Konu:338 Sıra Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanun Tasarısı’na İlişkin
Yasama Yılı:3
Birleşim:21
Tarih:11/11/2012


338 SIRA SAYILI BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KANUN TASARISI’NA İLİŞKİN
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ

MEHMET AKİF HAMZAÇEBİ (İstanbul) - Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Değerli milletvekilleri, ister üniter yapıya sahip olsun isterse federal yapıya sahip olsun, bütün ülkelerde, bütün devletlerde, kamu hizmetlerinin merkezî yönetimler ile yerel yönetimler arasındaki bölüşümü anayasalarda düzenlenir ve anayasaların kamu hizmetlerinin merkezî yönetimler ile yerel yönetimler arasındaki bölüşümüne ilişkin yaklaşımı o devletin yönetim sistemini belirler.

Bizim Anayasa'mızın 126'ncı maddesinde merkezî yönetim tanımlandıktan sonra, 127'nci maddede yerel yönetimler tanımlanmıştır ve 127'nci maddeye göre de yerel yönetimler il, belde veya köy halkının mahallî ve müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulurlar. Yani yerel yönetimler, mahallî ve müşterek ihtiyaçları karşılamakla görevli olan kurumlardır.

Tasarıyı bu açıdan incelediğimizde, Anayasa'nın bu yaklaşımı çerçevesinde, merkezî yönetime düşen herhangi bir görevin yerel yönetime aktarıldığını görmüyoruz. Tam tersine, yerel yönetimlerin bir kısım yetkilerinin il genel meclislerinin kaldırılması suretiyle merkezî yönetime aktarıldığını görüyoruz. Bu anlamda, yerel yönetimi güçlendiren bir yaklaşımın bu tasarıda olmadığını söylemek mümkündür.

Yine bu tasarıda, Anayasa'nın merkezî yönetim ile yerel yönetim arasındaki görev bölüşümüne ilişkin, biraz önce belirttiğim çerçevede, herhangi bir yaklaşım olmamakla birlikte, Türkiye'nin tarafı olduğu Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı'na aykırı birçok düzenlemenin olduğunu görüyoruz. Örneğin, belde belediyelerinin kaldırılması bir referandumla yapılması gerekirken, bu tasarı doğrudan  doğruya, koymuş olduğu, yer vermiş olduğu bir hükümle belde belediyelerinin ortadan kaldırılmasını yasayla gerçekleştirmektedir. Bu, Türkiye'nin taraf olduğu Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı'na aykırıdır.

Yine, 2005 yılında bu Parlamentonun kabul ettiği ve yürürlüğe koyduğu Belediye Kanunu'nun getirdiği yaklaşım, herhangi bir beldenin bir mahallesinin veya bir köyün bir başka belediyeye katılacak olması hâlinde referandum yapılmasıdır. 2005'teki yaklaşım Avrupa Konseyi Yerel Yönetimler Özerklik Şartı'na uygun olduğu hâlde, bu tasarı bu konuda bu uluslararası ilkeden ayrılmıştır, bu yönüyle yerelleşmenin tam aksine bir anlayışa sahiptir. Bu tasarının?

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

MEHMET AKİF HAMZAÇEBİ (İstanbul) - Toparlıyorum Sayın Başkan.

BAŞKAN - Buyurun.

MEHMET AKİF HAMZAÇEBİ (İstanbul) - Bu tasarının bizim Anayasamıza en aykırı düzenlemesi, bütünşehir düzenlemesi yapmak suretiyle, Anayasa'nın 127'inci maddesinin üçüncü fıkrasının son cümlesine aykırı olan düzenlemedir. Anayasa'mızın bu ilgili maddesine göre, sadece yerleşim merkezleri için özel yönetim modelleri kurulabilir, bu çerçevede bütünşehir uygulaması belki düşünülebilir ama köyleri mutlaka muhafaza etmek gerekirdi, beldeleri mutlaka muhafaza etmek gerekirdi; bu yapılar, bu yönetim modelleri muhafaza edilerek büyükşehir belediyeleri buralara altyapı ve diğer yatırım hizmetlerini götürebilirdi. Bu açıdan Anayasamıza çok açık bir aykırılık vardır.

BAŞKAN - Lütfen, toparlayın.

MEHMET DOMAÇ (İstanbul) - Yeter ama!

ALİ ŞAHİN (Gaziantep) - Kaç dakika konuşacak?

MEHMET AKİF HAMZAÇEBİ (İstanbul) - Yine bu tasarı, günlük siyasetin birtakım problemlerini, daha doğrusu problem değil iktidar açısından problem gözüken bazı konuları buraya taşımıştır.

BAŞKAN - Buyurun Sayın Milletvekilim, bir şey mi söylüyorsunuz?

ALİ ŞAHİN (Gaziantep) - Kaç dakika konuşacak?

BAŞKAN - Lütfen ama?

ALİ ŞAHİN (Gaziantep) - Süresini bilelim ona göre sabredelim.

ALİM IŞIK (Kütahya) - Uykun mu geldi?

MEHMET AKİF HAMZAÇEBİ (İstanbul) - Örneğin, Yenimahalle Belediyesine ilişkin düzenlemenin bu tasarıda ne işi vardır değerli arkadaşlar? İstanbul Sarıyer Belediyesinin, Şişli Belediyesinin mahallelerinin birinden alınıp öbürüne katılmasının bu tasarıda ne işi vardır? Yani AKP seçim alacağım düşüncesiyle Yenimahalle'ye göz dikmiş, Sarıyer'e göz dikmiş, diğer bazı beldelere göz dikmiş. Kahramanmaraş Pazarcık'ta, İskenderun'da Alevi vatandaşlarımızın olduğu mahalleleri bir yerden öbür yere taşımak suretiyle, Türkiye Cumhuriyeti tarihinde örneği görülmeyecek şekilde bir mezhep esaslı yaklaşım göstermiştir. Bunlar bu Parlamentoya yakışmamıştır.

BAŞKAN - Lütfen, sözlerinizi tamamlayınız. Beşinci dakika doldu.

MEHMET AKİF HAMZAÇEBİ (İstanbul) -Bu tasarıyı bu açılardan olumsuz buluyoruz. Ancak büyükşehir belediyesi sayısının 16'dan 29'a çıkarılması yönündeki Cumhuriyet Halk Partisi taahhüdünün bu tasarıda eksik bir şekilde yer aldığını ifade ediyorum.

Teşekkür ediyorum.

BAŞKAN - Teşekkür ediyorum.