Komisyon Adı:İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu
Konu:Hükümlü Ve Tutuklu Hakları Alt Komisyonunun Hazırladığı Sincan Ceza İnfaz Kurumları İnceleme Raporu'na İlişkin Görüşmeler
Dönemi:27
Yasama Yılı:2
Tarih:03/07/2019


Hükümlü ve Tutuklu Hakları Alt Komisyonunun hazırladığı Sincan Ceza İnfaz Kurumları İnceleme Raporu'na ilişkin görüşmeler

     MAHMUT TANAL (İstanbul) - Değerli arkadaşlar, raporu aldım ancak dört dönemdir ben milletvekiliyim. Sayın Eronat'la birlikte de görev yaptık o dönemde. Elimde benim İnsan Hakları El Kitabı var. İnsan hakları açısından, mevzuat açısından gerçekten çok ilerideyiz ama uygulamayla bir check up yapma açısından zaten bu mevzuat bu kadar insan haklarıyla ilgili getirilmiş ki hem il insan hakları kurulu hem ilçe insan hakları kurulu var. Bir kurulun acaba atladığını diğer kurul göremez mi, görmez mi? Çapraz sorgu açısından bu kurullar var. Önceki tüm toplantılara ben gelirken il insan hakları kurulunu da arardım çünkü onlar iki ayda bir cezaevlerini ziyaret ediyorlar. Acaba biz İnsan Hakları İnceleme Komisyonunun göremediğini veyahut da onların göremediği, İnsan Hakları İnceleme Komisyonunun görebildiği neler var, hangi olgular tespit edilmiş diye ben dün Ankara Valiliğini aradım, dedim ki sizin bu konuyla ilgili il düzeyinde kurulu bulunan insan hakları inceleme komisyonu var ve bunun da cezaevi izleme kurulu var. Cezaevi İzleme Kurulunuzun hazırlamış olduğu bu raporları mümkünse ben istiyorum, 2018'den bugüne kadar. Maalesef üç yıldan beri Ankara Valiliği İnsan Hakları İnceleme Komisyonunun alt komisyonu olan Cezaevi İzleme Kurulu cezaevlerine gidip bir rapor tutmuyor, üç yıldan beri. Bu raporlar geçmişte... Sizde yasama uzmanı olan arkadaşlar vardır, herhâlde yanlarınızda oturuyorlar mı, göremedim ben? Yok.

     BAŞKAN - Buradalar.

     MAHMUT TANAL (İstanbul) - Ha arkada oturuyorlar, özür dilerim.

     Yani eski arkadaşlarımız da eğer bakarlarsa arşive önceki yıllarda Cezaevi İzleme Kurulunun o raporları bizim Komisyona da gelirdi, bizim Komisyonda da ben alıyor idim ama buraya da gelmiyor. Varsa bana birer tane suretini verin. 2018 ve 2019 dâhil.

     BAŞKAN - Mahmut Bey, geliyormuş, size iletelim.

     MAHMUT TANAL (İstanbul) - Valilik "Yok, üç yıldan beri biz gitmiyoruz." diyor. Şimdi sizde var mı gitmediği hâlde?

     YASAMA UZMANI AHMET YILDIZ - Cezaevi İzleme Kurulu raporları bize geliyor efendim.

     MAHMUT TANAL (İstanbul) - 2018'in var mı şu anda sizde?

     YASAMA UZMANI AHMET YILDIZ - Onu bilmiyorum ama gelmiyor.

     MAHMUT TANAL (İstanbul) - Geliyor da onu söylüyorum, üç yıldan beri gitmediklerini söylüyorlar. "Onun için size gönderemiyoruz" dediler ancak orada üç yıl öncesi kadın cezaevinde yaşayan HIV virüslü bir kadın var, onunla ilgili rapor var, o raporları istedim. O raporlarda dediler ki: "Biz Sağlık Bakanlığıyla, Adalet Bakanlığıyla görüşelim, ona göre veririz veya onun gereğini yaparız." Yani şimdi benim sizden istirhamım, artık Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde bulunan İnsan Hakları İnceleme Komisyonunun üzerinden daha üst bir kurulun olmadığına inanıyorum ben ama burada eğer gerçekten bu Ankara Valiliği bünyesinde İnsan Hakları İzleme Komisyonu asli görevi olan cezaevlerini denetleyip eğer rapor hazırlamıyorsa -bu diğer 81 ilde de muhtemelen böyle midir, değil midir bilmiyorum- bunları bir incelemek lazım. Eğer böyleyse o zaman şu aklımıza gelir; Bir, ya Türkiye'de insan hakları ihlali açısından cezaevlerimizde hiçbir sorun yoktur her şey ya güllük gülistanlıktır veyahut da bunun üstü kapatılmaya çalışılmaktadır. Şimdi, üstü kapatılmaya çalışıyor mu veya her şey güllük gülistanlık mı onun da cevabını vallahi bunlar bana gelen cezaevlerindeki mektuplar. Yani size de aynı şey geliyordur, farksızdır yani bence herkese aynı şeyler geliyor ve içeriğini okuduğumuz zaman insanı hakikaten insan hakları açısından insan onuruyla bağdaşmayan çok hadiselerin yaşandığını biz burada görebiliyoruz.

     Bu genel girişten sonra şimdi, evet, yani burada Sincan özelinden baktığımız zaman, arkadaşlarımız muhalefet şerhlerini yazmışlar. O muhalefet şerhleriyle raporu okuduğumuz zaman şimdi hangisi doğru, hangisi yanlış? O zaman biz Komisyon olarak oturup bir daha hep birlikte gidelim. Yani siyaset olsun diye herhâlde bu muhalefet şerhleri yazılmadı. Doğruya doğru diyeceğiz, yanlışa yanlış diyeceğiz. Bu anlamda insan haklarının partisi de olmaz. Bu, evrensel bir hak, hepimize lazım. Ekmek, su, hava gibi insan hakları lazım. Eğer insan haklarını biz ne kadar etkin ve verimli bir şekilde hâkim kılabilirsek o kadar toplum gelişir, ilerler. Mesela çocuk eğitimiyle ilgili değerli Başkanımız bahsettiler, ben yani doğrusu kütüphaneyle ilgili... Çocuk cezaevinde mesela hangi kitaplar var veya hangi dergiler geliyor? Yani hiç buna bakabilme fırsatınız oldu mu cezaevinde değerli Başkanım? Dergilerde mesela güncel anlamda veya çocuk kitaplarından... Yani raporda eğer ben kaçırdıysam özür dilerim, kitap listesi açısından, güncellik açısından mesela bunları yakalayamadım.

     HÜSEYİN YAYMAN (Hatay) - Siz tamamlayın, ben cevap vereyim.

     MAHMUT TANAL (İstanbul) - Ama bir de eğitimle ilgili rapora baktığımız zaman "Gerekli tedbirler alınmıştır." deniyor. Şimdi, "gerekli tedbirler" gibi yuvarlak kelimeden ziyade, "Çocukların hepsi eğitimlerini almaktadır." ibaresi farklı, "Tedbirler aldı." farklı. Yani gerçekten eğer tedbirler almak... Yani sanki bir ihlal var ama tedbirleri de aldılar, o cümle çıkar ama yok. "Efendim, burada cezaevinde bulunan çocukların hepsi gayet rahat, eğitimlerini alıyorlar, eğitimle ilgili sorunları yok, okullarına gidip geliyorlar, etütleri yapılabiliyor, kendilerine dersle ilgili öğretmenler yardımcı olabiliyor, kütüphaneleri, spor alanları buna uygun, çamaşırhaneleri buna uygun." Mesela bunların yemekhaneleri var mı? Kendileri bir arada mı yemek yiyorlar, yoksa büyüklerle bir arada mı yemek yiyorlar? Burada takdir edersiniz ki 11-18 yaş arası var. Bu cezaevinin çocuk bölümünde kalan çocukların hepsi gelişmişlik itibarıyla aynı düzeyde midir? Çünkü biz bunun vukuatını Ümraniye Çocuk Cezaevinde yaşadık. Hepsi yaş itibarıyla 11-18 yaş arası. Kanunen baktığınız zaman hakikaten o yaş dilimi arasına giriyor ama çocukların gelişimi farklı olduğu için orada biraz daha cılız olan bir çocuk diğer arkadaşları tarafından darp edildi ve rahmetli oldu, vefat etti. Şimdi, yasa, tabii, bu anlamda diyor yani dış görünüş itibarıyla, gelişmişlik oranına göre bunu sınıflandırmak lazım. Buradaki cezaevinin durumu nedir? Yani şimdi ben burada ne desem... Siz orada yaşadınız o çocukların gelişimini vesairesini, onlarla sizler bir araya geldiniz. Onlar gerçekten uyuyor mu, uymuyor mu? Kadın cezaevindeki, oradaki alışveriş konusu yani kantindeki alışveriş olayı. "Fiyatlar yüksek." vesaire denilmiş. Acaba oradaki çeşitlilik durumu ne? Yani kadınların ve çocukların ihtiyaçlarını karşılayabilecek şekildeki o çeşitlilik oranı vesairesi var mı, yok mu? O ürünlere bakmak lazım. Yani evet, genel ifadeler geçmiş durumda ama bu konuda sanki biraz soru işaretleri kafamda kaldı. Bu muhalefet şerhlerini de bir an önce bence cevap verebilecek şekilde izah etmekte yarar var.

     Şimdilik benim söyleyeceklerim bu kadar.

     Önemli bir husus, İnfaz Kanunu'nun 16'ncı maddesi yani tabii, Sincan'da bu var mı, yok mu, Sincan özelinde konuşuyoruz ama o genel konu geldiği zaman tekrar yine söz almak isterim.

     Teşekkür ederim, saygılarımı sunarım.