1.         Parlamentolararası Birlik (PAB) 112. Asamblesi, Yönetim Konseyi, Komiteler ve bunlara bağlı diğer toplantılar 2-8 Nisan 2005 tarihleri arasında yaklaşık 140 ülkeden gelen parlamenterlerin katılımıyla Filipinler’in başkenti Manila’da yapılmıştır.

 

2.         Toplantılara TBMM’nin aşağıdaki PAB Türk Grubu Üyeleri katılmışlardır:

            Prof. Dr. Remzi ÇETİN                     PAB Türk Grubu Başkanı
                                                                      Konya Milletvekili

            Prof. Dr. N.Gaye ERBATUR   PAB Türk Grubu Başkan Yardımcısı
                                                                       Adana Milletvekili

            Prof. Dr. Mustafa ÜNALDI                PAB Türk Grubu Üyesi
                                                                       Konya Milletvekili

 

            Ayrıca KEİPA Başkan Yardımcısı sıfatıyla İstanbul Milletvekili, KEİPA Türk Grubu Başkanı Mustafa BAŞ  gözlemci olarak, TBMM Genel Sekreteri Rauf BOZKURT ise PAB Genel Sekreterler Toplantısı’na katılmak üzere 112. PAB Asamblesi’ne iştirak etmişlerdir. 

 

3.         4 ve 8 Nisan 2005 tarihlerinde yapılan icra niteliğindeki Yönetim Konseyi toplantılarında organizasyonun idari ve mali işleri, üyelik talepleri, bir sonraki toplantının gündemi, Ekim 2004’te Cenevre’de yapılan 111. PAB Asamblesi’nden bu yana gerçekleştirilen ihtisas konferansları ve toplantılarının raporları ile PAB Komitelerinin faaliyetleri incelenmiştir. Yönetim Konseyi toplantılarına PAB Türk Grubu’nu temsilen Konya Milletvekili Prof. Dr. Remzi ÇETİN ve Adana Milletvekili Prof. Dr. N. Gaye ERBATUR katılmışlardır.

            Bu toplantılarda, Gürcistan yeniden PAB üyeliğine kabul edilmiştir. Genel Sekreter Anders Johnsson tarafından bir yıllık PAB faaliyetleri ve 2004 yılının mali raporları izah edildikten sonra ilki New York’ta 2000 yılında yapılan Parlamento Başkanları Konferansı’nın 7-9 Eylül 2005 tarihleri arasında yapılacak olan ikinci toplantısı ile ilgili hazırlıkların raporu sunulmuştur. Daha önceki PAB Asamblelerinde, BM ile bağlantılı olarak PAB’ın rolünü netleştirmeye ve özellikle barış, güvenlik, demokrasi ve insan hakları ile ilgili konularda PAB’a siyasi ve işlevsel sorumluluklar vermek için hem parlamentolarda hem de hükümetlerde bu konuda gerekli isteği  oluşturmaya hizmet etmesi gerektiği kabul edilen ikinci konferansın hazırlıkları için Parlamentolardan talep edilen bilgilerle ilgili formlar ulusal delegasyonlara iletilmiştir.

            Toplantıda ayrıca Parlamenterlerin İnsan Hakları ve Ortadoğu Meseleleri Komitelerinin raporları sunularak, komite üyelikleri için seçimler yapılmıştır.

 

