PARLAMENTOLARARASI BİRLİK 110. ASAMBLESİ
(18-23 NİSAN 2004, MEXICO CITY)
  1. Parlamentolararası Birlik (PAB) 110. Asamblesi, Yönetim Konseyi, Komiteler ve bunlara bağlı diğer toplantılar 18-23 Nisan 2004 tarihleri arasında 138 ülkeden gelen parlamenterlerin katılımıyla Meksika’nın başkenti Mexico City’de yapılmıştır.
  2. Toplantılara TBMM’nin aşağıdaki PAB Türk Grubu Üyeleri katılmışlardır:


    3. Prof.Dr. Remzi ÇETİN PAB Türk Grubu Başkanı
    Konya Milletvekili
    Prof. Dr. Eyyüp SANAY PAB Türk Grubu Üyesi
    Ankara Milletvekili
    Prof.Dr. Hikmet ÖZDEMİR PAB Türk Grubu Üyesi
    Çankırı Milletvekili
    Murat YILDIRIM PAB Türk Grubu Üyesi
    Çorum Milletvekili
    Memduh HACIOĞLU PAB Türk Grubu Üyesi
    İstanbul Milletvekili
    İlyas ÇAKIR PAB Türk Grubu Üyesi
    Rize Milletvekili

     

  3. Asamble’nin açılışında ve son gününde yapılan icra niteliğindeki Yönetim Konseyi toplantılarında organizasyonun idari ve mali işleri, üyelik talepleri, bir sonraki toplantının gündemi, Ekim 2003’te Cenevre’de yapılan 109. PAB Asamblesi’nden bu yana gerçekleştirilen ihtisas konferansları ve toplantılarının raporları ile PAB Komitelerinin faaliyetleri incelenmiştir. Yönetim Konseyi toplantılarına PAB Türk Grubu’nu temsilen Konya Milletvekili Prof. Dr. Remzi ÇETİN ve Çankırı Milletvekili Prof. Dr. Hikmet ÖZDEMİR katılmışlardır.

    4. Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Liberya yeniden PAB üyeliğine kabul edilirken, üyeliği sona eren Danimarka’lı Yönetim Konseyi üyesinin yerine yine aynı jeopolitik grup olan 12 + Batı Grubu’nun adayı Finlandiya temsilcisi yeni üye olarak seçilmiştir.

    Genel Sekreter Anders Johnsson tarafından bir yıllık PAB faaliyetleri ve 2003 yılının mali raporları izah edildikten sonra ilki New York’ta 2000 yılında yapılan Parlamento Başkanları Konferansı’nın ikincisini yapılması ile ilgili hazırlıkların raporu sunulmuştur. İkinci konferansın BM ile bağlantılı olarak PAB’ın rolünü netleştirmeye ve özellikle barış, güvenlik, demokrasi ve insan hakları ile ilgili konularda PAB’a siyasi ve işlevsel sorumluluklar vermek için hem parlamentolarda hem de hükümetlerde bu konuda gerekli isteği oluşturmaya hizmet etmesi gerektiği kabul edilmiştir.

    Toplantıda ayrıca Parlamenterlerin İnsan Hakları ve Ortadoğu Meseleleri Komitelerinin raporları sunularak, komite üyelikleri için seçimler yapılmıştır.

  4. Asamble gündeminin 2. maddesine göre gündeme eklenecek acil gündem maddesi önerileri incelenmiş ve Asamble’nin ilk toplantısında Endonezya ve Lübnan tarafından teklif edilen -“Ayrım duvarı ve Filistin-İsrail çatışması” ile 12 + ve Latin Amerika Grubu tarafından teklif edilen “Terörizme karşı mücadele” konulu acil gündem madde önerileri oylanmış ve birinci öneri kabul edilmiştir. Madde jeopolitik grup temsilcilerinden oluşan bir Yazım Komitesi ve PAB İdari Komitesi’nde görüşüldükten sonra, hazırlanan rapor son gün Asamble’nin onayına sunulmuştur.
  5. Asamble gündeminin 3. maddesi olan "Dünyadaki siyasi, ekonomik ve sosyal durum üzerine genel müzakere" üzerine bir konuşma yapan PAB Türk Grubu Başkanı, Konya Milletvekili Prof. Dr. Remzi Çetin konuşmasında;

