Dönem: 22                                     Yasama Yılı: 4

 

TBMM                       (S. Sayısı: 1004)

 

Adalet ve Kalkınma Partisi Grup Başkanvekilleri Ankara Milletvekili Salih Kapusuz, Bursa Milletvekili Faruk Çelik, Hatay Milletvekili Sadullah Ergin, İstanbul Milletvekili İrfan Gündüz, Ordu Milletvekili Eyüp Fatsa ile 219 Milletvekilinin; Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun Teklifi ve Anayasa Komisyonu Raporu (2/585)

 

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun Teklifimiz ekte sunulmuştur.

Gereğini arz ederiz.

 

 

Salih Kapusuz

İrfan Gündüz

Sadullah Ergin

 

Ankara

İstanbul

Hatay

 

Eyüp Fatsa

Faruk Çelik

Atilla Başoğlu

 

Ordu

Bursa

Adana

 

Abdullah Çalışkan

Recep Garip

Vahit Kirişci

 

Adana

Adana

Adana

 

Ali Küçükaydın

Abdullah Torun

Ziyaettin Yağcı

 

Adana

Adana

Adana

 

Mahmut Göksu

Fehmi Hüsrev Kutlu

Mehmet Özyol

 

Adıyaman

Adıyaman

Adıyaman

 

Ahmet Faruk Ünsal

İbrahim Hakkı Aşkar

Ahmet Koca

 

Adıyaman

Afyonkarahisar

Afyonkarahisar

 

Ramazan Toprak

Hamza Albayrak

Akif Gülle

 

Aksaray

Amasya

Amasya

 

Ali Babacan

Reha Denemeç

Telat Karapınar

 

Ankara

Ankara

Ankara

 

Faruk Koca

Mehmet Zekai Özcan

Remziye Öztoprak

 

Ankara

Ankara

Ankara

 

Nur Doğan Topaloğlu

Mustafa Tuna

Mustafa Said Yazıcıoğlu

 

Ankara

Ankara

Ankara

 

Osman Akman

Fikret Badazlı

Mevlüt Çavuşoğlu

 

Antalya

Antalya

Antalya

 

Mehmet Dülger

Burhan Kılıç

Orhan Yıldız

 

Antalya

Antalya

Artvin

 

Ahmet Ertürk

Ali Aydınlıoğlu

İsmail Özgün

 

Aydın

Balıkesir

Balıkesir

 

Ali Osman Sali

Mehmet Asım Kulak

Ahmet İnal

 

Balıkesir

Bartın

Batman

 

Memet Ali Suçin

Fetani Battal

Feyzi Berdibek

 

Batman

Bayburt

Bingöl

 

Abdurrahim Aksoy

Vahit Kiler

Yüksel Coşkunyürek

 

Bitlis

Bitlis

Bolu

 

Mehmet Güner

Mehmet Alp

Bayram Özçelik

 

Bolu

Burdur

Burdur

 

Faruk Anbarcıoğlu

Zafer Hıdıroğlu

Mehmet Altan Karapaşaoğlu

 

Bursa

Bursa

Bursa

 

Niyazi Pakyürek

Mehmet Daniş

İbrahim Köşdere

 

Bursa

Çanakkale

Çanakkale

 

Tevfik Akbak

İsmail Ericekli

Hikmet Özdemir

 

Çankırı

Çankırı

Çankırı

 

Agah Kafkas

Ali Yüksel Kavuştu

Muzaffer Külcü

 

Çorum

Çorum

Çorum

 

Murat Yıldırım

Mehmet Salih Erdoğan

Aziz Akgül

 

Çorum

Denizli

Diyarbakır

 

Osman Aslan

Mehmet Mehdi Eker

Ali İhsan Merdanoğlu

 

Diyarbakır

Diyarbakır

Diyarbakır

 

Cavit Torun

Mehmet Fehmi Uyanık

İrfan Riza Yazıcıoğlu

 

Diyarbakır

Diyarbakır

Diyarbakır

 

Fahri Çakır

Ali Ayağ

Mehmet Necati Çetinkaya

 

Düzce

Edirne

Elazığ

 

Zülfü Demirbağ

Şemsettin Murat

Tevhit Karakaya

 

Elazığ

Elazığ

Erzincan

 

Mustafa Nuri Akbulut

Mücahit Daloğlu

Mustafa Ilıcalı

 

Erzurum

Erzurum

Erzurum

 

Ömer Özyılmaz

Nurettin Aktaş

Mahmut Durdu

 

Erzurum

Gaziantep

Gaziantep

 

