|
|
AVRUPA – AKDENİZ PARLAMENTER ASAMBLESİ |
|
AVRUPA-AKDENİZ ÜYESİ ÜLKELERDE KADIN HAKLARI AD HOC KOMİTESİ
Avrupa-Akdeniz Üyesi Ülkelerde Kadın Hakları Konulu
Ad Hoc Komitesi’nin Tavsiye Kararı
Avrupa Akdeniz Parlamenter Asamblesi:
- 24 Mayıs 2005 tarihinde toplanan AAPA Başkanlık Divanı’nın ad hoc kadın Hakları Komitesini atama kararıyla uyumlu olarak,
-Avrupa – Akdeniz Parlamenter Asamblesi’nin 22 Kasım 2005 tarihinde Rabat’ta düzenlenen olağanüstü toplantısı sırasında alınan karara uygun olarak,
-16 Mart 2007 tarihinde Tunus’ta yapılan ad hoc Kadın Hakları Komitesi toplantısında kabul edilen raporu dikkate alarak,
Ad hoc Komite, 16 Mart 2007 tarihinde Tunus’ta yapılan Avrupa Akdeniz Ad Hoc Kadın Hakları Komitesi toplantısında oybirliğiyle kabul edilen Rapor çerçevesinde Avrupa-Akdeniz ülkelerinde Kadın Hakları konusunda tavsiyelerini sunar.
Genel Tavsiyeler
2. Ad hoc Komite kadın haklarının temel insan haklarından olduğunu ve Barselona sürecinin siyasi ve ekonomik hedeflerinin başarısı için ve demokrasinin kalitesi için bu haklara saygının gerekli olduğunu kuvvetle vurgular.
3. Kadınların ekonomik ve sosyal yaşama aktif katılımını desteklemek için, MEDA programlarında yer alan mali yükümlülükleri yerine getirmeye ve etkili olarak uygulamaya çağırır ve MEDA programları çerçevesinde cinsiyet boyutunun sistematik olarak ele alınmasını talep eder. Avrupa Komisyonu’nu gelecek programların planlanmasında kullanılacak MEDA programlarının ve sonuçlarının değerlendirilmesine cinsiyet boyutunu dahil etmeye çağırır.
a) Kamuoyunu, hem fiilen hem de yasal olarak, eşitlik hakları ve ayrımcılık yapmama alanında duyarlılaştırmak,
b) Siyasal, ekonomik ve sosyal yaşama kadın ve erkeğin katılımını artırma yolları hakkında bir tartışmayı teşvik etmek ve her sektör ve her seviyede bu ayrımcılıklarla mücadele etmeyi amaçlayan çabaları desteklemek,
c) Özellikle geniş çapta toplum çıkarına eşit ve çeşitliliğin avantajları üzerinde durarak, her cinsiyetin toplumun yaşamına bütün olarak katacağı olumlu katkıları desteklemek,
d) Şiddet, önyargı ve klişelerle mücadelenin öneminin farkındalığını artırmak için katkıda bulunmak, ayrımcılığa karşı mücadele için iyi insan ilişkilerini ve değerlerini destekleme temel taşını oluşturmak.
Avrupa-Akdeniz Parlamenter Asamblesi ile Kadın Parlamenterler Forumunun entegrasyonu konusunda tavsiyeler
Avrupa Birliği'nde ve Avrupa-Akdeniz üyesi ülkelerdeki yasal düzenlemelerin karşılaştırmalı analizi
19. Ad hoc Komite AAPA’nın güney ülkelerindeki pek çok yasal reformdan memnuniyet duyar ancak diğer ülkelerle kıyaslandığında kadınların yasal statüsünde hala çeşitli ayrımcılık şekilleri bulunduğundan kaygı duymaktadır. Güneydeki tüm tarafların CEDAW’ı imzalayıp onaylamadıklarına işaret eder. Bu nedenle tüm bu ülkeleri CEDAW yanı sıra BM İnsan Hakları Sözleşmelerine uymaya çağırır.
20. Evlilikler, uyruk, ailevi otorite, miras, dolaşım özgürlüğü konularıyla ilgilenildiğinde, “çoklu ortaklık” konularında eksiklikler bulunduğunu kabul eder. Tüm AAPA ülkelerini, evlilik, boşanma, uyruk, ailevi otorite ve miras konularında yasamalarını uyumlaştırarak, “çoklu ortaklık” alanında karşılaşılan bu tür zorluklarla mücadele etmeye çağırır.
21. Ad Hoc Komite, tüm devletleri, özellikle Avrupa Akdeniz Diyalogunun güney ortaklarını, “Uluslararası Örgütlü Suçlar Sözleşmesi”ne ek getiren 2000 tarihli “İnsan Ticaretini Önleme, Durdurma ve Cezalandırma konulu BM Protokolü”nü imzalayıp onaylamaya ve bu alanda yakın işbirliği ve etkili eylemde bulunmaya çağırır.
22. Kadınların toplumdaki durumu ve rolleriyle olduğu kadar, kadınların bu ülkelerdeki vatandaşların davranışları üzerindeki etkileri ile ilgili konuların teşviki için medyanın rolünü kabul eder. Bu bağlamda hükümetleri medya ile işbirliği yapmaya çağırır.
23. Ad Hoc Komite, böylelikle, kadının katılımını artırmanın, sosyal, ekonomik ve siyasi yaşamın tüm alanlarında eşit muamele için, Barselona Sürecine katılan tüm ülkeler için gerekli olduğunun farkındadır.
25. Ad hoc Komite, hem uluslararası kuruluşlarda, hem de iç yapı ve organlarda, farklı cinsiyetlerin daha dengeli temsili ilkesini tanıtma ihtiyacının farkındalığını teşvik etmeyi amaçlayan; kadının siyasi yaşama katılımıyla ilgili farklılıkları uzaklaştıracak çabaları alması için ülkeleri cesaretlendirir. Bu sebeple, ad hoc Komite, demokratikleşme sürecinin geliştirilmesi çerçevesinde, kadınların kadın örgütleri ve kuruluşları kurma yönündeki aktif çabalarını kolaylaştırmak gerektiğini düşünmektedir.
26. Cinsiyet eşitliğine ulaşmak için tüm AAPA ülkelerinde çaba gösterilirken, güçlü pozisyonlara ulaşan kadınlar, kadınlara karşı ayrımcılık yapan ve onları fiilen eşitlikten uzaklaştıran resmi yada gayri resmi, ataerkil etki ağları ile uygulanan engellerle hala haklarını tam olarak uygulayamamaktadırlar.
27. Ad hoc Komite, istihdam oranını sabitlemek ve başta dul veya boşanmış anneler olmak üzere çocuklarını yetiştirip ev işlerini yürütürken aynı zamanda profesyonel iş hayatlarına devam etmelerini sağlamak suretiyle ülkeleri çalışan kadın sayısını arttırmaya teşvik eder. Bu durum kreş ve çocuk bakım evlerinin desteklenmesi ve geliştirilmesi, doğum izninden sonra işine dönen anneleri destekleyecek yasal düzenlemeler, eşlerin doğum iznini paylaşmasına olanak veren düzenlemeler ile mümkün olabilir. 28. Ad hoc Komite, cinsiyet eşitliğinin ancak kadınların ekonomik açıdan güçlendirilmesi aracılığıyla başarılabileceğine işaret eder. Bu yüzden daha iyi mali koşullarla kadın girişimciliğinin desteklenmesi için gerekli önlemler alınmalıdır. Kadın istihdamını artırmak için iş piyasasında eşit muamele sağlanmalıdır. Sektörel ayrımcılık gibi sektörel eşitsizlikleri ortadan kaldıracak önlemler alınmalıdır. Sosyal güvenlik sistemi, yarım gün çalışanları ve evde çalışanları kapsayacak şekilde geliştirilmelidir. 29. Eşitsizlikle mücadele, kadına ve erkeğe yönelik psikolojik ve fiziksel şiddetle mücadelede Ad hoc Komite Üyelerini bir araya getirecek ve sosyal ve politik alana eşit erişimi mümkün kılacaktır. AAPA’nın güney ülkelerinde cinsiyet şiddeti konusunda hiçbir bilgi bulunamadığından, belirli göstergeler temelinde kadın hakları konulu yıllık raporlar hazırlanmasıyla görevlendirilen her bir taraf ülke için yerel merkezler kurulmasıyla paralel olarak, her alanda kadın haklarının durumunu izlemek ve değerlendirmek için Avrupa Akdeniz cinsiyet “ayrımcılıksız bilgi esası”nı (Viyana’daki Avrupa İnsan Hakları Ajansıyla işbirliği içinde) oluşturmaya çağırır. 