Konu:Cezaî Konularda Uluslararası Adlî İşbirliği Kanunu Tasarısı Münasebetiyle
Yasama Yılı:1
Birleşim:78
Tarih:22/04/2016


Cezaî Konularda Uluslararası Adlî İşbirliği Kanunu Tasarısı münasebetiyle
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ SABRİ ÖZTÜRK (Giresun) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 278 sıra sayılı Cezaî Konularda Uluslararası Adlî İşbirliği Kanunu Tasarısı'nın ikinci bölümü üzerine şahsım adına söz almış bulunuyorum. Yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum.

Avrupa Birliğine ülkemizin tam üyeliğinin kabulü sürecinde, özellikle son dönemlerde Avrupa Birliği ve ülkemiz arasında süregelen vize serbestisi diyaloğu çerçevesinde, Cezaî Konularda Uluslararası Adlî İşbirliği Kanunu Tasarısı'nın yasalaşmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Cezai konularda uluslararası adli iş birliği, temel olarak adli yardımlaşma, suçluların iadesi, soruşturma ve kovuşturmanın devri, infaz devri ve hükümlülerin nakli konularını kapsamaktadır. Hâlihazırda iç hukukumuzda adli iş birliğine ilişkin özel bir kanun bulunmaması nedeniyle, bu alandaki faaliyetler, Anayasa'mızın 90'ıncı maddesi uyarınca kanun hükmünde olan milletlerarası anlaşmalar, başta Türk Ceza Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu olmak üzere, ceza mevzuatımızda yer alan düzenlemeler Bakanlık genelgeleri uyarınca yürütülmektedir. Ayrıca, ülkemiz adli iş birliği alanında Avrupa Konseyi ve Birleşmiş Milletlerin temel sözleşmelerine taraf bulunmaktadır. Ancak söz konusu milletlerarası anlaşma hükümlerinin yeterince açık olmaması ve iç hukukumuzla farklılıklar arz etmesi, yine mevzuatımızda anlaşmalara göre boşluklar olması, bu boşlukların genelgelerle doldurulması, genelgelerin ise adli makamları bağlayıcı nitelikte olmaması farklı uygulamaların ortaya çıkmasına sebebiyet vermektedir. Bu tasarının kabulü bu ihtiyacı ortadan kaldıracaktır.

Cezaî Konularda Uluslararası Adlî İşbirliği Kanunu Tasarısı, Avrupa Birliği ile Avrupa Konseyinin ortak projesi olan Türk Ceza Adalet Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi'nin "Adli İşbirliği" başlıklı üçüncü alt bileşeni kapsamında hazırlanmıştır. Tasarı hazırlanırken öncelikle ülkemizin taraf olduğu Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi ve Ek 2 no.lu Protokol'ü, Ceza İşlerinde Karşılıklı Adli Yardım Avrupa Sözleşmesi ve Ek 1 no.lu Protokol'ü, Ceza Kovuşturmalarının Aktarılmasına Dair Avrupa Sözleşmesi, Hükümlülerin Nakline Dair Sözleşme ve Ceza Yargılarının Milletlerarası Değeri Konusunda Avrupa Sözleşmesi hükümleri kanun tasarı çalışmaları sırasında esas alınmıştır. Ayrıca, Avrupa Birliği vize serbestisi diyaloğu çerçevesinde ülkemizce taraf olunması taahhüt edilen Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi'ne Ek 1, 3 ve 4 no.lu Protokoller, Cezai Konularda Adli Yardım Avrupa Sözleşmesi'ne Ek 2 no.lu Protokol ile Hükümlülerin Nakline Dair Sözleşmeye Dair Ek Protokol hükümleri incelenmiş ve iç hukukun bir parçası olması amacıyla tasarı çalışmalarında göz ardı edilmemiştir. Bunun yanında, adli iş birliğine ilişkin mevzuatımızda yer alan sınırlı düzenlemeler esas alınmıştır. Ayrıca, Birleşmiş Milletler tarafından hazırlanan Adli İşbirliği Model Kanunu da incelenmiş ve kısmen yararlanılmıştır. Diğer taraftan, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin uluslararası adli iş birliği konusunda verdiği içtihatlar dikkate alınmıştır.

Başlangıçta 216 madde olan tasarı, Avrupa Birliği tarafından tasarıya büyük önem atfedilmesi, ülkemizin de en kısa sürede bu tasarının kanunlaşacağına ilişkin taahhütte bulunması nedeniyle çalışmalar hızlandırılmış ve metinde bazı kısaltmalara gidilmiştir. Ancak bu kısaltmalar yapılırken önceki tasarı taslağıyla düzenlenen esaslı hususlar muhafaza edilmiş, yalnızca madde sayısı ve kullanılan dilde sadeleştirmeye gidilmiştir.

Kanun tasarısı mevcut hâliyle iki bölüm ve 38 maddeden oluşmaktadır. Tasarı diğer yabancı devlet kanunlarında olduğu gibi genel hükümlerle başlamaktadır ve genel hükümlerde esas olarak tüm adli iş birliği türlerine ilişkin genel esaslar ve özellikle Bakanlığımızın merkezî makam yetkisi düzenlenmiştir. Tasarının ana bölümlerinde adli yardımlaşma, iade, soruşturma ve kovuşturma devri, infaz devri ve hükümlü nakli konularına yer verilmiştir. Kanunun uygulanması ve yürürlüğüne ilişkin diğer hususlar da "çeşitli ve son hükümler" başlıklı bölümlerde düzenlenmiştir. Bu kanun tasarısıyla uluslararası adli iş birliği alanında ülkemiz uygulamasına adli yardımlaşmada, suçluların iadesinde, soruşturma ve kovuşturmanın devrinde, infazın devrinde, hükümlerin naklinde yenilikler getirilmektedir. Cezaî Konularda Uluslararası Adlî İşbirliği Kanunu Tasarısı yıllardır ülkemizin ihtiyaç duyduğu bir düzenleme olup, yasalaşması hâlinde uygulama birliği sağlanacak ve bu alandaki hukuki boşluk doldurulmuş olacaktır.

Tasarının ülkemiz için hayırlı olmasını diliyor, Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum. (AK PARTİ sıralarından alkışlar)