Mehmet Sarı

Ahmet Uzer

Hasan Aydın

 

Gaziantep

Gaziantep

Giresun

 

Adem Tatlı

Sabri Varan

Mustafa Zeydan

 

Giresun

Gümüşhane

Hakkâri

 

Fuat Geçen

Mehmet Soydan

İsmail Soylu

 

Hatay

Hatay

Hatay

 

Mehmet Emin Murat Bilgiç

Recep Özel

Mehmet Mustafa Açıkalın

 

Isparta

Isparta

İstanbul

 

İlhan Albayrak

Tayyar Altıkulaç

Mustafa Ataş

 

İstanbul

İstanbul

İstanbul

 

Azmi Ateş

Lokman Ayva

Egemen Bağış

 

İstanbul

İstanbul

İstanbul

 

Mustafa Baş

Yahya Baş

Nusret Bayraktar

 

İstanbul

İstanbul

İstanbul

 

Hüseyin Besli

Alaattin Büyükkaya

Nimet Çubukçu

 

İstanbul

İstanbul

İstanbul

 

Mehmet Beyazıt Denizolgun

Ekrem Erdem

Ali İbiş

 

İstanbul

İstanbul

İstanbul

 

Halide İncekara

Ünal Kacır

Hüseyin Kansu

 

İstanbul

İstanbul

İstanbul

 

Cengiz Kaptanoğlu

Muharrem Karslı

Burhan Kuzu

 

İstanbul

İstanbul

İstanbul

 

İnci Özdemir

Mehmet Sekmen

İdris Naim Şahin

 

İstanbul

İstanbul

İstanbul

 

Gülseren Topuz

Binali Yıldırım

Tevfik Ensari

 

İstanbul

İstanbul

İzmir

 

Nükhet Hotar Göksel

İsmail Katmerci

Fatih Arıkan

 

İzmir

İzmir

Kahramanmaraş

 

Mehmet Ali Bulut

Avni Doğan

Nevzat Pakdil

 

Kahramanmaraş

Kahramanmaraş

Kahramanmaraş

 

Ali Sezal

Mehmet Yılmazcan

Hasan Bilir

 

Kahramanmaraş

Kahramanmaraş

Karabük

 

Ali Öğüten

Sinan Özkan

Musa Sıvacıoğlu

 

Karabük

Kastamonu

Kastamonu

 

Adem Baştürk

Mustafa Duru

Niyazi Özcan

 

Kayseri

Kayseri

Kayseri

 

Veli Kaya

Vahit Erdem

Murat Yılmazer

 

Kayseri

Kırıkkale

Kırıkkale

 

Ahmet Gökhan Sarıçam

Mikail Arslan

Hacı Turan

 

Kırklareli

Kırşehir

Kırşehir

 

Eyüp Ayar

Muzaffer Baştopçu

Nihat Ergün

 

Kocaeli

Kocaeli

Kocaeli

 

Hasan Angı

Muharrem Candan

Remzi Çetin

 

Konya

Konya

Konya

 

Abdullah Çetinkaya

Orhan Erdem

Sami Güçlü

 

Konya

Konya

Konya

 

Mehmet Kılıç

Kerim Özkul

Harun Tüfekci

 

Konya

Konya

Konya

 

Mustafa Ünaldı

Abdullah Erdem Cantimur

Alaettin Güven

 

Konya

Kütahya

Kütahya

 

Hüsnü Ordu

İsmail Bilen

Mehmet Çerçi

 

Kütahya

Manisa

Manisa

 

Hakan Taşçı

Süleyman Turgut

Selahattin Dağ

 

Manisa

Mardin

Mardin

 

Nihat Eri

Mehmet Beşir Hamidi

Saffet Benli

 

Mardin

Mardin

Mersin

 

Orhan Seyfi Terzibaşıoğlu

Seracettin Karayağız

Mehmet Elkatmış

 

Muğla

Muş

Nevşehir

 

Rıtvan Köybaşı

Erdoğan Özegen

Cemal Uysal

 

Nevşehir

Niğde

Ordu

 

Durdu Mehmet Kastal

Mehmet Sarı

Şükrü Ünal

 

Osmaniye

Osmaniye

Osmaniye

 

Hasan Ali Çelik

Süleyman Gündüz

Ayhan Sefer Üstün

 

Sakarya

Sakarya

Sakarya

 

Recep Yıldırım

Mustafa Çakır

Suat Kılıç

 

Sakarya

Samsun

Samsun

 

Mehmet Kurt

Musa Uzunkaya

Ahmet Yeni

 

Samsun

Samsun

Samsun

 

