kabul görmemiş ve çerçeve 7 nci madde Teklifte yer aldığı şekliyle kabul edilmiştir. Komisyonumuza verilen redaksiyon yetkisi çerçevesinde bu maddede geçen, "andlaşmalar ile"  ibaresi  "andlaşmalarla" şeklinde düzeltilmiştir.

Teklifin, Yükseköğretim Kurulunun oluşumunu düzenleyen çerçeve 8, Anayasanın Devlet Güvenlik Mahkemeleri ile ilgili 143 üncü maddesinin yürürlükten kaldırılmasını öngören 9 uncu maddesi, Komisyonumuzca kabul edilmiştir.

Teklifin, Anayasanın Sayıştay'ı düzenleyen 160 ıncı maddesinin son fıkrasının metinden çıkarılmasını öngören 10 ile, yürürlük ve halk oylamasını düzenleyen   11 inci maddeleri Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

Komisyonumuza redaksiyon yetkisi verilmesi ve Teklifin tümü oya sunulmuş ve Komisyonumuzca kabul edilmiştir.

Raporumuz, Genel Kurulun onayına arz edilmek üzere Yüksek Başkanlığa saygı ile sunulur.

             Başkan                      Sözcü                       Kâtip

    BurhanKuzu Mehmet Ali Bulut  Ayhan Sefer Üstün

           İstanbul      Kahramanmaraş                   Sakarya

                 Üye                         Üye                         Üye

Uğur Aksöz Abdullah Torun      F. Hüsrev Kutlu

              Adana                      Adana               Adıyaman

      (Muhalefet şerhi ekli)

                 Üye                         Üye                         Üye

İbrahim Hakkı Aşkar              Halil Ünlütepe Oya Araslı

              Afyon                     Afyon                    Ankara

                        (Muhalefet şerhi eklidir)   (Muhalefet şerhim eklidir)

                 Üye                         Üye                         Üye

Haluk İpek Atila Emek        Tuncay Ercenk

             Ankara                   Antalya                   Antalya

                        (Muhalefet şerhi eklidir) (Muhalifim)

                 Üye                         Üye                         Üye

Mehmet Salih Erdoğan         Metin Kaşıkoğlu   Mustafa Nuri Akbulut

             Denizli                      Düzce                  Erzurum

                 Üye                         Üye                         Üye

Yılmaz Kaya Musa Sıvacıoğlu               Atilla Kart

                İzmir              Kastamonu                     Konya

      (Muhalefet şerhim ektedir)       (Muhalefet şerhi eklidir)

                 Üye                         Üye                         Üye

         Süleyman Sarıbaş       Mehmet Kurt               Ahmet Çağlayan

           Malatya                    Samsun                        Uşak

 

 

KARŞI OY YAZISI

 

T.B.M.M. Anayasa Komisyonu Başkanlığına

1-       Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi Hakkındaki Kanun Teklifinin 1inci maddesinin Komisyonda kabul edilen metnine katılmakla birlikte; bu metne, kadın ve erkeğin haklarından yararlanmaları konusundaki fiili eşitliği sağlamaya ve engelleri ortadan kaldırmaya yönelik önlemleri almayı ve düzenlemeleri yapmayı açık ve tartışmaya gerek bırakmayacak biçimde devletin yükümlülüğü haline getiren, bu yükümlülüklerin yerine getirilmesinin kanun önünde eşitliği bozmayacağını ve imtiyaz sayılamayacağını belirten bir ekleme yapılmasının gerekli olduğunu düşünüyoruz.

2- Teklifin 7 nci maddesinde, kanunlarla aynı konuda farklı hükümler taşıyan ve bu nedenle çıkacak uyuşmazlıklarda hükümleri esas alınacak temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmaların en azından hangi kaynaklardan gelen andlaşmalar olduğuna ilişkin bir belirleme yapılmasının, çıkabilecek bir takım farklı yorum ve uygulamaları önlemek bakımından yararlı olacağını düşünüyoruz ve bu nedenle 7 nci maddedeki düzenlemeye karşıyız.

Saygı ile Komisyon Başkanlığına sunarız.

 

  

Oya Araslı

Atilla Kart

Atila Emek

  

Ankara

Konya

Antalya

 

Halil Ünlütepe

Uğur Aksöz

Yılmaz Kaya

 

Afyon

Adana

İzmir


ADALET VE KALKINMA PARTİSİ GRUP BAŞKANVEKİLLERİ ANKARA MİLLETVEKİLLERİ SALİH KAPUSUZ, HALUK İPEK, BURSA  MİLLETVEKİLİ  FARUK ÇELİK,  ORDU  MİLLETVEKİLİ EYÜP FATSA VE HATAY MİLLETVEKİLİ SADULLAH ERGİN

İLE 193 MİLLETVEKİLİNİN TEKLİFİ

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI-NIN BAZI MADDELERİNİN DEĞİŞTİ-RİLMESİ HAKKINDA KANUN TEKLİFİ

MADDE 1. - 7.11.1982 tarihli ve 2709 sayılı   Türkiye    Cumhuriyeti   Anayasasının 10 uncu maddesinin birinci fıkrasından sonra gelmek  üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

" Kadın ve erkek eşit  haklara sahiptir. "

 

 

MADDE 2. - Türkiye Cumhuriyeti  Anayasasının 15 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan" ile, ölüm cezalarının infazı" ibaresi madde  metninden çıkartılmıştır.

