Konu:KAMU İHALE KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN TEKLİFİ
Yasama Yılı:3
Birleşim:15
Tarih:01/11/2012


KAMU İHALE KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN TEKLİFİ
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ

CHP GRUBU ADINA AYKUT ERDOĞDU (İstanbul) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 336 sıra sayılı Kamu İhale Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi üzerinde Cumhuriyet Halk Partisi adına söz almış bulunuyorum. Bu vesileyle yüce heyetinizi saygıyla selamlarım.

Değerli milletvekilleri, kamu ihaleleri, ne yazık ki yolsuzluklara, suistimallere ve yetimin hakkının yenilmesine en açık alanlardır. Kamu ihalesi, özü itibarıyla, devletin alım ve satımlarının, ihtiyacın tespitinden başlamak ve paranın ödenmesi kısmına kadar giden bir süreci ifade etmektedir ve bu safhaların hemen hemen tamamında da çeşitli yolsuzluk biçimleri geliştirilmiştir. İhtiyacın tespitinde, örneğin, bir hastanenin hiç ihtiyacı yokken çok pahalı bir mikroskobu alması ve bu mikroskobu alırken de şartnamede sadece o firmada olan mikroskobun tanımlanmasıyla başlayan yolsuzluk sadece ihtiyacın tespitiyle başlar. Bu şartnamelerin hazırlanması, yarışma aşaması, firmaların elenmesi, ödenmesi aşamasına kadar giden çok çeşitli yolsuzluklar vardır. Yolsuzluk, özü itibarıyla, emanet edilmiş bir yetkinin -bu bir daire başkanı olabilir, genel müdür olabilir, belediye başkanı olabilir, bakan veya başbakan olabilir- özel bir çıkar için kötüye kullanılması demektir. Peki, neden bütün ülkeler ve bizler yolsuzlukla mücadele etmek zorundayız? Çünkü bu yolsuzluklar kamu varlıkları üzerinden yapılmaktadır değerli arkadaşlar. Kamu varlıkları bu halkın ortak değerleridir. Bu kamu varlıklarının önemli bir kısmı vergilerdir ve vergiler herkesten alınır. Bunu duygusal bir örnekle anlatmak istiyorum ki hepimiz konunun önemine varalım diye: İki buçuk aylıkken Samsun'un Tekkeköy'ü ilçesinde açlıktan ölen Kübra bebek bir süt alırken, bir bardak süt içmesi için vergi vermektedir değerli arkadaşlar ve annesi şunu söylemiş bebeğini kaybettikten sonra: "Sütüm yok. Çayla insanın sütü mü olur? İki günden beri tenceremde yemek yok. Komşularım bir tabak yemek getirecek de çocuklarım yiyecek." Bunu şunun için anlatıyorum, bunu dikkatleri çekmek için anlatıyorum. Yoksa Kübra bebeğin veya 2008 yılında TÜİK rakamlarına göre açlıktan ölen 59 insanımızın bu acılarını sömürmek için anlatmıyorum. Bunu, bu konuya dikkat çekmek için anlatıyorum değerli arkadaşlar.

Kamu ihaleleri bu ülkenin her zaman büyük problemiydi, sadece bu iktidar dönemindeki bir problem değildi, her iktidar döneminde devam eden bir problemdi. Bu yolsuzluk ve bu ayrımcılık düzeni de sürekli ekonomik ve sosyal krizler yaratıyordu. En son yaşanılan 2001 krizi sonrasında da bütün ülkelerin kabul ettiği, bütün ülkelerin üzerinde anlaşmaya vardığı, kamu ihalelerinde etkinlik, verimlilik, şeffaflık, rekabet gibi ilkeleri ortaya koyan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kabul edildi değerli arkadaşlar. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, rekabeti ve şeffaflığı özendiren, yolsuzlukları engelleyen; ekonomiklik, etkinlik, verimlilik gibi uluslararası ilkeleri maddelerine sindirmiş bir yasaydı ve ne yazık ki bu yasayla ilk problemi olan da partinizin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek oldu. Ve ne yaptı Sayın Melih Gökçek? Yasa 1/1/2003 tarihinde yürürlüğe girmeden önce önümüzdeki iki yıl boyunca yapacağı bütün ihaleleri 2003 yılından önce ilan etti. Çünkü bu yasa, herhangi bir şekilde kamu kaynaklarının zeval olmasına engel olan bir yasaydı arkadaşlar. Bundan sonra da sizin bu yasayla kan uyuşmazlığınız başladı.

Bu yasa, bizim saydığımız kadarıyla, 25 kere kendi metninde olmak üzere, 30 kere de kendi metni dışında yani toplam 55 defa değiştirilmiştir değerli arkadaşlar. Ve bu yasanın içerisinde bir madde der ki: "Bu yasayla ilgili yapılacak bütün değişiklikler -66'ncı maddesi böyle der- bu yasada yapılacak değişikliklerle yapılmak zorundadır." Siz bu yasaya uymayarak? Mesela, EXPO'yla alakalı bir yasa geliyor, Kamu İhale Kurumundan istisna; millî eğitim yasası geliyor, Kamu İhale Kurumundan istisna.

Şimdi, bu 55 değişikliğe biraz derinden bakarsak kamu ihaleleriyle iktidar arasındaki ilişkiyi daha netleştirmiş olacağız değerli arkadaşlar. Kamu İhale Yasası'nın en çok değiştirilen maddesi 3'üncü madde.  3'üncü madde kamu ihalelerinden istisnaları anlatıyor. Biraz önce anlattım ya, bu yasa ekonomiklik, etkinlik, verimliliği sağlayan, yolsuzluklara engel olan yasaydı. Bu yasadan kurtulmanın en kolay yolu 3'üncü maddeye bir tane fıkra eklemek ve belirli harcamaları bu Kamu İhale Kanunu'nun dışına çıkarmak. Orijinalinde 5 maddesi vardı, şu an itibarıyla 23 tane maddesi var bunun, (t) bendine kadar geldik bu istisnalarda. Hatta bu düzenlemelerde o kadar iktidarın da kafası karıştı ki 2 tane (k) maddesi koymuşlar, "İstisnalar" maddesine 2 tane (k) maddesi koyulmuş.

Sadece bir istisna örneği üzerinden anlatayım ki bu değişikliklerin ne anlama geldiğini hep beraber anlamış olalım değerli arkadaşlar.

Biliyorsunuz, Hükûmetiniz iktidara geldiğinde fakir ailelere kömür dağıtma kararı aldı. Biz fakire giden her kuruşun lehinde olan bir partiyiz, sadece daha etkin, daha verimli gitmesi üzerine tartışmalar açarız. Ancak bu fakir ailelere giden kömürlerin devletin elinden, ihaleye fesat karıştırmak veya hiç ihalesiz olarak teslim olunmuş madenler üzerinden yapıldığı, bu madenlerden ihalesiz, fahiş fiyatlarla kömürler alındığı ve birkaç firmaya milyarlarca dolar haksız para ödendiği, ihaleye fesat karıştırmak suçunun işlendiği benim de arasında olduğum kamu denetçileri -sadece benim değil, 7-8 farklı kamu denetçisi- tarafından tespit edildi. Bu durum suç duyurusu raporuyla Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına iletildi. Bu, Cumhuriyet Başsavcılığına iletilen Fakir Ailelere Kömür Dağıtımı Yolsuzluğu Dosyası üç yıldır burada bekliyor. Hâlâ iddianame hazırlanmış ve dava açılmış değil değerli arkadaşlar. Bu, Cumhuriyet Başsavcılığında. Bu, açık suç. Bu, Cumhuriyet Başsavcılığında beklerken Kamu İhale Kanunu'nun 3'üncü maddesine bir bent eklendi arkadaşlar, (r) bendi. Bu bent der ki: Fakir ailelere dağıtılan kömür Kamu İhale Kanunu'ndan istisnadır. Özetle budur. Siz diyeceksiniz ki: Bunda ne var? İşte, zaten niyet de burada ortaya çıkıyor. Bu maddeyi koyduğunuz zaman, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığında bekleyen ihaleye fesat karıştırma suçunu affetme sonucu ortaya çıkıyor, affetme çabası ortaya çıkıyor. Bugün, fakir ailelere dağıtılan kömürler ihalesiz olarak ve fahiş fiyatlarla bu şirketlerden alınmaya devam etmektedir. Bunun fahiş fiyatlarla alındığını ben söylemiyorum, bunun fahiş fiyatlarla alındığını Sayıştay söylüyor, Sayıştay raporlarında söylüyor. İşte, Sayıştay bunları söylediği için zaten Sayıştay Kanunu'nda değişiklik yaptınız ve Sayıştayın elini kolunu bağladınız değerli arkadaşlar.