30. Siyasi deneyim ve kültürlerin değişimini sağlamak üzere, parlamentodaki kadınlara yardım etmeyi amaçlayan, AAPA’nın kuzeyi ve güney ülkeleri arasında değişim programları yaratmaya çağırır. Ayrıca siyasi gençlik örgütlerindeki genç kızlar için, AAPA devletlerinin parlamentoları arasında özel staj imkanı yaratmaya çağırır. 31.AB Üyesi Devletleri, ulusal yasaları ve Uluslararası Sözleşmeler temelinde, göçmen kadınların temel haklarına saygıyı garantilemeye ve göçmen kadınlara uygulanan her tür ayrımcılıkla mücadele eden politikaları teşvik etmeye çağırır. 32.AB Üyesi Devletleri ve göç veren ülkeleri, AB’nin göç politikaları ve karşılaşılacak tehlikeler, kadın-erkek göçmenlerin ev sahibi ülkedeki fırsat ve yükümlülükleri konularında nüfuslarına sistematik bilgi vermeye çağırır. Kadınların Eğitim ve Sağlık Hizmetlerine Erişimi 33.Ad hoc Komite, eğitimin kadının sosyal, ekonomik ve siyasi hayata erişimini hızlandırmadaki rolünü vurgular. Bu çerçevede Komite Avrupa-Akdeniz bölgesinde eğitim seviyesinin ve okuma yazma oranının artmasını heyecanla karşılar. 34. Ad hoc Komite Akdeniz Ortak Ülkelerini, cinsiyet eşitliği politikaları güden ve cinsiyete yönelik iş ayrımı temeline dayandırılmayan daha aktif eğitim politikaları izlemeye davet eder ve bir ülkede kadınlarda eğitim oranının artmasının o ülkenin ekonomisini olumlu bir şekilde etkilediğine dikkat çeker. 35. Ad hoc Komite, yeni teknolojilerin eğitim ve sağlıkla ilgili sorunların çözülmesinde kullanılmasını tavsiye eder. 36. 2000 yılında yapılan BM Zirvesi’nde, 8 Eylül 2000 Milenyum Deklarasyonu’nda kabul edilen Milenyum Kalkınma Hedefleri’ne referansla, ad hoc Komite, yaşamın her alanında kadın ve erkek arasında eşit statü sağlamaya çağırır. Özellikle ad hoc Komite, ülkeleri, kırsal alanlar dahil kızların eğitimine özel önem vermeye böylece onların yeteneklerini tam olarak kullanmalarını sağlayıp, kişisel gelişmeleri için gerekli koşullarla donatmayı ve onların zamanından evvel okullarını terk etmeye zorlanmamalarını sağlamaya davet eder.
37. Ad hoc Komite, kadının teşvikine destek olacak ve kadınların yaptığı işe adil ücret sağlayacak hükümetleri cesaretlendirir.
38. Bilim ve araştırma programları çerçevesinde olduğu kadar, tüm sağlık politikalarında cinsiyet perspektifini göz önünde bulundurmanın önemini vurgular.
39. Ad hoc Komite, Barselona Sürecine katılan devletleri, özellikle kadınlar için sıhhi altyapının önemli bir eksiklik olduğu kırsal bölgelerde olmak üzere tüm bölgelerde Avrupa-Akdeniz kadınının sağlık alanına girişini geliştirmek için gerekli tüm çabaları göstermeye çağırır. Bu bağlamda ad hoc Komite, yaşlı kadınların durumuna ve sağlık ilgili problemlerine özel önem atfeder.