    6. Dünyanın öngörülemeyen güçlüklerle yüzyüze olduğunu, uluslararası toplumun 20. yüzyıldan farklı karşıtlıklarla mücadele ettiğini, dünyanın 11 Eylül 2001 tarihinde aşırı bir terörizm yıkımı yaşadığını ve bu terörist saldırıların Bali’den İstanbul’a, Madrid’e uzandığını ve bu bağlamda diyalog ve uzlaşının yavaşça artan bir trend kazandığını belirtmiş ve bu bağlamda Kıbrıs, Ermeni sorunu ve Kafkasya’ya atıfta bulunmuştur. Türkiye’nin bölgede komşularıyla daha yakın siyasi ve ekonomik bağlar geliştirerek komşularıyla uzlaşı ve işbirliği kültürüne katkıda bulunduğunu ifade etmiştir.

  6. Barış ve Uluslararası Güvenlik Komitesi “Uluslararası uzlaşının geliştirilmesi, çatışma bölgelerine istikrar getirmek ve savaş sonrası yeniden yapılandırmaya yardımcı olmak” başlıklı gündem maddesini incelemiştir.

    7. Bu komitede konuşma yapan Rize Milletvekili İlyas Çakır

    Soğuk savaşın bitmesiyle kitle imha silahlarının yok edilmesi, insan ve uyuşturucu kaçakçılığı, organize suç ve yolsuzluk, çevre sorunları, ırkçılık gibi yeni kavramların uluslararası güvenlik ve barışa yeni tehdit olarak girdiğini, politik, kültürel veya dini farklılıkların bir tehdit olarak algılanmaması gerektiğini, uzlaşı için en önemli kavramın adalet olduğu Türkiye’nin barışçıl, çok taraflı ve uzlaşıcı bir dış politika izlediğini belirterek bu konularda Türkiye’nin Irak, Afganistan, İsrail-Filistin politikalarından örnekler vermiştir.

  7. Sürdürülebilir Kalkınma, Finans ve Ticaret Komitesi: “Uluslararası ticaret için adil bir ortamın oluşturulması çalışmaları: Tarımsal ürün ticareti ve temel ilaçlar” başlıklı gündem maddesini incelemiştir.

    8. Bu komitede konuşma yapan İstanbul Milletvekili Memduh Hacıoğlu;

    Dünya Ticaret Örgütü müzakerelerinde tarım ve gıda konusunda dengeli ve somut sonuçlar umduklarını, Türkiye’nin Dünya Ticaret Örgütü ve TRIPS yani az gelişmiş ülkelerin belirli hastalıklardan kurtulması için daha farklı lisans anlaşmalarıyla bu ilaçların gelişmekte olan ülkelerde üretilmesi konularında uzun vadeli bir çözümü desteklediğini belirtmiştir.

  8. Demokrasi ve İnsan Hakları Komitesi: “İnsan haklarının korunması için Parlamenter demokrasinin geliştirilmesi ve halklar arasında uzlaşı ve uluslararasında ortaklığın teşviki” başlıklı gündem maddesini incelemiştir.

    9. Bu komitede bir konuşma yapan Çorum Milletvekili Murat Yıldırım ise;

    Demokrasi ve insan hakları alanında parlamenterlerin rolünün yalnızca kanunların kabul edilmesiyle sınırlı olmadığını, Parlamentolar içinde oluşturulan insan hakları organları vasıtasıyla etkin kanun ve yönetmeliklerin uygulanmasına katkıda bulunması gerektiğini belirtmiş ve bu bağlamda TBMM’deki Parlamenterin İnsan Hakları İnceleme komisyonuna atıfta bulunmuştur.