Ve ne yazık ki istisnalar sadece bu 3'üncü madde üzerinden yapılmıyor, Toplu Konut İdaresi var. Sürekli konut sayılarını sayarak, sürekli siyasi olarak kullandığınız Toplu Konut İdaresi üzerine konuşalım, istisna üzerine.

Toplu Konut İdaresinin iki tane ihale biçimi var. Biri bu kanun kapsamında -az sonra anlatacağım bu kanun kapsamında olup da nasıl kanun içinde olmadığını- biri de bu kanunun içine hiç sokulmayan, yasaya aykırı bir şekilde kanunun dışına çıkarılan hasılat paylaşımı modeli var.

Hasılat paylaşımı modeli, özetle: Devlete ait bir arsa var, devlet bu arsasını müteahhide kat karşılığı, daire karşılığı veriyor, müteahhit de bunun üzerine binalar yapıyor, sonra arsanın değerine ve binaların maliyetine göre müteahhit ile devlet arasında belirli oranda bölüşülüyor, buna "hasılat paylaşımı modeli" deniliyor.

Peki, burada kanun olmadığı için nasıl bu projeler gerçekleştiriliyor? TOKİ Başkanının iki dudağı arasında düzenlenmiş bir yönetmelikle belirleniyor değerli arkadaşlar. TOKİ Başkanı hem ihaleyi yapıyor hem şikâyetleri inceliyor hem de mevzuatı yazıyor. Tek başına devlet.

Peki, bunu yaparken ne oluyor? Yine söylediklerim Sayıştay raporları üzerinden. 7 tane proje incelenmiş Sayıştay tarafından. Bu 7 projenin incelenmesi sonucunda, devlete ait arsanın bedeli düşük gösterilerek, müteahhide ait maliyetler de şişirilerek, 7 projede 770 trilyon devletin zarar ettirildiği Sayıştay tarafından, eski Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu tarafından tespit edilmiş.

Peki, bu tespit sonrasında ne yapılmış? Sayın Bakan biraz önce buradaydı, şimdi çıkmış. "Hıı, çok ayıp!" demişler bunu yapanlara, "Size uyarı cezası veriyoruz." demişler. 770 trilyon devleti zarara uğratmanın karşılığında "Çok ayıp!" demiş bu devlet. Ben bu cezayı çok takdir ediyorum.

Değerli kardeşlerim, değerli arkadaşlarım, değerli milletvekilleri; peki, TOKİ'nin Kamu İhale Kanunu kapsamı içerisindeki ihaleleri kanunun içinde mi? Hayır, değil, başka bir istisna getirilmiş. Bu istisna 68'inci maddenin (c) bendinde tanımlanmış. Burada diyor ki: TOKİ, uygulama projesi olmadan, ÇED raporu olmadan, kamulaştırma yapmadan, mülkiyet sorununu çözmeden, imar iznini almadan, hiçbir şey yapmadan kafadan ihale yapabilir. "Tabii, TOKİ hızlı konutlar yapacak, bunları yapmamız lazım." diyecek iktidar milletvekilleri. Madem bu iş bu kadar iyi niye sadece TOKİ yapıyor? Madem kötü, diğerleri niye bundan yapsın? Onun için bir tutarlılık olmak zorunda, çünkü bu doğru değil. Bu, bütün dünyanın uyguladığı mevzuatın içerisine bir istisna koymak. Bunu yaptığınızda ne oluyor? Samsun'un dere yatağına konut yapıyorsunuz. 11 tane can, en alt kattaki, toplumsal gelir olarak en altta bulunan kardeşlerimiz can veriyor. Eğer bu yasa değişikliği olmasa o dere kenarlarına o konutlar yapılmayacak değerli arkadaşlar. TOKİ konut yapıyor, ondan sonra birisi çıkıyor diyor ki: "Bu arsa benim." Niye? Çünkü mülkiyeti çözmeden konut yapmış. TOKİ konut yapıyor, ana su isale hattının üzerine çıkmış. TOKİ Sakarya'da konut yapıyor, ihalesini fore kazık üzerinden yapıyor, çok daha ucuz radye temeline bina yapılıyor değerli arkadaşlar. Bunların hiçbirini ben söylemiyorum, çünkü ben söylesem "taraflı" diyeceksiniz. Bunların hepsini Sayıştay raporları söylüyor, bunların özetlerini anlatıyorum değerli arkadaşlar.