Recep Tayyip Erdoğan

Öner Gülyeşil

Cahit Can

 

Siirt

Siirt

Sinop

 

Mustafa Öztürk

Osman Kılıç

Ömer Kulaksız

 

Sinop

Sivas

Sivas

 

Orhan Taş

Selami Uzun

Zülfikar İzol

 

Sivas

Sivas

Şanlıurfa

 

Mehmet Atilla Maraş

Mehmet Özlek

Abdurrahman Müfit Yetkin

 

Şanlıurfa

Şanlıurfa

Şanlıurfa

 

İbrahim Hakkı Birlik

Abdullah Veli Seyda

Tevfik Ziyaeddin Akbulut

 

Şırnak

Şırnak

Tekirdağ

 

Zeyid Aslan

Mehmet Ergün Dağcıoğlu

Resul Tosun

 

Tokat

Tokat

Tokat

 

Asım Aykan

Cevdet Erdöl

Kemalettin Göktaş

 

Trabzon

Trabzon

Trabzon

 

Faruk Özak

Ahmet Çağlayan

Alim Tunç

 

Trabzon

Uşak

Uşak

 

Maliki Ejder Arvas

Hacı Biner

Yekta Haydaroğlu

 

Van

Van

Van

 

Cüneyt Karabıyık

Halil Kaya

İlyas Arslan

 

Van

Van

Yozgat

 

Bekir Bozdağ

Mehmet Çiçek

Mehmet Yaşar Öztürk

 

Yozgat

Yozgat

Yozgat

 

Fazlı Erdoğan

Köksal Toptan

Polat Türkmen

 

Zonguldak

Zonguldak

Zonguldak

 

Mevlüt Akgün

Mehmet Ceylan

 

 

Karaman

Karabük

 

 

GENEL GEREKÇE

Türk kamu mali yönetim ve kontrol sisteminin uluslararası standartlar ve Avrupa Birliği müktesebatına uyumunu sağlamak üzere mevzuat değişikliği çalışmaları devam etmektedir. Bu çerçevede mali yönetim ve kontrol sistemimizi yeniden düzenleyen 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çıkarılmıştır. Bu kanun ile uluslararası standartlar ve Avrupa Birliği müktesebatı ile uyumlu yeni bir bütçe kapsamı benimsenmek suretiyle Parlamentonun bütçe hakkının güçlendirilmesi amaçlanmıştır. Parlamentoya sunulacak bütçenin kapsamına genel bütçenin yanı sıra özel bütçeli idareler ve düzenleyici ve denetleyici kurumların bütçelerinin tamamı dahil edilmiştir. Bu kapsamda katma bütçeler, idarelerin gelir ve yönetim yapıları dikkate alınmak suretiyle genel bütçeli idareler ve özel bütçeli idarelere dahil edilmiştir. Buna göre genel bütçeli idareler, özel bütçeli idareler ile düzenleyici ve denetleyici kurumların toplamından oluşan Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu tasarısı hazırlanarak Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulacaktır.

Bu yaklaşım çerçevesinde Anayasamızın konu ile ilgili hükümlerinde gerekli uyumun sağlanması amacıyla değişiklik yapılması öngörülmektedir.

 

MADDE GEREKÇELERİ

Madde 1.- Anayasamızın 130 uncu maddesinde yer alan “genel ve katma bütçelerin” ibaresi yeni bütçe kapsamı çerçevesinde “merkezi yönetim bütçesinin” şeklinde değiştirilmektedir.

Madde 2.- Anayasamızın 160 ıncı maddesinde “genel ve katma bütçeli dairelerin” ibaresi “kanunla belirlenen genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin” şeklinde değiştirilmektedir. Bu suretle hem yeni bütçe kapsamına uyum sağlanmakta hem de Sayıştayın denetim kapsamı genişletilmektedir.

Madde 3.- Anayasamızın 161 inci maddesinin ikinci fıkrası yeniden düzenlenmek suretiyle, bütçenin hazırlanması, uygulanması ve kontrolüne ilişkin süreç güçlendirilmektedir.

Madde 4.- Anayasamızın 162 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “genel ve katma bütçe tasarıları” ibaresi “merkezi yönetim bütçe tasarısı” şeklinde değiştirilerek uluslararası standartlar ve Avrupa Birliği müktesebatına uygun olarak tanımlanan yeni bütçe kapsamına uyum sağlanmaktadır.