MADDE 3. - Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 17 nci maddesinin dördüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"Meşru müdafaa hali, yakalama ve tutuklama  kararlarının yerine  getirilmesi, bir  tutuklu veya  hükümlünün kaçmasının önlenmesi, bir ayaklanma veya isyanın bastırılması sırasında  silah  kullanılmasına kanunun cevaz verdiği  zorunlu durumlarda meydana gelen öldürme  fiilleri, birinci fıkra hükmü dışındadır."

MADDE 4. - Türkiye Cumhuriyeti  Anayasasının 30 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"Madde 30. - Kanuna uygun  şekilde basın  işletmesi olarak kurulan  basımevi ve eklentileri  ile basın araçları, suç aleti olduğu gerekçesiyle zapt ve müsadere edilemez veya işletilmekten alıkonulamaz."

MADDE 5. - Türkiye Cumhuriyeti   Anayasasının 38 inci maddesinin dokuzuncu   fıkrası madde metninden çıkartılmış, onuncu  fıkrası ile son fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"Ölüm cezası ve genel müsadere cezası  verilemez. "

"Uluslararası Ceza Divanına taraf olmanın gerektirdiği yükümlülükler hariç olmak üzere  vatandaş suç sebebiyle yabancı bir ülkeye geri verilemez "

MADDE 6. - Türkiye Cumhuriyeti        Anayasasının 87 nci maddesinde yer alan         ", mahkemelerce verilip kesinleşen ölüm cezalarının yerine getirilmesine" ibaresi  madde metninden çıkartılmıştır.

MADDE 7. - Türkiye Cumhuriyeti  Anayasasının 90 ıncı maddesinin son fıkrasına  aşağıdaki cümle eklenmiştir.

"Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel  hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası  andlaşmalar ile kanunların aynı konuda farklı  hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası  andlaşma hükümleri  esas alınır."

MADDE 8. - Türkiye Cumhuriyeti  Anayasasının 131 inci maddesinin ikinci fıkrası  aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"Yükseköğretim  Kurulu, Üniversiteler ve  Bakanlar Kurulunca seçilen ve sayıları, nitelikleri, seçilme usulleri kanunla belirlenen adaylar  arasından rektörlük ve öğretim üyeliğinde başarılı hizmet yapmış profesörlere öncelik  vermek sureti ile Cumhurbaşkanınca atanan  üyeler ve Cumhurbaşkanınca doğrudan doğruya  seçilen üyelerden kurulur. "

MADDE 9. - Türkiye Cumhuriyeti  Anayasasının 143 üncü maddesi yürürlükten  kaldırılmıştır.

MADDE 10. - Türkiye Cumhuriyeti  Anayasasının 160 ıncı maddesinin son fıkrası   yürürlükten kaldırılmıştır.

MADDE 11. - Bu Kanun  yayımı tarihinde yürürlüğe girer ve halkoylamasına sunulması  halinde tümüyle oylanır.
ANAYASA KOMİSYONUNUN

KABUL ETTİĞİ METİN

 

 

 

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI-NIN BAZI MADDELERİNİN DEĞİŞTİ-RİLMESİ HAKKINDA KANUN TEKLİFİ

MADDE 1.- 7.11.1982 tarihli ve 2709 sa-yılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 10 uncu maddesinin birinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

"Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu  eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür."

MADDE 2.- Teklifin 2 nci maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

 

 

MADDE 3.- Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 17 nci maddesinin dördüncü fıkrasının başında geçen "Mahkemelerce verilen ölüm cezalarının yerine getirilmesi hali ile" ibareleri metinden çıkarılmıştır.

 

 

 

 

 

MADDE 4.-  Teklifin 4 üncü maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

 

 

 

 

 

 

MADDE 5.-  Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 38 inci maddesinin dokuzuncu fıkrası madde metninden çıkartılmış, onuncu fıkrası ile son fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"Ölüm cezası ve genel müsadere cezası verilemez."

"Uluslararası  Ceza Divanına taraf olmanın gerektirdiği yükümlülükler hariç olmak üzere vatandaş, suç sebebiyle yabancı bir ülkeye verilemez."

MADDE 6.-  Teklifin 6 ncı maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

 

 

MADDE 7.-  Türkiye Cumhuriyeti  Anayasasının 90 ıncı maddesinin son fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiştir:

"Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır."

MADDE 8.-  Teklifin 8 inci maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

 

 

 

 

 

 

 

MADDE 9.-  Teklifin 9 uncu maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

 

MADDE 10.- Teklifin 10 uncu maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

 

MADDE 11.- Teklifin 11 inci  maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.