Peki, istisnalar bununla kalıyor mu değerli arkadaşlar? Hayır. 6287 sayılı Yasa var, kanunlaştırma süreci Anayasa'ya aykırı, laiklik ilkesine aykırı 4+4+4 yasası. Bu yasanın 24'üncü maddesi var. Ama bu yasa topluma nasıl sunuluyor? Hazreti Peygamber'imizin hayatı olarak sunuluyor, Kur'an-ı Kerim dersleri olarak sunuluyor. Allah aşkına, Hazreti Peygamber'imizin hayatıyla, Kur'an-ı Kerim'in okunmasıyla tablet ihalelerinin İhale Kanunu'nun dışına çıkarılmasına nasıl vicdanınız el verdi? Bari ayrı kanunlarda getirseydiniz. Üç tane büyük şirket için bunun yapıldığını bilmiyor muyuz biz? (CHP sıralarından alkışlar)

İstisnalar bununla bitmiyor değerli arkadaşlar. "Türkiye'yi yıkıp yeniden yapacağız." diye ortaya çıktınız; afet alanlarındaki konutların yeniden dönüştürülmesi işi. Ta yasa çıkmadan önce bu kürsüden bunun bir rant yasası olduğunu söylemiştim, rant yasası olduğu da doğru çıktı, çünkü getirdiniz, oraya koydunuz, bütün ihaleler pazarlık usulü ihaleyle yapılacak.

Şimdi, ben size "pazarlık usulü ihale" ne demek ondan bir bahsedeyim. Arkadaşlar, ihale açık ihale usulüyle yapılır. Bütün yeterli firmaların haberdar olup ihaleye katılabildiği, devletin de bu sayede en kaliteli malı en ucuza alabildiği ihale yöntemine "açık ihale" denir. Zaten bu açık ihaleyi kapalı hâle getirmeye de "ihaleye fesat karıştırma suçu" denir. Ama devlet şunu demiş: "Deprem olur, yangın olur, sel olur, göremediğim bir şey olur, üç beş günde ihale yapmak zorundasındır. Gel kardeşim, o zaman 3 kişiye davetiye gönder, o 3 kişiden teklif al, sen bu şekilde ihale yap."

Kentsel Dönüşüm Yasası'nda, yüz milyarlarca doların konuştuğu yasada ihale usulünü pazarlık usulü olarak belirlediniz. Ben çıktım, Sayın Bakana dedim ki: "Pazarlık usulü ihale olmaz, açık ihale olmak zorunda." Sayın Bakan bana dedi ki: "Aykut Bey, merak etmeyin, zaten şirketler buna gelecekler, her gelen şirkete biz şartnameyi vereceğiz." "Sayın Bakan, bu dediğiniz beni tatmin etmiyor. Açık ihale olacak, kanunda yazılı olacak." dedim, Bakan bunu bana söyledi.