Ayrıca maddenin dördüncü fıkrası yeniden düzenlenerek bu fıkrada yer alan “katma bütçeler” ibaresi çıkarılmakta ve kamu idarelerinin bütçelerinin gelir ve gider toplamları üzerinden oylanması yönünde düzenleme yapılmaktadır.

Madde 5.- Anayasamızın 163 üncü maddesinde yer alan “genel ve katma bütçelerle” ibaresi “merkezi yönetim büçesiyle” şeklinde değiştirilerek uluslararası standartlar ve Avrupa Birliği müktesebatına uygun olarak tanımlanan yeni bütçe kapsamına uyum sağlanmaktadır.

Madde 6.- Yürürlük maddesidir.


 

 

Anayasa Komisyonu Raporu

            Türkiye BüyükMillet Meclisi

           Anayasa Komisyonu

Esas No.: 2/585     21.10.2005

   Karar No.: 1

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

Başkanlıkça, 19.10.2005 tarihinde esas komisyon olarak Anayasa Komisyonuna havale edilen "Adalet ve Kalkınma Partisi Grup Başkanvekilleri Ankara Milletvekili Salih Kapusuz, İstanbul Milletvekili İrfan Gündüz, Bursa Milletvekili Faruk Çelik, Hatay Milletvekili Sadullah Ergin, Ordu Milletvekili Eyüp Fatsa ile 219 Milletvekilinin; Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun Teklifi (2/585) ", Komisyonumuzun 21.10.2005 tarihli toplantısında görüşülmüştür.

Toplantımıza Maliye Bakanlığı Müsteşarı ve diğer yetkililer katılmışlardır.

Teklif ile; Türk kamu mali yönetim ve kontrol sisteminin Avrupa Birliği müktesebatına uyumunu sağlamak amacıyla yapılan mevzuat değişiklikleri çerçevesinde, genel bütçeli idareler, özel bütçeli idareler ile düzenleyici ve denetleyici kurumların toplamından oluşan "Merkezi Yönetim Bütçesinin" hazırlanabilmesi için, Anayasamızın konu ile ilgili hükümlerinde değişiklik yapılması öngörülmektedir. 5018 sayılı "Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu" ile uluslararası standartlar ve Avrupa Birliği müktesebatına uyumlu yeni bir bütçe kapsamı benimsenmek suretiyle parlamentonun bütçe hakkının güçlendirilmesinin amaçlandığı, Teklifin gerekçesinde ifade edilmektedir. Bu bağlamda bütçenin kapsamına özel bütçeli idarelerle, düzenleyici ve denetleyici kurumların bütçelerinin tamamı dahil edilmektedir.

Anayasanın Sayıştayı düzenleyen 160 ıncı Maddesinde öngörülen değişiklikle, Sayıştayın denetim kapsamı, kanunla belirlenen genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütün gelir-gider ve malları şeklinde yeniden çizilmekte ve bu suretle genişletilmektedir.

Komisyon Başkanı toplantıyı açış konuşmasında Teklif ile Anayasamızda yapılması öngörülen değişikliklerin Avrupa Birliği Müktesebatına uyum sağlamak amacıyla öngörülen, merkezi yönetim bütçesinin Anayasal çerçevesini çizen, tamamen teknik nitelikte değişiklikler olduğunu belirtmiştir. Yıllık bütçenin dünyada giderek azaldığını, öngörülen düzenlemenin uluslararası standartlara uygun hatta zorunlu bir değişiklik olduğunu ifade etmiştir.

Maliye Bakanlığı Müsteşarı Teklifi sunuş konuşmasında, son yıllarda mali alanı düzenleyen mevzuatta değişiklikler olduğunu, mali disiplin ihtiyacı ve parlamentonun denetim yetkisinin güçlendirilmesi bağlamında uluslararası gelişmeler ile Avrupa Birliği müktesebatı doğrultusunda Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çıkarıldığını belirtmiştir. Bu Kanun kapsamında, hesap verebilir, şeffaf, iç ve dış denetim mekanizmalarının etkili olduğu, performansa dayalı bütçe anlayışının hâkim kılındığı kapsamlı değişiklikler yapıldığına dikkat çekmiştir. Merkezi Yönetim Bütçesinin genel idarelerin, özel bütçeli idarelerin, düzenleyici ve denetleyici kurumların bütçelerini kapsadığını, 2006 yılı Bütçesinin bu anlayışla hazırlandığını ifade etmiştir. Yeni kamu mali yönetimi yapısı, Anayasada da değişiklik yapılması zorunluluğunu doğurmuştur. Teklif bu amaca yönelik olarak hazırlanmıştır.