  9. PAB bünyesinde sürdürülen ve Türkiye’nin de ana katılımcılarından biri olduğu Akdeniz’de Güvenlik ve İşbirliği Sürecine (AKGİK) katılan ülkeler toplantısına Rize Milletvekili İlyas ÇAKIR katılmıştır. Bu toplantıda anılan sürecin geleceği ile ilgili müzakereler yapılmış ve kısa bir süre önce kurulan EUROMED Parlamenter Asamblesi ile birbirlerine rakip değil, tamamlayıcı olduğu bazı üyelerce vurgulansa da Türkiye’nin de aralarında bulunduğu bazı ülkeler 2 tane farklı Akdeniz Parlamenter Asamblesi oluşunu ve 2 ayrı maliyeti kendi ülkelerinin parlamentolarına açıklayamayacaklarını belirtmişlerdir. AKGİK son konferansının 2004’ün sonu veya 2005’in başında yapılmasına ve bu aşamadan sonra yeni örgütün kurulacağı bildirilmiştir. Bu çerçevede son konferanstan sonra Türkiye’nin üye olup olmamasının ulusal menfaatlere yararlı olacağı konusu müzakere edilmesi gereken bir durumdur.
  10. Parlamenterlerin İnsan Hakları Komisyonu’nda Türkiye hakkında 16 dosya incelenmektedir. Bu toplantıda Leyla Zana ve diğer eski DEP Milletvekillerinin yeniden yargılanma süreçleri sonucunda tutuklu hallerinin devam etmesine karar verilmesi neticesinde komisyon, milletvekillerinin adil olmayan bir yargılamaya tabi tutulduklarını söylemiştir. Bunun üzerine Grup Başkanı Prof. Dr. Remzi ÇETİN bir konuşma yapmış ve konuşmasında "Türkiye’de mahkemelerin bağımsız olduğunu, adı geçen kimselere her türlü savunma hakkının verildiğini ancak yargıya herhangi bir müdahalenin sözkonusu olmadığını, yargılama sürecinin her türlü hukuki şartlara uygun ve adil olarak cereyan ettiğini ve kendilerinin temyiz yolunun açık olduğunu“ ifade etmiştir.
  11. Ülkemizin de üyesi bulunduğu 12 + (Batı) Grubu’nun toplantılarında Asamble ve Yönetim Konseyi gündemlerinin maddeleri ele alınarak, 12 + Grubu bu konulardaki ortak tutumun saptanmasına çalışılmıştır. (Bilindiği üzere, PAB’a katılan 138 ülke için 6 coğrafi grup mevcuttur.)
  12. Grubumuzdan ikili görüşme talep eden Belarus Temsilciler Meclisi Başkanı Vadim POPOV ile Grup Başkanımız Prof. Dr. Remzi ÇETİN ve grup üyelerimiz 20 Nisan 2004, Salı günü bir görüşme yapmıştır. Yapılan görüşmede Remzi ÇETİN, “1991 yılında Belarus bağımsızlığını ilan ettiğinde tanıyan ilk ülkenin Türkiye olduğunu, 1992 yılından itibaren de iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin artan şekilde devam ettiğini, siyasi, kültürel ve ekonomik alandaki ilişkilere Türkiye’nin önem verdiğini, terör ve Ermeni meselesinde Belarus’un verdiği desteği unutmadıklarını belirtmiş ve her iki grubun PAB içerisinde dayanışma içinde olmasına ve gündem konularıyla ilgili iki grubun iletişimde olmasına karar verilmiştir. İkili görüşmeler çerçevesinde ayrıca, Almanya, Belçika, Fransa, İran, Japonya, Kazakistan, Malezya, Pakistan, Sudan, Uganda, Ürdün ve Yemem delegasyonları ile de görüşmeler yapılmıştır.
  13. 22 Nisan 2004, Perşembe gecesi T.C. Meksiko Büyükelçiliğimiz ve Heyetimiz tarafından AB ülkelerinin tamamı ile Azerbaycan, Kazakistan, İran, Pakistan, Norveç ve Ürdün gibi ülkelerin temsilcilerine Büyükelçiliğimizde bir resepsiyon verilmiştir. Resepsiyon sırasında da heyetlerarası görüşmeler yapılmış ve Parlamentolarımız arasındaki ilişkiler gözden geçirilmiştir.
  14. 28 Eylül-1 Ekim 2004 tarihleri arasında Cenevre’de yapılacak 111. PAB Asamblesi’nde Daimi Komitelerde tartışılacak konular ve bu konuda rapor ve taslak karar hazırlayacak olan raportörlerin isimleri aşağıdaki gibidir:

    15. Genel Tartışma için belirlenen konu:

  1. Daimi Komite: Barış ve Uluslararası Güvenlik

    2. Yeni güvenlik sorunları ışığında, silahların yok edilmesi ve silahsızlanma için çok taraflı rejimlerin güçlendirilmesinde Parlamentoların rolü

    Raportörler:

  2. Daimi Komite: Sürdürülebilir Gelişme, Finans ve Ticaret

    3. Biyolojik çeşitliliğin korunmasında Parlamentoların rolü

    Raportörler:

  3. Daimi Komite: Demokrasi ve İnsan Hakları

    4. Beijing +10: Parlamenter perspektiften bir değerlendirme

    Raportörler: