Konu:ÇEK KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TASARI VE TEKLİFİ
Yasama Yılı:2
Birleşim:57
Tarih:26/01/2012


ÇEK KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TASARI VE TEKLİFİ
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ

HARUN TÜFEKCİ (Konya) - Öncelikle Sayın Başkanıma teşekkür ediyorum bu nezaketinden dolayı.

Sayın Başkan, değerli milletvekili arkadaşlarım; Çek Kanunu'nda değişiklik yapılması hakkında Kanun Tasarı'sıyla ilgili, tümü üzerinde, şahsım adına söz almış bulunuyorum. Öncelikle hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Anayasa'nın 13'üncü maddesinde, temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasında ölçülülük ilkesine riayet edileceği düzenlenmiştir. Türk Ceza Kanunu'muzun 3'üncü maddesinde düzenlenen yaptırımların orantılı olması ve ceza hukukunun son çare olma özelliği bu anayasal ilkenin bir yansıması olarak görülmektedir. Yine aynı maddenin gerekçesinde ise suçun işlenmesiyle ilgili toplum düzeninde adaletin sağlanması için suç işleyen kimseye uygulanacak ceza hukuku yaptırımlarının haklı ve ölçülü olması gerekmektedir. "Çünkü ancak haklı ve suçun ağırlığıyla orantılı bir yaptırım ile suç işleyen kişinin bu fiilinden pişmanlık duyması ve yeniden topluma kazandırılması söz konusu olabilir." denmektedir. Buna göre, ceza hukuku işlemlerinde yarar ile zarar arasında bir oranın bulunması, aksi takdirde işlemden vazgeçilmesi gerekmektedir. Başka bir ifadeyle ceza hukuku toplumsal barışın devamı bakımından başvurulması kaçınılmaz olan son raddedir, son aşamadır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; ceza hukukunun en önemli ilkelerinden biri de "ekonomik suça ekonomik ceza verilmesi" ilkesidir. Ekonomik nitelikteki suçların yaptırımı hapis cezasından ziyade ekonomik yaptırımlar şeklinde olmalıdır. 5941 sayılı Çek Kanunu'nun 5'inci maddesinde karşılıksız çek keşide etme suçu için adli para cezası öngörülmüş olmasına karşılık, bu cezanın ödenmemesi durumunda infazı para cezasının hapis cezasına dönüştürülmesi suretiyle yerine getirmesi yönünde düzenleme yapılmış ama bu konu da tartışmaya çok açılmış ve bugüne kadar da hep tartışılagelmiş bir konudur. Bununla birlikte borcunu ödeyemeyen kişi hakkında infaz aşamasında hapis cezası uygulanması bu kişinin ticari hayatının ciddi şekilde sarsılmasına veya sona ermesine neden olmaktadır. Ayrıca, borçlarını ödeyebilme ihtimali de neredeyse tamamen ortadan kaldırılmaktadır. Hatta, bazen alacaklılar borçluların dışarıda olması ile alacaklarını daha iyi tahsil edeceği kanaatiyle bu hususu bize de sık sık ifade etmişlerdir. Diğer taraftan, Anayasa'nın 141'inci maddesinin son fıkrasında "Davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması, yargının görevidir." hükmüne yer verilmiştir. İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi'nin 6'ncı maddesi herkesin bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından davasının makul süre içinde görülmesini isteme hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.

Değerli arkadaşlarım, bilindiği üzere, karşılıksız çek keşide etmek suçundan kaynaklanan uyuşmazlıklar, ceza-adalet sistemindeki iş yükünün önemli bir bölümünü teşkil etmektedir. Bu kanun, karşılıksız çek keşide etmek eylemine adli nitelikle bir yaptırım uygulaması nedeniyle yaşanan sıkıntılara çözüm getirmek ve adaletin etkinleştirilmesini, süratli ve etkin çalışmasını sağlamak amacıyla hazırlanmıştır.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde "Hiç kimse yalnızca sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü yerine getirmemiş olmasından dolayı özgürlüğünden yoksun bırakılamaz." hükmüne yer verilmiştir. Anayasa'mızın 38'inci maddesi ve diğer uluslararası sözleşme hükümleri, doğrudan veya dolaylı olarak hürriyeti bağlayıcı ceza verilmemesi yükümlülüklerini bünyesinde barındırmaktadır. Dolayısıyla, anayasal norm ve diğer uluslararası sözleşme hükümleri karşısında bazı kanun hükümlerinin bu normla uyumlaştırılması amacıyla Çek Kanunu'nda değişiklik yapılması zorunluluk arz etmektedir. Özel borç ilişkilerindeki eylemlerin yerine getirilmemesine bağlanan yaptırım seçeneklerindeki uluslararası hukuk eğilimi, özgürlüklerden yoksun kılma kategorisinin terk edilmesi yönündedir. Bu kapsamda, gerek Anayasa'nın 90'ıncı maddesi gerekse uluslararası sözleşmeler bağlamında, karşılıksız çeklerle ilgili olarak hapis cezasını sürdürebilme imkânı kalmamıştır.

Ayrıca, yasama organının, bazı fiilleri suç olmaktan çıkarmak da, kimi başka olguları ve değişimleri göz önünde bulundurabileceği de unutulmamalıdır.

Değerli arkadaşlarım, üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde çekle ilgili olarak "karşılıksızdır" işlemi yapılması hâlinde hamilin talebi üzerine her bir çekle ilgili olarak çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı verilmesi dahi çek sahipleri açısından yeterli bir caydırıcılık arz etmektedir. Diğer taraftan, karşılıksız çeklerin tedavülde bulunan çek toplamına göre hayli düşük olması bir yana, karşılıksız çek keşide etmenin suç olmaktan çıkarılmasının sebebiyet verdiği boşluk da uzun sürmeyecek ve intikal süresinin dolmasıyla, yerini, ekonomik işleyişin sağlayacağı doğal düzene bırakacaktır.

Öte yandan, çek alacaklısı, ifa edilmeyen edime yönelik takip yetkileri ve diğer özel hukuk yaptırımlarıyla donatılmış olmasının dışında, çek ilişkisine gireceği kişilerin ekonomik kapasitesini ve onu takip etme imkânını da bu yasayla beraber sağlamış olacaktır. Çek sahiplerinin elinde bulunan çeklerle ilgili olarak bankaların yükümlülükleri konusunda bir süre sınırı öngörülmemiştir. Bu nedenle bankalar ile çek defteri sahipleri arasında gayrinakdi kredi ilişkilerinin devam etmesini engellemek amacıyla bankaların ödemekle yükümlü olduğu tutar açısından sorumluluğu çekin üzerindeki tarihten itibaren beş yıl süreyle sınırlandırılmıştır.

Değerli milletvekili arkadaşlarım, 5941 sayılı Çek Kanunu'nda yapılması düşünülen bu düzenlemeye şahsım adına destek verdiğimi ifade ediyor, olumlu oy kullanacağımı belirtiyor, siz değerli heyeti saygı ve hürmetle selamlıyor, hayırlı günler diliyorum. (AK PARTİ sıralarından alkışlar)

BAŞKAN - Teşekkür ederim Sayın Tüfekci.