Bir gece burada torba kanun görüşülüyor. Gece yarısı bir madde geldi, Kamu İhale Kanunu'nda değişiklik? Ne diyor biliyor musunuz? "Davetiye almayan firmalara şartname verilmez." Hani, Bakan sen bunu demiştin bana? Bu ne demek biliyor musunuz değerli arkadaşlar? "Biz bu ihaleleri kime vereceğimizi belirledik. Biz sadece bunlara davetiye göndereceğiz. Ha, duyar da gelirse bir firma, kusura bakmayın, yasaya da metni koyduk, bu paralar bunlara gidecek." demek. Siz bununla mı Türkiye'yi yıkıp yapacaksınız? Türkiye'nin mali yönetimini yıktınız, bin yıllık kültürünü yıktınız. Kamunun malı, yetimin malı bu firmalara gidecek. Ondan sonra, at sırtına çıkıyor, İstanbul'un trafiğinin ırzına geçecek bir projeyle millete anlatıyor. Kimin bu arsa? Devletin bu arsa. Kimin bu ayıp? Sizin bu ayıp değerli arkadaşlar. (CHP sıralarından alkışlar)

Peki, sizin kamu ihaleleriyle ilgili problemleriniz bitiyor mu? Hayır. Bu süre yetmeyecek anlatmaya. Ama bir Kamu İhale Kurumu kurulmuş 2002 yılında. Diyor ki: "Ey Kamu İhale Kurumu, ben seni kurdum, bağımsız bir örgütsün, uzmanlarını al, çalıştır. Kamu ihalelerinde eğer bir sorun olursa, bir yolsuzluk olursa, haksızlık olursa sen buna bağımsız bir kurul olarak bak." İlk ne yaptınız? Kamu İhale Kurumunun resen inceleme yetkisini ortadan kaldırdınız. Mesela, Kamu İhale Kurumu Başkanı sabah kalktı, büyük bir gazetede, Zaman gazetesinde manşet: "Şu ihalede bu kadar rüşvet yendi." Kamu İhale Kurumunun Başkanının eli kolu kelepçeli. Niye? Çünkü resen incelemeye başlayamıyor.

Bununla kaldı mı? Hayır. Girdi bir adam ihaleye veya ihaleye, bir olaya tanık oldu. Kamu İhale Kurumuna şikayet edecek, diyor ki: "Belgelerim bunlar, bu kadar rüşvet yenmiştir, bu kadar haksızlık olmuştur, devlet bu kadar zarar etmiştir." "Senin 4 bin liran var mı?" diyor. "Benim 4 bin liram yok?" "Kusura bakma, 4 bin liran yoksa yolsuzluk da yok." diyor. Yani 4 bin lira parayı vermeden yolsuzluğu ihbar edemiyorsunuz değerli arkadaşlar.

Bir de "dokümanın kesinleşmesi" diye bir şey icat ettiniz, yasaya koydunuz. Bu ne demek? İhale tarihinden üç gün öncesine kadar şartnameye itiraz ettiniz ettiniz; etmediniz, Katolik nikâhı. Ya şimdiye kadar konuş, bildiğin bir şey varsa konuş ya da bundan sonra ebediyen sus. E, peki, ihaleden sonra ortaya çıktı?

Biz gördük ki yurt dışında bir firmanın malı tarif edilmiş ve başka firma giremiyor. "Hayır, kardeşim, gıkını çıkaramazsın." diyor. Ondan sonra o firmanın yetkilisi çıkıp diyor ki: "Biz Türkiye ve Suudi Arabistan'a 13 milyar avro satış karşılığında 57 milyon avro rüşvet verdik." Dönüp soruyoruz, "Kardeşim, bu adamlar bu yüzden hüküm giyiyorlar, bu yüzden ceza ödüyorlar. Bu 57 milyon avro rüşvet kime gitmiş?" diye. Kimseden gık yok, hiç kimse hiçbir şey bilmiyor. Sanki Patagonya cumhuriyetinde bu iş olmuş. Sonradan Sayıştay raporlarını okuyoruz ki of, of, of, bu firmanın ürünlerini almak için neler yapılmış. Yahu, bunu muhalefet partisi milletvekili, her şeyi okumak zorunda olan muhalefet milletvekili biliyor da bir tane iktidar milletvekili bilmiyor mu, "Sayın Başbakanım, böyle ciddi bir iddia var, bunun üzerine gidelim." desin? 13 milyar avro karşılığı satış yapılmış, 57 milyon avro rüşvet verilmiş değerli arkadaşlar. Bu, sadece bizim sorunumuz değil, bu milleti temsil ediyorsak hepimizin sorunu. Hepimiz bakanlara, başbakanlara bunu sormalıyız. Bu, sadece CHP'nin, MHP'nin veya BDP'nin görevi değil değerli arkadaşlar.