40. Kadınların kendi bedenleri ve cinsellikleri konusunda karar alma haklarını destekleyerek, Ad hoc Komite, özellikle şu hususlar vasıtasıyla kadının sağlık alanına daha iyi ulaşacağını tavsiye eder:
a) Her kadına doğum kontrol imkanlarının sağlanması,
b) Çocuk doğum metotlarının geliştirilmesi,
c) Emzirmenin mahremiyetinin teşviki,
d) Ebelerin bilgi ve yeteneklerinin artırılması,
e) Sağlık kaybı veya ölüm riski nedeniyle kürtaj sayısının sınırlandırılması,
f) Tecavüz ve kötü davranma ile ilgili düzenlemelerin yerine getirilmesinin sağlanması ve uygulanması,
g) Aile içi şiddet, tecavüz ve kadını fuhuşa zorlama yanı sıra kadına yönelik her tür şiddetle mücadele,
h) Sağlık sektöründe çalışan kadınların statüsünün geliştirilmesi; daha iyi ücret ve çalışma koşulları sağlanması,
i) Sağlık sektöründe daha fazla sayıda kadının yönetim kadrolarına atanması,
j) Cinsiyet konularıyla ilgili sağlık sektöründeki görevlilerin sürekli ve yüksek kalitede eğitimlerinin sağlanması,
k) Sektörlerarası politikaların ve eylem planlarının oluşturulmasıyla uğraşacak bir kadın sağlığı ofisi kurulması,
l) Bireysel olarak ülkelerde kadın sağlığı ulusal forumlarının yaratılması,
m) Kadın sağlığı ile ilgili detaylı ve periyodik raporların basılması ve bunların parlamentolara, medya ve vatandaşlara sunulması,
n) Araştırma için öncelikli alanların tam olarak tanımlanması,
o) Kadınların ihtiyaçları ve yüz yüze geldikleri problemler konusundaki fikirlerini öğrenmeye müsaade eden mekanizmaların kurulması,
p) Uluslararası düzeyde (Halihazırda onaylanan eylemlerle ilgili kararlara ilişkin CEDAW ve Pekin Platformu) ve Avrupa Akdeniz düzeyinde (Barselona Deklarasyonu ve bireysel forum ve konferanslar) yapılan hükümet eylemlerine ilişkin bilginin sağlanması,
q) Potansiyel benzerliklere (ve kabul gören farklılıklara ) atfen, AB ve Ortadoğu-Kuzey Afrika ülkeleri arasında sosyal, ekonomik, dini ve kültürel sektör alanlarında bu iki coğrafi bölgede deneyimlerin paylaşılması ,
r) Kadınların haysiyetini koruyan sıhhi stratejiler ve sağlık hizmetleri ile kadınlara sürekli mahremiyet hakkının sağlanması.
41. Tüm AAPA Üye Devletlerini, hamile kadınlar ve risk altındaki bebekleri için hastalığın taranması, önlenmesi ve iyileştirilmesi ile ilgili daha iyi politikalar uygulamaya koyarak, Hepatit B ve HIV yönetimini geliştirmeye çağırır. Sağlık örgütü raporlarının, tüm ülkelerde özellikle Hepatit B ve HIV gibi bulaşıcı hastalıklar tarafından yaratılan tehdit artışını belirttiğini göz önünde bulundurarak; Hepatit B virüslü yeni doğan enfeksiyonlarının, kalıcı enfeksiyonla sonuçlanan çok yüksek risk taşıdığı hususunu dikkate alarak; nüfuslarından HIV ve Hepatit B enfeksiyonunu sınırlandırıp er geç ortadan kaldırmak için, her ulusun stratejisinde anahtar unsur olarak, hamilelik boyunca tüm annelere tarama yapmaya çağırır.
42. Ad hoc Komite, giderek büyüyen kadına karşı şiddet problemine dikkat çeker ve üye devletlere uygun yasal hükümleri kabul etmelerini tavsiye eder.
43. Ad Hoc Komite, hükümetlere, kadınlara karşı şiddetin tüm şekillerini ortadan kaldırmak üzere, gerekli tüm koruyucu ve önleyici önlemleri almaları yanı sıra şiddet kurbanlarıyla karşılaşan profesyoneller için özel eğitim programları sağlamalarını tavsiye eder.
44. Ad Hoc Komite kadınlara karşı artan şiddet problemine (fiziki ve fizyolojik şiddet, aile içi şiddet, zorla evlilik, poligami, töre cinayetleri) dikkat çeker; ülkelere korumaya yönelik ilgili yasal düzenlemelerini tanıtmalarını ve geliştirmelerini ve uygulamalarını garantilemelerini tavsiye eder; bu fenomen ile ilgili olarak enformasyon kampanyaları tarafından genel kamunun daha iyi bilgilendirilmesini talep eder.
45. Kadına karşı işlenen şiddet ve suça yönelik istatistiklere işaret eder ve bu nedenle tüm AAPA devletlerinde, özellikle kadınlar için koruyucu yasamanın kabulü ile aile içi şiddet durumunda suçluların daha ağır cezalandırılması şeklindeki yargısal ve kanuni reformlarda bulunmaya çağırır.
46. Ad hoc Komite, Akdeniz bölgesinde, hükümetler, parlamentolar, kadın-erkek vatandaşlar arasında daha fazla dayanışma içinde olmaya ve AB’nin uluslararası sahnede bölgedeki çatışmalara çözüm bulması için daha aktif yaklaşım göstermeye çağırır.
47. Barselona Süreci ülkelerinde iş yapan tüm medya organlarında uygunsuz kadın portrelerini göz önünde bulundurarak, Komite medyadaki kadın imajının değerinin artırılması için bütün gerekli girişimlerde bulunmaya çağırır.