Teklifin tümü üzerindeki görüşmelerde;

- Getirilen değişikliğin teknik nitelikte olduğu, kullanılan kavramlarda birlik sağlanmasının amaçlandığı, malî alanda çıkarılan yasalarla Anayasa arasında uyumun gerçekleştirilmesinin hedeflendiği, kontrol mekanizmasının güçlendirilmesinin öngörüldüğü, kayıt dışı ekonominin denetim ve kontrolünde önemli olacağı üyelerimizce ifade edilmiştir.Yasaların çıkarılması kadar bütçe verimliliği ve denkliği açısından uygulamanın önemine dikkat çekilmiştir.

- Anayasa değişiklik teklifinin havale tarihinden itibaren çok kısa bir süre içinde gündeme getirilmesi bazı üyelerimizce eleştirilmiş, malî alanda çıkarılan kanunlara Anayasanın uydurulmasının yanlış olduğu, öncelikle Anayasa değişikliği yapılarak kanunlarda buna uygun düzenlemeler yapılmasının doğru olacağı belirtilmiştir.

Teklifin tümü üzerindeki görüşmelerden sonra maddelerine geçilmesi Komisyonumuzca kabul edilmiştir.

Teklifin; Merkezi Yönetim Bütçesine geçiş nedeniyle zorunlu olarak yapılması gereken ibare değişikliklerini içeren;

- Anayasanın "Yükseköğretim kurumları" kenar başlıklı 130 uncu Maddesinin sekizinci fıkrasında değişiklik öngören çerçeve 1,

- Anayasanın "Sayıştay"ı düzenleyen 160 ıncı Maddesinin birinci fıkrasında değişiklik öngören çerçeve 2 nci Maddesi Komisyonumuzca kabul edilmiştir.

Teklifin Anayasanın "Bütçenin hazırlanması ve uygulanması"nı düzenleyen 161 inci Maddesinde değişiklik öngören çerçeve 3 üncü Maddesi ile "genel ve katma bütçeler" ibaresi "merkezi yönetim bütçesi" olarak değiştirilmekte; bütçenin hazırlanması, uygulanması yanısıra kontrolü de kanunla düzenlenecek konular kapsamına alınmaktadır. Kontrol kavramının denetimi de içeren bir kavram olduğu, bu konudaki ayrıntılı düzenlemelerin ancak yönetmeliklerle yapılabileceği sadece kanunla düzenlemenin yeterli olmayacağı 3 üncü Madde üzerindeki görüşmelerde üyelerimizce ifade edilmiştir. Bu durum teftiş yetkisinin daraltılması sonucunu doğuracaktır. Söz konusu eleştiriye cevaben Kanunla kontrolün düzenlenmesinin bu yetkiyi güçlendireceği, yönetmeliklerin bir kanuna dayanılarak çıkarıldığı belirtilmiştir. Ayrıca Anayasamızın 161 inci Maddesinin birinci fıkrasında bütçelerin yıllık olarak yapılacağı, bu ibare durduğu sürece üç yıllık bütçe hazırlanamayacağı söylenmiştir. Ancak perspektif ve hedefler üç yıllık bir süre için öngörülse dahi bütçenin yıllık olarak kabul edilip uygulanacağı belirtilmiştir. Bu Madde Komisyonumuzca kabul edilmiştir.

Teklifin; Anayasanın "Bütçenin görüşülmesi" kenar başlıklı 162 nci Maddesinde değişiklik öngören çerçeve 4 üncü Maddesi ile yine "genel ve katma bütçe tasarıları" ibaresi "Merkezi yönetim bütçe tasarısı" olarak değiştirilmekte; kamu idarelerinin bütçelerinin gelir ve gider toplamları üzerinden oylanması öngörülmektedir. Teklifin dördüncü maddesi ile kamu idarelerinin bütçelerinin toptan oylama esası ile kabul edileceği, bölümler üzerinde oylamanın kaldırıldığı kesin hesaplar ve genel uygunluk bildirimlerinin de toplam üzerinden hesaplanacağı dolayısıyla parlamentonun denetim yetkisinin daralacağı ve etkisizleşeceği üyelerimizce ifade edilmiştir. Bütçe 5018 sayılı Yasaya dayanılarak hazırlanmaktadır. Bütçenin görüşülme süreci hiçbir şekilde daraltılmamaktadır. Sadece Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda oylama sadeleştirilmektedir, belirsizlik ortadan kaldırılmaktadır. Bu görüşmelerden sonra Teklifin 4 üncü maddesiyle, Anayasanın 162 nci maddesinin dördüncü fıkrasında yapılması öngörülen düzenlemenin metinden çıkarılması önerilmiş, Komisyonumuzca kabul edilmemiştir. Madde Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

Teklifin; Anayasanın "Bütçelerde değişiklik yapılabilme esasları" kenar başlığını taşıyan 163 üncü maddesinde değişiklik öngören çerçeve 5 inci Maddesi Komisyonumuzca kabul edilmiştir. Bu madde ile "genel ve katma bütçelerle" ibaresi "merkezi yönetim bütçesiyle" şeklinde değiştirilmektedir.

Teklifin yürürlük ve halk oylamasına sunulmayı düzenleyen 6 ncı Maddesi Komisyonumuzca kabul edilmiştir.

Teklifin tümü oya sunulmuş ve Komisyonumuzca kabul edilmiştir.

Raporumuz, Genel Kurulun onayına arz edilmek üzere Yüksek Başkanlığa saygı ile sunulur.

 

 

Başkan

Başkanvekili

Sözcü

 

Burhan Kuzu

Semiha Öyüş

Mehmet Ali Bulut

 

İstanbul

Aydın

Kahramanmaraş

 

Kâtip

Üye

Üye

 

Ayhan Sefer Üstün

Uğur Aksöz

İbrahim Hakkı Aşkar

 

Sakarya

Adana

Afyonkarahisar

 

 

(Muhalefet şerhi ekli)

 

 

Üye

Üye

Üye

 

Ersönmez Yarbay

Atila Emek

Tuncay Ercenk

 

Ankara

Antalya

Antalya

 

(Muhalifim)

(Muhalefet şerhi ektedir)

(Karşı oy)

 

Üye

Üye

Üye

 

Mehmet Salih Erdoğan

Metin Kaşıkoğlu

Güldal Akşit

 

Denizli

Düzce

İstanbul

 

Üye

Üye

Üye

 

Yılmaz Kaya

Mevlüt Akgün

Atilla Kart

 

İzmir

Karaman

Konya

 

(Muhalefet şerhi ektedir)

 

(Muhalefet şerhi ektedir)

 

Üye

Üye

Üye

 

Suat Kılıç

Mehmet Kurt

İlyas Sezai Önder

 

Samsun

Samsun

Samsun

 

 

 

(Muhalefet şerhi eklidir)

 


 

MUHALEFET ŞERHİ

Adalet ve Kalkınma Partisi Grup Başkanvekilleri, Ankara Milletvekili Salih Kapusuz, İstanbul Milletvekili İrfan Gündüz, Bursa Milletvekili Faruk Çelik, Hatay Milletvekili Sadullah Ergin ve Ordu Milletvekili Eyüp Fatsa ile 219 Milletvekilinin 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi Hakkındaki Kanun Teklifine muhalifim.

Anayasa değişiklikleri, üzerinde uzun müddet çalışılması, tartışılması ve kamuoyunda farklı görüşlerin dillendirilmesi gereken bir süreci içermelidir.

17.10.2005 tarihinde söz konusu Kanun Teklifi TBMM'ne verilmiş, 4 gün sonra 21.10.2005 tarihinde Anayasa Komisyonu Teklifi görüşmek üzere toplantıya çağrılmıştır. Bu kadar kısa bir süre, Anayasa değişikliği gibi ciddi bir konunun görüşülmesi ve tartışılması için yeterli değildir.

Diğer taraftan Anayasamıza göre zorunlu olarak 2006 Bütçe Tasarısı TBMM'ne 17.10.2005 tarihinde sunulmuştur. Bütçe Tasarısı sanki Anayasa değiştirilmiş gibi TBMM' ne arz edilmiştir. Anayasa değişikliğinin yapılıp yapılmayacağı belli değildir. 2006 Bütçe Tasarısı TBMM'nin iradesine ipotek koymaktadır. Bu durum kabul edilemez. Anayasa değişikliği henüz TBMM’de görüşülmeden 17 Ekimde görüşme süreci başlayan Bütçe Yasa Tasarısına uydurulamaz. 2006 Bütçe Yasa Tasarısı mevcut Anayasaya göre revize edilmeli, Anayasa değişikliği yapıldıktan sonra değişikliğe uygun Bütçe Tasarısı TBMM'ne sunulmalıdır.

Anayasa bu değişiklikle 10.12.2003 tarih ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa uygun hale getirilmek istenmektedir. Söz konusu Kanun 22 ay önce Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. 22 aydır yapılmayan Anayasa değişikliğinin 2006 Bütçe Tasarısının görüşülmeye başlaması ile birlikte gündeme getirilmesi ve Anayasa Komisyonunda görüşülmesi 2006 Bütçe Tasarısının Anayasaya uygunluğunu tartışmalı hale getirmektedir.

      21.10.2005

        Ersönmez Yarbay

             Ankara

 

MUHALEFET ŞERHİ

Anayasa Komisyonu'nda 21.10.2005 günü görüşmeleri yapılan 2/585 esas sayılı yasa teklifinin çerçeve 3 ve 4. maddelerine aşağıda belirttiğimiz gerekçelerle muhalefet ediyoruz;

1- Teklifin çerçeve 3 ve 4. maddesiyle getirilen düzenlemeler, doğrudan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile ilgilidir.

5018 sayılı Kanunun 75 ve 77. maddeleriyle, 10/6. maddesinde değişiklik yapmaya yönelik olan Kanun Tasarısı TBMM Genel Kurul gündeminde beklemektedir.

Genel Kurul gündeminde beklemekte olan tasarının 10. maddesinin 23 ve 24. bendIeri, Kanunun 75 ve 77. maddelerinin 2. fıkrasında yer alan "teftiş ettirir. Bu teftişler" ibaresini, "denetletir. Bu denetimler" şeklinde değiştirmektedir. 5018 sayılı Kanunun 75 ve 77. maddelerinde; mali yönetim ve kontrol sistemlerinin tümüyle zaafa uğradığı, belirgin yolsuzluk ve kamu zararına yönelik emarelerin ortaya çıktığı durumlarda; İçişleri Bakanına ve Maliye Bakanına, yetkili denetim elemanlarına, kamu idarelerinin tüm mali yönetim ve kontrol sistemlerini, mali karar ve işlemlerini mevzuata uygunluk yönünden teftiş ettirme yetkisi verilmişti.

Bilindiği gibi; teftiş kavramı; denetim, soruşturma, yönetim ve danışmanlık fonksiyonlarının tamamını kapsayan bütüncül bir kavramdır. Kurumsal ve teknik bir anlamı vardır.

Öte yandan; kamu idarelerinin bütçeleri arasındaki aktarmanın kanunla yapılmasına dair düzenlemenin ortadan kaldırılması, bu yetkinin Bütçe Kanunuyla yürütmeye verilmesi de Parlamentonun işlevini ortadan kaldıran, yetkisini daraltan ve sonuç olarak Parlamentonun bütçe yapma görevine müdahale niteliğinde olan bir tekliftir.

2- Getirilen Anayasa değişikliği teklifiyle, yukarıda sözü edilen tasarının adeta gerekçesi oluşturulmak istenilmektedir.

Teklifin 3. maddesiyle Anayasanın 161. maddesinin 2. fıkrası değiştirilmektedir. Yapılan değişiklik ile "kontrolü" ibaresi eklenmektedir. Bu kontrolün salt kanunlarla yapılmak istenilmesi, İdare'nin kendi bünyesinde ilgili teftiş kurulları aracılığıyla yapması gereken çalışmaları engelleyici bir sonuç yaratabilir. Teftiş kurullarının çalışmasını sınırlandırabilir. Bu kontrollerin sadece yasayla yapılması, birtakım kurumların devre dışı bırakılmak istenilmesi, bütçenin denetim ve kontrolünü sınırlayan bir unsurdur.

Keza, teklifin 4. maddesiyle de Anayasanın 162. maddesinin 4. fıkrasında yapılmak istenilen değişiklik de hukuka ve Anayasaya aykırı niteliktedir. Daha önceki Anayasa hükmüne göre, bütçeler "bölümler" halinde oylanır iken, yapılan değişiklik ile, bütçelerin "gelir ve gider toplamları" üzerinden oylanması hükme bağlanmaktadır.

Değişiklik kabul edilirse, bütçeler, bölümler itibariyle (birinci düzey fonksiyonel sınıflandırmaya göre) değil, kamu idare bütçelerinin gelir ve gider toplamları üzerinden oylanacaktır.

Yapılmak istenilen bu değişiklik ile, kamu idarelerinin 10 adet birinci düzey fonksiyonunda oylanan bütçeleri, toptan oylama ile kabul edilmek istenilmektedir. Böylece mevcut uygulama, yasal ve anayasal düzeyde daha da geri götürülmektedir.