İhaledeki bu oyunlar o kadar rezil bir hâl aldı ki artık Avrupa Birliği ilerleme raporlarının ağırlıklı bir bölümü kamu ihale mevzuatı üzerine yazılıyor. Açın, Avrupa Birliği ilerleme raporunu okuyun. Dünyaya rezil olduk arkadaşlar, dünyaya rezil olduk ve ne yazık ki bu rezaletlerimiz, görüldüğü kadarıyla, devam edecek çünkü yeni gelen yasa başka bir rezaleti getiriyor.

Arkadaşlar, çok özür dilerim, yediğim gazdan dolayı, sıkılan sudan dolayı ciğerlerim gitti ve ne yazık ki şu an konuşurken çok zorlanıyorum.

Değerli arkadaşlar, normalde kamu ihalelerinde bir soruşturma başlarsa, bu soruşturmada savcı emareleri ciddi görür iddianame hazırlarsa -gene yetmiyor- iddianame mahkeme tarafından kabul edilirse ve dava açılırsa o firmaya yetimin hakkı emanet edilmez diye dünyanın her yerinde olduğu gibi Türkiye'deki kamu ihale mevzuatı diyor ki: "Bunları kamu ihalelerine sokmayın." Mevcut Kamu İhale Kanunu'nun mantığı bunun üzerine konuluyor ve bunun için hiçbir işlem yapmaya gerek yok değerli arkadaşlar, kanun otomatik olarak bunu yasaklıyor ve idareler de bu şirketleri kamu ihalelerine sokmuyorlar değerli arkadaşlarım.

Şimdi getirilen önergeyle, idare karar almadığı sürece, kamu ihalelerine girmesi yasaklı olan ve suç şüphesi altındaki bu şirketler kamu ihalelerine girecekler. "Eğer idare karar vermezse..." Şart koyuyorlar orada. Peki, bunun örneği? Tamam, şunu yapalım o zaman, ben fiilî bir örnek üzerinden anlatayım: Enerji Bakanlığında, şu görmüş olduğunuz iddianamede -fotoğraflanmış, resimlenmiş- aralarında anlaştıkları, fiyatı yükselttikleri, birbirlerine 1'er milyon dolar "ihale karşılığı çıkma bedeli" verdikleri, alınan ihalenin bürokratlar arasında bölüştürüldüğü, bürokratların payının ödendiği resim, fotoğraf, dinleme tutanağı? Öyle Balyoz şeyleri gibi sahte deliller değil, hepsi şurada var, hepsi burada var. Ve bu firmaya, bu işi yapan firmaya, bu işlerden tutukluyken sahibi, aynı Bakanlık iki farklı ihaleyle 300 milyonluk ihaleyi nasıl verir arkadaşlar ya? 300 milyonluk ihale bu firmaya nasıl verilir değerli arkadaşlar? İşte, bu iddianame ve hüküm giydi buradan. Bu firma buradan hüküm giydi ve verilen ihalenin biri neyle alakalı biliyor musunuz? Göz bebeğimiz, çocuklarımızın geleceği bor madenleriyle alakalı. Bor madenleri bu firmaya emanet edilmiş arkadaşlar. Bu, size emanet edilmiş bir yetkidir. Bu yasa, bize getirmiş olduğunuz bu yasa, işte bu tip olayları aklamaya çalışan yasa. Bunlar kim biliyor musunuz? Bunlar Ahmed Arif'in deyimiyle:

"Bunlar,

Engerekler ve çıyanlardır,

Bunlar,

Aşımıza, ekmeğimize

Göz koyanlardır."

Biz bunları tanıyoruz, biz bu yasaya sonuna kadar "Hayır." diyeceğiz.

Ben, yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum. (CHP sıralarından "Bravo" sesleri, alkışlar)

BAŞKAN - Teşekkürler Sayın Erdoğdu.