4.         Türk Delegasyonu olarak Asamble gündeminin 2. maddesini oluşturacak acil madde önerisinde bulunulmuş ve ülkemiz tarafından önerilen “Doğal felaketlerin idaresi için önleyici önlemler alınması ve uluslararası teknik ve ekonomik işbirliği sağlanması hususlarında parlamentoların rolü” başlıklı madde; Sri Lanka, Cezayir, Japonya, Şili, Macaristan, Endonezya ve İran tarafından teklif edilen doğal felaketlerle ilgili benzer maddelerle beraber incelenmiştir. Konuların benzer içerikli olması nedeniyle, diğer gruplarla olduğu gibi grubumuzla da temas kurulmuş ve önerilerin tek madde altında toplanması hususundaki görüşümüz sorulmuştur. Grubumuz doğal felaketlerin önlenmesi (prevention)  ibaresinin da eklenmesi şartıyla bu öneriye sıcak baktığını ifade etmiş ve sonuç olarak konu, “Doğal felaketler: Önleme, rehabilitasyon ve yeniden inşa etmede ve zarar görmüş grupların korunmasında Parlamentoların rolü” başlığı altında ve doğrudan coğrafi grup temsilcilerinden oluşan bir Yazım Komitesi ve PAB İdari Komitesi’nde görüşüldükten sonra, Asemble’nin son gününde Genel Kurul’a Sri Lanka’lı raportör tarafından sunulmuş ve kabul edilmiştir.

 

5.         Asamble gündeminin 3. maddesi altında "Yerel ve uluslararası politikaların kadının durumu üzerindeki etkisi konusundan hareketle dünyadaki siyasi, ekonomik ve sosyal durum üzerine genel müzakere" yapılmıştır.

            PAB Türk Grubu Başkanı, Konya Milletvekili Prof. Dr. Remzi ÇETİN konu hakkında yaptığı konuşmasında; TBMM’nin son dönemde kadın haklarıyla ilgili yapmış olduğu kanun değişikliklerini ve bu konuda çıkarılan yeni yasaları açıklamış, ancak yalnız yasa çıkarma ile bu sorunun çözülemeyeceğini, uygulama konusuna da önem verdiklerini ve hükümetimizin uygulamaya yönelik eylemlerini açıklamıştır. Bunun yanısıra, Türkiye’nin 1985’den bu yana BM Kadına Karşı Ayrımcılığın Tüm Biçimlerinin Yok Edilmesi Konvansiyonu’na (CEDAW) üye olduğunu ve bununla ilgili Anayasal değişiklikleri yapmış olduğunu vurgulamıştır.

            PAB Türk Grubu Başkan Yardımcısı, Adana Milletvekili Prof. Dr. Nevin Gaye ERBATUR ise yaptığı konuşmada; Türkiye’de kadın haklarının iyileştirilmesi konusunda daha neler yapılması gerektiğini vurgulamış ve Türkiye’nin Beijing Deklarasyonu, Beijing +5 ve Beijing +10 ve Uluslararası Nüfus ve Kalkınma Konferansı’nı (ICPD) de kabul ederek kadın haklarının düzeltilmesi ve kadına karşı şiddetin önlenmesi konusunda önemli adımlar attığını belirtmiştir. 

 

6.         Barış ve Uluslararası Güvenlik Komitesi “Savaş suçları, insanlığa karşı suçlar, soykırım ve terörizmle ilgili suçların yargılanması ve mahkum edilmesi ve cezasız kalmaması için mekanizmaların kurulması ve çalıştırılmasında parlamentoların rolü” başlıklı gündem maddesini incelemiştir.

            Bu komitede konuşma yapan PAB Türk Grubu Başkanı, Konya Milletvekili Prof. Dr. Remzi ÇETİN;  Türkiye’nin dünya ölçeğinde hoşgörü kültürünün yayılmasına büyük önem verdiğini, milli eğitim sistemimizde ve tüm kültürel referanslarımızda “diğer” kavramının kaldırılması ve hoşgörünün tüm uluslararası platformlarda ana ilke haline gelmesi gerektiğini, uluslararası insani hukukun insanlığa karşı suçların önlenmesinde en etkin araç olacağını belirtmiş, 11 Eylül ve ardından meydana gelen gelişmelerin artık hiçbir ülkenin terörizm gerçeğinden kendini soyutlayamayacağını, bu nedenle alınacak kararda mutlaka doğrudan ya da dolaylı terörizmi destekleyen ülkelerin sorumluluğunun yer alması gerektiğini vurgulamıştır. Kıbrıs Rum Kesimi temsilcisinin Kıbrıs sorununda Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarını uygulamadığı şeklinde beyanı üzerine  Sayın ÇETİN konuşmasına, Türkiye’nin Kıbrıs sorununda kalıcı bir çözüm için yapıcı bir rol oynadığını ve BM Genel Sekreteri’nin planını desteklediğini, adada her iki kesimde referandum yapıldığını, KKTC’de Annan Planı ezici çoğunlukla kabul edilirken, Kıbrıs Rum Kesimi’nin bu planı reddettiğini, Türkiye’nin garantör devlet olarak Kıbrıs Türklerinin haklarını korumak üzere adada bulunduğunu, Türkiye ve KKTC’nin bu sorunu çözmek isteyen taraf olduğunu ve kalıcı bir çözümün her iki tarafın karşılıklı çaba ve iyi niyetleri ile sağlanabileceğini söylemiştir.

 

7.         Sürdürülebilir Kalkınma, Finans ve Ticaret Komitesi: “Milenyum Kalkınma Amaçlarını başarmak ve borç sorunlarına çözüm bulabilmek için yeni uluslararası finans ve ticaret mekanizmaları kurulmasında parlamentoların rolü” başlıklı gündem maddesini incelemiştir. 

            Bu komitede konuşma yapan PAB Türk Grubu Başkan Yardımcısı Prof. Dr. N. Gaye ERBATUR;  dünya ekonomisi için en büyük tehlikenin ülkeler arasında eşit olmayan üretim seviyesi ve dengesiz gelir dağılımından kaynaklanan yoksulluk olduğunu, son 35 yılda gelişmekte olan ülkelerin dış borçlarının elli kat artarak 2.6 trilyon dolara ulaştığını, bu süreçte toplumda özellikle kadın ve çocuklara özel bir önem verilmesi gerektiğini, daha iyi ve refah içerisinde bir dünya için uluslararası toplumun yoksulluğun yok edilmesi,  sürdürülebilir gelişmenin sağlanması için Milenyum Kalkınma Hedefleri konusundaki taahhütlerini yerine getirmesi gerektiğini vurgulayarak Resmi Kalkınma Yardımı’nın artırılması gerektiğini, sürdürülebilir kalkınmanın ancak tüm ilgili tarafların aktif katılımı ile gerçekleşebileceğini, ticari engellerin korumacı politikalar ve diğer önlemlerin gelişmekte olan ülkelerin sanayileşmiş pazarlara girmesini önlediğini, uluslararası ticari müzakerelerin amacının ekonomideki büyüme seviyelerini hızlandırmaksa eğer bunun meyvelerinin kalkınmakta olan ülkeler arasında eşit olarak paylaşılması gerektiğini ve bununla ilgili gerekli düzenleyici önlemlerin alınmasındaki sorumluluğun parlamentolara ait olduğunu belirtmiştir.

 

8.         Demokrasi ve İnsan Hakları Komitesi: “HIV/AIDS’in önlenmesi, idaresi ve tedavisi hususundaki stratejilerde insan haklarının geliştirilmesi ve güçlendirilmesinde Parlamentoların rolü” başlıklı gündem maddesini incelemiştir.

Bu komitede bir konuşma yapan Konya Milletvekili Prof. Dr. Mustafa ÜNALDI ise;  HIV/AIDS’in toplumun her kesimini özellikle de gençleri tehdit ettiğini, tedavisi için etkili bir ilaç veya aşı geliştirilene kadar bu hastaların yaşayabilmeleri için çaba gösterilmesi gerektiğini, Birleşmiş Milletler ve Dünya Sağlık Örgütü’nün bu konudaki çabalarının saygıya değer olduğunu, özellikle Afrika kıtasında bu hastalık yüzünden öksüz ve yetim kalan çocukların uluslararası toplum için önemli bir sorun teşkil ettiğini, HIV/AIDS’in önlenmesi için alınması gereken önlemler konusunda parlamenterlerin üzerine iki kat daha sorumluluk düştüğünü ve bu bağlamda Türk Milletvekillerinin de bu hastalık ile ilgili insan haklarının korunması ve ayrımcılığın her türünün ortadan kaldırılması için ulusal mekanizmaları geliştirmek yolundaki her türlü çabaya katkıda bulunma hususundaki niyetlerini ifade etmiştir.

 

9.         3 Nisan 2005, Pazar günü yapılan PAB Kadın Parlamenterler Toplantısı’na katılan Prof. Dr. Sayın ERBATUR, Türkiye’de kadına karşı şiddet konusunda bir konuşma yapmış ve kadın haklarının düzeltilmesi ve kadına karşı şiddetin önlenmesi konusunda Türkiye’de önemli gelişmeler olduğunu ancak kadının kanunlarla kendisine verilen hakların bilincinde olmadığını, erkek egemen bir kültürle çevrili olduğunu ve Türk Ceza Kanunu’nda yapılan değişikliklerle töre cinayetlerine caydırıcı cezalar getirildiğini belirterek, kadına karşı şiddetin önlenebilmesi için neler yapılması gerektiği hususlarında çeşitli tavsiyelerde bulunmuştur.

 

10.       PAB Parlamenterlerin İnsan Hakları Komisyonu’nda Türkiye hakkında 16 dosya (Leyla Zana ve arkadaşları ile Merve Kavakçı) incelenmektedir. PAB Türk Grubu Başkanı Prof. Dr. Remzi ÇETİN toplantı öncesinde komisyon tarafından gönderilen mektuba cevaben "Türkiye’nin Ekim 2001 Anayasal değişikliklerinden bu yana önemli bir reform sürecine girdiğini, bu sürecin amacının Türk yasaları ve uygulamalarını uluslararası normlara uyarlayarak demokrasi ve insan hakları standartlarını yükseltmek olduğunu, eski DEP Milletvekilleriyle ilgili yargılama sürecini açıklayarak ilgili Ceza Mahkemesinin süreci tekrar başlattığını, ilgili Milletvekillerinin halen serbest olduğunu, 1993’te hayatını kaybeden Mehmet Sincar’ın katilleriyle ilgili çeşitli kişilerin adalet önünde olduğunu“ içeren mektubu bu komisyona göndermiştir.

PAB Parlamenterlerin İnsan Hakları Komisyonu aldığı kararda, PAB Türk Grubu Başkanına mektubundan dolayı teşekkür ederek Zana, Dicle, Sadak ve Doğan hakkında başlatılan süreçle ilgili bilgi almaya devam etmek istediklerini, reform süreci altında halen sürgünde olan 6 eski milletvekili hakkındaki suçlamaların düşüp düşmediğini ve Alınak, Yurttaş, Türk ve Sakık’ın sivil ve siyasi haklarına kavuşup kavuşmadığını ve Alınak ile Yurttaş’ın avukatlık mesleklerini icra edip edemediklerini öğrenmek istediklerini belirterek Sincar’ın katillerinin bulunması konusundaki girişimleri takdir ederek konunun Ekim 2005’te Cenevre’de yapılacak toplantıda yeniden görüşüleceğini ifade etmiştir.

 

11.       Heyetimiz PAB 112. Asamble çalışmaları esnasında 12+ (Batı) Grubu çalışmalarına da iştirak etmiştir. 12 +’nın çalışma programındaki maddeler görüşülüp müzakere edilmiştir.

Bu Asamble’de 12 +'nın gündeminde Ekim ayında Cenevre’de yapılacak olan PAB Başkanlık seçimi için de müzakereler yapılmıştır. Fakat diğer coğrafi grupların hiçbirinde böyle bir çalışma yapılmamıştır.

PAB’ın bünyesinde mevcut olan coğrafi gruplar şunlardır: Afrika Grubu, Arap Grubu, Asya-Pasifik Grubu, Avrupa-Asya Grubu, Latin Amerika Grubu, 12 + Grubu.

PAB Başkanını, PAB üyesi 140 ülkenin parlamenter temsilcileri seçecektir. Bu yüzden, PAB Başkanlık seçiminde diğer coğrafi grupların kararı da çok önemlidir.

Türk Delegasyonu, bu konuda gerekli dikkat ve hassasiyeti göstermiştir. AB çalışmalarımız ve milli menfaatlerimiz açısından gerekli değerlendirmeler yapılarak, vakur bir çizgi takip edilmiştir.

Heyet Başkanımız Prof.Dr. Remzi ÇETİN gözetiminde yapılan çalışmalar cümlesinden olarak diğer coğrafi gruplarla da temaslar yapmıştır. 

12 +’nın içinde Belçika ve İtalya, PAB Başkanlığı için kendi adaylarını göstermişlerdir.

AB çalışmaları ve milli menfaatlerimiz gözönüne alınarak ve esas PAB Başkanlık seçiminin Ekim 2005’te Cenevre’de yapılacağı gerçeğinden hareketle, bir siyaset takip edilmiştir.

Sonuç olarak PAB Başkanı 140 ülkenin temsilcilerinin oylarıyla seçileceğinden Türk Heyeti, Ekim 2005’te Cenevre’de yapılacak ana oylama için, başta Sayın Meclis Başkanımız ve Dışişleri Bakanlığımız olmak üzere gerekli istişari çalışmaları yapacaktır.

AB çalışma süreci ve milli menfaatlerimiz dikkate alınarak, alınacak olan karar doğrultusunda, Cenevre’de PAB Başkanlık seçiminde oy kullanılacaktır.

 

12.       Asamble’ye KEİPA Başkan Yardımcısı sıfatıyla gözlemci olarak katılan İstanbul Milletvekili, KEİPA Türk Grubu Başkanı Mustafa BAŞ Genel Kurul’da KEİPA adına bir konuşma yapmıştır.

 

13.       TBMM Genel Sekreteri Rauf BOZKURT TBMM’ni PAB Genel Sekreterler Toplantılarında temsil etmiştir.

 

14.       Grubumuz Asamble sırasında Arnavutluk, Belçika, İtalya, İngiltere, İsviçre, Makedonya, Japonya, Güney Afrika, Pakistan ve Uganda ulusal grupları ile ikili görüşmeler yapmıştır. Yapılan görüşmelerde ana  konular Parlamentolar arasındaki ikili ilişkilerin geliştirilmesi ve PAB içinde yapılan görüşmelerin ve alınan kararların dünya barışı, güvenliği ve huzuru için Parlamenterler tarafından uygulanmasının sağlanması olmuştur.

 

15.       Sonbahar Cenevre toplantısından sonra, 7-12 Mayıs 2006 tarihleri arasında Kenya’nın başkenti Nairobi’de yapılacak 114. PAB Asamblesi sırasında  Daimi Komitelerde tartışılacak konular ve bu konuda rapor ve taslak karar hazırlayacak olan raportörlerin isimleri aşağıdaki gibi belirlenmiştir:

 

Daimi Komite: Barış ve Uluslararası Güvenlik

Hafif silah ve mühimmat kaçakçılığının kontrolünün güçlendirilmesinde Parlamentoların rolü

 

Raportörler:  François-Xavier de Donnea (Belçika)

                       Bayan Ruth Oniang’o (Kenya)

 

Daimi Komite: Sürdürülebilir Kalkınma, Finans ve Ticaret

Çevre yönetimi ve küresel çevre bozukluğuyla mücadelede Parlamentoların rolü

 

Raportörler:    Shuichi Katoh  (Japonya)

                        Jose Thomaz Nono (Brezilya)

 

Daimi Komite: Demokrasi ve İnsan Hakları

Tüm alanlarda kadına karşı şiddetle mücadelenin etkin yollarını Parlamentolar nasıl geliştirebilir ve geliştirmek zorundadır

 

Raportörler:    Bayan Maria Antonia Martinez Garcia (İspanya)

                        Bayan Hyehoon Lee  (Kore Cumhuriyeti)