Konu:Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi münasebetiyle
Yasama Yılı:2
Birleşim:19
Tarih:20/11/2018


Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi münasebetiyle
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ

RECEP ÖZEL (Isparta) - Sayın Başkan, çok değerli milletvekilleri; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Görüşmekte olduğumuz kanun teklifi üzerine söz almış bulunmaktayım.

Teklif, Odalar ve Borsalar Kanunu ile Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu'na ek maddeler ilave edilerek milletvekili ve mahallî idareler genel ve ara seçimlerinde adaylık için görevinden ayrılan birlik başkanı ve birlik yönetim kurulu üyeleri ile oda ve borsa yönetim kurulu başkan ve üyeleri, meslek kuruluşları genel başkan ve başkan ile yönetim ve denetim kurulu üyelerinin aday olamadıkları veya seçilemedikleri takdirde en geç Yüksek Seçim Kurulunun seçim sonuçlarını ilanını takip eden bir ay içerisinde ayrıldıkları görevlerine geri dönme imkânı tanıyan bir düzenlemedir. Milletvekili ve mahallî idareler genel ve ara seçimlerinde aday olacak kamu görevlileri ile diğerlerinin istifasını 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu'nun 18'inci maddesi düzenlemektedir.

13/6/1983 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeyle hâkim ve savcılar, yüksek yargı organları, Yükseköğretim Kurulundaki öğretim elemanları, YÖK üyeleri, kamu kurum ve kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri ile yaptıkları hizmet bakımında işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri, subaylar ile astsubaylar sayılmış, istifa edecekler bunlarla sınırlandırılmıştır. 8/4/2010 tarihinde ise 2839 sayılı Yasa'nın 18'inci maddesi değiştirilerek istifa edecekler genişletilmiş; ilave olarak "Belediye başkanları, partilerin il ve ilçe yönetim kurulu başkan ve üyeleri, belediye ve il genel meclisi üyeleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile sendikalar, kamu bankaları ile üst birlikleri ve bunların katıldıkları üst kuruluşlarının ve katıldıkları teşebbüs veya ortaklıkların yönetim ve denetim kurullarında görev alanlar..." olarak düzenlenmiş; dolayısıyla kapsam genişletilmiştir. 1983 yılındaki ilk düzenlemeyle görevlerinden ayrılanların aday olamadıkları veya seçilemedikleri takdirde eski görevlerine dönmelerinin sağlanması noktasında problemler çıkmış, bunun üzerine 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun'a ek 7'nci maddesinde; "Yüksek mahkeme üyeleri, hâkimler ve savcılar ve bu meslekten sayılanlar ile subay ve astsubaylar hariç olmak üzere; milletvekilliği ve mahalli idareler genel ve ara seçimlerinde adaylığı veya seçimi kaybetmeleri hâlinde, Yüksek Seçim Kurulunca seçim sonuçlarının ilanını takip eden bir ay içinde müracaat etmeleri kaydıyla eski görevlerine veya kazanılmış hak ve aylık derecelerindeki başka bir göreve dönebilirler." düzenlemesi 1990 yılında 298 sayılı Yasa'ya konmuştur. Bu göreve dönme, 1983 yılında çıkan yasanın ilk hâliyle ortaya çıkan durumu düzenlemiş, 2010 yılında yapılan genişlemeyle ortaya çıkan yeni durum hâliyle düzenlenmemiştir. İşbu teklifle de genişleyen bu durumun bir kısmının görevlerine geri dönme imkânı tanınmış olmaktadır.

Esnaf ve Sanatkârlar Konfederasyonu, 2014 Mahalli Seçimleri öncesi istifa ve geri dönmeyle ilgili Yüksek Seçim Kuruluna görüş sormuş, Yüksek Seçim Kurulu da 9/10/2013 tarih ve 429 sayılı Karar'la yöneticilerin istifa etmesi gerektiğini... Göreve dönmeyle ilgili olarak da şu kararı vermiş bulunmaktadır: Seçimlerde adaylık için görevinden ayrılan ve sonrasında seçilemeyen kamu görevlilerinin tekrar göreve dönmelerine ilişkin hüküm, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun'un ek 7'nci maddesinde düzenlenmiş olup madde hükmünden de anlaşılacağı üzere, konunun kurumlarınca değerlendirilmesi gerektiği ve kurumumuzu ilgilendiren bir husus olmadığına görüş verilmesine yer olmadığına dair görüş serdetmiş, yani bu esnaf odalarının ve TOBB üye mensuplarının bir nevi görevlerine geri dönmelerinin önünü açmış bulunmaktaydı. Ek 7'nci maddeyi de böyle yorumlamış, ilgili kurumların bir uygulama yapabileceklerini vurgulamıştır. İşbu teklifle de bir ölçüde ek 7'nci maddenin uygulanmasına açıklık getirilmekte, bir ihtiyaç giderilmekte, siyaset zenginleştirilmektedir. 2010 yılından önce gerek TOBB yöneticileri gerekse esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşları yöneticileri görevlerinden ayrılmadan aday olabiliyorlar, seçildikten sonra mevcut görevlerinden ayrılmak durumunda kalıyorlardı. 5174 sayılı Odalar ve Borsalar Birliği Kanunu'nun 81'inci maddesinin son fıkrası hâlen yürürlüktedir. 81'inci maddenin son fıkrasında "Milletvekili veya belediye başkanı olarak seçilenlerin oda, borsa ve birlik organlarındaki görevleri kendiliğinden sona erer." hükmü bulunmaktadır ve hâlâ bu metin yürürlüktedir. Bu, "Ticaret odaları, borsalar yaptığımız bu düzenlemeyle siyasetin içine giriyor, arada bir çizgi olmalı." eleştirilerini boşta bırakmaktadır. Zira 2010 yılından önce istifa etmeden aday olunabiliyor, seçimi kazandıktan sonra mevcut görevleri sona eriyor idi. O zaman da istifa etmeden bu imkân varken, şimdi aday olabilmek için mevcut görevlerinden geçici bir süre de olsa ayrılmış olacaklar, odanın ve borsanın imkânlarını seçim için kullanamayacaklardır. Bu durumun 2010 yılı öncesine göre daha iyi bir düzenleme olduğu kuşku götürmez. Siyaset alanını genişletmemiz ancak bu tür uygulamalarla ve düzenlemelerle mümkün olabilecektir.

"Bu düzenleme özel birtakım kişiler için yapılıyor." eleştirilerini de kabul etmemiz mümkün değildir. Bakınız, göreceksiniz, bu düzenlemeyle aday olmak isteyen gerek oda ve borsa gerekse esnaf odaları başkan ve yöneticileri çok fazla miktarda bütün siyasi partilerden olacaktır. Aslında seçim kanunlarında, seçim dönemlerinde kimlerin istifa edip etmeyeceği yönünde daha açık, kapsamlı ve tadadi olarak, sayılan bir düzenlemeye ihtiyaç bulunmaktadır. Zira seçim dönemlerinde yoğun bir şekilde çok çeşitli çevre ve kuruluşlardan mensupların adaylık için istifa edip etmeyecekleri yönünde Yüksek Seçim Kurulundan görüş sorulmaktadır ve her birine de Yüksek Seçim Kurulu görüş vermek durumunda kalmaktadır. Bu alanı da bir an önce düzenlememiz gerekmektedir, ortadaki bazı çelişkili durumları da böylece ortadan kaldırmış oluruz diyoruz.

Sayın İbrahim Kaboğlu Hocamın, Anayasa'ya aykırı... "Siyasi partiler sadece esnaf odaları ve TOBB seçimlerine aday gösteremezler." hükmü var. Bunlar siyaset yapamazlar anlamına gelmiyor, odalar ve borsalar siyaset kurumuyla uğraşamaz anlamına da gelmez. Evet, doğrudur, hiçbir siyasi parti yasa gereği TOBB seçimlerinde aday gösterme... Bunun neresi Anayasa'ya aykırı, bilemiyorum.

Hepinizi saygıyla sevgiyle selamlıyorum.

Teklifin hayırlı olmasını, siyasetin genişlemesine de bir imkân tanıdığı düşüncesiyle bütün Meclisin desteğini, bütün grupların desteğini arz ediyor, hepinize saygılar sunuyorum. (AK PARTİ sıralarından alkışlar)