ELİF ESEN (İstanbul) - Teşekkür ediyorum Başkanım.

Ben de hayırlı olmasını diliyorum Komisyonunuzun.

Çocuk benim zaten doğalında çalıştığım bir konu olduğu için hem Suça Sürüklenen Çocuklar Komisyonun üyesiydim hem de bu konuyla ilgili Mecliste "Çocuk Hareketi" adında bir sivil inisiyatifin de kurucu fikir annesiyim.

Şimdi, çok şey konuşuldu, çok hoca dinledik, çok bürokrat dinledik aslında bu konuyla ilgili ama bu canımızı yakan bir konu olması sebebiyle de Meclis yeniden bir Komisyon kurdu, bunu da olumlu buluyorum. Bu kök sebeplerin daha doğru tespit edilip belki komisyonların ortak kesişen çözüm önerileri, strateji ve politika önerilerini de barındırma potansiyeli bulundurduğu için bu Komisyonu da olumlu buluyorum. İnşallah, ümit ediyorum ki bu Komisyonun raporu rapor haricinde bazı teknik konulara da hem yasa anlamında hem bakanlıkların uygulamaları anlamında fayda sağlayabilsin.

Şimdi, sizin sunumumuzu dinleyemedim hocam ama çok merak ediyorum, ayrıca okuyacağım.

Değerli hocamın sunumunu dinledim, "erken uyarı işaretleri" diye ifade ettiniz ve işte "Ölüm, sosyal medya tehditleri, ani davranış değişikliği, yoğun izolasyon, takıntılı siyah ilgisi, kendine zarar verme, şiddeti yücelten içerik tüketimi, okuldan kopma." dediniz. Şimdi, nasıl ki bir ön sinyalizasyon sistemi vardır, alarm verir ya sesle ya ışıkla, aslında burada çocuk alarm veriyor ve bizim aslında bu alarm veren çocuğu o sistemlerde görebilmemiz lazım fakat anlaşılıyor ki bugün bunu görmekte Türkiye'deki sistem olarak bizler zorlanıyoruz. Ben hiç kimseyi suçlamıyorum çünkü kök sebeplere inildiğinde, evet, sistemsel eksiklikler, hatalar, yanlışlıklar var fakat teknoloji ve dijitalleşme de dev adımlarla hayatımızı değiştiriyor ve bizim buna yönelik yeni yasal çalışmalar yapmamız da gerekiyor, tam da bu sebeple buradayız. Şimdi, sizin de belirttiğiniz gibi, kök sebepler sadece çocuğa, sadece okula, sadece öğretmene ya da sadece aileye ve sosyal çevreye de bağlanamaz. Çok sistematik bir biçimde belki de hepsinin birleşiminden ortaya çıkan bir etki var ve fakat şu net, artık toplumda âdeta bir cerahat gibi şişti, şişti, şişti ve patlama noktasına geldi. Maraş ve Urfa'da yaşanan olaylar da bunun, artık bu iltihabın, bu çıbanın başının patladığını gösteriyor. Eğer bir çocuk çocuğu öldürüyorsa bu gerçekten bir alarm sinyalidir. Ben size şunu soracağım, bunlar farklı illerde de olabilirdi, o yüzden il telaffuz etmeden soruyorum: Bu vaka analizlerine baktığımızda, bu vakaların ardından da Millî Eğitim Bakanlığının ve İçişleri Bakanlığının ortak bir basın açıklaması oldu, bazı tedbir kararları açıklandı. Şimdi, bunları da göze alarak, biz bu vakaları neden yaşadık, bu uyarılar olmasına rağmen -bu çocuklarda bu uyarılar vardı- neden göremedik, kısmen görüldüyse neden önleyemedik, "Ne olması gerekiyor?"u sizden ben duymak istiyorum vaka analizi olarak. Maddelendirerek bunu nasıl açıklarsınız? "Şu tedbirler olsaydı bizim bunları yaşamama ihtimalimiz düşük olurdu." Her zaman yüzde 100 diye bir ihtimal yok, yüzde 10'luk bir yaşama potansiyelimizi olurdu. Aslında hani kısmen cevabını biliyorum ama sizinle örtüşecek mi diye merak ediyorum. Birincisi bu, vaka analiziyle.

İkincisi de burada yine sunumunuzda belirtmişsiniz, mesela "Şiddetin normalleşmesi." demişsiniz. Bu, biraz eksik kalmıyor mu sizce? Artık şiddet normalleşmenin ötesinde, çocuklar ve gençler arasında itibar kazanmak, "level"ına geçti diye düşünüyorum yani normal boyutu geçip itibar kazanma. Ve burada da "Aksiyon ve şiddet odaklı oyunlar, anti kahramanlar." demişsiniz fakat ilerleyen verilerde dizilerin bunda çok etkili olduğunu söylüyorsunuz. Burada aslında belki de hani bu zamana kadar göz ardı edilen ama şimdi artık çok konuştuğumuz RTÜK'ün dahi sorumluluğu var. Ben Sayın Vekile, Beritan Hanıma katılıyorum, okul sosyal hizmet modelinin yurt dışında çok iyi modelleri var, özellikle Sayın Başkanım, biz Suça Sürüklenen Çocuklar Komisyonunda İspanya ve Kanada örneğinin bu konuda çok önleyici ve iyi çalışmalar ürettiğini görüyoruz, politika ve uygulama çalışmaları ürettiğini fakat okul sosyal hizmet modeliyle birlikte entegre işleyen bir aileyi de işin içine katan sosyal hizmet modeline geçmenin gerekli olduğunu düşünüyor musunuz yine? Eğer o olsaydı biz bu çocuklarımızı daha çok koruyabilir miydik?

Çok fazla şey var ama ben artık hani bununla sınırlı kalayım, daha fazla bir şey sorup vakit almayın diyorum.

Son bir şey: Biz SSÇ'de MESEM'leri ziyaret ettik. MESEM'lerde sayıca çok çocuğun olduğu okullar var. Şimdi, ben MESEM'lerin kalması ancak bir reformla, bir seferberlik ve iyileştirme hâliyle gerçekten çocukları okuldan kopan çocukları kapsayacak ve iş hayatına dâhil edebilecek nitelikli bir sistem olarak devam etmesini öngören vekillerden biriyim. MESEM'lerde şunu çok net gördük yalnız: Evet, bu çocukları alıyorlar, okuldan kopma verileri noktasında çok vahim, çok dramatik veriler var bu anlamda, bu çocukları biz okul sisteminde tutabilirsek ve öğretmenle de o duygu bağı kurabilirsek belki -sizin de tabirinizle, ben de kullanırım bu tabiri- tutunacak bir dalı olabilir o çocuğun. Fakat, burada gördüğümüz en önemli eksikliklerden biri, yine okul sosyal hizmet sisteminin olmamasına bağlı PDR danışmanlarının sayıya göre çok az olması ve "Biz hangi çocukla ilgilenelim, nasıl risk tespiti yapalım." diye veryansın etmeleri. Yaklaşık bin kişilik okulda 2 PDR öğretmeni vardı. Kaç öğretmen olsa çocuklar doğru teşhis edilir ve etkin bir PDR sistemi işletilebilir diyerek bitirmiş olayım.

BAŞKAN YUSUF BEYAZIT - Elif Hanım, öncelikle teşekkür ediyorum.

ELİF ESEN (İstanbul) - Ben teşekkür ediyorum.