AGİT PARLAMENTER ASAMBLESİ HAKKNIDA BİLGİ NOTU
1991 yılında İspanya Parlamentosu’nun davetiyle, AGİT üyesi ülkelerin temsilcileri, AGİT Parlamenter Asamblesi’ni (AGİTPA) kurmak amacıyla Madrid’de bir araya gelmişlerdir. Sözkonusu toplantıda, AGİT Parlamenter Asamblesi’nın içtüzüğü ve çalışma metotları belirlenmiş ve Parlamenter Asamble’nin ilk resmi toplantısı 1992 yılında Budapeşte’de gerçekleştirilmiştir.
AGİTPA Türk Grubu da 1992 yılında kurulmuştur ve 8 üyesi bulunmaktadır. AGİT Parlamenter Asamblesi, 56 AGİT katılımcısı ülkeden toplam 320 milletvekilinden oluşmaktadır.
Temel görevi, AGİT ülkeleri arasındaki siyasi diyaloğu parlamenterler düzeyine de taşımak olan AGİTPA’nın diğer amaçları arasında; AGİT ülkelerinin mevcut AGİT belgeleri çerçevesindeki yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin sağlanması, çatışmaların önlenmesi ve mevcut olanların çözülmesi için mekanizmalar geliştirmek, AGİT’in kurumsal yapıları ile mevcut AGİT kurumları arasındaki işbirliğinin ve ilişkilerin geliştirilmesine katkıda bulunmak ve katılımcı ülkelerdeki demokratik kurumların güçlendirilmesi de yer almaktadır.
Bu amaçları gerçekleştirmek için AGİTPA’nın kullandığı mekanizmalar şunlardır:
AGİTPA organları şunlardır:
a. Genel Kurul
b. Daimi Komite
c. Büro
d. Komisyonlar
a. Genel Kurul
Genel Kurul, AGİT'e üye ülkelerin parlamenterlerinden oluşur. Yılda 2 kere Şubat ayı içinde 2 gün ve Temmuz ayının ilk haftasında 5 gün süreli olarak toplanır. AGİT birimlerinin Parlamenter Asambleye brifing vermeleri ve komitelerin rapor konularını ele almalarından oluşur.
Temmuz ayı içinde gerçekleşen Genel Kurul’un yerini, tarihini ve süresini Daimi Komite belirler.
Asamble'ye AGİTPA Başkanı başkanlık eder, gerektiğinde yerini 9 Başkan Yardımcısı'ndan birine bırakabilir.
Genel Kurul; gündeminde yer alan konuları, komisyonlardan gelen raporlar ve kararları ele alır.
Genel Kurul komisyonlardan gelen karar tasarılarını son çalışma gününde madde madde ve sonunda bir bütün olarak oylar. Toplantı sonunda kabul edilen kararlar bir “Nihai Metin” şeklinde açıklanır.
b. Daimi Komite
AGİTPA Daimi Komitesi; Asamble Başkanı, Başkan Yardımcıları, Sayman, Komisyon Başkanları ve ulusal delegasyon başkanlarından oluşur.
Genel Kurul’un yapılacağı yeri ve tarihini saptar, gündem konusunda tavsiyelerde bulunur. Statüye ilişkin değişikliklere karar verir. Özel amaçlarla geçici çalışma komiteleri kurar. Asamble bütçesini onaylar.
Genel Kurul sırasında ve Genel Kurul’un toplantı halinde olmadığı zamanlarda toplanır. Oy birliği (konsensus) ile karar alır.
c. Büro
Büro, Daimi Komite kararlarının yürütülmesinden ve Daimi Komite toplantıları arasında Asamble’nin aldığı kararların uygulanmasından sorumludur.
Büro; Asamble Başkanı, Başkan Yardımcıları ve Saymandan oluşur. Başkanlığını Asamble Başkanı yapar.
Başkanlık dönemi 1 yıl, Başkan Yardımcılığı 3 yıldır. Sayman 2 yılda bir seçilir. Başkan, Başkan Yardımcıları ve Sayman'ın tekrar seçilme hakkı bulunmaktadır.
Daimi Komite kararlarının yürütülmesinden sorumludur. Daimi Komite'ye Asamble gündemi için öneride bulunur. AGİTPA Genel Sekreteri seçimlerinde Daimi Komite'ye öneride bulunur.
Genel Kurul ve Daimi Komite toplantılarından önce yılda 2 defa ve gerektiğinde karar alarak toplanır.
Büro'da kararlar salt çoğunlukla alınır.
d. Komisyonlar
Komisyonlar görev alanlarına giren konularda Genel Kurul'da görüşülmek üzere rapor hazırlar.
Komisyonlar;
a. Siyasi İşler ve Güvenlik Komisyonu
b. Ekonomik Konular, Bilim, Teknoloji ve Çevre Komisyonu
c. Demokrasi, İnsan Hakları ve İnsani Meseleler Komisyonu
Ulusal delegasyonlarda yer alan üyeler en az bir komisyona üye olurlar.
Komisyonun, seçimle gelen bir Başkan, Başkan Yardımcısı ve Raportörü vardır. Seçimler her yıl Komisyon toplantısında yenilenir. Komisyon görev alanına giren konulardaki AGİT sorunlarını ele alır. Raportör tarafından hazırlanan raporları ve karar tasarılarını ele alır. Kararlar salt çoğunlukla alınır.
Komisyonlar Genel Kurul toplantıları sırasında toplanır.
Komisyonlar, görev alanlarını ve kaç kişiden oluşacağını belirleyecekleri alt komisyonlar kurabilirler.
Her komisyonun Raportörü, Komisyon raporunun hazırlanmasından ve Asambleye sunulmasından sorumludur.
En önemli etkinliği Yıllık Genel Kurul Toplantıları olan AGİTPA, ayrıca AGİT ülkelerinde düzenlenen seçimlerin gözlemlenmesi için oluşturulan ekiplere katılmakta ve AGİT alan misyonlarına düzenlediği ziyaretlerle anılan misyonların bulundukları ülkelerdeki demokratik kurumların güçlendirilmesine katkıda bulunmalarını sağlamaya yönelik telkinlerde bulunmaktadır.
Türkiye, AGİT’te olduğu gibi AGİTPA’da da önemli ve ağırlığı olan bir ülkedir.