Konu:Bölge Adliye Ve Bölge İdare Mahkemelerinin İşleyişinde Ortaya Çıkan Sorunların Giderilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı Münasebetiyle
Yasama Yılı:2
Birleşim:113
Tarih:18/07/2017


Bölge Adliye ve Bölge İdare Mahkemelerinin İşleyişinde Ortaya Çıkan Sorunların Giderilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı münasebetiyle
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ MÜSLÜM DOĞAN (İzmir) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 490 sıra sayılı Kanun Tasarısı'nın 4'üncü maddesi hakkında Halkların Demokratik Partisi adına söz almış bulunmaktayım. Sizleri saygıyla selamlıyorum.

Değerli milletvekilleri, sizlerin de bildiği gibi, son dönemde en çok tartıştığımız konulardan biri hukukun askıya alınması durumudur. AK PARTİ iktidarı 15 Temmuz darbe girişimi sonrasında belki de tüm iktidarların yapacağı gibi olası yeni darbelere karşı önlemler alırken aynı zamanda da hukuk devletlerine yakışmayacak bir biçimde yargı bağımsızlığına, güçler ayrılığına son vermiştir. Bugün ülkemizde olan tam da işte budur. İktidar olağanüstü bir durum olduğuna karar vermiş ve mevcut hukuku askıya almıştır. Türkiye'de siyasal iktidara muhalif olan herkes düşman muamelesi görmektedir. Siyasal iktidarın çıkarları doğrultusunda davranmayan ülkesine karşı da ihanet içinde sayılmaktadır. Gazeteciler, aydınlar, akademisyenler, muhalefet partisi vekilleri iktidarın tek bir sözüyle cezaevlerine atılmakta ve kendilerine savunma hakkı bile verilmemektedir. Ülkemizi gerçekten yeni darbelerden, yeni tehditlerden korumak istiyorsak acilen yargının tarafsızlığı konusunda adımlar atmamız ve yargıyı siyasal iktidarların ve yürütme organlarının baskılarından korumamız gerekmektedir. Yargı bağımsızlığını ve tarafsızlığını sağlamak bizlerin öncelikli görevlerinden biri olmalıdır. Gerek yargı içerisinde gerekse de dışarıda gelebilecek olumsuz etkilere karşı durmakla yargı, bağımsızlığına kavuşacaktır. Her yurttaşa eşit davranarak, ön yargılarla ve ideolojik görüşlerle değil hukuk kurallarıyla ve vicdanla ancak yargı tarafsız hâle getirilebilir.

Değerli milletvekilleri, demokratik, sosyal ve hukuk devleti olmanın, tüm dünyada saygı duyulan bir millet olmanın şartı tarafsız ve bağımsız bir yargıya sahip olmaktan geçmekte iken hazırlanan her yasa hukuka vurulan yeni bir darbe olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu bağlamda, Bölge Adliye ve Bölge İdare Mahkemelerinin İşleyişinde Ortaya Çıkan Sorunların Giderilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı da yargının birtakım teknik sorunlarının çözümüne ilişkin hükümler içerse de genel olarak yargı bağımsızlığına, tarafsızlığına ve mahkemenin iç işleyişine müdahale imkânı tanıyan, yargı organları içinde tek adamlığı öngören düzenlemeler içermektedir.

"Hukuki veya fiili nedenlerle bir dairenin kendi üyeleri ile toplanamadığı hallerde, ilgisine göre diğer dairelerden üye görevlendirmek" şeklindeki değişiklik, daireyi bölge mahkemesi başkanının vesayeti altına, dolayısıyla HSK ve Adalet Bakanlığı üzerinden yürütmeye bağlı hâle getirmekte, doğal ve yetkili hâkimi kendi dosyaları üzerinde inisiyatifsiz bırakmaktadır. Bu hâliyle değişiklik, Anayasa ve evrensel hukuk kurallarına, yargı bağımsızlığına, kuvvetler ayrılığı ilkesine aykırıdır.

Değerli milletvekilleri, bölge idare mahkemesi bir istinaf yolu mahkemesidir. Bir üst mahkeme olan Yargıtayda daireler arası iş bölümü mahkemenin kendi kurulları tarafından yapıldığına göre, bölge idare mahkemelerinin daireler arası iş bölümünün de kendi kurulları tarafından yapılması, mahkemenin işleyişi ve sistem bütünlüğü açısından doğru olacak ve aynı zamanda mahkemeyi HSK'nın etkisi altında kalmaktan da alıkoyacaktır.

Yine, madde 3'te yapılacak değişiklik daha önce tartışıldı, arkadaşlarımız gerekli açıklamalarda bulundular ama yine ben de bir açıklamada bulunmak istiyorum. Bölge idare mahkemelerinin kendi çalışma usul ve esaslarının iş bölümü, işin niteliği dikkate alınarak kendi iç işleyişi içinde ve doğal faaliyetleri kapsamında yapacağı çalışma, iş bölümü ve faaliyetleri doğrudan doğruya HSK'nın talimat ve direktiflerine bağlı hâle getirilmekte, bölge idare mahkemelerini HSK'nın vesayeti altına almaktadır.

Değerli milletvekilleri, yine 8'inci maddede de görüleceği üzere, yürütmenin durdurulmasına ilişkin dava ve taleplerde hak arama yolu engellenmekte, birinci derece mahkemelerce verilen yürütmenin durdurulması taleplerinin reddine dair kararlarda bölge idare mahkemeleri istinaf yargı yoluyla son itiraz mercisi olarak kabul edilmekte, Danıştaya temyiz yolu bu şekilde kapatılmaktadır.

Bildiğiniz gibi, yürütmenin durdurulması kararları, telafisi olmayan zararların engellenmesi, hukuka aykırı eylemlerin önüne geçmek adına, bireyi korumak adına düzenlenmiştir. Bu tasarı en temel hak arama yolunu engellemekle kalmayıp aynı zamanda evrensel hukuk kurallarıyla da uyuşmamaktadır. Bu anlamda, tasarının geri çekilerek, çağdaş hukuk anlayışına ve kuvvetler ayrılığı ilkesine uygun hâle getirilerek yeniden görüşülmesi gerekmektedir.

Sizleri saygıyla selamlıyorum. (HDP sıralarından alkışlar)

BAŞKAN - Teşekkür ederim Sayın Doğan.