Öte yandan, genel uygunluk bildirimleri ve kesin hesap kanun tasarıları bugüne kadar bütçelerin tabi oldukları prosedüre paralel biçimde hazırlandığı için, bu Anayasa değişikliği kabul edilirse, genel uygunluk bildirimleri ve kesin hesaplarla kamu idarelerinin gelir ve gider toplamları üzerinden hazırlanacaktır. Genel uygunluk bildirimlerinin ve kesin hesapların bu şekilde hazırlanması, Parlamentonun bütçeyle ilgili yetkisini büyük ölçüde azaltacaktır. Bilindiği gibi, artık kesin hesaplar ve genel uygunluk bildirimleri en az bütçe kadar önemli hale gelmiştir. Çünkü, Parlamento, yürütme organına verdiği yetkinin nasıl kullanıldığı konusunda sadece kesin hesap kanun tasarıları ve genel uygunluk bildirimleri aracılığı ile güvence sağlayabilir.

Bu uygulamayla, Parlamento, yürütme organına yetkisini, kurumların sundukları hizmetler üzerinden değil, kurumun toplam gelir gider büyüklüğü üzerinden devretmiş olmaktadır.

Yetki devri, daha genel büyüklükler üzerinden olduğu için, bu uygulama, Parlamentonun bütçe hakkını etkin kullanmasını engelleyecektir. Parlamentonun bütçe yapma hakkını etkin kullanması açısından kuruluş bütçelerinde bakması gereken - oylaması gereken - asıl konu, kuruluşun sunmakla yükümlü olduğu kamu hizmetleri ve bu hizmete ilişkin amaç ve önceliklerini gösteren hizmet programlarıdır.

Açıkladığımız gerekçelerle teklifin 3 ve 4. maddelerine muhalefet ediyoruz. Bu gerekçelerimiz doğrultusunda düzenleme yapılması gerektiği düşüncesindeyiz. Keyfiyet saygıyla sunulur.    

 

 

 

 

21.10.2005

 

Uğur Aksöz

Atila Emek

Tuncay Ercenk

 

Adana

Antalya

Antalya

 

Atilla Kart

Yılmaz Kaya

İlyas Sezai Önder

 

Konya

İzmir

Samsun

 

 

ADALET VE KALKINMA PARTİSİ GRUP BAŞKANVEKİLLERİ ANKARA MİLLETVEKİLİ SALİH KAPUSUZ, BURSA MİLLETVEKİLİ FARUK ÇELİK, HATAY MİLLETVEKİLİ SADULLAH ERGİN, İSTANBUL MİLLETVEKİLİ İRFAN GÜNDÜZ, ORDU MİLLETVEKİLİ EYÜP FATSA İLE 219 MİLLETVEKİLİNİN TEKLİFİ

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASININ BAZI MADDELERİNİN

DEĞİŞTİRİLMESİ HAKKINDA KANUN TEKLİFİ

 

MADDE 1.- 7.11.1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 130 uncu maddesinin sekizinci fıkrasında yer alan "genel ve katma bütçelerin" ibaresi "merkezi yönetim bütçesinin" şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 2.- Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 160 ıncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan "genel ve katma bütçeli dairelerin" ibaresi "kanunla belirlenen genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin" şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 3.- Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 161 inci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"Mali yıl başlangıcı ile merkezi yönetim bütçesinin hazırlanması, uygulanması ve kontrolü kanunla düzenlenir."

MADDE 4.- Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 162 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "genel ve katma bütçe tasarıları" ibaresi "merkezi yönetim bütçe tasarısı" şeklinde, dördüncü fıkrası ise aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Genel Kurulda kamu idare bütçeleri hakkında düşüncelerini, her bütçenin tümü üzerindeki görüşmeler sırasında açıklarlar. Kamu idare bütçelerinin gelir ve gider toplamları ile bunlara ilişkin değişiklik önergeleri, üzerinde ayrıca görüşme yapılmaksızın okunur ve oylanır.

MADDE 5.- Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 163 üncü maddesinde yer alan "genel ve katma bütçelerle" ibaresi "merkezi yönetim bütçesiyle" şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 6.- Bu Kanun, yayımı tarihinde yürürlüğe girer ve halkoylamasına sunulması halinde tümüyle oylanır.


 

 

 

ANAYASA KOMİSYONUNUN

KABUL ETTİĞİ METİN

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASININ BAZI MADDELERİNİN

DEĞİŞTİRİLMESİ HAKKINDA KANUN TEKLİFİ

 

 

MADDE 1.- Teklifin 1 inci maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

 

MADDE 2.- Teklifin 2 nci maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

 

MADDE 3.- Teklifin 3 üncü maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

 

MADDE 4.- Teklifin 4 üncü maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

 

MADDE 5.- Teklifin 5 inci maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

 

MADDE 6.- Teklifin 6 ncı maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.