Komisyon Adı: ANAYASA KOMİSYONU
Yasama Yılı:Rize Milletvekili Hayati Yazıcı, İstanbul Milletvekili Feti Yıldız ve Adalet ve Kalkınma Partisi Grup Başkanvekili Çanakkale Milletvekili Bülent Turan, Milliyetçi Hareket Partisi Grup Başkanvekili Sakarya Milletvekili Muhammed Levent Bülbül ile 91 Milletvekilinin; Milletvekili Seçimi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi (2/4284)
Birleşim:27
Tarih:5
Tarih:23 .03.2022

MEHMET RUŞTU TİRYAKİ (Batman) - Teşekkür ediyorum Başkan.

Kuşkusuz seçim yasalarında değişiklik yapılabilir; seçim yasaları değiştirilmeyecek, mutlak yasalar değil, elbette değiştirilebilir, buna bir itirazımız yok. Sorun şu: Şimdi, 2018'de seçim yasalarında yapılan en önemli değişiklik, ittifaklar hâlinde seçime girilmesine olanak tanınmasıydı yani siyasi partiler ittifak yaparak seçime girebileceklerdi ve bu ittifaklar tek bir parti gibi değerlendirilerek bu D'Hont sistemine göre çıkaracakları milletvekili hesaplanırken ittifakın tamamı üzerinden milletvekili dağılımı yapılacaktı. Aynı zamanda bu ittifak yine tek bir parti gibi değerlendirilerek eğer bu ittifaklardan herhangi biri veyahut toplamı barajı geçmişse ittifakı oluşturan siyasi partilerin tamamı barajı geçmiş sayılacaktı. En önemli değişiklik, Mart 2018'de seçim yasalarında yapılan en önemli değişiklik buydu ve bunu büyük bir iddiayla yaptı o zaman Adalet ve Kalkınma Partisi, "Artık siyasi partiler ittifak yapabilecek." demişti. Şimdi, bu getirdiğiniz teklifle aslında ittifak yapılmasını pratik olarak anlamsız hâle getirmek istiyorsunuz çünkü ittifakın şu anda siyasi partilere sağlayacağı tek bir olanak var: Yüzde 10, onu yüzde 7'ye indiriyorsunuz. Seçim barajını aşmak dışında, siyasi partilerin ittifak yapmasının siyasi partilere herhangi bir katkısı olmayacak; şu anda getirdiğiniz şey bu. Eğer bunun tek amacı, siyasi partilerin tek amacı, hâlâ ittifak için tek amacınız siyasi partilerin, barajı aşmasa bile bir siyasi partinin ittifak içerisinde barajı aşmasını sağlamaksa yani eğer tek amaç buysa... Çünkü bu değişikliği yaptıktan sonra tek bir faydası olacak siyasi partilere, barajı aşmayan siyasi partiler ittifak içerisindeyse barajı aşmış olacak. Eğer tek amacı -bir daha söylüyorum- siyasi partilerin bir araya gelerek barajı aşmasını sağlamaksa, tek amacı buysa bunu bu kadar karmaşık hâle getirmenize gerek yok; yasada bir düzenleme yaparsınız, seçim barajını -yüzde 7 değil de yüzde 0, yüzde 3, yüzde 1, her neyse- düşürürsünüz. Dolayısıyla, siyasi partilerin ittifak yapmasına artık gerek kalmayacaktır ama siz diyorsunuz ki: "Biz temsilde adaleti sağlamak için barajı yüzde 7'ye indiriyoruz. Eğer siyasi partiler yüzde 7 barajını aşamayacaklarını düşünüyorlarsa ittifak yaparak yüzde 7 barajını aşsınlar ama bu ittifakın milletvekili dağılımı sırasında hiçbir anlamı olmasın." Getirdiğiniz teklif tam olarak bu. Çünkü ittifakın içerisinde sadece geçersiz olması muhtemel oyları geçerli hâle getirmeye yarayacak... Aslında bir boşluk var diye tartışmıştık ya, muhtemelen teklif sahipleri 298 sayılı Kanun'un 108'nci maddesi uyarınca bir boşluk olmadığını düşünüyorlar çünkü kanunun o maddesinde iki şey düzenlenmiş, deniliyor ki: "İttifakın aldığı toplam oy hesaplanır." İttifakın içerisindeki her bir partinin aldığı oy diye bir hesaplama olmayacak, ittifakı oluşturan partilerin aldığı oylar şöyle hesaplanacak: Her bir siyasi partinin aldığı oya ortak oylar, aldıkları oy oranında bölüştürülerek dağıtılacağı için milletvekili dağılımına da hiçbir katkısı olmayacak. Dolayısıyla, bu getirdiğiniz teklifin aslında hiçbir anlamı yok yani bu teklifin, ittifak yasasının tek yararı siyasi partilerin bir araya gelerek barajı aşmasını sağlamaksa, bu ittifaka dair bütün maddeleri ortadan kaldırın, sadece seçim barajını düşürün, istediğiniz amaca ulaşmış olacaksınız ve "Seçim ittifakı hâlinde şöyle olur, ittifak hâlinde oyların dağılımı şöyle olur." diye. bunu karıştırmaya, insanların kafasını karıştırmaya gerek yok, seçmenin kafasını karıştırmaya gerek yok, siyasi partilerin hesap yapmalarına gerek yok. Barajı düşürün -ittifak anlamsız bir hâle geldi- tam olarak sorunu çözmüş olursunuz diyorum; ben işin öbür tarafına hiç girmiyorum. Yani asıl amacınız, geçmiş seçimlerde Millet İttifakı daha fazla milletvekili çıkarmıştı, şimdi onu engellemeye çalışıyorsunuz falan... Bunun hiçbir önemi yok; basit bir şey, düşürün bitsin.

Çok teşekkür ediyorum Başkanım.