48. Komite, kadın parlamenterlerin medyadaki kadın imajının geliştirilmesindeki rolünü vurgular ve siyasi partiler ile ilgili kurumları bu amaca ulaşmak için uygun araç ve fırsatlar sunmaya çağırır.
49. Komite, medyadaki kadın imajının geliştirilmesini kolaylaştıran eylem planlarının tasarlanmasını ve medyada kadınların daha eşit konumda olmalarının sağlanmasını tavsiye eder. Sözü geçen planlar tutarlı bir şekilde yürütülmelidir.
50. Bu amaçla, Komite şu hususları göz önünde bulundurur:
a) Kadın STK’ları, medyada sunulan ayrımcı olmayan içeriğe yönelik farkındalık için talep yaratacak kampanyalar düzenlemek üzere desteklenmelidir.
b) Medya şirketleri tarafından uygulanan, kadınların sosyal statülerini geliştirmeyi amaçlayan girişimler, sorumluluk prensibi ile desteklenmelidir.
c) Kadınların farkındalığını artıran ve kadın hakları hakkında bilgi veren, kamu televizyon ve radyo istasyonlarından yayınlanan programlar üzerine daha büyük bir vurgu olmalıdır.
d) Özel yayıncılara benzer programları önermeyi cesaretlendirecek lobi çalışmalarına yer verilmelidir.
e) Yeni iletişim teknolojilerinin kadınlar tarafından etkili kullanımlarını sağlamaya, kadınların bilgisayar yeteneklerini geliştirmeye ve medya ile işbirliği içinde hükümetler tarafından organize edilen eğitim programlarını desteklemeye önem verilmelidir. Bununla beraber eğitim programları, medya tarafından kadınlara ikinci sınıf davranışların olumsuz etkileri ve karşılaşılan bu durumun potansiyel sonuçlarıyla medyayı kullanma yetenekleri üzerine daha fazla vurgu yapmalıdır.
AB Projeleri ve Kadın ve Cinsiyet Eşitliğini Teşvik Edici Programların Finansmanı
51. Ad hoc Komite, AB’ni cinsiyet eşitliği boyutunu, Avrupa-Akdeniz Ortaklığı veya Avrupa Yeni Komşuluk Politikası kapsamında AB politikalarına, programlarına ve projelerine dahil etme konusunda cesaretlendirir. Tüm faaliyet alanlarına kadının katılımının artırılması konusuna özel bir vurgu yapılmalıdır. Özellikle olumlu eylem planlarının oluşturulması, gerekli mali ve teknik destek sağlanması yanı sıra; kadınla ilgili konularda enformasyon ve hükümetler dışı örgütlerle danışma konularında.
52. AAPA’nın güney ülkelerinde ortaöğretim ve ileriki eğitimde cinsiyetler arasındaki açığın kapatılmasını amaçlayan bir eylemi teşvik eder. Ayrıca Avrupa Komisyonu’nun Erasmus, Leonardo da Vinci, Comenius ve Grundtvig programları, Kültür 2007-2013 ve 2007-2013 Gençlik Programları gibi eğitimde değişim programlarına genç kız ve erkeklerin dengeli katılmasını talep eder.
53. Bu sektörde Akdeniz’de Kuzey-Güney arasında ileri bir işbirliğinin öneminin altını çizer ve kadın haklarının gelişimine en büyük katkıyı yaptığına inanılan kuzey ve güney örgütüne veya kişiye her yıl verilecek “Avrupa-Akdeniz Yılın Kadını “ ödülünü verme fikrini destekler.
54. Avrupa Komisyonu’nu ve AB Konseyini, Ortaklık Anlaşmalarına, kadın haklarını koruyucu açık hükümler getirerek, temel haklara saygıyla ilgili demokratik cümleler yanı sıra cinsiyet boyutunu da dahil etmeye ve bu alanda ulusal yasamanın, eylem planlarının ve Topluluk programlarının izlenmesi ve değerlendirilmesini sağlamaya çağırır.
55. Bu konuyla ilgili olarak MEDA I ve MEDA II yanı sıra Avrupa Demokrasi ve İnsan Hakları Girişimi çerçevesinde tahsis edilen fonlardan duyduğu memnuniyeti ifade eder ve ayrıca özellikle kadın haklarının teşvikini amaçlayan bölgesel bir MEDA programını talep eder.
56.Avrupa-Akdeniz Ortaklığı konulu 2005 Beş Yıllık Çalışma Programının amaç ve hedeflerini kuvvetle destekler. Ancak bu hedeflerin daha iyi tanımlanıp uygulama takvimi ile birlikte yürütülmesini tavsiye eder.