Giriş:
Karadeniz Ekonomik İşbirliği Parlamenter Asamblesi (KEİPA) 26 Şubat 1993 tarihinde, Arnavutluk, Azerbaycan, Ermenistan, Gürcistan, Moldova, Romanya, Rusya Federasyonu, Ukrayna ve Türkiye Parlamento Başkanlarının İstanbul’da toplanarak yayımladıkları ortak bir deklarasyonla kurulmuştur. Bu aşamada Bulgaristan ve Yunanistan KEİPA’ya gözlemci statüsünde katılmayı tercih etmişlerdir. Yunanistan, Asambleye 1995 Haziran ayında, Bulgaristan ise 1997 Haziran ayında tam üye olmuştur. Sırbistan ve Karadağ 2004 yılı Kasım ayında KEİPA’ya katılmıştır. (Sırbistan ve Karadağ’ın ayrılmasından sonra halef devlet olarak KEİPA’da Sırbistan’ın üyeliği devam etmektedir.)
Temel Fonksiyonları ve Amaçları:
Karadeniz Ekonomik İşbirliği (KEİ) sürecine hukuki zemin hazırlamak; parlamentolar aracılığıyla sürece siyasi destek sağlamak; halkların temsilcileri olan parlamenterler vasıtasıyla KEİ hedeflerinin bölge halklarınca özümsenmesini ve benimsenmesini sağlamak; parlamentolar arasında siyasi, ekonomik, ticari, sosyal ve kültürel alanlarda işbirliği, dayanışma, diyalog ortamını yaratarak, bölge halkları arasındaki güven ve iyi komşuluk ilişkilerinin geliştirilmesine; böylelikle bölgede barış ve istikrarın tesisine ve korunmasına somut katkılarda bulunmaktır.
Toplantılarda alınan tüm kararlar, üye ülkelere tavsiye niteliğini taşır.
KEİ’ ye üye olmaları şartıyla, arzu eden ülkeler, Başkanlık Divanına başvurarak KEİPA’ya üye olabilirler.
Organları şunlardır:
GENEL KURUL
Genel Kurul, KEİPA’ya üye ülkelerin parlamenterlerinden oluşan en geniş kapsamlı KEİPA platformudur.
Yılda iki defa ilkbaharda ve sonbaharda olmak üzere ikişer günlük sürelerle üye ülkelerin en az 2/3’ünün katılımıyla Asamble Başkanlığını yürüten ülkede toplanır.
Genel Kurulun tarihini ve gündemini Daimi Komite belirler ve Uluslararası Sekreterya aracılığıyla üye ülkelere bildirir.
KEİPA, üye ülkelerin nüfusları kriter alınarak belirlenen 76 milletvekilinden oluşmaktadır. Türkiye KEİPA’da 9 üye ile temsil edilmektedir. Meclis aritmetiği gereğince AK Parti KEİPA’da 6 üye, CHP 2 üye ve MHP 1 üye bulundurmaktadır.
Asambleye KEİPA Başkanı başkanlık eder. Gerektiğinde yerini başkan yardımcılarından birisine bırakabilir. Asamble Başkanlığı üye ülkelerin İngilizce alfabetik sırasına göre rotasyonla yürütülür.
Genel Kurul, kendisinden önce toplanan komisyonların raporlarını ve gündeminde yer alan diğer konuları ele alır.
Genel Kurul, Daimi Komite tarafından önerilen gündemin kabulü ile çalışmalarına başlar. Toplantılarda komisyonların raporları, tavsiye kararları görüşülür ve oylanır. Ayrıca, süresi dolan Başkanlık Divanı adaylarının seçimi ve taslak bütçe Genel Kurulun onayına sunulur.
Asamble Başkanı dışında Asamble Başkanlık Divan üyelerinin, Komisyon Başkanlarının, Başkan Yardımcılarının ve Raportörlerin seçiminde, her üye bireysel oy, diğer konularda ise her ulusal delegasyon bir oy hakkına sahiptir.
Kararlar salt çoğunlukla alınır.
BAŞKANLIK DİVANI
Başkanlık Divanı; bir Başkan ve beş Başkan Yardımcısından oluşur. Asamble başkanlığı 6 aylık dönemler halinde üye ülkelerin parlamento başkanları tarafından rotasyonla yürütülür (İngiliz alfabesine göre). Üye ülkelerin sadece Parlamento Başkanları Asambleye Başkan olabilir.
Başkan Yardımcıları 2 yıl için Genel Kurul tarafından gizli oyla seçilir.
Daimi Komite kararlarının yürütülmesinden sorumludur. Asamble Başkanlık Divanı, Daimi Komitenin gündem ve toplantı yerini tespit eder ve toplantıya çağırır.
Dönem Başkanları sadece 6 ay süreyle görevde bulunduklarından, Daimi Komite kararlarını sadece mutabakat ile aldığından ve Başkanlık Divanı üst yönetici olarak sadece 6 kişiden oluştuğundan dolayı, Başkanlık Divanı gerçek anlamda KEİPA ana yönetim mekanizmasıdır.
Başkanlık Divanı’nda kararlar salt çoğunlukla alınır. Eşitlik halinde başkanın oyu iki sayılır. Başkanlık Divanı toplantıları, Genel Kuruldan bir gün önce yılda 2 kez yapılır.
DAİMİ KOMİTE
KEİPA Genel Kurullarından bir gün önce, son gelişmeler kapsamında gündeme ilişkin nihai kararlar almak üzere yılda iki kere toplanan organdır.
Ulusal delegasyon başkanlarından oluşur. KEİPA’nın Başkanı, Başkan Yardımcıları ve Komisyon Başkanları Daimi Komitenin doğal üyesidir.
Ulusal delegasyon başkanı sıfatını taşımadıkça bu kişilerin oy hakları yoktur. Daimi Komiteye Asamble Başkanı Başkanlık eder.
Daimi Komite, Asamble Başkanlık Divanı tarafından toplantıya çağrılır. Üye tam sayısının nitelikli çoğunluğu ile toplanır. Çalışmalarıyla ilgili kararlarını toplantıya katılanların oy birliği ile alır. Daimi Komite:
KOMİSYONLAR
Komisyon, görev alanlarına giren konularda Genel Kurul’da görüşülmek üzere raporlar ve tavsiye kararları hazırlayan organdır.
KEİPA Komisyonları şunlardır: