T�RK�YE B�Y�K M�LLET MECL�S�

D�NEM: 23�� C�LT: 29�� YASAMA YILI: 3

T�RK�YE B�Y�K M�LLET MECL�S�

TUTANAK DERG�S�

5�inci Birle�im

14 Ekim 2008 Sal�

� � � N D E K � L E R

�� I. - GE�EN TUTANAK �ZET�

� II. - GELEN K��ITLAR

III. - YOKLAMALAR

IV. - G�NDEM DI�I KONU�MALAR

A) M�LLETVEK�LLER�N�N G�NDEM DI�I KONU�MALARI

1.- Ni�de Milletvekili M�min �nan��n, Ni�de �ift�isinin sorunlar�na ili�kin g�ndem d�� konu�mas� ve �evre ve Orman Bakan� Veysel Ero�lu�nun cevab�

2.- Sinop Milletvekili Abdurrahman Dodurgal��n�n, Camiler ve Din G�revlileri Haftas��na ili�kin g�ndem d�� konu�mas�

3.- Ankara Milletvekili Nesrin Baytok�un, Do�u Karadeniz B�lgesi hidroelektrik santralleri ve �evre sorunlar�na ili�kin g�ndem d�� konu�mas� ve �evre ve Orman Bakan� Veysel Ero�lu�nun cevab�; Artvin Milletvekili Metin Arifa�ao�lu ve Tunceli Milletvekili Kamer Gen�in yerinden a��klamas�

�

V.- BA�KANLI�IN GENEL KURULA SUNU�LARI

A) Meclis Ara�t�rmas� �nergeleri

1.- Van Milletvekili Fatma Kurtulan ve 20 Milletvekilinin, cezaevlerine y�nelik olarak 2000 y�l�nda ger�ekle�tirilen Hayata D�n�� Operasyonu konusunun ara�t�r�lmas� amac�yla Meclis ara�t�rmas� a��lmas�na ili�kin �nergesi (10/270)

B) �nergeler

1.- Tokat Milletvekili Re�at Do�ru�nun (6/867) esas numaral� s�zl� sorusunu geri ald��na ili�kin �nergesi (4/88)

2.- Ankara Milletvekili Y�lmaz Ate��in, 3269 say�l� Uzman Erba� Kanununda De�i�iklik Yap�lmas�na Dair Kanun Teklifi�nin (2/173) do�rudan g�ndeme al�nmas�na ili�kin �nergesi (4/89)

C) Tezkereler

1.- T�rkiye B�y�k Millet Meclisi Ba�kan� K�ksal Toptan��n, Kazakistan Cumhuriyeti Parlamentosu Senato Ba�kan� Kassym-Jomart Tokayev ve K�rg�zistan Cumhuriyeti Millet Meclisi Ba�kan� Ayt�bay Tagaev�in davetlerine icabetle, beraberinde bir Parlamento heyetiyle, Kazakistan ve K�rg�zistan�a resm� ziyarette bulunmas�na ili�kin Ba�kanl�k tezkeresi (3/555)

D) Duyurular

1.- Avrupa Birli�i Uyum Komisyonunda ba��ms�z milletvekillerine d��en 1 �yelik i�in aday olmak isteyen ba��ms�z milletvekillerinin m�racaatlar�na ili�kin duyuru

E) �e�itli ��ler

1.- Genel Kurulu ziyaret eden Fransa Senatosu D��i�leri, Savunma ve Silahl� Kuvvetler Komisyonu Ba�kan� ve beraberindeki heyete Ba�kanl�k�a �Ho� geldiniz� denilmesi

VI.- �NER�LER

A) Dan��ma Kurulu �nerileri

1.- Avrupa Birli�i Uyum Komisyonunun �ye say�s�na, Genel Kurulun 14/10/2008 ve 15/10/2008 tarihli� birle�imlerinde s�zl� sorular ve di�er denetim konular�n�n g�r��lmemesine; �al��ma saatlerinin yeniden d�zenlenmesine, g�ndemdeki s�ralamaya; 295 ve 296 s�ra say�l� Meclis Ara�t�rmas� Komisyonlar� Raporlar�n�n g�r��melerinin Genel Kurulun 21/10/2008 tarihli birle�iminde yap�lmas�na ili�kin Dan��ma Kurulu �nerisi

VII.- KANUN TASARI VE TEKL�FLER� �LE KOM�SYONLARDAN GELEN D��ER ��LER

A) Komisyonlardan Gelen Di�er ��ler

1.- K�rklareli Milletvekili Tansel Bar�� ve 29 Milletvekilinin, Antalya Milletvekili Tayfur S�ner ve 21 Milletvekilinin, Ardahan Milletvekili Ensar ��t ve 21 Milletvekilinin, Mersin Milletvekili Mehmet �and�r ve 22 Milletvekilinin, Konya Milletvekili �zkan �ks�z ve 21 Milletvekilinin, U�ak Milletvekili Nuri Uslu ve 21 Milletvekilinin, K�rklareli Milletvekili Ahmet G�khan Sar��am ve 20 Milletvekilinin, �zmir Milletvekili Oktay Vural ve 19 Milletvekilinin, Bursa Milletvekili Kemal Demirel ve 33 Milletvekilinin, �zmir Milletvekili Ahmet Ersin ve 32 Milletvekilinin, Bursa Milletvekili Kemal Demirel ve 27 Milletvekilinin, Mersin Milletvekili Ali R�za �zt�rk ve 24 Milletvekilinin, K�resel Is�nman�n Etkileri ve Su Kaynaklar�n�n S�rd�r�lebilir Y�netimi Konusunda Meclis Ara�t�rmas� A��lmas�na �li�kin �nergeleri ve Meclis Ara�t�rmas� Komisyonu Raporu (10/1, 4, 5, 7, 9, 10, 11, 13, 14, 15, 16, 17) (S. Say�s�: 138)

VIII.- YAZILI SORULAR VE CEVAPLARI

1.- Konya Milletvekili Atilla Kart��n, yo�un bak�mdaki bir tutuklunun durumuna ili�kin Ba�bakandan sorusu ve Adalet Bakan� Mehmet Ali �ahin�in cevab� (7/3973)

2.- Yalova Milletvekili Muharrem �nce�nin, Yalova�daki belediyelerin bor�lar�na ili�kin� sorusu ve ��i�leri Bakan� Be�ir Atalay��n cevab� (7/4336)

3.- Manisa Milletvekili Ahmet Orhan��n, Turgutlu�daki bir hastanenin acil servisine ili�kin sorusu ve Sa�l�k Bakan� Recep Akda��n cevab� (7/4445)

4.- �zmir Milletvekili O�uz Oyan��n, tasarrufu te�vik kesintileri �demelerine ili�kin Ba�bakandan sorusu ve Devlet Bakan� Mehmet �im�ek�in cevab� (7/4536)

5.- Konya Milletvekili Atilla Kart��n, �l�mle sonu�lanan bir trafik kazas�yla ilgili iddialara ili�kin Ba�bakandan sorusu ve Adalet Bakan� Mehmet Ali �ahin�in cevab� (7/4541)

6.- Bilecik Milletvekili Ya�ar T�z�n��n, ceza infaz kurumlar� personelinin �zl�k haklar�na ili�kin sorusu ve Adalet Bakan� Mehmet Ali �ahin�in cevab� (7/4465)

7.- �stanbul Milletvekili �etin Soysal��n, Van �l Emniyet M�d�rl��nde g�rev yeri de�i�tirilen personele ili�kin sorusu ve ��i�leri Bakan� Be�ir Atalay��n cevab� (7/4560)

8.- Ankara Milletvekili Tekin Bing�l��n, Ankara�da uyu�turucuya y�nelik m�cadeleye ili�kin sorusu ve ��i�leri Bakan� Be�ir Atalay��n cevab� (7/4645)

9.- Konya Milletvekili Atilla Kart��n, telefon ve ortam dinlemesine ili�kin Ba�bakandan sorusu ve ��i�leri Bakan� Be�ir Atalay��n cevab� (7/4670)

10.- Van Milletvekili �zdal ��er�in, Van Valisi ve Emniyet M�d�r� ile bir olaya ili�kin� sorusu ve ��i�leri Bakan� Be�ir Atalay��n cevab� (7/4729)

I.- GE�EN TUTANAK �ZET�

TBMM Genel Kurulu saat 15.00�te a��larak alt� oturum yapt�.

Denizli Milletvekili Ali R�za Ertem�r��n, tekstil sekt�r�n�n,

��rnak Milletvekili Hasip Kaplan��n, ��rnak ilinin,

Manisa Milletvekili Ahmet Orhan��n, Manisa ili ve �z�m �reticilerinin,

Sorunlar�na ili�kin g�ndem d�� konu�malar�na, �evre ve Orman Bakan� Veysel Ero�lu cevap verdi.

Tokat Milletvekili Re�at Do�ru�nun (6/838, 6/842, 6/845, 6/870) esas numaral� s�zl� sorular�n� geri ald��na ili�kin �nergesi okundu; s�zl� sorular�n geri verildi�i bildirildi.

K�rklareli Milletvekili Turgut Dibek�in, Anayasa Komisyonu �yeli�inden �ekildi�ine ili�kin �nergesi Genel Kurulun bilgisine sunuldu.

��rnak Milletvekili Hasip Kaplan ve 20 milletvekilinin, enerji politikas� konusunda (10/268),

Diyarbak�r Milletvekili G�ltan K��anak ve 20 milletvekilinin, Do�u ve G�neydo�u Anadolu B�lgelerinde ortaya ��kan orman yang�nlar�yla ilgili iddialar�n ara�t�r�larak al�nmas� gereken �nlemlerin belirlenmesi amac�yla (10/269),

Meclis ara�t�rmas� a��lmas�na ili�kin �nergeleri Genel Kurulun bilgisine sunuldu; �nergelerin g�ndemdeki yerlerini alaca�� ve �n g�r��melerinin s�ras� geldi�inde yap�laca�� a��kland�.

K�rklareli Milletvekili Tansel Bar�� ve 29 Milletvekilinin, Antalya Milletvekili Tayfur S�ner ve 21 Milletvekilinin, Ardahan Milletvekili Ensar ��t ve 21 Milletvekilinin, Mersin Milletvekili Mehmet �and�r ve 22 Milletvekilinin, Konya Milletvekili �zkan �ks�z ve 21 Milletvekilinin, U�ak Milletvekili Nuri Uslu ve 21 Milletvekilinin, K�rklareli Milletvekili Ahmet G�khan Sar��am ve 20 Milletvekilinin, �zmir Milletvekili Oktay Vural ve 19 Milletvekilinin, Bursa Milletvekili Kemal Demirel ve 33 Milletvekilinin, �zmir Milletvekili Ahmet Ersin ve 32 Milletvekilinin, Bursa Milletvekili Kemal Demirel ve 27 Milletvekilinin, Mersin Milletvekili Ali R�za �zt�rk ve 24 Milletvekilinin, K�resel Is�nman�n Etkileri ve Su Kaynaklar�n�n S�rd�r�lebilir Y�netimi Konusunda Anayasan�n 98�inci, ��t�z��n 104 ve 105�inci Maddeleri Uyar�nca Bir Meclis Ara�t�rmas� A��lmas�na �li�kin �nergeleri ve Meclis Ara�t�rmas� Komisyonu Raporu�nun (10/1, 4, 5, 7, 9, 10, 11, 13, 14, 15, 16, 17) (S. Say�s�: 138) g�r��meleri, komisyon yetkilileri Genel Kurulda haz�r bulunmad��ndan ertelendi.

Adalet Komisyonunda a��k bulunan �yeli�e, Cumhuriyet Halk Partisi Grubunca aday g�sterilen K�rklareli Milletvekili Turgut Dibek,

Anayasa Komisyonunda a��k bulunan �yeli�e, Cumhuriyet Halk Partisi Grubunca aday g�sterilen Mersin Milletvekili �sa G�k,

Se�ildiler.

MHP Grubu Ba�kan Vekili �zmir Milletvekili Oktay Vural, AB Uyum Komisyonu Ba�kan� Ya�ar Yak��n, 8 Eyl�l 2008 tarihinde Danimarka B�y�kel�isiyle yapt�� g�r��mede partilerini yabanc�lara �ik�yet etmesi nedeniyle, gerekli uyar�n�n yap�lmas� ve Komisyonun g�rev s�resinin dolmas� sebebiyle yetkisiz kald�� i�in gerekli i�lemlerin Ba�kanl�k�a y�r�t�lmesine,

AK PART� Grubu Ba�kan Vekili Giresun Milletvekili Nurettin Canikli, �zmir Milletvekili Oktay Vural��n konu�mas�nda itham etti�i Komisyon Ba�kan�n�n g�rev nedeniyle yurt d��nda oldu�una ve kendisinin bulundu�u bir oturumda bu konunun konu�ulmas�n�n uygun olaca��na; komisyonlar�n ve Ba�kanl�k Divan�n�n g�rev s�releriyle ilgili sorunun daha �nce yap�lan d�zenlemeyle halledildi�ine,

�li�kin a��klamada bulundular.

G�ndemin �Kanun Tasar� ve Teklifleri ile Komisyonlardan Gelen Di�er ��ler� k�sm�n�n:

1�inci s�ras�nda bulunan, Hatay Milletvekili Mustafa �zt�rk ve 11 Milletvekilinin; 2009 Y�l�nda �stanbul �ehrinde Yap�lacak Be�inci D�nya Su Forumunun Organizasyonu ile Katma De�er Vergisi Kanununa Bir Ge�ici Madde Eklenmesine Dair Kanun Teklifi ve �evre ile Plan ve B�t�e Komisyonlar� Raporlar�n�n (2/182) (S.Say�s�: 214) g�r��melerine devam olunarak 2�nci maddesine kadar kabul edildi, 2�nci maddesi �zerinde bir s�re g�r��ld�.

14 Ekim 2008 Sal� g�n� saat 15.00�te toplanmak �zere, birle�ime 19.59�da son verildi.

	��kran G�ldal MUMCU
	Ba�kan Vekili
Fato� G�RKAN		Harun T�FEKC�
Adana		Konya
K�tip �ye		K�tip �ye

�� No.:�� 6

II.- GELEN K��ITLAR

10 Ekim 2008 Cuma

S�zl� Soru �nergeleri

1.- Kastamonu Milletvekili Mehmet Serdaro�lu�nun, Kastamonu�daki yol yap�m �al��malar�n�n uzamas�na ili�kin Ula�t�rma Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/964) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 3/9/2008)

2.- Kastamonu Milletvekili Mehmet Serdaro�lu�nun, bir yol yap�m �al��mas�na ili�kin Ula�t�rma Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/965) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 3/9/2008)

3.- Tunceli Milletvekili Kamer Gen�in, Almanya�daki bir dernekle ilgili dava �er�evesindeki iddialara ili�kin Ba�bakandan s�zl� soru �nergesi (6/966) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 4/9/2008)

4.- ��rnak Milletvekili Sevahir Bay�nd�r��n, bebek �l�mleri meydana gelen bir hastanenin denetimine ili�kin Sa�l�k Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/967) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 4/9/2008)

5.- Tunceli Milletvekili Kamer Gen�in, Almanya�daki bir dernekle ilgili iddialara ili�kin Ba�bakandan s�zl� soru �nergesi (6/968) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 5/9/2008)

6.- Gaziantep Milletvekili Ya�ar A�y�z��n, Almanya�daki bir derne�in dava dolay�s�yla takibine ili�kin ��i�leri Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/969) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 5/9/2008)

7.- Gaziantep Milletvekili Ya�ar A�y�z��n, bir derne�in reklamlar�na ili�kin Devlet Bakan�ndan (Mehmet Ayd�n) s�zl� soru �nergesi (6/970) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 5/9/2008)

8.- ��rnak Milletvekili Sevahir Bay�nd�r��n, bir operasyonda bir k�ye ate� a��ld�� iddias�na ili�kin ��i�leri Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/971) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 8/9/2008)

9.- Van Milletvekili �zdal ��er�in, iade edilen ve cevapland�r�lmayan soru �nergelerine ili�kin T�rkiye B�y�k Millet Meclisi Ba�kan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/972) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 8/9/2008)

10.- ��rnak Milletvekili Sevahir Bay�nd�r��n, Silopi�deki ��retmenlere banka promosyonu �denmesine ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/973) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 9/9/2008)

11.- ��rnak Milletvekili Sevahir Bay�nd�r��n, ��rnak�daki e�itim ihtiya�lar�na ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/974) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 9/9/2008)

12.- ��rnak Milletvekili Sevahir Bay�nd�r��n, ��rnak�da ��retmen ve idarecilerin g�rev yerlerinin de�i�tirilmesine ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/975) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 9/9/2008)

13.- Tunceli Milletvekili Kamer Gen�in, bir derne�in incelenmesine ili�kin Maliye Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/976) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

14.- Giresun Milletvekili Murat �zkan��n, TMO�nun f�nd�k al�m�na ili�kin Tar�m ve K�yi�leri Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/977) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

15.- Giresun Milletvekili Murat �zkan��n, f�nd�k al�m politikas�na ili�kin Tar�m ve K�yi�leri Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/978) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

16.- Giresun Milletvekili Murat �zkan��n, TMO�nun f�nd�k al�m�ndaki baz� sorunlara ili�kin Tar�m ve K�yi�leri Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/979) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

17.- Giresun Milletvekili Murat �zkan��n, TMO�nun f�nd�k al�m merkezlerine ve kay�t d�� retime ili�kin Tar�m ve K�yi�leri Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/980) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

18.- Gaziantep Milletvekili Ya�ar A�y�z��n, bir siyasi parti il�e kongresinin TRT�de yay�nlanmas�na ili�kin Devlet Bakan�ndan (Mehmet Ayd�n) s�zl� soru �nergesi (6/981) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

19.- Tokat Milletvekili Re�at Do�ru�nun, r�zgar enerjisinden elektrik �retim izni verilen �irketlere ili�kin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/982) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

20.- Tokat Milletvekili Re�at Do�ru�nun, Tokat-Merkezdeki hastane in�aat�na ili�kin Sa�l�k Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/983) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

21.- Tokat Milletvekili Re�at Do�ru�nun, Tokat Devlet Hastanesine MR cihaz� al�m�na ili�kin Sa�l�k Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/984) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

22.- Tokat Milletvekili Re�at Do�ru�nun, Tokat�taki domates �reticilerinin ma�duriyetine ili�kin Tar�m ve K�yi�leri Bakan�nda s�zl� soru �nergesi (6/985) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

23.- Tokat Milletvekili Re�at Do�ru�nun, Tokat�taki yatak i�gal oranlar�na ili�kin Sa�l�k Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/986) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

24.- Tokat Milletvekili Re�at Do�ru�nun, Tokat��n baz� il�elerindeki ��retmen a��na ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/987) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

25.- Tokat Milletvekili Re�at Do�ru�nun, yeni ders kitaplar�na ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/988) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

26.- Tokat Milletvekili Re�at Do�ru�nun, Tokat��n baz� il�elerindeki sa�l�k personeli a��na ili�kin Sa�l�k Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/989)� (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

27.- Tokat Milletvekili Re�at Do�ru�nun g�ne� enerjisinden elektrik �retim �al��malar�na ili�kin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/990) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

28.- Tokat Milletvekili Re�at Do�ru�nun, DSݒnin verdi�i HES yap�m izinlerine ili�kin �evre ve Orman Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/991) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

29.- Tokat Milletvekili Re�at Do�ru�nun, Ball�ca Ma�aras�n�n turistik potansiyeline ili�kin �evre ve Orman Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/992) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

30.- Tokat Milletvekili Re�at Do�ru�nun Ah�ska T�rklerinin G�rcistan�daki yurtlar�na d�n��ne ili�kin Ba�bakandan s�zl� soru �nergesi (6/993) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

31.- Van Milletvekili �zdal ��er�in, ��retim y�l� haz�rl�k �dene�ine ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/994) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 15/9/2008)

32.- Tunceli Milletvekili Kamer Gen�in, �zel kalem m�d�rl�klerine yap�lan atamalarla ilgili iddialara ili�kin Ba�bakandan s�zl� soru �nergesi (6/995) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

33.- ��rnak Milletvekili Sevahir Bay�nd�r��n, g�da bankac�l�� yapan dernek ve vak�flara yap�lan yard�mlara ili�kin Maliye Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/996) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

34.- ��rnak Milletvekili Sevahir Bay�nd�r��n, g�da bankac�l�� yapan dernek ve vak�flara ili�kin ��i�leri Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/997) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

35.- Tunceli Milletvekili Kamer Gen�in, bir derne�in soru�turulmas�na ili�kin Ba�bakandan s�zl� soru �nergesi (6/998) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

36.- Tunceli Milletvekili Kamer Gen�in, o�lunun ve RT�K Ba�kan�n�n Almanya seyahatlerine ili�kin Ba�bakandan s�zl� soru �nergesi (6/999) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

37.- Ayd�n Milletvekili Ali Uzun�rmak��n, Sultanhisar fidan yeti�tirme �retim alan�n�n ihalesine ili�kin Maliye Bakan�ndan s�zl� soru �nergesi (6/1000) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

Yaz�l� Soru �nergeleri

1.- �stanbul Milletvekili Birgen Kele��in, K�br�s ile ilgili kapsaml� m�zakerelere y�nelik a��klamalara ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4929) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 1/9/2008)

2.- Konya Milletvekili Atilla Kart��n, Sa�l�k Bakanl�� b�rokratlar�n�n kar��t�� bir trafik kazas�yla ilgili bilgilere ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4930) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 1/9/2008)

3.- Burdur Milletvekili Ramazan Kerim �zkan��n, belediyelerin veteriner hekim kadrolar�na ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4931) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 1/9/2008)

4.- Ardahan Milletvekili Ensar ��t��n, bir banka genel m�d�r�yle ilgili bir iddiaya ve bankac�l�k sekt�r�ndeki yabanc� pay�na ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4932) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 2/9/2008)

5.- �zmir Milletvekili Ahmet Ersin�in, Rusya ile d�� ticarette ya�anan sorunlara ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4933) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 3/9/2008)

6.- Gaziantep Milletvekili Ya�ar A�y�z��n, TOKݒnin reklam ve tan�t�m hizmetleri al�m ihalesine ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4934) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 3/9/2008)

7.- Konya Milletvekili Atilla Kart��n, Ergenekon iddianamesindeki baz� iddialara ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4935) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 3/9/2008)

8.- Ankara Milletvekili Y�lmaz Ate��in, kredi kart� kullan�m�na ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4936) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 3/9/2008)

9.- Adana Milletvekili Y�lmaz Tankut�un, Pozant�-Uluk��la otoyolunun sosyal etkilerine ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4937) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 3/9/2008)

10.- Denizli Milletvekili Hasan Er�elebi�nin, �niversite ��rencilerinin bar�nma ihtiya�lar�n�n kar��lanmas�na ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4938) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 5/9/2008)

11.- �zmir Milletvekili Kemal Anadol�un, Almanya�daki bir dernekle ilgili dava �er�evesindeki iddialara ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4939) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 5/9/2008)

12.- Kocaeli Milletvekili Cevdet Selvi�nin, en d��k memur maa��na ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4940) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 3/9/2008)

13.- K�rklareli Milletvekili Turgut Dibek�in, �ift�ilerin ekonomik sorunlar�na ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4941) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 8/9/2008)

14.- Gaziantep Milletvekili Ya�ar A�y�z��n, Gaziantep�teki bir imar de�i�ikli�i ile ilgili haberlere y�nelik konu�mas�na ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4942) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 8/9/2008)

15.- �zmir Milletvekili Ahmet Ersin�in, bir derne�in denetlenmesine ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4943) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 8/9/2008)

16.- Isparta Milletvekili Mevl�t Co�kuner�in, Almanya�daki bir dernekle ilgili dava �er�evesindeki iddialara ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4944) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 8/9/2008)

17.- �stanbul Milletvekili Ay�e Jale A��rba��n, kad�nlara y�nelik baz� �al��malara ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4945) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 9/9/2008)

18.- Gaziantep Milletvekili Akif Ekici�nin, bir holding y�netim kurulu ba�kan�na y�nelik a��klamalar�na ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4946) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 9/9/2008)

19.- �stanbul Milletvekili �etin Soysal��n, Almanya�daki bir dernekle ilgili dava �er�evesindeki iddialara ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4947) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 9/9/2008)

20.- Manisa Milletvekili �ahin Meng��n�n, Adana-Ceyhan�da rafineri kurma konusundaki iddialara ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4948) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 9/9/2008)

21.- �stanbul Milletvekili S�leyman Ya��z��n, Emniyet Genel M�d�rl��n�n ulusalc�l�k de�erlendirmesine ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4949) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 10/9/2008)

22.- �stanbul Milletvekili Ay�e Jale A��rba��n, Erzurum�daki baz� TOK� projelerine ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4950) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 10/9/2008)

23.- Konya Milletvekili Atilla Kart��n, Kuran kurslar�n�n denetimine ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4951) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 11/9/2008)

24.- �stanbul Milletvekili Sacid Y�ld�z��n, kamuya yararl� ve izinsiz yard�m toplayan dernekler ile bir derne�in denetimine ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4952) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 11/9/2008)

25.- Kahramanmara� Milletvekili Durdu �zbolat��n, Ankara�n�n �ebeke suyuna ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4953) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 11/9/2008)

26.- Mu�la Milletvekili Ali Arslan��n, T��K�in a��klad�� a�l�k s�n�r�na ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4954) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 11/9/2008)

27.- Bursa Milletvekili Onur �ymen�in, Cumhurba�kan�n�n �ehit ailelerine verdi�i iftar yeme�ine ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4955) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 11/9/2008)

28.- Adana Milletvekili Mustafa Vural��n, i��i emeklileri ile dul ve yetim maa�lar�n�n iyile�tirilmesine ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4956) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

29.- ��rnak Milletvekili Sevahir Bay�nd�r��n, Gazi �niversitesi T�p Fak�ltesinde kad�na y�nelik �iddet �nleme biriminin kapat�lmas�na ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4957) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

30.- �stanbul Milletvekili Mehmet Sevigen�in, usuls�z taksicilik hizmetlerine ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4958) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

31.- Bart�n Milletvekili Muhammet R�za Yal��nkaya�n�n, emeklilerin ekonomik durumlar�n�n iyile�tirilmesine ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4959) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

32.- �stanbul Milletvekili S�leyman Ya��z��n, bilgi toplama konusunda gazetelerde ��kan haberlere ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4960) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 15/9/2008)

33.- Antalya Milletvekili H�sn� ��ll��n�n, kamu kurum ve kurulu�lar�n�n ald�� ileti�im hizmetlerine ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4961) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

34.- Mu�la Milletvekili Ali Arslan��n, medya ile ili�kilerine y�nelik iddialara ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4962) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

35.- �zmir Milletvekili Ahmet Ersin�in, bir derne�in denetimine ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4963) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

36.- �stanbul Milletvekili S�leyman Ya��z��n, Ankara B�y�k�ehir Belediyesinin BOTAޒa borcuyla ilgili konu�mas�na ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4964) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

37.- �stanbul Milletvekili S�leyman Ya��z��n, bir korunun kiraya verildi�i iddias�na ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4965) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

38.- �stanbul Milletvekili S�leyman Ya��z��n, RT�K Ba�kan�n�n TOKݒden konut al�m�yla ilgili iddialara ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4966) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

39.- �stanbul Milletvekili Hasan Macit�in, Amasya Vak�flar �l M�d�rl��n�n kapat�lmas�na ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4967) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

40.- �stanbul Milletvekili Hasan Macit�in, ter�rle m�cadeleye ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4968) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

41.- Adana Milletvekili Y�lmaz Tankut�un, bankalar�n ald�� hesap i�letim �cretine ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4969) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

42.- Adana Milletvekili Y�lmaz Tankut�un, bakanlar�n soru �nergelerine verdikleri cevaplara ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4970) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

43.- �zmir Milletvekili Ahmet Ersin�in, o�lu ile ilgili baz� iddialara ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4971) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 17/9/2008)

44.- Bursa Milletvekili Abdullah �zer�in, konut edindirme yard�m� �demelerine ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4972) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 17/9/2008)

45.- Mersin Milletvekili Ali R�za �zt�rk��n, bir dernekle ilgili dava hakk�nda Almanya B�y�kel�isi ile g�r��t�� iddias�na ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4973) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 17/9/2008)

46.- Adana Milletvekili Mustafa Vural��n, AK Parti Genel Merkezinde verilen bir iftar yeme�ine ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4974) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 17/9/2008)

47.- Denizli Milletvekili Hasan Er�elebi�nin, tar�mdaki girdi maliyetlerine ve �z�m �reticilerinin desteklenmesine ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4975) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 17/9/2008)

48.- Konya Milletvekili Atilla Kart��n, Yeni�arbademli-Bey�ehir yoluna ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4976) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

49.- Antalya Milletvekili H�sn� ��ll��n�n, kamu idarelerinin b�t�elerinden yard�m yap�lan sivil toplum kurulu�lar�na ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4977) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

50.- �zmir Milletvekili B�lent Baratal��n�n, Urla-�e�me b�lgesinde verilen ta�oca�� ve maden ruhsatlar�na ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4978) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

51.- Antalya Milletvekili Osman Kaptan��n, TRT Antalya Radyosunun kapat�laca�� iddias�na ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4979) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

52.- Van Milletvekili Fatma Kurtulan��n, Kuzey Irak�a y�nelik operasyonlara ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4980) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 19/9/2008)

53.- �zmir Milletvekili Harun �zt�rk��n, Kemalpa�a�da verilen kalker i�letmecili�i iznine ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4981) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 19/9/2008)

54.- �stanbul Milletvekili S�leyman Ya��z��n, kamu bankalar�n�n sponsorluk ve reklam giderlerine ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4982) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 19/9/2008)

55.- Gaziantep Milletvekili Ya�ar A�y�z��n, mal varl��na bir derne�in denetimine ve bir grupla ilgili iddialara ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4983) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

56.- Mersin Milletvekili �sa G�k��n, bir y�netmelikteki baz� d�zenlemelere ili�kin Adalet Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4984) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

57.- �zmir Milletvekili Oktay Vural��n, Ba�bakan�n �stanbul B�y�k�ehir Belediye Ba�kanl�� d�nemiyle ilgili bir iddiaya ili�kin Adalet Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4985) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

58.- Isparta Milletvekili Mevl�t Co�kuner�in, cezaevlerindeki bir uygulamaya ili�kin Adalet Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4986) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 17/9/2008)

59.- �zmir Milletvekili Oktay Vural��n, Almanya B�y�kel�isiyle yapt�� g�r��meye ve bir davaya ili�kin Adalet Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4987) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

60.- Diyarbak�r Milletvekili Selahattin Demirta��n, T�rk Ceza Kanununun bir maddesinin uygulamas�na ili�kin Adalet Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4988) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 3/9/2008)

61.- �zmir Milletvekili Oktay Vural��n, bir dernekle ilgili soru�turma a��lmas�na ili�kin Adalet Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4989) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 19/9/2008)

62.- Gaziantep Milletvekili Ya�ar A�y�z��n, Gaziantep B�y�k�ehir Belediyesi b�nyesinde i�siz kalan i��i ve �of�rlere ili�kin �al��ma ve Sosyal G�venlik Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4990) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 9/9/2008)

63.- �stanbul Milletvekili �etin Soysal��n, kot ta�lama sekt�r�ndeki denetime ili�kin �al��ma ve Sosyal G�venlik Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4991) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

64.- �stanbul Milletvekili Sebahat Tuncel�in, bir i�yerine y�nelik iddialara ve i��i haklar� konusundaki �al��malara ili�kin �al��ma ve Sosyal G�venlik Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4992) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

65.- Afyonkarahisar Milletvekili Halil �nl�tepe�nin, Sosyal G�venlik Kurumundaki baz� b�rokratlar�n �ocuklar�n� sigortalatmalar�na ili�kin �al��ma ve Sosyal G�venlik Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4993) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

66.- �stanbul Milletvekili Sebahat Tuncel�in, bir firmadaki �al��ma �artlar�na ili�kin �al��ma ve Sosyal G�venlik Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4994) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 11/9/2008)

67.- Bart�n Milletvekili Muhammet R�za Yal��nkaya�n�n, Bart�n�da bir yayladaki tesislerin durumuna ili�kin �evre ve Orman Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4995) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 2/9/2008)

68.- �zmir Milletvekili Recai Birg�n��n, Bergama�daki baraj �al��malar�na ili�kin �evre ve Orman Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4996) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 1/9/2008)

69.- Edirne Milletvekili Bilgin Pa�ar�z��n, Ke�an il�esindeki bir k�y sosyal tesislerine ili�kin �evre ve Orman Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4997) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 3/9/2008)

70.- Bursa Milletvekili Abdullah �zer�in, Bursa�daki ta� ve mermer ocaklar�na ili�kin �evre ve Orman Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4998) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 3/9/2008)

71.- �stanbul Milletvekili �etin Soysal��n, Osmaniye�de kurulacak �imento fabrikas�n�n �evreye etkilerine ili�kin �evre ve Orman Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4995) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 3/9/2008)

72.- Bal�kesir Milletvekili H�seyin Pazarc��n�n, Havran�daki bir ta� k�rma tesisine ili�kin �evre ve Orman Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5000) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 5/9/2008)

73.- Bart�n Milletvekili Muhammet R�za Yal��nkaya�n�n, Bart�n-Zonguldak-Karab�k �evre d�zeni plan�na yap�lan itiraza ili�kin �evre ve Orman Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5001) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

74.- �zmir Milletvekili Recai Birg�n��n, ruhsats�z su kuyular�na ili�kin �evre ve Orman Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5002) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 15/9/2008)

75.- Bursa Milletvekili Abdullah �zer�in, maden arama ruhsat� verilen bir alan�n tahrip edildi�i iddias�na ili�kin �evre ve Orman Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5003) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 17/9/2008)

76.- Hakk�ri Milletvekili Hamit Geylani�nin, Do�u ve G�neydo�u Anadolu�da ��kan orman yang�nlar�na ili�kin �evre ve Orman Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5004) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 17/9/2008)

77.- Mu�la Milletvekili Ali Arslan��n, Marmaris�te verilen maden arama ruhsatlar�na ili�kin �evre ve Orman Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5005) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

78.- Giresun Milletvekili Murat �zkan��n, ABD B�y�kel�ili�inin incelemede bulundu�u iddias�na ili�kin D��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5006) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 1/9/2008)

79.- Isparta Milletvekili Mevl�t Co�kuner�in, yurt d��na ��k��larda ya�anan sorunlara ili�kin D��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5007) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 8/9/2008)

80.- �stanbul Milletvekili �etin Soysal��n, Cumhurba�kan�n�n Ermenistan�a gitmesine ili�kin D��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5008) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 8/9/2008)

81.- Bursa Milletvekili Onur �ymen�in, Cumhurba�kan�n�n Ermenistan�a gidi�inde temas edilen konulara ili�kin D��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5009) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 11/9/2008)

82.- Bursa Milletvekili Abdullah �zer�in, Plevne Belediyesi bah�esindeki T�rk Bayra�� fig�r�ne ili�kin D��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5010) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 17/9/2008)

83.- Bart�n Milletvekili Muhammet R�za Yal��nkaya�n�n, T��K�in a�l�k s�n�r� tespitine ili�kin Devlet Bakan� ve Ba�bakan Yard�mc�s�ndan (Naz�m Ekren) yaz�l� soru �nergesi (7/5011) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 2/9/2008)

84.- Edirne Milletvekili Cemaleddin Uslu�nun, �ift�ilerin bankalardan kulland�klar� kredilere ili�kin Devlet Bakan� ve Ba�bakan Yard�mc�s�ndan (Naz�m Ekren) yaz�l� soru �nergesi (7/5012) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 11/9/2008)

85.- �stanbul Milletvekili Bihlun Tamayl�gil�in, SPK�n�n bir medya kurulu�unu denetimine ili�kin Devlet Bakan� ve Ba�bakan Yard�mc�s�ndan (Naz�m Ekren) yaz�l� soru �nergesi (7/5013) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 11/9/2008)

86.- Konya Milletvekili Atilla Kart��n, Milli Tak�mlar Teknik Direkt�r�ne ili�kin Devlet Bakan�ndan (Murat Ba�esgio�lu) yaz�l� soru �nergesi (7/5014) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

87.- Yalova Milletvekili Muharrem �nce�nin, TRT�ye al�nan baz� personelin yak�nl�klar�na ili�kin Devlet Bakan�ndan (Mehmet Ayd�n) yaz�l� soru �nergesi (7/5015) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 2/9/2008)

88.- �stanbul Milletvekili S�leyman Ya��z��n, bir t�rk�n�n asl�n�n tespitine ili�kin Devlet Bakan�ndan (Mehmet Ayd�n) yaz�l� soru �nergesi (7/5016) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 9/9/2008)

89.- Mersin Milletvekili Ali R�za �zt�rk��n, TRT�ye personel al�m� i�in a��lan s�nava ili�kin Devlet Bakan�ndan (Mehmet Ayd�n) yaz�l� soru �nergesi (7/5017) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

90.- �zmir Milletvekili Mehmet Ali Susam��n, do�algaz ihtiyac�n�n kar��lanmas�na ili�kin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5018) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 1/9/2008)

91.- Adana Milletvekili Tacidar Seyhan��n, bir y�netmeli�e ve elektrikteki fiyatland�rmaya ili�kin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5019) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 5/9/2008)

92.- Kahramanmara� Milletvekili Durdu �zbolat��n, petrol arama �al��malar�na ili�kin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5020) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

93.- Mu�la Milletvekili Ali Arslan��n, Marmaris�te verilen maden arama ruhsatlar�na ili�kin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5021) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

94.- �stanbul Milletvekili �etin Soysal��n, Zeytinburnu Belediyesinin bir sanayi sitesine y�nelik uygulamalar�na ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5022) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 1/9/2008)

95.- Antalya Milletvekili H�sn� ��ll��n�n, Antalya�da �ehir i�i ula��mda ba�lat�lan ak�ll� kart uygulamas�na ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5023) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 1/9/2008)

96.- Eski�ehir Milletvekili Beytullah Asil�in, kamudaki �zel g�venlik g�revlilerinin kimlik kart� yenilemeye tabi tutulmas�na ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5024) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 1/9/2008)

97.- Eski�ehir Milletvekili Beytullah Asil�in, �zel g�venlik g�revlilerinin �cretlerine ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5025) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 1/9/2008)

98.- �stanbul Milletvekili Bihlun Tamayl�gil�in, �GDAޒ�n ta�eron firmalara ihale etti�i i�lere ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5026) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 3/9/2008)

99.- �stanbul Milletvekili Bihlun Tamayl�gil�in, �SKݒnin s�zle�mesi yap�lan ihalelerine ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5027) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 3/9/2008)

100.-� Ankara Milletvekili Y�lmaz Ate��in, Ankara�n�n �ebeke suyuna ve tankerlerle yap�lan sulamaya ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5028) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 5/9/2008)

101.- Ankara Milletvekili Y�lmaz Ate��in, Ankara �ay�n�n �slah�na ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5029) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 5/9/2008)

102.- Konya Milletvekili Atilla Kart��n, �stanbul Emniyet M�d�rl��ndeki bir �ube m�d�r�ne y�nelik uygulamalara ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5030) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 5/9/2008)

103.- �stanbul Milletvekili �etin Soysal��n, bir derne�in denetimine ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5031) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 5/9/2008)

104.- Gaziantep Milletvekili Ya�ar A�y�z��n, belediyelerin denetimine ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5032) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 5/9/2008)

105.- Bursa Milletvekili Hamza Hamit Homri��in, bir derne�in iftar davetine kat�lan b�rokratlara ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5033) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 9/9/2008)

106.- �zmir Milletvekili Sel�uk Ayhan��n, �ebeke suyundaki arsenik oran� y�ksek olan illere ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5034) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 10/9/2008)

107.- �zmir Milletvekili Ahmet Ersin�in, Emniyet Te�kilat�nda toplanan ba��lara ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5035) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 10/9/2008)

108.- Konya Milletvekili Atilla Kart��n, Konya B�y�k�ehir ve merkez il�e belediyeleri personeline maa� kar��l�� banka getirisi �demelerine ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5036) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 11/9/2008)

109.- Isparta Milletvekili S�leyman Nevzat Korkmaz��n, G�neydo�u Asya�ya tsunami felaketi sebebiyle yap�lan yard�mlara ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5037) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

110.- �stanbul Milletvekili �etin Soysal��n, silika maddesinin kullan�m�na ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5038) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

111.- Bart�n Milletvekili Muhammet R�za Yal��nkaya�n�n, Kad�k�y Belediyesi y�netimine a��lan bir davaya ve �stanbul B�y�k�ehir Belediyesinin imar de�i�ikliklerine ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5039) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

112.- Bart�n Milletvekili Muhammet R�za Yal��nkaya�n�n, Bayrampa�a Belediyesinin bir projesine ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5040) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

113.- �zmir Milletvekili Recai Birg�n��n, Eski�ehir�de yap� denetim firmas� orta�� Belediye Meclisi �yelerine ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5041) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 15/9/2008)

114.- Ardahan Milletvekili Ensar ��t��n, yarg�lanan ve g�revden al�nan baz� belediye ba�kanlar�na ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5042) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

115.- �stanbul Milletvekili S�leyman Ya��z��n, yurt d��ndaki bir derne�in ayn� adl� bir dernekle ili�kisine ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5043) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

116.- Ayd�n Milletvekili �zlem �er�io�lu�nun, Ba�bakan�n gazete sahiplerini ve gazetecileri dinletti�i iddias�na ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5044) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 17/9/2008)

117.- Kars Milletvekili G�rcan Da�da��n, Kars-Merkeze ba�l� baz� k�ylerin yol sorununa ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5045) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 17/9/2008)

118.- Adana Milletvekili Hulusi G�vel�in, Almanya�daki bir davaya bilgi ve belge g�nderilmedi�i iddias�na ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5046) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

119.- �stanbul Milletvekili �etin Soysal��n, Bayrampa�a�da y�k�m karar� al�nan yap�lara ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5047) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

120.- �stanbul Milletvekili �etin Soysal��n, Bo�az�da bulunan ka�ak yap�lara ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5048) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

121.- Mu� Milletvekili M. Nuri Yaman��n, �zmir-Alia�a Kaymakam� hakk�ndaki bir iddiaya ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5049) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

122.- �stanbul Milletvekili Hasan Macit�in, Ba�bakan�n �stanbul B�y�k�ehir Belediye Ba�kanl�� d�nemiyle ilgili soru�turmalara ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5050) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

123.- Kars Milletvekili G�rcan Da�da��n, Akyaka il�esinin baz� k�ylerinin yol sorununa ve su bask�n� riskine ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5051) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

124.- Kars Milletvekili G�rcan Da�da��n, Arpa�ay �l�esinin baz� k�ylerinin yol sorununa ve su bask�n� riskine ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5052) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

125.- Mersin Milletvekili �sa G�k��n, Fethullah G�len�i ziyaret eden kamu g�revlilerine ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5053) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

126.- Ardahan Milletvekili Ensar ��t��n, Posof il�esinde da��t�lan k�m�re ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5054) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

127.- Kars Milletvekili G�rcan Da�da��n, Ka��zman �l�esinin baz� k�ylerinin yol sorununa ve su bask�n� riskine ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5055) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 19/9/2008)

128.- Kars Milletvekili G�rcan Da�da��n, Digor �l�esinin baz� k�ylerinin yol sorununa ve su bask�n� riskine ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5056) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 19/9/2008)

129.- Gaziantep Milletvekili Ya�ar A�y�z��n, Gaziantep�te arkeolojik sit alan�nda yap�lan bir parka ili�kin K�lt�r ve Turizm Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5057) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 3/9/2008)

130.- �stanbul Milletvekili �etin Soysal��n, Osmaniye�de yap�lacak �imento fabrikas�n�n bir antik kente etkisine ili�kin K�lt�r ve Turizm Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5058) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 3/9/2008)

131.- Ardahan Milletvekili Ensar ��t��n, Kars-Sar�kam��ta turizmin geli�tirilmesine ili�kin K�lt�r ve Turizm Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5059) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 5/9/2008)

132.- Antalya Milletvekili Tunca Toskay��n, Antalya�da turizme tahsis edilen alanlara ili�kin K�lt�r ve Turizm Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5060) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 8/9/2008)

133.- Isparta Milletvekili Mevl�t Co�kuner�in, Isparta turizminin geli�tirilmesine ili�kin K�lt�r ve Turizm Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5061) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 10/9/2008)

134.- Mu�la Milletvekili Ali Arslan��n, Marmaris�te verilen maden arama ruhsatlar�na ili�kin K�lt�r ve Turizm Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5062) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

135.- Burdur Milletvekili Ramazan Kerim �zkan��n, bir karayolundaki elektrik direklerine ili�kin Maliye Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5063) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 1/9/2008)

136.- Isparta Milletvekili S�leyman Nevzat Korkmaz��n, emekli �cretlerinin iyile�tirilmesine ili�kin Maliye Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5064) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 1/9/2008)

137.- Bursa Milletvekili Kemal Demirel�in, Bursa�da 1999 y�l�ndaki depremden etkilenen okullar�n durumuna ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5065) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 1/9/2008)

138.- Ad�yaman Milletvekili �evket K�se�nin Talim ve Terbiye Kuruluna ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5066) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 3/9/2008)

139.- Kars Milletvekili G�rcan Da�da��n, Susuz K�y Enstit�s� binalar�n�n �niversite b�nyesinde de�erlendirilmesine ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5067) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 3/9/2008)

140.- Manisa Milletvekili �ahin Meng��n�n, a��k ilk��retim ve lise s�navlar�na ba��rt�s�yle giren ��rencilere ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5068) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 5/9/2008)

141.- �stanbul Milletvekili Ay�e Jale A��rba��n, meslek okullar�n�n g��lendirilmesine ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5069) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 8/9/2008)

142.- Yalova Milletvekili Muharrem �nce�nin, ��retim y�l�na haz�rl�k �dene�i �demelerine ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5070) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 9/9/2008)

143.- Yalova Milletvekili Muharrem �nce�nin, bir Anadolu Lisesinin yat�l� kontenjan�na ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5071) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 9/9/2008)

144.- �stanbul Milletvekili Mehmet Sevigen�in, baz� y�netici atamalar�na ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5072) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 11/9/2008)

145.- Ardahan Milletvekili Ensar ��t��n, Diyarbak�r�daki okul ve ��retmen a��na ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5073) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

146.- Antalya Milletvekili H�sn� ��ll��n�n, e�itim ve ��retim hizmetleri s�n�f�ndaki personele ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5074) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

147.- Eski�ehir Milletvekili Fehmi Murat S�nmez�in, �niversite ��rencilerinin yurt ihtiyac�n�n kar��lanmas�na ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5075) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

148.- Van Milletvekili �zdal ��er�in, Van�daki bir lisede yolsuzluk yap�ld�� iddialar�na ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5076) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

149.- Adana Milletvekili Y�lmaz Tankut�un, okullar�n isim hakk�n�n sat�lmas� uygulamas�na ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5077) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

150.- Adana Milletvekili Y�lmaz Tankut�un, bir ders kitab�nda verilen bilgiye ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5078) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

151.- Adana Milletvekili Nevin Gaye Erbatur�un, bir yat�l� b�lge okulunun a��lmamas�na ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5079) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 17/9/2008)

152.- Kars Milletvekili G�rcan Da�da��n, Kars�ta kapat�lan okullara ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5080) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 17/9/2008)

153.- Yalova Milletvekili Muharrem �nce�nin, Gemlik �l�e Milli E�itim M�d�r� ve bir lise m�d�r� hakk�ndaki iddialara ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5081) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

154.- Konya Milletvekili Atilla Kart��n, Meram�daki bir alan�n de�erlendirilmesine y�nelik iddialara ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5082) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

155.- �stanbul Milletvekili Hasan Macit�in, e�itim y�netimi ile ilgili baz� konulara ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5083) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

156.- Yalova Milletvekili Muharrem �nce�nin, Yalova �l Sa�l�k M�d�rl��n�n kiralama yoluyla binek arac� temin etmesine ve �l Sa�l�k M�d�r� hakk�ndaki iddialara ili�kin Sa�l�k Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5084) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 9/9/2008)

157.- Mersin Milletvekili Ali R�za �zt�rk��n, G�lnar il�esindeki sa�l�k personeline ili�kin Sa�l�k Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5085) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 1/9/2008)

158.- Samsun Milletvekili Osman �ak�r��n, Terme il�esindeki uzman hekim a��na ili�kin Sa�l�k Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5086) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 1/9/2008)

159.- Kars Milletvekili G�rcan Da�da��n, Kars��n �ebeke suyundaki arsenik durumuna ili�kin Sa�l�k Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5087) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 3/9/2008)

160.- Yalova Milletvekili Muharrem �nce�nin, ba�hekimlik g�revlerinde bulunan bir uzman doktor hakk�ndaki iddialara ili�kin Sa�l�k Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5088) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 8/9/2008)

161.- �stanbul Milletvekili �etin Soysal��n, silikozis hastal��na ili�kin Sa�l�k Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5089) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

162.- Yalova Milletvekili Muharrem �nce�nin, Yalova �l Sa�l�k M�d�r� hakk�ndaki baz� iddialara ili�kin Sa�l�k Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5090) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

163.- Mu�la Milletvekili Ali Arslan��n, Denizli Devlet Hastanesinde verilen kahvalt�ya ili�kin Sa�l�k Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5091) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

164.- Bursa Milletvekili Abdullah �zer�in, transgenik m�s�r t�ketiminin do�urdu�u riske ili�kin Sa�l�k Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5092) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 17/9/2008)

165.- Van Milletvekili Fatma Kurtulan��n, Van��n �ebeke suyunun kalitesine ili�kin Sa�l�k Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5093) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 17/9/2008)

166.- ��rnak Milletvekili Sevahir Bay�nd�r��n, sezeryanla do�um oranlar� konusundaki y�nergeye ili�kin Sa�l�k Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5094) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

167.- Eski�ehir Milletvekili Fehmi Murat S�nmez�in, ruhsats�z �al��an bir zay�flama merkezine ili�kin Sa�l�k Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5095) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

168.- Kars Milletvekili G�rcan Da�da��n, kapat�lan Kars Kazc�l�k Enstit�s�ne ili�kin Tar�m ve K�yi�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5096) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 3/9/2008)

169.- Ad�yaman Milletvekili �evket K�se�nin, �reticilerin bor�lar�n�n yeniden yap�land�r�lmas�na ili�kin Tar�m ve K�yi�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5097) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 5/9/2008)

170.- Mersin Milletvekili Ali R�za �zt�rk��n, k�rsal kalk�nma yat�r�mlar�n�n desteklenmesi program�na ili�kin Tar�m ve K�yi�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5098) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 11/9/2008)

171.- Ad�yaman Milletvekili �evket K�se�nin, TMO�nun Ad�yaman�daki bu�day al�m�na ili�kin Tar�m ve K�yi�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5099) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 17/9/2008)

172.- Ad�yaman Milletvekili �evket K�se�nin, tar�msal kooperatiflere kulland�r�lan kredilere ili�kin Tar�m ve K�yi�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5100) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 17/9/2008)

173.- Bursa Milletvekili Abdullah �zer�in, �eker politikas�ndaki tercihlere ili�kin Tar�m ve K�yi�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5101) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 17/9/2008)

174.- Kars Milletvekili G�rcan Da�da��n, Kars u�ak seferlerine ve G�mr�k M�d�rl�� a��lmas�na ili�kin Ula�t�rma Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5102) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 3/9/2008)

175.- K�rklareli Milletvekili Turgut Dibek�in, bir kav�a��n ��kland�r�lmas�na ili�kin Ula�t�rma Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5103) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 8/9/2008)

176.- Mersin Milletvekili �sa G�k��n, Marmaray Projesinin g�zergah�na ili�kin Ula�t�rma Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5104) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 8/9/2008)

177.- Samsun Milletvekili Osman �ak�r��n, Samsun�da THY b�rosu olup olmad��na ili�kin Ula�t�rma Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5105) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 9/9/2008)

178.- Samsun Milletvekili Osman �ak�r��n, Ankara-Esenbo�a Havaalan�ndaki baz� bilboardlardaki ifadeye ili�kin Ula�t�rma Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5106) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 9/9/2008)

179.- Ad�yaman Milletvekili �evket K�se�nin, bir hava liman�ndaki tan�t�c� afi�te yer alan ifadeye ili�kin Ula�t�rma Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5107) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 11/9/2008)

180.- Konya Milletvekili Atilla Kart��n, Konya-Adana aras�ndaki yol �al��malar�na ili�kin Ula�t�rma Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5108) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 12/9/2008)

181.- Edirne Milletvekili Cemaleddin Uslu�nun, Edirne�deki baz istasyonlar�na ili�kin Ula�t�rma Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5109) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

182.- �zmir Milletvekili Kemal Anadol�un, Karayolu Ta��ma Y�netmeli�indeki bir h�km�n uygulamas�na ili�kin Ula�t�rma Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5110) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 17/9/2008)

183.- Mu�la Milletvekili Ali Arslan��n, posta da��t�m hizmetindeki aksakl�k iddialar�na ili�kin Ula�t�rma Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5111) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 17/9/2008)

184.- Bal�kesir Milletvekili Erg�n Aydo�an��n, Band�rma�da batan RO-RO gemisine ili�kin Ula�t�rma Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5112) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

185.- Bursa Milletvekili Kemal Demirel�in, Bing�l Havaalan� in�aat�na ili�kin Ula�t�rma Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5113) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 18/9/2008)

186.- Ayd�n Milletvekili �zlem �er�io�lu�nun, sporun ve sporcunun te�vikine ili�kin Devlet Bakan�ndan (Murat Ba�esgio�lu) yaz�l� soru �nergesi (7/5114) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 1/9/2008)

187.- Kars Milletvekili G�rcan Da�da��n, Kars K��k Sanayi Sitesi sosyal tesisleri in�aat�na ili�kin Sanayi ve Ticaret Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5115) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 3/9/2008)

188.- Hakk�ri Milletvekili Hamit Geylani�nin, Hakk�ri�de meydana gelen baz� olaylara ili�kin Milli Savunma Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/5116) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 5/9/2008)

189.- Denizli Milletvekili Emin Haluk Ayhan��n, Sosyal Yard�mla�ma ve Dayan��may� Te�vik Fonundan yap�lan yard�mlara ili�kin Devlet Bakan� ve Ba�bakan Yard�mc�s�ndan (Hayati Yaz�c�) yaz�l� soru �nergesi (7/5117) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 9/9/2008)

190.- �zmir Milletvekili Mehmet Ali Susam��n, ekonomideki geli�melere ili�kin Devlet Bakan�ndan (Mehmet �im�ek) yaz�l� soru �nergesi (7/5118) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

191.- Diyarbak�r Milletvekili G�ltan K��anak��n, kad�na y�nelik �iddete ili�kin Devlet Bakan�ndan (Nimet �ubuk�u) yaz�l� soru �nergesi (7/5119) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 16/9/2008)

192.- Ankara Milletvekili Hakk� Suha Okay��n, TRT�de yay�nlanan bir programa ili�kin Devlet Bakan�ndan (Mehmet Ayd�n) yaz�l� soru �nergesi (7/5120) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 1/9/2008)

�� No.:�� 7

13 Ekim 2008 Pazartesi

Rapor

1.- 1.8.2008 Tarihli ve 5803 Say�l� Elektronik Haberle�me Kanunu ve Anayasan�n 89 uncu ve 104 �nc� Maddeleri Gere�ince Cumhurba�kan�nca Bir Daha G�r��lmek �zere Geri G�nderme Tezkeresi ile Bay�nd�rl�k, �mar, Ula�t�rma ve Turizm Komisyonu Raporu (1/638) (S. Say�s�: 297) (Da��tma tarihi:13.10.2008) (G�NDEME)

S�resi ��inde Cevaplanmayan Yaz�l� Soru �nergeleri

1.- Bursa Milletvekili Kemal Demirel�in, D�zce�deki ��p depolama alan� ve tesisi �al��malar�na ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4228)

2.- Adana Milletvekili Nevin Gaye Erbatur�un, y�zme havuzlar�n�n denetimine ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4243)

3.-Adana Milletvekili Nevin Gaye Erbatur�un, lunaparklardaki g�venlik �nlemlerine ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4244)

4.- Adana Milletvekili Nevin Gaye Erbatur�un, s��nma evlerine ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4247)

5.- Edirne Milletvekili Cemaleddin Uslu�nun, Edirne ve K�rklareli�deki ara� say�s�na ve verilen cezalara ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4248)

6.- �stanbul Milletvekili Hasan Macit�in, baz� belediye ba�kanlar� hakk�ndaki yolsuzluk iddialar�na ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4250)

7.- Afyonkarahisar Milletvekili Abd�lkadir Akcan��n, Dinar�daki doktor ve di�er sa�l�k personeline ili�kin Sa�l�k Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4262)

8.- Isparta Milletvekili S�leyman Nevzat Korkmaz��n, kene vakalar�na kar�� al�nan �nlemlere ili�kin Sa�l�k Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4263)

9.- Afyonkarahisar Milletvekili Abd�lkadir Akcan��n, �ay �l�esi ba�lant�l� baz� yol �al��malar�na ili�kin Ula�t�rma Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4271)

10.- Ordu Milletvekili Rahmi G�ner�in, Ordu �lindeki ula��m projelerine ili�kin Ula�t�rma Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4272)

11.- �zmir Milletvekili Ahmet Ersin�in, polislerden toplanan ba��lara ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4282)

12.- Bursa Milletvekili Kemal Demirel�in, �anl�urfa�daki baz� Devlet hastanelerinin ihtiya�lar�na ili�kin Sa�l�k Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4306)

13.- �stanbul Milletvekili Hasan Macit�in, Burdur-Fethiye karayolunun b�l�nm�� yol yap�lmas�na ili�kin Ula�t�rma Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4307)

14.- �zmir Milletvekili Oktay Vural��n, �zmir�in �ebeke suyunun kalitesine ili�kin Sa�l�k Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4308)

15.- �stanbul Milletvekili Algan Hacalo�lu�nun, AB M�zakere Pozisyon Belgesinin a��klanmas�na ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4314)

16.- Gaziantep Milletvekili Akif Ekici�nin, K�r�m-Kongo kanamal� ate�i hastal��na ili�kin Ba�bakandan yaz�l� soru �nergesi (7/4321)

17.- Osmaniye Milletvekili Hakan Co�kun�un, �SYM�nin KPSS sonu�lar�na g�re yerle�tirme i�lemlerine ili�kin Devlet Bakan�ndan (Murat Ba�esgio�lu) yaz�l� soru �nergesi (7/4332)

18.- Gaziantep Milletvekili Ya�ar A�y�z��n, Gaziantep B�y�k�ehir Belediyesinin e�lence park� ihalesine ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4335)

19.- �zmir Milletvekili Kamil Erdal Sipahi�nin, �zmir�deki kentsel b�y�menin belli semtlere y�nlendirilmesine ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4337)

20.- Gaziantep Milletvekili Akif Ekici�nin, �stanbul�daki bir arazinin de�erlendirilmesiyle ilgili iddialara ili�kin ��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4338)

21.- Mersin Milletvekili Mehmet �and�r��n, Anamur �l�esinde A��k ��retim s�navlar�n�n yap�lmas� ihtiyac�na ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4340)

22.- Yalova Milletvekili Muharrem �nce�nin, yap�lan dersliklere ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4345)

23.- Adana Milletvekili Y�lmaz Tankut�un, kamuda tan�ml� olmayan baz� meslek gruplar�na ili�kin Milli E�itim Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4346)

24.- �zmir Milletvekili Kamil Erdal Sipahi�nin, gazilerin �zel sa�l�k kurumlar�na sevklerine ili�kin Sa�l�k Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4348)

25.- �stanbul Milletvekili Ay�e Jale A��rba��n, kemoterapi hem�iresi s�k�nt�s�na ili�kin Sa�l�k Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4350)

26.- Mersin Milletvekili Ali R�za �zt�rk��n, PTT Personeli Kefalet Sand��na ve da��t�c�lar�n �al��ma saatlerine ili�kin Ula�t�rma Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4357)

27.- Adana Milletvekili Y�lmaz Tankut�un, hemzemin ge�itlerdeki trafik kazalar�na ili�kin Ula�t�rma Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4358)

28.- Adana Milletvekili Y�lmaz Tankut�un, internet eri�im �cretlerine ili�kin Ula�t�rma Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4359)

29.- Diyarbak�r Milletvekili Ak�n Birdal��n, �lkeye giri�ine izin verilmeyen bir �ocu�a ili�kin D��i�leri Bakan�ndan yaz�l� soru �nergesi (7/4361)

�� No.:�� 8

14 Ekim 2008 Sal�

Raporlar

1.- �stanbul Milletvekili �etin Soysal ve 20 Milletvekilinin, Kars Milletvekili G�rcan Da�da� ve 23 Milletvekilinin, �stanbul Milletvekili Hasan Kemal Yard�mc� ve 26 Milletvekilinin ve �stanbul Milletvekili Sebahat Tuncel ve 19 Milletvekilinin, Gemi �n�a Sanayisindeki �� G�venli�i ve �al��ma �artlar� Sorunlar�n�n Ara�t�r�larak Al�nmas� Gereken �nlemlerin Belirlenmesi Amac�yla Anayasan�n 98 inci, ��t�z��n 104 ve 105 inci Maddeleri Uyar�nca Bir Meclis Ara�t�rmas� A��lmas�na �li�kin �nergeleri ve Meclis Ara�t�rmas� Komisyonu Raporu (10/121, 129, 132, 134) (S. Say�s�: 295) (Da��tma tarihi: 14.10.2008) (G�NDEME)

2.- Bursa Milletvekili �smet B�y�kataman ve 29 Milletvekilinin, Ayd�n Milletvekili Ahmet Ert�rk ve 20 Milletvekilinin, Bursa Milletvekili Ali Koyuncu ve 19 Milletvekilinin, Bal�kesir Milletvekili A. Edip U�ur ve 23 Milletvekilinin ve Mu�la Milletvekili G�rol Ergin ve 24 Milletvekilinin, Zeytin ve Zeytinya�� ile Di�er Bitkisel Ya�lar�n �retiminde ve Ticaretinde Ya�anan� Sorunlar�n Ara�t�r�larak Al�nmas� Gereken �nlemlerin Belirlenmesi Amac�yla Anayasan�n 98 inci, ��t�z��n 104 ve 105 inci Maddeleri Uyar�nca Bir Meclis Ara�t�rmas� A��lmas�na �li�kin �nergeleri ve Meclis Ara�t�rmas� Komisyonu Raporu (10/27, 34, 37, 40, 102) (S. Say�s�: 296) (Da��tma tarihi: 14.10.2008) (G�NDEME)

Meclis Ara�t�rmas� �nergesi

1.- Van Milletvekili Fatma Kurtulan ve 20 Milletvekilinin, cezaevlerine y�nelik olarak 2000 y�l�nda ger�ekle�tirilen Hayata D�n�� operasyonu konusunun ara�t�r�lmas� amac�yla Anayasan�n 98 inci, ��t�z��n 104 ve 105 inci maddeleri uyar�nca bir Meclis ara�t�rmas� a��lmas�na ili�kin �nergesi (10/270) (Ba�kanl��a geli� tarihi: 23.9.2008)

14 Ekim 2008 Sal�

B�R�NC� OTURUM

A��lma Saati: 15.00

BA�KAN: Ba�kan Vekili Meral AK�ENER

K�T�P �YELER: Canan CANDEM�R �EL�K (Bursa), Fatma SALMAN KOTAN (A�r�)

BA�KAN � T�rkiye B�y�k Millet Meclisinin 5�inci Birle�imini a��yorum.

23��nc� Yasama D�neminin ��nc� Yasama Y�l�n�n benim y�netti�im ilk birle�iminin hay�rl� olmas�n� diliyorum.

III. - Y O K L A M A

BA�KAN - Elektronik cihazla yoklama yapaca��z.

Yoklama i�in �� dakika s�re verece�im.

Say�n milletvekillerinin oy d��melerine basarak salonda bulunduklar�n� bildirmelerini, bu s�re i�erisinde elektronik sisteme giremeyen milletvekillerinin salonda haz�r bulunan teknik personelden yard�m istemelerini, buna ra�men sisteme giremeyen �yelerin ise yoklama pusulalar�n�, g�revli personel arac�l��yla, �� dakikal�k s�re i�erisinde Ba�kanl��a ula�t�rmalar�n� rica ediyorum.

Yoklama i�lemini ba�lat�yorum.

(Elektronik cihazla yoklama yap�ld�)

BA�KAN - Say�n milletvekilleri, toplant� yeter say�s� yoktur.

Birle�ime be� dakika ara veriyorum.

Kapanma Saati: 15.08

�K�NC� OTURUM

A��lma Saati: 15.14

BA�KAN: Ba�kan Vekili Meral AK�ENER

K�T�P �YELER: Canan CANDEM�R �EL�K (Bursa), Fatma SALMAN KOTAN (A�r�)

BA�KAN � Say�n milletvekilleri, T�rkiye B�y�k Millet Meclisinin 5�inci Birle�iminin �kinci Oturumunu a��yorum.

III. - YOKLAMA

BA�KAN � A��l��ta yap�lan yoklamada toplant� yeter say�s� bulunamam��t�. �imdi yoklama i�lemini tekrarlayaca��z.

Yoklama i�in �� dakika s�re veriyorum.

Yoklama i�lemi ba�lam��t�r.

(Elektronik cihazla yoklama yap�ld�)

BA�KAN � Toplant� yeter say�s� vard�r, g�r��melere ba�l�yoruz.

G�ndeme ge�meden �nce, �� say�n milletvekiline g�ndem d�� s�z verece�im. Yaln�z, g�ndem d�� s�z alan ilk milletvekilimizi anons etmeden evvel: De�erli milletvekili arkada�lar�m, �ok b�y�k bir g�r�lt� var. G�ndem d�� s�z isteyen milletvekilleri haz�rl�k yaparak ��k�p konu�uyorlar. S�k�neti sa�larsak arkada��m�za da sayg� g�stermi� oluruz.

G�ndem d�� ilk s�z, Ni�de�deki tar�msal �reticilerin sorunlar� hakk�nda s�z isteyen Ni�de Milletvekili Say�n M�min �nan�a aittir.

Buyurun Say�n �nan. (MHP s�ralar�ndan alk��lar)

IV.- G�NDEM DI�I KONU�MALAR

A) Milletvekillerinin G�ndem D�� Konu�malar�

1.- Ni�de Milletvekili M�min �nan��n, Ni�de �ift�isinin sorunlar�na ili�kin g�ndem d�� konu�mas� ve �evre ve Orman Bakan� Veysel Ero�lu�nun cevab�

M�M�N �NAN (Ni�de) � Say�n Ba�kan, sayg�de�er milletvekili arkada�lar�m; k�resel krizin d�nyay� kas�p kavurdu�u bir ortamda komada olan T�rk ve Ni�de �ift�isinin sorunlar�yla ilgili g�ndem d�� s�z alm�� bulunuyorum. Bu vesileyle, y�ce heyetinizi sayg� ve sevgiyle selaml�yorum

Konu�mama, ge�ti�imiz g�nlerde bir arkada��m�n ba��na gelen ac� bir olay� sizlerle payla�arak ba�lamak istiyorum. Arkada��m, e�ini bir devlet hastanesinin acil servisine g�t�r�r. Hasta muayene edilir. Yeterli tetkik ve ara�t�rma yap�lmadan hastaya serum tak�l�r. Serum bittikten sonra �Hastan�n bir �eyi yok, al�p gidebilirsiniz.� denir fakat hasta daha acil servisten ��kmadan e�inin kuca��nda vefat eder. �hmal, dikkatsizlik ve ilgisizlik y�z�nden bir can yitirilir.

Bir y�ld�r bu k�rs�den defalarca hem �lkemizin genelindeki hem de Ni�de �zelindeki �ift�ilerimizin durumlar�yla ilgili konu�malar yapt�k, soru ve ara�t�rma �nergeleri verdik; �ift�i hasta, acil tedbirler al�nmazsa �ift�iyi kaybedebiliriz, dedik. Konu ilgililer taraf�ndan dikkate al�nmad�; tam tersi, burada H�k�met ad�na cevap veren say�n bakanlar taraf�ndan �ift�inin AKP �ktidar� d�neminde alt�n �a��n� ya�ad�� s�ylendi. Say�n Tar�m Bakan�m�z bug�n Ni�de�de. Umar�m patates, bakliyat, lahana, tah�l, domates ve elma �reticilerimizin alt�n �a��n�n nas�l oldu�unu inceleme ve g�rme f�rsat�n� elde eder diye d��n�yorum.

Say�n Ba�kan, sayg�de�er milletvekili arkada�lar�m; hayati ve bir numaral� sekt�r olan tar�m� hafife alamay�z. Rakamlarla oynamak suretiyle hastay� iyi g�steremeyiz. �ift�i hastalanm��, krize girmi�, biz ise h�l� �Sen �ok iyisin.� diyoruz. �ift�i, zor �artlarda �retti�i �r�n�n� maliyetinin alt�nda bile satamamaktad�r. Ni�de�de domates tarlada kalm��, patatesin y�z�ne bile bakan yok, en se�me patatesin kilosu 25-30 kuru�a sat�lamamaktad�r; meyve suyu olacak elman�n kilosu 5 kuru�a bile al�c� bulamamaktad�r. �ift�ilerimiz tohum, g�bre, mazot ve elektrik zamlar�n�n alt�ndan kalkamamaktad�rlar. Ni�de�de icral�k olmayan, arabas�, tarlas� ve trakt�r� haczedilmeyen �ift�i kalmam��t�r. �ift�ilerimiz trakt�rleriyle ana yola ��kamamakta, k�y�nde, kasabas�nda �deta a��k hava hapishanesinde gibi ya�amaktad�rlar.

�ift�ilerimiz �r�nlerini makul bir fiyata satamay�nca, buna ba�l� olarak esnaf�m�z ve k��k sanayicimiz de s�k�nt�ya girmektedir. Esnaf siftah yapmadan kepenk kapatmakta, yan�nda �al��t�rd�� i��isini ��kartmakta; �eklerini, senetlerini ve kredilerini �deyememektedir. Ni�de Esnaf Kefaletten kredi kullanan esnaf say�s� ge�ti�imiz y�llara g�re �ok artm��, ald�� krediyi �deyemeyip takibe u�rayan esnaf oran� y�zde 80�leri bulmu�tur. Bor�lar�n� �deyemeyip d�kk�nlar�n� kapatan esnaf say�s� ise her ge�en g�n artmaktad�r.

�ift�ilerimiz y�ksek maliyetli g�bre, ila�, mazot ve elektrik fiyatlar�yla �retim yapman�n art�k m�mk�n olmad��n� ifade etmektedirler. Bu feryat sadece Ni�de�de de�il, eminim ki �lkemizin her k��esinde dile getirilmektedir. Tar�m �r�nlerimiz maliyet y�ksekli�i ve pazar darl�� y�z�nden tarlada ��r�meye terk edilirken, yabanc� tar�m �r�nleri marketlerimizde cirit atmaktad�r. Bu politikalar b�yle devam ederse �lkemizdeki milyonlarca i�sizler ordusuna yeni milyonlar�n kat�lmas� ka��n�lmazd�r.

Hazineden sorumlu Ekonomi Bakan�m�z Say�n Mehmet �im�ek�in yaz�n Ni�de�ye yapt�� ziyarette, son zamanlarda �lkemizde 1,5-2 milyona yak�n vatanda��m�z�n k�y�n�, topra��n� b�rakarak �ift�ili�i terk etti�ini ifade etmi�tir. Nitekim, T��K�in �nternet sitesinde 2008 y�l�n�n ilk dokuz ay�na ait yay�nlanan d�� ticaret rakamlar�na bakt��m�zda tar�m ve hayvanc�l�k �r�nleri ithalat�m�z ayn� alandaki ihracat�m�z�n 2 kat�ndan daha fazlad�r. Yani bu s�rede ihracat�m�z yakla��k 2 milyar 200 milyon dolar iken ithalat�m�z 4,5 milyar dolard�r. Bu uygulamalarla, �lkemiz -her alanda oldu�u gibi- tar�m ve hayvanc�l�k alan�nda da �reten yerine ithal eden ve pazar olan bir yap�ya d�n��t�r�lm��t�r.

Son bir y�lda tar�mda kullan�lan g�bre fiyatlar� y�zde 100��n �zerinde art�� g�stermi�, g�bre fiyatlar�n�n aniden ve �ok y�ksek artmas�yla ilgili MHP Grubu olarak ge�en d�nem verdi�imiz ara�t�rma �nergesi h�l� ele al�nmam��t�r. D�nyada enerji fiyatlar� y�kselirken hemen karar al�p fiyatlar� yukar� do�ru otomati�e ba�layarak zamlar� vatanda�lar�n s�rt�na yans�tan H�k�met, son zamanlarda d�nyada petrol fiyatlar�n�n neredeyse yar� yar�ya d��mesine ra�men fiyatlar� indirme konusunda ayn� hassasiyeti g�stermemektedir.

(Mikrofon otomatik cihaz taraf�ndan kapat�ld�)

BA�KAN � Bir dakika ek s�re veriyorum, tamamlay�n l�tfen.

M�M�N �NAN (Devamla) � Te�ekk�r ederim.

�reticilerimiz 2002 y�l�nda 100 kilo patatesle 167 kilo g�bre alabilirken, bug�n ayn� patatesle 25 kilo g�bre alabilmektedir. Dolay�s�yla, �ift�ilerimiz se�im b�lgelerinde yapt��m�z ziyaretlerde hakl� olarak bizlere �u iki soruyu sormaktad�rlar:

1) H�k�met �ift�iyi bitirmek i�in bu zamlar� bilin�li mi yapmaktad�r?

2) E�er bilin�li yapm�yor iseler ekonomi politikalar�nda yanl��l�k oldu�u gibi tar�m politikalar�nda da bir yanl��l�k m� s�z konusudur?

Ben kendi ad�ma, iyi niyetle, yanl��l�k oldu�una inanmak istiyorum ve bu yanl��l��a bir an �nce son verilip �retenin yan�nda yer alan politikalar�n uygulamaya konulmas�n� bekliyorum.

K�resel kriz i�in d�nyan�n her yerinde �e�itli tedbirler geli�tirilirken Ni�de�de ve �lkemizin bir�ok yerinde, Ziraat Bankas�, tar�m kredi ve tar�msal sulama elektrik bor�lar�ndan dolay� y�r�t�len icralar �ift�imizi bunal�ma sokmakta ve �retim yapamaz h�le getirmektedir. �ift�imiz bor�lar�n� �deyebilece�i makul bir ��z�m� h�l� beklemektedir.

Hasta, a��r hasta ve komada olan T�rk tar�m�n�n ve �ift�isinin bir an �nce yeniden �retim hayat�na kazand�r�lmas� i�in ciddi operasyonlara ihtiya� vard�r, ihmal edilmemesi gerekmektedir, aksi h�lde �ift�imizi kaybedebiliriz.

Bu duygu ve d��ncelerle hepinizi sayg� ve sevgiyle selaml�yorum. (MHP s�ralar�ndan alk��lar)

BA�KAN � Te�ekk�r ederim Say�n �nan.

G�ndem d�� ikinci s�z, Camiler ve Din G�revlileri Haftas� m�nasebetiyle s�z isteyen Sinop Milletvekili Say�n Abdurrahman Dodurgal��ya aittir.

Buyurun Say�n Dodurgal�. (AK PART� s�ralar�ndan alk��lar)

2.- Sinop Milletvekili Abdurrahman Dodurgal��n�n, Camiler ve Din G�revlileri Haftas��na ili�kin g�ndem d�� konu�mas�

ABDURRAHMAN DODURGALI (Sinop) � Say�n Ba�kan, de�erli arkada�lar�m; hepinizi sayg�yla selaml�yorum.

Bilindi�i gibi, 1986 y�l�ndan bu yana, ekim ay�n�n ilk haftas� Camiler ve Din G�revlileri Haftas� olarak kutlanmaktad�r. Bu hafta sebebiyle huzurunuzu i�gal etmi� bulunmaktay�m.

Camiler ve din g�revlileri, din kavram� ekseninde ele al�nan bir mesele oldu�u i�in �ncelikle dine �a��m�z�n vermi� oldu�u �ok ho�uma giden k�sa bir tan�mla s�z�me girmek istiyorum: Ki�iyi kendisi ile, �evresi ile, toplumu ile ve Yaradan�� ile bar��k bir h�le getiren sistemler b�t�n�, dinin bug�n modern tan�m� olarak ele al�nmaktad�r. Bu manada gerek ki�inin bireysel hayat� a��s�ndan gerekse toplumsal hayat a��s�ndan ve tabiat�yla, bir boyutuyla da ki�inin Yaradan��yla olan m�nasebetleri a��s�ndan bu tan�m g�n�m�zde dinin en fonksiyonel tan�m� olarak adland�r�labilir.

�lkemizde de bu tan�m� ger�ekle�tirecek mek�nlar olarak tarih boyunca oldu�u gibi bug�n de merkez olarak camiler ortaya ��kmaktad�r. Bilindi�i gibi, �slam tarihinin ba�lang�c� camilerin in�as�yla ba�lamakta. Peygamberimizin Mekke�den Medine�ye hicretinden sonra �slam tarihinin ilk camisi burada in�a edilmi� ve gerek din� hayat gerekse toplumsal hayat bu caminin etraf�ndan ne�v� nema bulmu�tur. Peygamberimizden ald��m�z bu gelenek de tarih boyunca �slam tarihinde her M�sl�man toplum taraf�ndan devam ettirilmi�tir. Ne var ki son d�nemlerde, �zellikle �lkemizde, zaman zaman caminin toplumsal fonksiyonlar�nda birtak�m gerilemeler oldu�u m��ahede edilmektedir.

Caminin bir�ok fonksiyonu var. �badet mahalli olarak fonksiyonu var. Bu manada, ki�inin Yaradan��yla bulu�tu�u, ki�iyi sadece onu Rab tan�mak, sadece ona ibadet etmek ve sadece ondan yard�m istemek psikolojisi i�ine sokan mek�nlar olarak camiler, bir y�n�yle de toplumsal bar��a, toplumsal b�t�nl��e ve toplumsal ili�kiler yuma��na hizmet etmektedir. Bug�n toplumumuzun en �nemli �imentosunu camilerin ve bu camilerin i�inde olu�an cemaat gruplar�n�n olu�turdu�unu s�ylemek m�mk�nd�r.

Tabiat�yla �slam��n bug�n sevgi, bar��, ho�g�r� olarak adland�r�lan y�nleri gene merkez olarak camilerimiz taraf�ndan toplumda yayg�nla�t�r�lmaya �al��lmaktad�r. Peygamberimizin o �ok bilinen, me�hur hadisi, ��man etmedik�e cennete giremezsiniz, birbirinizi sevmedik�e de iman etmi� say�lmazs�n�z.� �lkesi, en yayg�n tatbikat alan� olan camilerde kendisini g�stermektedir.

Camiler, bir y�n�yle sanat mek�nlar�, bir y�n�yle medeniyet mek�nlar�d�r. �evresinde okulun, e�itim hayat�n�n d�zenlendi�i; birtak�m ticaret mek�nlar�n�n bulundu�u; insanlar�n birbiriyle bulu�tu�u; �e�itli m�zakere, dan��ma, isti�arelerin yap�labildi�i mek�nlar olarak kullan�lm��t�r.

Bu manada cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemal Atat�rk��n �ok dikkat �ekici bir s�z�n� de burada g�ndeme getirmek istiyorum. Mustafa Kemal, camileri sadece birbirimizin y�z�ne bakarak ibadet etti�imiz yerler olarak de�il, ayn� zamanda hem dinin hem d�nyan�n meselelerinin m�zakere edildi�i, isti�are edildi�i mek�nlar olarak tan�mlamaktad�r. Bu fonksiyonu camilerimiz bug�n de g�rmektedir ancak bu fonksiyonun g��lendirilmesinde �e�itli faydalar da m�lahaza edilmektedir.

Camilere can veren, camilerin bu fonksiyonlar�n� yerine getirmesini sa�layan ki�iler ise din g�revlilerimizdir. ��yle s�ylenebilir: Din g�revlilerimiz, bug�n �lkemizin en �cra k��elerinde devleti temsil eden, devletin varl��n� en �cra k��elere ta��yan g�revlilerimizdir. Bug�n belki de �u c�mle bile do�ru olmaktad�r: K�ylerimizde g�rev yapan ve geceleri de k�ylerde kalmak suretiyle bu g�revi ifa eden devlet g�revlisi olarak imamlar�m�z�, cami g�revlilerimizi zikredebiliriz. Tabiat�yla bu g�revler yap�l�rken din g�revlilerimizin birtak�m sorunlar� ortaya ��kmakta, �zellikle k�ylerde lojman problemiyle kar��la��lmakta.

(Mikrofon otomatik cihaz taraf�ndan kapat�ld�)

BA�KAN � Bir dakika ek s�re veriyorum, tamamlay�n l�tfen.

ABDURRAHMAN DODURGALI (Devamla) � Gene k�ylerdeki sosyal hayata ayak uyduramama y�n�nde birtak�m psikolojik rahats�zl�klar da gerek din g�revlilerimizde gerekse e�lerinde ortaya ��kabilmektedir.

Ben, ge�en seneki konu�malar�m�zda ele ald��m�z bir iki konuyu bug�n hakikaten b�y�k bir i�tenlikle yerine getiren, Balkanlardaki camilerin onar�m�n� ger�ekle�tiren T�KA�ya ve Devlet Bakanl��m�za, Sivas Divri�i Ulucami�nin restorasyonu konusunda son �al��malar�n� yapan ve �n�m�zdeki yak�n zamanda bu sanat �aheserini in�allah restore edecek olan K�lt�r ve Turizm Bakan�m�za buradan te�ekk�r ediyorum. Gene ge�en seneki konu�mam�zda ele ald��m�z ilahiyat fak�ltelerinin kontenjanlar�n�n art�r�lmas� konusunda olumlu yakla��mlar� g�steren Y�ksek��retim Kurumumuza ben te�ekk�r ediyorum ve medya ile din ili�kisinde de Diyanet ��leri Ba�kanl��m�za daha fazla yetki tan�nmas�n�n, hatta bir denetim mekanizmas� getirilmesinin gerekli oldu�unu d��n�yorum.

Hepinizi sayg�yla selaml�yorum. (AK PART� s�ralar�ndan alk��lar)

BA�KAN � Te�ekk�r ederim Say�n Dodurgal�.

G�ndem d�� nc� s�z, Do�u Karadeniz B�lgesi hidroelektrik santralleri konusunda s�z isteyen Ankara Milletvekili Say�n Nesrin Baytok�a aittir.

Buyurun Say�n Baytok. (CHP s�ralar�ndan alk��lar)

NESR�N BAYTOK (Ankara) � Say�n Ba�kan, say�n milletvekilleri; Do�u Karadeniz B�lgesi�ndeki hidroelektrik santral projeleri hakk�nda s�z alm�� bulunuyorum. Y�ce Meclisi sayg�yla selamlar�m.

Say�n milletvekilleri, Cumhuriyet Halk Partisi y�netiminin verdi�i g�revle, b�lge illerinden Rize ve Artvin�deki HES uygulamalar�n� yerinde g�rmek �zere milletvekillerimiz Say�n Tacidar Seyhan ve Say�n Metin Arifa�ao�lu ile birlikte b�lgeye gittik. Yani �kizdere, Senoz vadisi, Hem�in, F�nd�kl� ve Meydanc�k-Papart vadisine gittik. Yapt��m�z incelemelerin sonucunda tespitlerimizi sizlerle payla�mak istiyorum.

Say�n milletvekilleri, enerjide d��a ba��ml� bir �lkeyiz. Arz g�venli�ini sa�layabilmek son derece �nemli bir konudur. D��a ba��ml�l�� azaltabilecek her aray��, her yakla��m son derece sayg�de�erdir ve Cumhuriyet Halk Partisi olarak biz bu uygulamalar�n yan�nda oluruz. B�lgeye giderken bu anlay��larla yola ��kt�k. Do�rusu bu kadar b�y�k bir hayal k�r�kl�� ya�ayaca��m�z� d��nm�yordum. Ancak g�rd�k ki, son derece ba�ar�s�z bir projelendirme ve lisans uygulamas� olmu�. Konu, ba�tan sona yanl�� ele al�nm��. Y�zeysel, gerekli incelemelerin yap�lmad��, kaba, keyf� ve bilimsellikten uzak uygulamalar zinciri. Olay�n bir taraf�nda su var, di�er taraf�nda elektrik. Su taraf� da organize edilmemi�, elektrik taraf� da. Projeler b�t�nc�l havza� planlamalar�� yap�ld�ktan sonra ihale edilmeliydi. Oysa, proje sahipleri ��k�p, su kullan�m hakk� ve lisans talep etmi� ve verilmi�. �ED raporu, yani �evresel etki de�erlendirme raporu istenmemi�. Denetim mekanizmas� kurulmam��. Proje sahipleri lisans ald�ktan sonra b�lgede bir lisans ticareti ba�lam��. Ama� elektrik �retmek mi lisans satmak m�? Ba�bakan�n �T�rkiye�yi pazarl�yorum.� s�z� b�lge bak�m�ndan �ok anlaml� h�le gelmi�tir. �ktidar, b�lgeye bir �ey vermeden her �eyini almaya gelmi�tir.

Say�n milletvekilleri, bu lisans ticareti i�ine derh�l son verilmelidir. Lisan devri ile rant sa�lan�yor olmas� kabul edilemez. Lisans sahipleri kendileri yat�r�m yapam�yorsa lisanslar� iptal edilmeli ve ilgili proje ihale edilmelidir.

Say�n milletvekilleri, b�t�n hidroelektrik santrallerde en kritik konu can suyu konusudur. Suyun ne kadar� santralin, ne kadar� b�lgedeki canl� cans�z ya�am�n olacakt�r? G�rd�k ki bu en hayati konu ge�i�tirilmektedir. B�t�nc�l bir yakla��m s�z konusu olmad�� i�in b�lgedeki yetkililer de bu konuda nas�l karar alaca��n� bilemez h�ldedir. Ayr�ca bir de b�rak�lan can suyunu kim denetleyecektir, kim?

Say�n milletvekilleri, sadece iki ilde iki ayr� yakla��m gerekti�ini en kaba g�zlemle tespit ediverdik. Rize�deki HES projelerinde dikkate al�nmas� gerekenler farkl�yd�, Artvin�deki farkl�yd�. �rne�in Artvin�de Bal�kl�, Alabal�k k�ylerinde ve Meydanc�k beldesinde su kullan�m hakk� verilirken y�rede ya�ayanlar�n sulu tar�m yapt�� ve daha �ok suya ihtiya� duydu�u dikkate al�nmam��t�. Fasulyesi, domatesi, biberi, salatal��, m�s�r�, kaba��, akla gelebilecek her t�rl� sebzeyi yeti�tiren bir b�lge su olmazsa hi�bir �ey demektir.

Say�n milletvekilleri, Meydanc�k beldesinde ayr� bir dram var. Suyu elinden al�nd�� gibi belediyesi de kapat�lm��. Bir kere, turizm a��s�ndan de�erlendirilse d�nyan�n en g�zel k��elerinden birisinden bahsediyoruz. Su olmadan belde hi�bir �eydir ve zaten hi�li�e terk edilmi�tir. Adalet ve Kalk�nma Partisinin zihniyetini g�rmek bak�m�ndan d��nd�r�c�d�r. B�lge halk�n�n deyimiyle �Su gittikten sonra dozerle a��n bizi de i�ine g�m�n. Bizi sudan ��km�� bal�k gibi ��rp�na ��rp�na �ld�recekler.� deniyor.

Do�u Karadeniz B�lgesi, d�nyada korumada �ncelikli iki y�z adet ekolojik alandan birisi olarak g�sterilmi�tir. B�lgenin su potansiyelinin yan�nda turizm ve ekoturizm potansiyeli de �ok y�ksektir. Her ikisini birlikte ele al�p de�erlendirme gere�i vard�r. �a��rt�c� �ekilde bu durum de�erlendirilmemi�tir. �kizdere ve Ovit Da�� evresi turizm merkezi ilan edilmi�ken �imdi turistik otel mi yap�lacak, santral mi? Her ikisi de yap�lacaksa hangi uyumlu projeyle uygulanacak?

Say�n milletvekilleri, Karadeniz B�lgesi�ne b�y�k haks�zl�k yap�lmaktad�r. Bu denli hayati bir konu b�ylesine kaba ele al�namaz.

(Mikrofon otomatik cihaz taraf�ndan kapat�ld�)

BA�KAN � Say�n Baytok, bir dakika ek s�re veriyorum, tamamlay�n l�tfen.

NESR�N BAYTOK (Devamla) � Te�ekk�r ederim Say�n Ba�kan.

Sa�l�kl� bi�imde projelendirilmi� olsa devreye girebilecek santraller de tehlikeye at�lm��t�r. Mahkeme s�re�leriyle t�kanabilecek projeler s�z konusudur. Binlerce ton patlay�c�yla a��lan t�neller ve kanal tipi �al��malarda ortaya ��kan hafriyat yama�lardan d�k�lmekte veya dere yata��na b�rak�lmaktad�r. Dekapaj sahas� belirlenmemi�tir. Binlerce a�a� kesilmektedir, hi�birisinin denetimi yap�lmamaktad�r.

Say�n milletvekilleri, su y�netimi b�t�n d�nyada havza planlamas� esas al�narak yap�lan makro planlarla y�r�t�l�yor. Konunun bu anlay�� i�erisinde ele al�narak yeni bir yakla��ma girilmesine acilen ihtiya� vard�r. Bu kayg�lar�n dikkate al�nmas� bir zorunluluktur.

Rize Senoz�dan Ozan Mecit Y�ld�z��n s�zleriyle bitireyim.

�Sanma ki Senozlu hepten uyuyor,

Olup bitenleri her g�n duyuyor.

Burada yap�lanlar kime uyuyor?

Bizlere uymuyor, duyun b�y�kler.�

Hepinizi sayg�yla selaml�yorum. (CHP s�ralar�ndan alk��lar)

BA�KAN � Te�ekk�r ederim Say�n Baytok.

Say�n Arifa�ao�lu, �u anda soru sorma imk�n�n�z yok. Yanl��l�kla m� girdiniz?

MET�N AR�FA�AO�LU (Artvin) � Hay�r, yerimden s�z istiyorum, konu�mac�ya katk�da bulunmak istiyorum.

BA�KAN � K�sa s�z talebi i�in size iki dakika s�re veriyorum.

MET�N AR�FA�AO�LU (Artvin) � Say�n Ba�kan, te�ekk�r ediyorum.

Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; k�ylerimizin ��z�m bekleyen bir�ok sorunu vard�r. Irmak tipi HES projeleriyle k�ylerimizin sorunlar�na bir yenisi eklenmi�tir. HES projelerinden kaynaklanan sorunlar di�er k�y sorunlar�n�n �n�ne ge�mi�tir, ger�ekten k�ylerin en �nemli sorunu h�line gelmi�tir.

Artvin ilinde EPDK�dan ruhsat alan doksan alt� adet proje vard�r. Bunlar�n bir k�sm�nda sorun yoktur, in�aatlar ba�lam��t�r, devam ediyor, ancak bir�o�unda sorun vard�r. Sulama suyu olarak kullan�lan �rmaklar�n bulundu�u vadilerde ve �zellikle k�ylerde b�y�k sorunlar bulunmaktad�r. Ya�anan sorunlardan dolay� k�ylerde gerilim olu�mu�tur. Yerle�im alanlar�nda bulunan projelere ilgili firmalar jandarma g�c�yle ba�lamak istemektedirler. Bu durum olu�an gerilimi art�rmaktad�r. B�yle uygulamalar�n yanl�� olaca��n� �zellikle belirtmek istiyorum.

B�lge milletvekili olarak yerle�im alanlar�nda bulunan projelere ba�lan�lmamas�n� talep ediyor, te�ekk�r ediyorum.

BA�KAN � H�k�met ad�na �evre ve Orman Bakan� Say�n Veysel Ero�lu.

Buyurun Say�n Ero�lu. (AK PART� s�ralar�ndan alk��lar)

S�reniz yirmi dakika.

�EVRE VE ORMAN BAKANI VEYSEL ERO�LU (Afyonkarahisar) � Say�n Ba�kan, �ok de�erli milletvekilleri; hepiniz sayg�yla selaml�yorum efendim.

Ben �zellikle, say�n milletvekilleri M�min �nan Beyefendi ve Say�n Nesrin Baytok Han�mefendi�nin g�ndem d�� konu�malar�na cevap vermek �zere s�z alm�� bulunuyorum.

�nce Ni�de�den bahsedeyim. �u anda Tar�m ve K�yi�leri Bakan�m�z, kendisi Ni�de�de. Esasen ben de 11 Temmuz 2008 tarihinde Bakan olarak, sadece ben de�il ayn� zamanda Bakanl��ma ba�l� b�t�n birimlerle, b�t�n genel m�d�rlerle ve b�lge m�d�rleriyle birlikte Ni�de�ye giderek orada yat�r�mlar� yerinde bizzat inceledim; yat�r�mlar� h�zland�rd�k. Hatta a�a�land�rma, sulamalar konusunda, kat� at�k probleminin ��z�m� konusunda �ok b�y�k ad�mlar att�k. Say�n Vekilimiz de zaten konuyu biliyor.

�zellikle tabii Ni�de hakikaten meyvecilik ve bilhassa patates� Ni�de, Nev�ehir, Afyonkarahisar��n patatesleri me�hurdur. O bak�mdan, ger�ekten Ni�de�miz de patates �retimi ve meyvecilik a��s�ndan �ok �nemli bir ilimiz. Biz de bu ile b�y�k de�er veriyoruz.

Esasen patates, �lkemiz a��s�ndan ger�ekten �ok k�ymetli bir besin maddesi. Yani patatesin esasen faydalar�n�, insan sa�l��na faydalar�n� vatanda�lar�m�z�n yeteri kadar bilmedi�i kanaatindeyim. Yani ben �ocukken, ekmeklerin i�ine patates kat�l�rd� mahalle f�r�nlar�nda. Hakikaten fevkalade besleyici de�eri olan, kansere kar�� koruyucu, ayr�ca mide hastal�klar�n�n tamam�na kar�� koruyucu, fevkalade iyi, sa�l�kl� bir besin maddesidir. Dolay�s�yla bu patatese H�k�metimiz de, Tar�m ve K�yi�leri Bakanl��m�z da �ok b�y�k �nem veriyor.

Esasen, bak�n, �zellikle patatesle ilgili olarak, Say�n Bakan�m�z, patates tohumculu�unu geli�tirmek maksad�yla biliyorsunuz �lkesel Patates Tohumculu�u Geli�tirme Projesi�ni ba�latt�. 2005 y�l�nda ba�lanan bu proje bitti. Hatta bu proje ba�larken sadece Tar�m ve K�yi�leri Bakanl�� de�il, T�B�TAK, �niversitelerimiz -3 tane �niversite- 8 tane ara�t�rma enstit�s� ve 11 tane �zel sekt�r�n temsilcisiyle birlikte patates tohumculu�unu geli�tirme projeleri tamamland� ve bug�n de Ni�de ilinde patates doku k�lt�r� laboratuvar� a��ld�.

Ger�ekten bu �ok b�y�k bir geli�me. Nitekim �u anda patates tohumunun y�zde 10�u bu �ekilde kar��lanmaktad�r. Ben �ahsen �lkemizde tohum yeti�tirilmesine �ok b�y�k �nem verilmesi gerekti�i kanaatindeyim. Hakikaten patates tohumculu�unda at�lan bu ad�m ger�ekten �ok �nemli bir ad�md�r. �n�allah, bunun hay�rl� olmas�n� diliyorum. Y�zde 10�un da yeterli olmay�p, patates tohum ihtiyac�m�z�n yak�n bir gelecekte b�y�k �l��de kar��lanmas� konusunda da gayret sarf edilmesi gerekti�i kanaatimi burada yenilemek istiyorum.

Esasen bir de biliyorsunuz, H�k�metimiz �zellikle sertifikal� patates tohumundan �retilen patateslerin kilogram� ba��na 11 yeni kuru�, ayr�ca yine sertifikal� tohum kullananlara kilogram ba��na 10 yeni kuru� bir destek de vermektedir. Onu da burada �zetle belirtmek istiyorum.

��te, bu sebeple 2002 y�l�nda �lkemizde patates ihracat� 2,3 milyon YTL civar�ndayken, bu ihracat miktar� 2007 y�l�nda 38 milyon YTL�ye ��km��t�r. Bu, ger�ekten patatese ve �ift�ilere verdi�imiz -bir �rnek olarak s�yl�yorum- de�erin �nemli bir g�stergesidir.

Tabii yap�lacak daha �ok �ey var ama H�k�metimiz �al��yor. Bak�n, �u anda Tar�m ve K�yi�leri Bakan�m�z�n Ni�de�de olmas�, Ni�de�nin �zellikle tar�mla ilgili, ziraatla ilgili meselelerini yerinde bizzat incelemekte olmas� tar�ma, ziraata verdi�imiz �nemin �ok b�y�k bir g�stergesidir.

Efendim bir di�er husus da Say�n Nesrin Baytok milletvekilimizin Karadeniz, Do�u Karadeniz B�lgesi�nde, Artvin civar�nda yap�lan hidroelektrik santrallerle ilgili g�r��leri vard�. Ben ona da k�sa bir cevap vermek istiyorum.

Efendim, evvela �lkemizdeki hidroelektrik enerji potansiyelinden bahsedelim. Maalesef, ben ge�mi�te, 2003 y�l�nda Devlet Su ��leri Genel M�d�r� oldu�um zaman �lkemizdeki hidroelektrik potansiyelinin yeteri kadar de�erlendirilmedi�ini ve di�er �lkelerde bu potansiyelin, kuzey �lkelerinde, Finlandiya�da, Japonya�da, vesaire, Amerika�da y�zde 70�lerle y�zde 90�lar civar�nda hidroelektrik enerji �retim potansiyelinin de�erlendirilmesine ra�men, bizde y�zde 20-30 civar�nda kald��n� bizzat g�rd�m. Ger�ekten bu, �ok ac� bir durumdu, ��nk� bizim enerjiye ihtiyac�m�z var. Yerli kaynaklar� kullanmam�z gerekir. Biz enerjide d��ar�ya ba��ml�y�z. Do�al gaz�m�z yok yeteri kadar, petrol�m�z yok. Dolay�s�yla, bizim kendimize ait yerli kaynaklar� azami �l��de de�erlendirmemiz laz�m.

Peki �retim neydi? Bak�n, 2002 y�l� sonundaki �retim 28 milyar kilovat saat idi hidroelektrik olarak s�yl�yorum. Hidroelektrik enerji �retimi 28 il� 30 milyar kilovat saat idi y�lda. Biz bunu uzun gayretler neticesinde bug�n 47 milyar kilovat saat �retecek potansiyele ula�t�rd�k ama bu yeterli de�il ��nk� �lkemizde, yapt��m�z hesaplara g�re normalde ekonomik olarak �retilebilecek hidroelektrik �retimi 130 milyar kilovat saat y�lda. Asl�nda bu yeni teknolojilerle bunun 130 milyar kilovat saat olmad��n�, daha da b�y�k bir potansiyele sahip oldu�umuzu g�r�yoruz. Bana g�re 186 milyar kilovat saat. Yani b�rak�n 186 milyar kilovat saati, 130 milyar kilovat saat olsa bile, demek ki, ancak d�rtte 1�ini biz kullanabiliyoruz. Bu ger�ekten T�rkiye i�in ac�d�r ��nk� hidroelektrik enerji ger�ekten �evreci bir enerji kayna��d�r, maliyeti ucuzdur ve bizim kendi kayna��m�zd�r, �z kayna��m�zd�r. Dolay�s�yla, bunun de�erlendirilmesi gerekir. Bir kere bunda kararl� olmam�z laz�m. T�rkiye'deki� hidroelektrik enerji �retimi potansiyelinin de�erlendirilmesi laz�m.

Peki, bunu ger�ekle�tirmek i�in ne yapt�k? Merkez� y�netim b�t�esiyle ta 1954 y�l�ndan bu yana ancak y�zde 20-25�i �retime ge�irilebilmi� bu potansiyelin, geri kalan k�sm�n� harekete ge�irmek i�in y�zy�l gerekiyordu ayn� b�t�e imk�nlar�yla. Dolay�s�yla, biz 2003 y�l� Haziran ay�nda �Su Kullan�m Hakk� Anla�mas� Y�netmeli�i� diye EPDK Kanunu�na istinaden bir y�netmelik ��kard�k ve bak�n, Devlet Su ��leri Genel M�d�rl��, Elektrik ��leri Genel M�d�rl�� taraf�ndan yap�lm�� fakat �u anda in�aat�na ba�lanmam�� olan projeleri tablo 2�de yay�nlayarak son derece �effaf bir �ekilde kamuoyuna, �zel sekt�re bunu a�t�k. Neticede m�racaat ettiler, hatta baz�lar� da kendi potansiyellerini geli�tirdi, onu da tablo 3�te, daha sonra yar�m kalanlar� tablo 4-5-6 �eklinde b�ylece geli�tirdik ve �u anda 1.500�e yak�n hidroelektrik santrale m�racaat yap�ld�. Bunlar�n da toplam kurulu g�c� -yakla��k olarak s�yl�yorum- 21.500 megavat, �retim olarak 60 milyar kilovat saat y�lda. Bu ger�ekten �ok �nemli ��nk� biz do�al gaza ba�l� olarak elektrik �retti�imiz zaman kilovat saat ba��na en az�ndan 4-4,5 sent olarak do�al gaza para �d�yoruz sadece elektrik maliyetinde. Dolay�s�yla burada ise kendi �z kayna��m�z, herhangi bir bedel �demiyoruz.

Ayr�ca bu hidroelektrik santrallerinin son derece b�y�k faydas� var; suyu reg�le ediyor, d�zenliyor, ta�k�n korumaya kar�� ger�ekten birtak�m faydalar� var. Bizim yapmak istedi�imiz, �tersip bentleri� dedi�imiz ta�k�n korumaya kar�� olan tedbirleri de yapm�� oluyor. Faydal� ama eksikleri yok mu? Her zaman, bir faaliyet yap�l�rken birtak�m eksiklikler olabilir. Bu maksatla ben Do�u Karadeniz�deki hidroelektrik santrallerindeki in�aatlar� bizzat yerinde g�rmek i�in, Say�n Ba�bakan Yard�mc�m�z Hayati Yaz�c��yla birlikte, beraber gittim, oradaki b�t�n sivil toplum kurulu�lar�n� Rize�de toplad�k, onlar� teker teker dinledik.

Burada iki tane problem var: Birincisi, �can suyu� dedi�imiz hidroelektrik santrali mansap taraf�na verilecek su miktar�n�n ortaya konulmas�. Bu konuda kesin olarak hem Devlet Su ��lerine hem de Bakanl��m�z�n �ED ve Planlama Genel M�d�rl��ne talimat verdik. Mutlaka, hidroelektrik santrali mansap taraf�ndaki do�al hayat�n, tabii hayat�n devam� a��s�ndan mansap suyu yeterli miktarda b�rak�lacakt�r, bu bir.

�kincisi, in�aat esnas�nda birtak�m hafriyat topraklar�n�n dereye at�lmas� �ekilde durumlar oldu, onlara ceza verdik ve kontrol ettik. �imdi o malzemeleri alarak o civardaki yollarda bilhassa stabilize malzemesi olarak kullan�lmas� konusunda da valilikle anla�t�k, s�k� bir denetim yap�yoruz �u anda. Yani �unu �zetle belirteyim: Gerek can suyu gerekse bunlar�n kontrol�ne �ok b�y�k �nem veriyoruz, �zen g�steriyoruz, bunu �zellikle belirtmek istiyorum.

Siz dediniz ki: �Bunu kim denetleyecek?� Bunu denetleyecek olan, Devlet Su ��leri Genel M�d�rl�� ve Devlet Su ��lerine ba�l� b�lge m�d�rl�kleridir. Bizzat �evre ve Orman Bakanl��n�n �ED ve Planlama Genel M�d�rl��d�r, �evre Y�netim Genel M�d�rl��d�r. �� tane denetim mekanizmas� var. Bunlar� zaten, ger�ekten fen ve sanat kaidelerine uygun olmayanlar� da biz cezaland�r�yoruz, gerekirse lisanslar�n� iptal ederiz.

Gelelim, �zellikle orada birtak�m lisanslardaki pazarlama olup olmad�� imdi efendim, lisansta belli bir s�re var. Bu s�releri de Enerji Piyasas� Kurumu belirliyor. Belli o s�re i�inde vecibelerini yapmad�� takdirde zaten lisanslar iptal edilecek. Hatta biz, lisansla ilgili al��veri� olmas�n diye, ben Devlet Su ��leri Genel M�d�r� iken hem EPDK teminat mektubu istedi hem de biz Devlet Su ��leri Genel M�d�rl�� olarak teminat mektubu istedik. Dolay�s�yla, bunlar� yapmad�klar� zaman, s�resi gelince, bunlar�n lisanslar� iptal ediliyor, bunu �zellikle belirtmek istiyorum.

Kald� ki Karadeniz�deki vatanda�lar�n yoklu�a mahk�m edildi�i �eklinde, buna benzer ifadeler kullan�ld�. Bu, do�ru de�ildir. Bak�n, H�k�metimiz d�neminde, Artvin, Karadeniz, Do�u Karadeniz hi�bir zaman g�r�lmeyen yat�r�mlar� g�rm��t�r. Karadeniz o sahil yolu ne zaman bitti? H�k�metimiz zaman�nda. Peki, Karadeniz�deki b�t�n derelerdeki �slah �al��malar�? Bizim zaman�m�zda planl� ba�lad�.

Ayr�ca biz b�t�n bu hidroelektrik santralleri havza baz�nda ele al�yoruz, havza baz�nda fizibiliteleri yap�l�yor. Bunlar�n fizibilitesi yap�l�yor, inceleniyor hem b�lgede hem Genel M�d�rl�kte hem de �ED ve Planlama Genel M�d�rl��nde incelendikten sonra, bunlara lisans almalar� i�in EPDK�ya g�nderiliyor, lisans al�yor,daha sonra Su Kullan�m Hakk� Anla�mas� imzas� ger�ekle�iyor. Bak�n biliyorsunuz, bu sayede iki ay �nce altm�� bir adet hidroelektrik santralinin temelini atmak i�in b�t�n de�erli milletvekillerimizi davet etmi�tik. DS� Genel M�d�rl�� konferans salonunda altm�� bir tane b�y�k HES�in temelini att�k. Bunlar�n da kurulu g�c� 4 bin megavatt�. Yani nereden baksak 12 milyar kilovat saat �retecek, bunlar�n da �o�u bitiyor. Hatta biten bir tanesinin, cumartesi g�n� Say�n Ba�bakan�m�z�n da i�tirakiyle a��l�� ger�ekle�tirilecek. Bunlar�n da meyveleri al�nmaya ba�lad�. Yani bu hakikaten �lkemiz yerli potansiyelinin de�erlendirilmesi a��s�ndan �ok �nemli, yerli kaynaklar�m�z ve temiz, �evreyle uyumlu bir enerji kayna��. Dolay�s�yla, bunu mutlaka hepimizin savunmas� gerekir ama yanl��l�klar varsa, bunlar, m��ahhas olarak yap�lan yanl��l�klar bize bildirilirse biz bunlar�n �zerine gideriz, cezaland�r�r�z, yanl�� yapan�n gere�ini biz de yerine getiririz; �nleme konusunda, al�nacak tedbirler konusunda gerekli her t�rl� tedbiri al�r�z. Dolay�s�yla, ben bu d��ncelerle in�allah �lkemizin k�sa zamanda bu hidroelektrik santrallerinin in�as�n� temenni ediyorum ve en az�ndan 130 milyar kilovat saatlik bir potansiyelin k�sa zamanda, en az�ndan 2012-2013 y�llar� sonuna kadar �lkemize kazand�r�lmas�n� arzu ediyorum.

Bu konuda gayret eden herkese g�n�lden te�ekk�r ediyorum, hepinize en derin sayg�lar�m� sunuyorum efendim.

Te�ekk�r ederim. (AK PART� s�ralar�ndan alk��lar)

BA�KAN � Te�ekk�r ederim Say�n Bakan.

G�ndeme ge�iyoruz.

NESR�N BAYTOK (Ankara) � Say�n Ba�kan, efendim can suyu konusunda bir eksik bilgilendirme var. �zin verirseniz bu konuyu biraz a�mak istiyorum.

BA�KAN � Tekrar konu�ma imk�n�n�z yok.

KAMER GEN� (Tunceli) � Say�n Ba�kan, ben de s�z istiyorum.

NESR�N BAYTOK (Ankara) � Ama can suyu konusunda �Denetim, kontrol yap�l�yor.� dedi Say�n Bakan. Orada b�lgede biz g�rd�k ki can suyu konusunda y�zde ka� oran�nda su vermek gerekti�ini dahi oradaki yetkililer bilmiyor. Ne oldu�unu bilmedikleri konuyu acaba nas�l denetleyebilirler? Yani can suyu konusu oradaki hayat�n devam� i�in kritik ve �nemli bir nokta, onun i�in s�z istedim.

BA�KAN � Te�ekk�r ederim.

�imdi Say�n Gen� ve size, 60��nc� maddeye g�re, yerinizden birer dakikal�k s�re verece�im.

Buyurun Say�n Baytok.

NESR�N BAYTOK (Ankara) � Te�ekk�r ediyorum Say�n Ba�kan.

Efendim, can suyu meselesi i�in kritik noktas�, dedik. Biz b�lgede tespitlerimizde �unu g�rd�k: Projelerde de�i�ik oranlarda can suyu b�rak�lmas� kararla�t�r�lm�� ve en k�t� can suyu miktar�n�n, bilimsel verilere g�re, y�zde 10 olmas� gerekirken, bizim b�lgedeki tespitlerimizde, binde 6-7 oran�nda can suyu b�rak�laca�� raporlara ba�lanm��. Yani hayat�n devam� i�in gerekli olan en asgari rakamlar�n bile k�yaslanmayacak kadar alt�nda de�erlerle belirlenmi� ve izinler verilmi�, ruhsatlar bunlar�n baz�nda verilmi�. Say�n Bakan �Elbette bunlar� denetliyoruz.� diyor ama neyi denetliyor? Binde 6�y� denetliyor. Benim s�ylemek istedi�im, can suyu miktar�n�n binde 6 de�il en az y�zde 10�larla, yer yer y�zde 30, y�zde 50�lere varan miktarlarda tespit edilmesi gerekti�idir.

(Mikrofon otomatik cihaz taraf�ndan kapat�ld�)

NESR�N BAYTOK (Ankara) - O nedenle b�lgede DS� yetkililerinin denetleme yapmas� s�z konusu olamaz.

BA�KAN � Te�ekk�r ederim Say�n Baytok.

Say�n Gen�, g�ndem d�� konuyla ilgili s�z alacaks�n�z de�il mi?

KAMER GEN� (Tunceli) � Evet, te�ekk�r ederim. Yani Say�n Bakan�n a��klamalar�yla ilgili bir iki �ey s�ylemek istiyorum Say�n Ba�kan�m.

BA�KAN � Bir dakikan�z var, buyurun.

KAMER GEN� (Tunceli) � �imdi, Say�n Ba�kan�m, Say�n Bakan ��kt� burada su potansiyelinden, hidroelektrik santrali potansiyelinden bahsetti. Yedi senedir iktidardad�r, bunlar�n kolunu tutan kim? Niye bunu yapm�yorlar? T�rkiye'de r�zg�r enerjisine ba�l� elektrik �retimi bu kadar �st d�zeydeyken, hidroelektrik potansiyeli bu kadar �st d�zeydeyken bunlar daha �nce yabanc� �lkelerle yapt�klar� do�al gaz anla�malar�yla, T�rkiye'nin, maalesef, gelece�i karart�lm��t�r. Do�al gazlarla ilgili olarak yabanc� �lkelerle yap�lan pahal� al�mlar nedeniyle bu H�k�met, T�rkiye'de hidroelektrikten kaynaklanan elektrik �retimi, r�zg�rdan kaynaklanan elektrik �retimini yapmak istemiyor. Burada da ��k�p milletin kar��s�nda ger�ekleri ink�r ediyor. �urada ��k�p do�rular� s�ylesenize. Hi� olmazsa milletten utanm�yorsan�z bizden utan�n ya! Burada duyduklar�n�z�n y�zde 90�� yalan! Bize do�ru d�r�st bilgi verin! Niye hidroelektrik santrallerinin kapasitesi�

(Mikrofon otomatik cihaz taraf�ndan kapat�ld�)

ASIM AYKAN (Trabzon) � Say�n Ba�kan�m, nas�l �yalanc�� der? Devletin bakan�na �yalanc�� diyor, bu ne bi�im bir i� ya? Allah a�k�na ya!

�EVRE VE ORMAN BAKANI VEYSEL ERO�LU (Afyonkarahisar) � Yalan de�il, biz rakamlarla konu�uyoruz. Bir milletvekiline yak��maz.

BA�KAN � Yerinizden bir dakika s�z veriyorum Say�n Bakan.

Buyurun.

�EVRE VE ORMAN BAKANI VEYSEL ERO�LU (Afyonkarahisar) � �imdi efendim, hemen �zetliyorum. Nesrin Han�m�a �unu s�yleyeyim: Bu can suyu meselesi oran de�ildir, bilimsel olarak, havzan�n �zelli�ine g�re, nehrin �zelli�ine g�re �zel olarak hesaplanan, istatistiki olarak hesaplanan bir de�erdir. Bilimsel bir �al��ma yap�l�yor, y�zde 10, y�zde 5, binde 6 gibi de�erler vermek de�ildir, her nehre g�re de�i�ir, onunla ilgili �al��malar yap�l�yor, �ED �al��malar�nda belirleniyor.

�imdi, di�er milletvekiline cevap vermek istiyorum, biz burada ne s�yl�yorsak do�ruyu s�yl�yoruz. Ben her zaman ger�ekleri s�yledim. Biz hidroelektrik santrallerin in�aat�nda, �retiminde �ok k�sa zamanda b�y�k ad�mlar atm�� bir h�k�metiz. 28 milyar kilovat saatten 47 milyar kilovat saate ��kard�k. �u anda hidroelektrik santrallerimiz y�ld�r�m h�z�yla ilerliyor. Bizim s�yledi�imiz �u: Devlet yan�nda �zel sekt�r�n de potansiyelini kullanal�m, �lkemizdeki potansiyel de devreye girsin diye, o bak�mdan, su kullan�m� hakk� anla�mas�yla, devletin ileride belki on-onbe� y�l sonra el ataca�� santrallerin bir an �nce yap�m�n� sa�lad�k. Neticede bu insanlar, bu �zel sekt�r de bizim insanlar�m�z, burada �al��an m�hendisler bizim m�hendislerimiz, i��iler bizim i��ilerimiz, onu �zellikle vurgulamak istiyorum.

�Yalan s�yl�yor.� tabirini do�ru bulmuyorum. Ben her zaman, s�yledi�im b�t�n s�zlere daima �ok dikkat ederim, en do�ru �ekilde s�ylerim, hi�bir �ekilde yalan s�ylememi�imdir. (AK PART� s�ralar�ndan alk��lar)

KAMER GEN� (Tunceli) � Ger�ek bilgi ver, ger�ek!

BA�KAN � Te�ekk�r ederim.

G�ndeme ge�iyoruz.

Ba�kanl��n Genel Kurula sunu�lar� vard�r.

Meclis ara�t�rmas� a��lmas�na ili�kin bir �nerge vard�r, okutuyorum:

V.- BA�KANLI�IN GENEL KURULA SUNU�LARI

A) Meclis Ara�t�rmas� �nergeleri

T�rkiye B�y�k Millet Meclisi Ba�kanl��na

Cezaevlerindeki tutuklu ve h�k�ml�lerinin, F tipi h�cre sistemine ge�i�i engellemek amac�yla, 20 Ekim 2000'de ba�latt�klar� a�l�k grevleri �zerine 19 Aral�k 2000 tarihinde, 20 cezaevine yakla��k 10000 g�venlik g�revlisi taraf�ndan ger�ekle�tirilen operasyonlar� planlayanlar, y�netenler ve bizzat kat�lanlar hakk�nda soru�turma a��larak yarg� �n�ne ��kar�lmas� i�in Anayasa'n�n 98. TBMM �� T�z��'n�n 104. ve 105. maddeleri gere�ince Meclis Ara�t�rmas� a��lmas� i�in gere�ini arz ederim.

1) Fatma Kurtulan	(Van)
2) Ahmet T�rk	(Mardin)
3) Selahattin Demirta�	(Diyarbak�r)
4) Emine Ayna	(Mardin)
5) Ayla Akat Ata	(Batman)
6) Sebahat Tuncel	(�stanbul)
7) M. Nezir Karaba�	(Bitlis)
8) Bengi Y�ld�z	(Batman)
9) S�rr� Sak�k	(Mu�)
10) M. Nuri Yaman	(Mu�)
11) �zdal U�er	(Van)
12) Aysel Tu�luk	(Diyarbak�r)
13) Pervin Buldan	(I�d�r)
14) G�ltan K��anak	(Diyarbak�r)
15) Ak�n Birdal	(Diyarbak�r)
16) �brahim Binici	(�anl�urfa)
17) Hasip Kaplan	(��rnak)
18) Sevahir Bay�nd�r	(��rnak)
19) �erafettin Halis	(Tunceli)
20) Osman �z�elik	(Siirt)
21) Hamit Geylani	(Hakk�ri)�

Gerek�e:

F tipi cezaevlerini hayata ge�irmek i�in 19-22 Aral�k 2000 tarihinde cezaevlerinde ger�ekle�tirilen "Hayata D�n��" operasyonu, katliam derecesine varacak bir boyutta neticelenmi�ti. Operasyon s�ras�nda �mraniye Cezaevinde 7, Bayrampa�a cezaevinde 12, Bursa Cezaevinde 2, U�ak Cezaevinde 2, �anakkale cezaevinde 4, �ank�r� Cezaevinde 1, Ceyhan Cezaevinde 1, Sincan Cezaevinde 1 bir tutuklu ve h�k�ml� ya�am�n� yitirmi�ti. Sonras�nda ise a�l�k grevlerinde 120 tutuklu daha hayat�n� kaybetmi�ti. Operasyon s�ras�nda meydana gelen olaylardan daha �ok tutuklu ve h�k�ml�ler sorumlu tutulmu� ve haklar�nda a��lan davalar k�sa s�rede neticelendirilerek cezalar verilmi�ti. Olaylar s�ras�nda Uzman �avu� Nurettin Kurt da hayat�n� kaybetmi� ve tutuklu ve h�k�ml�lerce vuruldu�u a��klanm��t�. Ancak Kurt'a yap�lan otopside �l�me yol a�an yaralanmaya "y�ksek kinetik enerjili bir silah�n" sebep oldu�u belirlenmi�ti. Raporda, �l�me yol a�an silah�n sadece Kala�nikof ya da G-3 piyade t�fe�i olabilece�i belirtilmi� ve Kurt'un askerlerin silah�yla hayat�n� kaybetti�i kesinle�mi�ti. D�nemin Adalet Bakan� Say�n Hikmet Sami T�rk ise askerlerce ate� edilerek hayat�n� kaybeden tutuklular�n askerlerle �at��maya girdi�ini ve baz� �l�mlerin tutuklular aras�ndaki �at��madan ��kt��n� ileri s�rm��t�. Ancak Adli T�p uzmanlar�n�n raporlar�, Say�n T�rk'�n iddialar�n�n as�ls�z oldu�unu ortaya koymu�tu. Rapor�a g�re, Ko�u�lardan ate� edilmemi�, �ld�r�c� dozun �zerinde gaz bombas� kullan�lm��t�. Kad�n tutuklular�n ise g�venlik g�revlilerinin kulland�� g�z ya�art�c� ve gaz bombalar�n�n ��kard�� yang�nda �ld�kleri belirlenmi�ti. Adli t�p uzmanlar�n�n raporunda, yanarak �len kad�nlar�n giysi par�alar� ve ciltlerinde yan�c� olan solvent maddelerinin bulundu�unun tespit edildi�i vurgulanm��t�. K�m�re d�nm�� ko�u�larda yap�lan aramalarda silah bulunmad�� da a��klanm��t�. Bilirki�i raporunda ayr�ca tutuklular�n bulundu�u taraftan g�venlik g�revlilerinin bulundu�u y�ne do�ru ate� a��lmad��, at��lar�n d��ar�dan i�eriye do�ru yap�ld�� belirtilmi�ti. Bu operasyon kapsam�nda, Bayrampa�a Cezaevinde "tutuklulara k�t� muamele yapt�klar� ve g�revlerini k�t�ye kulland�klar�" iddias�yla 1460 kamu g�revlisinin yarg�land�� davayla ilgili, mahkeme 19 haziran 2008'de zamana��m� tarihinin doldu�unu belirtmi� ve kamu davas�n�n t�m san�klar taraf�ndan da ayr� ayr� d��r�lmesine karar vermi�tir. M�dahil Avukatlar i�kence ve zalimane davran�� su�lar�nda su�un insanl��n ortak de�erlerine kar�� i�lendi�i i�in hi�bir zaman zamana��m�n�n i�lemeyece�i belirtmi�lerse de davan�n sonucu de�i�memi�tir. Ayr�ca Operasyonu planlayanlar, y�netenler ve bizzat kat�lanlar hakk�nda soru�turma dahi a��lmam��t�r. Kamuoyu bask�s�n� gidermek amac� ile ancak operasyon s�ras�nda ihtiyat g�revinde bulunan bir k�s�m asker ve g�revli hakk�nda g�stermelik davalar a��lm��t�r. Bug�n bu davalar da beraat yahut zamana��m� kararlar�yla birer birer bitirilmektedir. O d�nemde Ceza ve Tevkif Evleri Genel M�d�r� olan Ali Suat Ertosun'un Yarg�tay �yeli�ine getirilmesi, 2004 y�l�nda h�k�met karar�yla Devlet �st�n Hizmet Madalyas� verilmi� olmas� ve Hakimler Savc�lar Y�ksek Kurulu �yesi olmas� davalar�n seyrini ortaya koyar niteliktedir. Katliam�n �st� �rt�lerek unutturulmaya �al��lmas�, hukuk devleti ilkelerinin, adaletin ve insan haklar� de�erlerinin y�celtilmesi gereken olgular olarak g�r�lmedi�inin en �arp�c� �rneklerinden birini olu�turmaktad�r. Ge�mi�imizle y�zle�meden, toplumda b�y�k tahribatlar yaratan antidemokratik uygulamalar�n ger�ek sorumlular�n� yarg� �n�ne ��karmadan, demokrasiyi geli�tirme vaadiyle iktidar olan h�k�metler, bunu bir iddia olmaktan �teye g�t�rmeyecektir. Bu endi�elerle ger�ek faillerin yarg�lanmad��, a��lan davalar� ise birer birer d��rerek unutturulmaya �al��lan "Hayata D�n�� Operasyonu"nun �zerine cesaretle ve kararl�l�kla gidilmesi i�in bir ara�t�rma komisyonu kurulmas�n�n gerekli oldu�unu d��n�yoruz.

BA�KAN � Bilgilerinize sunulmu�tur.

�nerge g�ndemdeki yerini alacak ve Meclis ara�t�rmas� a��l�p a��lmamas� konusundaki g�r��me, s�ras� geldi�inde yap�lacakt�r.

S�zl� soru �nergesinin geri al�nmas�na dair bir �nerge vard�r, okutuyorum:

B) �nergeler

1.- Tokat Milletvekili Re�at Do�ru�nun (6/867) esas numaral� s�zl� sorusunu geri ald��na ili�kin �nergesi (4/88)

T�rkiye B�y�k Millet Meclisi Ba�kanl��na

G�ndemin s�zl� sorular k�sm�n�n 400. s�ras�nda yer alan (6/867) esas numaral� s�zl� soru �nergemi geri al�yorum.

Gere�ini sayg�lar�mla arz ederim.

�� Re�at Do�ru

�� Tokat

BA�KAN � S�zl� soru �nergesi geri verilmi�tir.

T�rkiye B�y�k Millet Meclisi Ba�kanl��n�n bir tezkeresi vard�r, okutup oylar�n�za sunaca��m:

C) Tezkereler

�� 13 Ekim 2008

T�rkiye B�y�k Millet Meclisi Genel Kuruluna

T�rkiye B�y�k Millet Meclisi Ba�kan� K�ksal Toptan��n, Kazakistan Cumhuriyeti Parlamentosu� Senato Ba�kan� Kassym-Jomart Tokayev ve K�rg�zistan Cumhuriyeti Millet Meclisi Ba�kan� Ayt�bay Tagaev�in davetine icabet etmek �zere, beraberinde Parlamento heyetiyle, Kazakistan ve K�rg�zistan�a resm� ziyarette bulunmas� hususu T�rkiye B�y�k Millet Meclisi�nin D�� li�kilerinin D�zenlenmesi Hakk�nda 3620 say�l� Kanun�un 6. Maddesi uyar�nca Genel Kurul�un tasviplerine sunulur.

�� K�ksal Toptan

�� T�rkiye B�y�k Millet Meclisi

�� Ba�kan�

KAMER GEN� (Tunceli) � Karar yeter say�s� istiyorum Say�n Ba�kan.

BA�KAN � Karar yeter say�s� arayaca��m.

Kabul edenler� Kabul etmeyenler� Karar yeter say�s� yoktur.

Be� dakika ara veriyorum.

Kapanma saati: 16.08

��NC� OTURUM

A��lma Saati: 16.20

BA�KAN: Ba�kan Vekili Meral AK�ENER

K�T�P �YELER: Canan CANDEM�R �EL�K (Bursa), Fatma SALMAN KOTAN (A�r�)

BA�KAN � Say�n milletvekilleri, T�rkiye B�y�k Millet Meclisinin 5�inci Birle�iminin ��nc� Oturumunu a��yorum.

T�rkiye B�y�k Meclisi Ba�kanl�� tezkeresinin oylamas�nda karar yeter say�s� bulunamam��t�.

�imdi tezkereyi tekrar oylar�n�za sunaca��m ve karar yeter say�s� arayaca��m: Kabul edenler� Kabul etmeyenler� Kabul edilmi�tir, karar yeter say�s� vard�r.

Dan��ma Kurulunun bir �nerisi vard�r, okutup oylar�n�za sunaca��m:

VI.- �NER�LER

A) Dan��ma Kurulu �neriler�

Dan��ma Kurulu �nerisi

No: 39�� Tarihi: 14.10.2008

Dan��ma Kurulunun 14.10.2008 Sal� g�n� yapt�� toplant�da, a�a��daki �nerilerin Genel Kurulun onay�na sunulmas� uygun g�r�lm��t�r.

		K�ksal Toptan
		T�rkiye B�y�k Millet Meclisi
		Ba�kan�

	Sadullah Ergin	Kemal K�l��daro�lu
	Adalet ve Kalk�nma Partisi	Cumhuriyet Halk Partisi
	Grubu Ba�kanvekili	Grubu Ba�kanvekili

	Mehmet �and�r	Selahattin Demirta�
	Milliyet�i Hareket Partisi	Demokratik Toplum Partisi
	Grubu Ba�kanvekili	Grubu Ba�kanvekili

�neriler:

1. Avrupa Birli�i Uyum Komisyonunun 26 �yeden olu�mas� ve Komisyon �yeliklerinin siyasi parti gruplar�na ve ba��ms�z milletvekillerine da��l�m�n�n ili�ik listede olacak �ekilde Genel Kurulun onay�na sunulmas�,

2. Genel Kurulun 14.10.2008 tarihli (bug�nk�) 5 inci Birle�iminde �zel g�ndemde yer alan i�ten sonra s�zl� sorular ve di�er denetim konular�n�n g�r��lmeyerek �al��malar�n� saat 21.00�e kadar s�rd�rmesi; 15.10.2008 �ar�amba g�n� ve 16.10.2008 Per�embe g�n� yap�lacak Birle�imlerinde �al��malar�n� saat 11.00-13.00 ile 14.00-20.00 aras�nda s�rd�rmesi ve 15.10.2008 �ar�amba g�n� yap�lacak Birle�iminde s�zl� sorular�n g�r��lmeyerek kanun tasar� ve tekliflerinin g�r��lmesi.

3. Gelen K��tlar Listesinde yay�mlanan ve bast�r�larak da��t�lan 297 s�ra say�l� Cumhurba�kan�nca bir daha g�r��lmek �zere geri g�nderilen kanun tasar�s�n�n 48 saat ge�meden g�ndemin �Kanun Tasar� ve Teklifleri ile Komisyonlardan Gelen Di�er ��ler� k�sm�n�n 7 nci. ayn� k�s�mda yer alan 275. 236. 266. 230. 257. 263. 218. ve 239 s�ra say�l� kanun tasar� ve tekliflerinin bu k�sm�n 4. 5. 6. 8. 9. 10. 11 ve 12 nci s�ralar�na al�nmas� ve di�er kanun tasar� ve tekliflerinin s�ras�n�n buna g�re tesels�l ettirilmesi.

4. 14.10.2008 tarihinde (bug�n) da��t�lan, 295 s�ra say�l� gemi in�a sanayisindeki i� g�venli�i konusundaki (10/121, 129, 132, 134) esas numaral�, 296 s�ra say�l� zeytin ve zeytinya�� ile di�er bitkisel ya�lar konusundaki (10/27, 34, 37, 40, 102) esas numaral� Meclis ara�t�rmas� komisyonlar� raporlar�n�n g�ndemin ��zel G�ndemde Yer Alacak ��ler� k�sm�na al�nmas� ve raporlar �zerindeki genel g�r��melerin Genel Kurulun 21.10.2008 Sal� g�nk� Birle�iminde yap�lmas�.

5. Genel Kurulun 21.10.2008 Sal� g�nk� Birle�iminde �al��malar�n� saat 15.00-20.00 aras�nda s�rd�rmesi, 22.10.2008 �ar�amba g�n� ve 23.10.2008 Per�embe g�n� yap�lacak Birle�imlerinde �al��malar�n� saat 11.00-13.00 ile 14.00-20.00 aras�nda s�rd�rmesi.

�nerilmi�tir.

Avrupa Birli�i Uyum Komisyonu �yeliklerinin Siyasi Parti Gruplar� ve

Ba��ms�zlara Da��l�m Listesi:

� Komisyonun �ye� ��Siyasi Parti Gruplar� ve Ba��ms�zlara D��en �yelik Say�s�

� Say�s�� AK PART�� CHP�� MHP�� DTP�� Ba��ms�z

�� 26�� 16�� 5�� 3�� 1�� 1

BA�KAN � Dan��ma Kurulu �nerisinin aleyhinde konu�mak �zere Tunceli Milletvekili Say�n Kamer Gen�, buyurun efendim.

On dakika s�reniz var.

KAMER GEN� (Tunceli) - Te�ekk�r ederim Say�n Ba�kan.

��nc� yasama y�l�n�n bu k�rs�ye ilk ��kmam dolay�s�yla y�ce Meclise ba�ar�lar diliyorum. Y�ce Meclisin �al��malar�n�n �lkemize ve milletimize iyi sonu�lar do�uracak, �lkemizi kalk�nd�racak, halk�m�z�n aras�ndaki bar��, sevgi ve mutlulu�u art�racak bir performans g�stermesini diliyorum.

De�erli milletvekilleri, bug�n, tabii, Tunceli�de, ald��m bir habere g�re, bir asker konvoyuna sald�r� sonunda 5 tane erimiz yaralanm��t�r. Bu, cidden bizi �ok b�y�k bir ac�ya bo�mu�tur. Yaral� er karde�lerimize acil �ifalar diliyorum.

Tabii, T�rkiye�nin g�ndemi ter�r ve soygun.

�imdi, de�erli milletvekilleri, baz� arkada�lar�m�z burada ��k�yorlar, diyorlar ki: �Bu kan� durdural�m.� Bu kan nas�l duracak? Bu kan� durdurman�n tek yolu, silah al�p da�a ��kan insanlar�n silahlar�n� b�rakmas�d�r. Bundan ba�ka �are� yok� ��nk�� bunun arkas�nda�� Tarihimizi�� iyi�� bilelim.� Tarihte -tarihimizi iyi incelersek- Bat�, T�rkiye�nin b�y�mesini istemiyor. Dolay�s�yla, T�rkiye�nin her vesileyle par�alanmas�n�, ekonomik y�nden ��kmesini ve b�ylece, T�rkiye�nin o g�ney ve do�usunu da par�alad�klar�, oray� insans�zla�t�rd�klar� zaman, Bat��n�n hedefi bellidir. Bat� ne yapacakt�r? Biliyorsunuz, b�t�n parlamentolarda Ermeni soyk�r�m tasar�lar� vard�r. �imdi, bu Ermeni soyk�r�m tasar�lar� e�er kabul edildi�i takdirde, bunun sonucunu da iyi d��nmek laz�md�r.

�imdi, ge�en g�n Cemil �i�ek burada konu�urken tezkerede �Efendim, bu da�da silahl� m�cadele yapanlar�n �o�u s�nnetsizdir.� dedi. Yahu, s�nnetsizse, kimdense s�yle. Her s�nnetsizin de bir milliyeti var. Niye bu kadar, s�nnetsizleri s�ylemekten �ekiniyorsun.

�imdi, bak�n, H�k�met buraya ��kt�� zaman baz� bilgileri do�ru vermesi laz�m. Vermiyorlar. Yani T�rkiye Cumhuriyeti devleti sahipsiz bir devlet. Devleti y�neten ki�iler bu devlete sahip ��km�yorlar. Yani ben de ba��ms�z olmasam, acaba ��k�p da b�yle konu�abilir miyim, o da tabii me�hul.

�imdi, de�erli milletvekilleri, �imdi, do�u, g�neydo�udaki o hem�ehrilerimizin de bilmesi laz�m ki, e�er bu, d�nya parlamentolar�nda soyk�r�m tasar�lar� kabul edildi�i takdirde, soyk�r�m�n nerede ve nas�l yap�ld�� onlar taraf�ndan bellidir. Herhalde soyk�r�m Ege�de yap�lmam��t�r, Karadeniz�de de yap�lmam��t�r, Orta Anadolu�da da yap�lmam��t�r. Nerede yap�lm��t�r? Do�u Anadolu�da yap�lm��t�r. Bu Do�u Anadolu�da, i�te, K�rt devletini kurmaya �al��an ve silah� al�p da da�a giden o insanlar�m�za seslenmek istiyoruz: E�er oralar insans�zla�t�r�ld�� zaman, herh�lde orada K�rdistan de�il, ya Ermenistan ve herkesin de tarihinde bilmesi gereken �ey, b�y�k �srail projesi vard�r. Yani bu i�in arkas�nda ve �srail�in hedefinde Diyarbak�r vard�r, Dicle-F�rat sahilleri vard�r.

�imdi, bunlar� bilmek laz�m. Yani g�z�m�z� kapatarak bu Parlamentoda ger�ekleri konu�am�yoruz. Bir AKP Grubu var� Yap�n kapal� bir oturum, tarihimizi ��karal�m, buralarda herkes a��k a��k konu�sun. Neden bu silahl� eylemler devam ediyor? Bu silahl� eylem yapan insanlar �Biz K�rdistan kurmuyoruz, kurmak istemiyoruz.� dediklerine g�re silahl� eylemlerin amac� ne de�erli milletvekilleri? Silahl� eylemlerin amac�, ulusal ba��ms�zl�k sava��d�r. Ha, onun d��nda demokratik hak ve �zg�rl�klerle ilgili sava�mak da� O, sava�la olmaz, o, silahla olmaz. O, ancak, i�te bar��la, i�te tart��larak, insanlar bir araya gelerek do�rudan birle�mekle olur.

Bu ger�ekleri kavramam�z laz�m ama insanlar�m�z tarihi bilmiyor. Avrupa�n�n, Bat��n�n kar��m�za att�� oyuncaklara maalesef kan�yoruz. Kendi memleketimizde kendi karde�imizi, kendi kanda�lar�m�z�� Maalesef birbirimize giriyoruz ve bir t�rl� uyanam�yoruz. Tabii, bunu uyand�racak H�k�mettir. H�k�met gidip de�

Ge�en g�n burada tezkere m�zakeresi yap�ld�� zaman Cumhuriyet Halk� Partisi s�zc�s� dedi ki: �Sen 5 Kas�mda Bush�la yapt��n konu�mada �unlar� �unlar� kabul ettin.� �lgili, Say�n Tayyip Erdo�an da buradayd�. ��k�p da demedi ki: �Hay�r efendim��

�imdi, bu k�rs�n�n bir g�c� var arkada�lar. E�er, sen, hakikaten Bush�la bu konu�may� yapmad�ysan ��k burada de ki: �Arkada�, ben b�yle bir konu�ma yapmad�m.� Ee, sustuktan sonra demek ki, bu, kabul anlam�na geliyor.

De�erli milletvekilleri, yani ger�ekten �u memleketimizde o gen� gen� insanlar�m�z�n, bu memleketimize hayat�n� veren o asker arkada�lar�m�z�n, onu asker oca��na, �ocu�unu g�nderen o yirmi-yirmi iki ya��ndaki� o gencini g�nderen bu insanlar�m�z�n bu kadar a��r bir sald�r�ya u�ramalar� bizi �z�yor. Ancak bu sald�r�n�n da hakl� bir nedeni yok.

�imdi, burada birtak�m insanlar diyorlar ki: �Bu kan� durdural�m.� Yahu arkada�lar, a��n burada bir m�zakere, bir genel g�r��me a��n. Nas�l duracak bu kan? Yani e�er� Benim bildi�im kadar�yla, benim kendi kavramama g�re bu kan� durdurman�n tek yolu, da�a silah al�p da ��kan insanlar�n, o Do�u Anadolu�daki gen� karde�lerimizin �onlar da bizim karde�lerimiz, onlar da bizim �ocuklar�m�z- onlar�n bu silah� b�rakmas�d�r ve bunlar niye bu silaha �ey ediyor? Bak�n, yani i�te bu olay Amerika�n�n Kuzey Irak�a gelmesi dolay�s�yla patlak verdi ve dolay�s�yla onlar�n himayesinde T�rkiye par�alan�yor. Yani birileri �unu bilmesi laz�m ki -yani tamam bug�n Amerika orada- yar�n Amerika oradan gidecek. Gitti�i zaman bu kan d�k�lmeleri, bu can vermelerinin bir anlam� da yok, kimseye bir faydas� yok. T�rkiye hudutlar� i�inde ya�ayan insanlar�n da hi�birisinin -K�rt�� de olsun T�rk�� olsun veya herhangi bir Arnavut�u, �erkez�i olsun- bunda bir faydas� yok. Bizim T�rkiye Cumhuriyeti hudutlar� i�inde ya�ayan t�m vatanda�lar�m�z�n tek bir menfaatimiz var, laik T�rkiye Cumhuriyeti devletinin b�t�nl��d�r. Bu T�rkiye Cumhuriyeti devleti ne kadar b�y�rse bu T�rkiye hudutlar� i�inde ya�ayan b�t�n vatanda�lar�m�z burada rahat eder, hem burada rahat eder hem yurt d��nda rahat eder.

�imdi, ge�en g�n Avrupa Birli�i �lerleme Raporu�nu yazan ki�i, yani orada sorumlu olan ki�i diyor ki: �Efendim, T�rk H�k�meti daha bize vize konusunda, T�rk vatanda�lar�n�n vize konusunda bir �neri getirmedi.� �u el�iliklere gidin arkada�lar ya! Orada T�rk vatanda�lar�n�n i�ine d��t�� o utan� verici duruma acaba bu devleti y�netenler, onlar o utanc� duymuyorlar m�? Bir de bir vizeye m�racaat ediyorsunuz, arkada�, 80-90 euronuzu al�yor, vermiyor da icab�nda, g�nlerce bekletiyor kap�da.

De�erli milletvekilleri, bu T�rkiye Cumhuriyeti devleti vatanda�l�� b�yle ucuz olmamal�. Bu T�rkiye Cumhuriyeti devletinin vatanda�l��n� koruyacak bu devleti y�neten insanlard�r. �imdi, efendim, Barzani�yle g�r��ls�n, diyor. Tamam, Abdullah G�l ge�en g�n diyor ki: �Barzani�yle g�r��elim.� Peki sen kimsin? Sen sorumsuz, Cumhurba�kanl�� mevkiinde oturan insans�n. E�er bunun karar�n� verecekse siyasi sorumlu olan H�k�metin vermesi laz�m. B�yle yani devletin kurallar� allak bullak oluyor. Kimse ne dedi�ini, ne s�yledi�ini anlam�yor.

�imdi, de�erli milletvekilleri, ba��ms�z milletvekili olarak bu �eyleri g�r�nce i�im kan a�l�yor. Bu T�rkiye Cumhuriyeti�nin bu duruma d��memesi laz�m. Bu devlet b�y�k bir devlet. Bu devletin b�y�kl�� y�neticilerin b�y�kl��yle ortaya ��kar. Yoksa, yani i�te gidip de horoz d�v��n� yapmakla yahut da gidip de b��a�a s�rt�n� dayamakla bu devlet b�y�mez.

Bu devletin ikinci bir sorunu �effafl�k sorunudur de�erli milletvekilleri, soygundan ar�nd�rma sorunudur.

�imdi, sizin bug�n bir �Deniz Feneri� meselesi ��kt� ortaya. Deniz Fenerinde �stanbul�daki bir ki�iye 10 milyon euroluk bir para geliyor. Bunlar�

NURETT�N AKMAN (�ank�r�) � Ne alakas� var?

KAMER GEN� (Devamla) � Alakas� �ok var.�

�imdi bu Meclisin evvela d�r�st, �effaf bir T�rkiye�yi ortaya koymas� laz�m.

�imdi, Almanya�da bir yarg�lama yap�lm��. 41,5 milyon euro toplanm��. Bu euro gelmi�. Kime gelmi�? ��te Kanal 7�yi kuranlar�n� O Zekeriya Karaman galiba. Zekeriya Karaman kim? Onun o�lu ile Tayyip Erdo�an��n o�lu bacanak.

�imdi, arkada�lar bizde bacanakl��n birbirine ba�l�l�� vard�r. �imdi, T�rk toplumunda kad�nlar, maalesef, erkek ailesine pek �efkatli davranmazlar. Yani bunun g�r�nen �eyiyle pek �efkatli de�il de ho� g�rmezler. Mesela kad�n, erkek taraf�ndan bir misafir geldi�i zaman pek ho� kar��lamaz ama kad�n, kendi akrabas� taraf�ndan geldi�i zaman ona evinde b�t�n imk�nlar�n� ikram eder, i�te ekonomik durumu�

�imdi �Bir bacana��n ald�� 10 milyon eurodan �teki bacanak yararlanmad�.� derseniz olmaz. Bu, T�rkiye'nin tabiat�na ayk�r�. �imdi, bunlar� a��klayal�m, ara�t�ral�m.

Alman Mahkemesi diyor ki: �Efendim, bizden dosya istenmedi.� �imdi, neyi �rt�yorsunuz arkada�lar, neyi �rt�yorsunuz? Yani e�er suistimal varsa bunun �zerine gidelim.

Ben �imdi dikkat ediyorum, T�rkiye�de birtak�m insanlar al��veri� yap�yorlar. E bu paralar nereden geldi? Bunlar� ara�t�rmam�z laz�m�

(Mikrofon otomatik cihaz taraf�ndan kapat�ld�)

OSMAN DURMU� (K�r�kkale) � Hay�rsever M�sl�manlar verdi, zek�t verdi.

BA�KAN � Bir dakika ek s�re veriyorum, tamamlay�n l�tfen.

KAMER GEN� (Devamla) � �imdi, bir di�er konu: �imdi, Dengir F�rat�la K�l��daro�lu�

Ben kimseye �say�n� da demiyorum, kusura bakmas�n, kimse de bana �say�n� demesin.

�imdi, bir iddiaya girdiler. Dengir F�rat��n mal�n� ihra� eden kamyonunda 89 kilo eroin yakaland� m�? Yakaland�. Efendim, Devlet Bakan� Yaz�c� demi� ki: �Bu k�rm�z� hatta de�il.� K�rm�z� hatta oldu�unu o Yaz�c� da biliyor. K�rm�z� hatta olmak demek� Fiziki aramaya tabi tutulmas� laz�m.

�imdi, de�erli arkada�lar, yalan s�ylemekle bir �ey elde edilmez. Buyurun, MENAS �irketinin, Say�n F�rat��n ortak oldu�u �irketin yapt�� ihracatlar�n hepsini inceleyelim ve incelenmi� de. Bunlar�n hayal� ihracat yap�p yapmad�� tespit edilmi�, Dan��tay karar vermi�. �te tarafta eroin ka�ak��l�� yapt�� Yine, eroin arac�nda yakalanm��. Bizim tan�d��m�z bir arkada��n, ihracat yapan bir firman�n alt� ay �nce satt�� bir kamyonunda eroin yakaland�, b�t�n m�esseseyi, aileyi ald�lar i�eri. E�er F�rat, kendisi orada Grup Ba�kan Vekili olmasayd� �imdi hapishanedeydi.

BURHAN KAYAT�RK (Ankara) � Yalan s�yl�yorsun!

BA�KAN � Te�ekk�r ederim Say�n Gen�.

KAMER GEN� (Devamla) � Efendim, bir iki dakika verin de�

BA�KAN � Yok, verdim ben size bir dakika.

Te�ekk�r ederim Say�n Gen�.

KAMER GEN� (Devamla) � Say�n Ba�kan, burada bizim d��ncelerimizi biraz s�ylememiz laz�m. Niye b�yle s�n�rlama getiriyorsunuz?

BA�KAN � On bir dakika konu�tunuz Say�n Gen�.

KAMER GEN� (Devamla) � Peki, ben daha sonra tekrar konu�urum.

Sayg�lar�mla.

BA�KAN � Te�ekk�r ederim.

OSMAN DURMU� (K�r�kkale) � Say�n Gen�, eroin ihracat� yasak. Olur mu �yle �ey!

KAMER GEN� (Tunceli) � Yasaksa sen ��k s�yle! (G�l��meler)

BA�KAN � Dan��ma Kurulu �nerisinin lehinde s�z isteyen Kocaeli Milletvekili Say�n Azize Sibel G�n�l.

Buyurun Say�n G�n�l. (AK PART� s�ralar�ndan alk��lar)

AZ�ZE S�BEL G�N�L (Kocaeli) � Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; Dan��ma Kurulu �nerisinin lehinde �ahs�m ad�na s�z alm�� bulunmaktay�m. Bu vesileyle y�ce Meclisi, aziz milletimi sayg�yla selaml�yorum.

Dan��ma Kurulu �nerisinde, bu hafta ve �n�m�zdeki hafta �ar�amba ve per�embe g�nleri 11.00-13.00, 14.00-20.00 saatleri aras�nda �al��lmas� �nerilmi�. Bu �nerinin �ok olumlu oldu�unu s�ylemek istiyorum. ��nk� zihnin ve dima��n a��k oldu�u, zinde olunan bir saatte �al��maya ba�lan�lmas�n�n Meclisin performans�n� ve verimini art�raca�� kanaatiyle Dan��ma Kurulu �nerisinin hay�rl� olmas�n� temenni ediyorum.

Hepinizi sayg�yla selaml�yorum. (AK PART� s�ralar�ndan alk��lar)

BA�KAN � Te�ekk�r ederim Say�n G�n�l.

Dan��ma Kurulu �nerisi lehinde Hatay Milletvekili Say�n Sadullah Ergin, buyurun. (AK PART� s�ralar�ndan alk��lar)

SADULLAH ERG�N (Hatay) � Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; Genel Kurulu sayg�yla selaml�yorum. Dan��ma Kurulu �nerisinin lehinde s�z alm�� bulunuyorum.

Bug�n huzurlar�n�za getirmi� oldu�umuz Dan��ma Kurulu �nerisiyle sevgili arkada�lar�m, Parlamentomuzun bug�n saat 21.00�e kadar �al��mas�n�, �ar�amba ve per�embe g�nleri -biraz �nce Sibel Han�m da bahsetti- 11.00-13.00 ve 14.00-20.00 saatleri aras�nda �al��mas�n� �ng�r�yoruz.

�ki haftal�k bu �al��ma takvimiyle, Parlamentonun �n�nde bulunan ve �u anda kamuoyunun da, T�rkiye�nin de ihtiya�lar�n� kar��layacak ve b�y�k �l��de de muhalefetle �zerinde mutab�k kald��m�z yasalar� bir an �nce ��karmak, b�t�e kanunu gelmeden e�er m�mk�n olabilirse yine Avrupa Birli�i uyum yasalar� �er�evesinde T�rk Ticaret Yasam�z� yeniden yapabilmek i�in bir imk�n sa�layabilmeyi de arzu ediyoruz. Dolay�s�yla, bu anlamda, bug�n Dan��ma Kurulu toplant�s�n� yapt��m�zda muhalefet grup ba�kan vekillerimizle de Meclis Ba�kan�m�z�n nezaretinde bir de�erlendirme yapt�k. Bu de�erlendirmeler esnas�nda muhalefet temsilcileri de, grup ba�kan vekilleri de son derece yap�c� bir tav�r tak�nd�lar. Parlamentonun T�rkiye�nin meselelerine sahip ��kmada, �n�ndeki problemleri ��zmede iktidar�yla muhalefetiyle birlikte hareket edebilmesinin ger�ekten �lkemiz i�in, milletimiz i�in �ok �nemli ve anlaml� oldu�unu d��n�yorum. Bu anlamda muhalefet partilerimize katk�lar�ndan dolay� da te�ekk�r ediyorum.

FER�T MEVL�T ASLANO�LU (Malatya) � Di�er partiler� �lle �muhalefet� demeyin, �di�er partilerimiz� deyin yani!

SADULLAH ERG�N (Devamla) � Parlamentoda bulunan partilerimize te�ekk�r ediyorum, milletvekillerimize te�ekk�r ediyorum.

De�erli arkada�lar, yapaca��m�z �al��malarla in�allah b�t�e kanunu gelinceye kadar �n�m�zde bulunan s�re�te -hemen ifade edeyim- Be�inci D�nya Su Forumuyla ilgili yasaya zaten ba�lam�� idik, arkas�ndan Co�rafi ��aretlerin Korunmas�, OSB�lerin yap�land�r�lmas�yla ilgili Serbest B�lgeler Kanunu, Sanayi ve Ticaret Bakanl�� Te�kilat Yasas� ve K�lt�r ve Tabiat Varl�klar�n� Koruma Kanunu, bu hafta �ng�rd��m�z. �n�m�zdeki hafta da Elektronik Haberle�me Kanunu, Posta Kanunu ve Denizcilik M�ste�arl�� Te�kilat� Hakk�ndaki Kanun, gene may�nlar�n temizlenmesine ili�kin bir kanun tasar�m�z var, Tapu Kanunu ve Karayolu Trafik Kanununda Eri�me Kontroll� Karayolu Kanun Tasar�s� s�z konusu.

Bu yasalar�, in�allah, uygun bir �al��ma metoduyla tamamlar�z. Arkas�ndan da gene muhalefetle yapaca��m�z �al��mayla beraber, T�rkiye�nin ihtiyac�n� duydu�u yasalar�, d�zenlemeleri birlikte yapaca��z. Bu arada elbette ki �n�m�zdeki hafta itibar�yla denetim konular�n� da g�r��ece�iz. Sal� g�n� ara�t�rma komisyonu raporumuz var, �ar�amba g�n� s�zl� sorular�m�z var. Parlamentonun yapaca�� bu �al��malarla �lkemize hay�rl� yasalar yapmas�n� temenni ediyorum.

Ve bu k�rs�de g�ndemin d��na ��karak maalesef afaki ve bir�o�u ger�ekten uzak s�zler sarf eden milletvekillerimize de birtak�m mesnetsiz ithamlar�, �irkin s�zleri de iade ediyor, Genel Kurulu sayg�yla selaml�yorum. (AK PART� s�ralar�ndan alk��lar)

BA�KAN -� Te�ekk�r ederim.

KAMER GEN� (Tunceli) � Hangi milletvekilleri?

BA�KAN -� Dan��ma Kurulunun �nerisini oylar�n�za sunuyorum: Kabul edenler� Kabul etmeyenler� Kabul edilmi�tir.

V.- BA�KANLI�IN GENEL KURULA SUNU�LARI (Devam)

D) Duyurular

1.- Avrupa Birli�i Uyum Komisyonunda ba��ms�z milletvekillerine d��en 1 �yelik i�in aday olmak isteyen ba��ms�z milletvekillerinin m�racaatlar�na ili�kin duyuru

BA�KAN - Avrupa Birli�i Uyum Komisyonunda ba��ms�z milletvekillerine de bir �yelik d��mektedir. Bu komisyona aday olmak isteyen ba��ms�z milletvekillerinin 15 Eyl�l 2008 �ar�amba g�n� (yar�n) saat 19.00�a kadar T�rkiye B�y�k Millet Meclisi Ba�kanl��na yaz�l� olarak m�racaat etmelerini rica ediyorum.

�� T�z�k��n 37�nci maddesine g�re verilmi� bir do�rudan g�ndeme al�nma �nergesi vard�r, okutup i�leme alaca��m ve oylar�n�za sunaca��m.

B) �nergeler (Devam)

T�rkiye B�y�k Millet Meclisi Ba�kanl��na

2/173 esas numaral� Uzman Erba� Kanununda De�i�iklik Yap�lmas� Hakk�ndaki Kanun Teklifim, 45 g�n i�inde komisyonlarda sonu�land�r�lmad��ndan ��t�z��n 37�nci maddesi gere�ince do�rudan Genel Kurul g�ndemine al�nmas�n� arz ederim.

Sayg�lar�mla.

�� Y�lmaz Ate�

�� Ankara

BA�KAN - �nerge sahibi Ankara Milletvekili Say�n Y�lmaz Ate�, buyurun. (CHP s�ralar�ndan alk��lar)

S�reniz be� dakikad�r.

YILMAZ ATE� (Ankara) � Say�n Ba�kan, say�n milletvekilleri; y�ce Meclisi sayg�yla selaml�yorum.

Say�n milletvekilleri, d�nyan�n en �nemli sorunlar�n�n ba��nda g�venlik ve ter�r gelmektedir. B�t�n d�nyada buna �nlem olarak da profesyonel ordu y�ntemlerine ba�vurulmaktad�r. Bu ama�la da 1986 y�l�nda 3269 say�l� Yasa ile T�rk Silahl� Kuvvetlerinde uzman �avu� ve uzman onba�� r�tbesiyle �al��t�r�lan personele de �uzman erba�� ad� verilmi�tir. �imdi, o d�nemde haz�rlanan Yasa�ya g�re bu uzman erba�lar�m�z k�rk be� ya��ndan g�n ald�klar� an bunlar�n s�zle�meleri feshedilmektedir. Mevcut y�r�rl�kte olan Emekli Sand�� Kanunu�muza g�re de yirmi be� y�l hizmet y�l�n� tamamlay�p ve emekli ya��na gelmek gerekir ki emekli olabilsinler ama k�rk be� ya��ndan g�n ald�klar� i�in hemen ili�kileri kesildikleri i�in de y�llar�n� veren bu de�erli personel emekli hakk�n� dahi elde edememektedir. �al��t�klar� s�re i�erisinde de b�t�n kamu kurumlar�nda -�rne�in uzman jandarma da dahil- ek g�sterge olmas�na ra�men, bu 3269 say�l� Yasa�ya g�re �al��anlara bir ek g�sterge de uygulanmamaktad�r. Ayr�ca yine bu uzman erba�lar -hastal�k hepimizin ba��nda, rahats�zl�k hepimizin ba��nda- doksan g�n rapor almalar� h�linde bunlar�n silahl� kuvvetlerle ili�kileri de kesilmektedir.

�imdi, bak�n say�n milletvekilleri, elimde bir arkada��m�z�n -Bayram Da�deviren diye- belgeleri var. Bu arkada��m�z sekiz y�l T�rk Silahl� Kuvvetlerine hizmet vermi� ama dizinde kemik b�y�mesi oldu�u tespit edilmi�, �Sen ili�kini kes, yoksa s�zle�meni yenilemeyiz.� deyip hemen kap�n�n �n�ne konulmu�.

De�erli arkada�lar, bu manzara T�rkiye Cumhuriyeti�ne yak��an bir manzara de�ildir. Mill� Savunma Bakanl��n�n b�t�esi T�rkiye genel b�t�esi i�erisinde ikinci b�y�k kalemdir. �imdi, ter�rle m�cadele etmek i�in gerekli ara� gere� yap�l�yor, gerekli yat�r�mlar yap�l�yor ama d�nyan�n en modern silah�na da arac�na da gerecine de i�lev kazand�ran insan unsuruna �nem verilmiyor. Bug�n, bu stat�de �al��an 57 bin T�rk Silahl� Kuvvetleri mensubu var. �imdi, bu 57 bin insan�n ne bir sosyal g�vencesi var ne bir gelece�i var.

De�erli arkada�lar, d�nyan�n hi�bir yerinde b�yle abesle i�tigal edilmez. Yani siz bir sosyal g�venlik hakk�, bir emeklilik hakk� dahi vermedi�iniz bir gruba T�rkiye�nin g�venli�ini emanet ediyorsunuz, teslim ediyorsunuz.

�imdi, iktidar partisinin Say�n Grup Ba�kan Vekilinden de �Gelin, bu ucubeli�e bir son verelim.� diye yard�m istedim fakat Say�n Ba�kan destek olmayacaklar�n� s�ylediler.

De�erli arkada�lar, Adalet ve Kalk�nma Partisi alt� y�ld�r tek ba��na iktidar ve alt� y�ld�r bu haks�zl�k devam ediyor. Her yasama y�l�nda bu kanun teklifi gelir ama Adalet ve Kalk�nma Partisinin oylar�yla da reddedilir. �imdi, gelin, bu haks�zl�� ortadan kald�ral�m. Bu haks�zl�kla bir yere var�lmaz. Bu, s�rd�r�lemez bir haks�zl�kt�r. O nedenle, say�n milletvekillerinin �zg�r oylar�yla hi� de�ilse g�ndeme alal�m, iktidar partisi de e�er haz�rl�k yapacaksa o zaman o da haz�rl��n� yaps�n. Bunun �erefi de size ait olsun. Gelin, bu d�nemde bu haks�zl��a bir son verelim.

Ter�rle m�cadele etmenin yolu ter�re kar�� dik durmakt�r, tav�r almakt�r. Da�dakilere g�c�n�z yetmiyor denebilir ama bu �ehir e�k�yalar�na da bir dur denmesi laz�m.

De�erli arkada�lar, bak�n, Say�n Ba�bakan�n konutuna be� y�z metre mesafede olan Ke�i�ren�de bir esnaf vatanda��m�z lin� edilircesine d�v�ld�, Say�n Ba�bakan k�namad�. Yine bir vatanda��m�z, Engin Ceber, emniyette g�zalt�ndayken d�v�l�p lin� edilip �ld�r�ld��

(Mikrofon otomatik cihaz taraf�ndan kapat�ld�)

BA�KAN � Bir dakika ek s�re veriyorum, tamamlay�n l�tfen.

YILMAZ ATE� (Devamla) � �ne Say�n Ba�bakandan ne iktidar partisinin ilgili bakanlar�ndan, bir s�zc�s�nden bir k�nama mesaj� gelmedi.

De�erli arkada�lar, bir insan hayat�n�n da bir mezuniyet t�renine al�nmayan gen� k�z�n incinen duygular� kadar kutsal olmas� gerekir. �imdi, H�k�met, bunlara g�z yumarak bu ter�r� �nleyebilir mi? Bunlara g�z yumarak T�rkiye�de haks�zl�� nleyebilir mi? Da�daki bombayla bar��, karde�li�i bozuyor, �ehirdeki belediyenin zab�ta e�k�yas� da, e�k�ya bozuntusu da namusuyla �erefiyle i�ini yapan, i�ine g�c�ne giden vatanda��m�z� lin� ediyor. Ne yaz�k ki iktidar partisinden bir tek k�nayacak s�z gelmiyor. Bu �z�nt�lerimi de sizinle payla�t�m. Deste�inizi bekliyoruz.

Y�ce Meclisi tekrar sayg�yla selaml�yorum. (CHP s�ralar�ndan alk��lar)

BA�KAN � Te�ekk�r ederim Say�n Ate�.

E) �e�itli ��ler

1.- Genel Kurulu ziyaret eden Fransa Senatosu D��i�leri, Savunma ve Silahl� Kuvvetler Komisyonu Ba�kan� ve beraberindeki heyete Ba�kanl�k�a �Ho� geldiniz� denilmesi

BA�KAN � T�rkiye B�y�k Millet Meclisi D��i�leri Komisyonu Ba�kan� Say�n Murat Mercan��n resm� konu�u olarak �lkemizi ziyaret eden Fransa Senatosu D��i�leri, Savunma ve Silahl� Kuvvetler Komisyonu Ba�kan� Say�n Josselin De Rohan Ba�kanl��ndaki parlamento heyetine Meclisimiz ad�na �Ho� geldiniz.� diyorum. (Alk��lar)

B) �nergeler (Devam)

BA�KAN � �nerge i�in bir milletvekili olarak �ank�r� Milletvekili Nurettin Akman s�z istemi�tir.

Buyurun Say�n Akman. (AK PART� s�ralar�ndan alk��lar)

NURETT�N AKMAN (�ank�r�) � Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; Cumhuriyet Halk Partisi Ankara Milletvekili Say�n Y�lmaz Ate��in 3269 say�l� Uzman Erba� Kanunu�nun 5�inci ve 16�nc� maddelerinde de�i�iklik yap�lmas�na dair kanun teklifinin �� T�z�k��n 37�nci maddesine g�re do�rudan g�ndeme al�nmas�na ili�kin �nergesi hakk�nda �ahs�m ad�na g�r��lerimi a��klamak �zere s�z alm�� bulunuyorum. Y�ce heyetinizi sayg�yla selaml�yorum.

Bu vesileyle vatan u�runda �ehit olan ve �ehadet r�tbesine eri�en �ehitlerimize Allah�tan rahmet, ailelerine ve milletimize ba�sa�l��, gazilerimize de s�hhat ve afiyet diliyorum. Bug�nk� m�essif olayda da yaralanan kahraman Mehmet�iklerimize acil �ifalar diliyorum.

Yine bu vesileyle �lkemizin b�l�nmez b�t�nl�� ve yurdumuzun bekas� i�in b�y�k bir fedak�rl�kla, can pahas�na hudut boylar�nda ve vatan�m�z�n her k��esinde g�rev yapan, milletimizin g�z bebe�i subay, astsubay, uzman jandarma �avu� ve uzman erba�lar�n kendilerine, ailelerine, emeklilerine sa�l�k, mutluluk ve ba�ar� dileklerimi sunuyorum.

T�rk Silahl� Kuvvetlerimizin de�i�ik birimlerinde jandarma uzman �avu�, uzman jandarma, uzman �avu�, uzman onba��, uzman erba� isimleri alt�nda astsubaya yard�mc� olmak �zere personel istihdam� ger�ekle�tirilmektedir. Kara, Deniz ve Hava Kuvvetlerimizde, say�lar� az olmakla birlikte, 1960 y�l� sonras� bilhassa Jandarma Genel Komutanl�� b�nyesinde jandarma uzman �avu�lar, astsubaylar�m�za yard�mc� olarak, T�rkiye�nin her taraf�nda emniyet ve asayi�le ilgili olarak �nemli g�revler icra etmi�lerdir. 80 sonras�nda mevcutlar� azalm��, ancak daha sonra ayn� kanun h�k�mlerine g�re al�nan uzman jandarmalar h�len bu sahada g�revlerine devam etmektedirler.

1986 y�l�nda y�r�rl��e giren 3269 say�l� Uzman Erba� Kanunu ile de T�rk Silahl� Kuvvetlerimizin erba� kadrolar�nda devaml�l�k arz eden teknik ve kritik g�revlerde yeti�mi� personel ihtiyac�n�n kar��lanmas� ama�lanm��t�r. Bu kanunun y�r�rl��e girmesiyle bilhassa Kara Kuvvetlerimizde �nemli say�da uzman erba� istihdam edilmi�tir. T�rk Silahl� Kuvvetlerimizin son y�llarda envanterine giren silah, ara� ve gere�lerle modernle�me s�recine girmi�, personel mevcudu azalt�larak profesyonel personel istihdam�na a��rl�k verilmi�tir. Bu ama�la silah ara� ve gere�lerinin etkin kullan�m�, bilgi, tecr�be ve zaman�n birle�tirilmesi suretiyle silahl� kuvvetlerimizin daha ba�ar�l� bir �ekilde kullan�m� m�mk�n olmaktad�r.

Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; i�te uzman erba�lar�n T�rk Silahl� Kuvvetlerinde istihdam� profesyonel ordunun �nemli bir par�as�n� te�kil etmektedir. �n�m�zdeki y�llarda da bu yap�ya a��rl�k verilmeye devam edilecektir. Uzman erba�lara T�rk Silahl� Kuvvetlerinde g�rev alma imk�n� sa�layan s�z konusu Kanun, zaman�n ve �artlar�n getirdi�i imk�nlardan istifade etmek amac�yla Meclisimizce 1991, 1993, 2003, 2004 ve 2008 y�llar�nda �e�itli de�i�ikliklere u�ram��, ge�ici maddeler ilave edilmi�tir. Bu de�i�ikliklerle g�revde y�kselme imk�n� verilmi�, �zl�k haklar�nda �nemli iyile�tirmeler yap�lm��t�r. Yine bu de�i�ikliklerle astsubay, hatta subay olma imk�n� sa�lanm��t�r.

Bug�n getirilen bu de�i�iklikle, Kanun�un 5�inci maddesinde yer alan hizmet s�resi s�zle�me ya��n�n k�rk be�ten elliye ��kar�lmas� ve yirmi y�l�n� dolduranlar�n emekli edilmesi, 16�nc� maddesinde ise uzman jandarmalara ve emeklilerine verilen ek g�sterge� imk�n�n�n uzman erba�lara da verilmesi talep edilmektedir.

Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; uzman erba� kadrolar�, sa�l�k ve bedensel yeteneklerini �st d�zeyde kullanabilen ve bedensel baz� kabiliyetlerini yitirmemi� personelin istihdam edildi�i kadrolard�r. Bu nedenledir ki 3269 say�l� Kanun�da uzman erba�lar�n hizmet s�releri azami k�rk be� ya��na girdikleri y�l ile s�n�rland�r�lm��t�r. Dolay�s�yla, bu s�n�r�n elli alt� ya� olarak de�i�tirilmesi, uzman erba�lardan �zellikle bedensel y�nden yeterli verimin al�namayaca�� anlam�na gelir ki bu da Uzman Erba� Kanunu�nun ruhuna uygun d��meyecektir. Ayr�ca, h�lihaz�rda T�rk Silahl� Kuvvetlerinde g�revli bir subay�n emeklilik ya� s�n�r�n�n elli iki oldu�u da unutulmamal�d�r.

3269 say�l� Kanun�un 4��nc� maddesinde d�zenlenen uzman erba�l��a al�nma� �artlar�ndan birisi de m�racaat tarihinde yirmi alt� ya��ndan g�n almam�� olmakt�r. Teklif ile uzman erba�lar�n yirmi y�l fiili hizmeti doldurmalar� h�linde emekli edilmelerine olanak sa�lanmaktad�r. Bu durum, bir uzman erba��n en �ok k�rk alt� ya��nda emekli olmas� anlam�na gelmektedir. Bunun 1/1/2007 tarihinde y�r�rl��e giren sosyal g�venlik sistemiyle ba�da�mad��n� da ifade etmek istiyorum.

Teklif ile uzman jandarma ve emeklilerine verilen�

(Mikrofon otomatik cihaz taraf�ndan kapat�ld�)

BA�KAN � Bir dakika ek s�re veriyorum, tamamlay�n l�tfen.

NURETT�N AKMAN (Devamla) � �g�sterge miktar�n�n uzman erba� ve emeklilerine de verilmesine imk�n sa�lanmaktad�r. S�zle�meli olarak istihdam edilen, en az ilk��retim okulu mezunu olan uzman erba�lar, 3468 say�l� Uzman Jandarma Kanunu uyar�nca en az lise mezunlar� aras�ndan se�ilen uzman jandarmalardan tamamen farkl� bir konumda bulunmaktad�rlar. Dolay�s�yla, uzman erba�lar�n ek g�sterge y�n�nden teklif edildi�i �ekilde uzman jandarmalarla e�it d�zeye getirilmesi insan kaynaklar�yla etkin kullan�m a��s�ndan da yararl� olmayacakt�r.

Ayr�ca, de�erli arkada�lar�m, bu konuda uzman erba�larla ilgili olarak Genelkurmay�m�z ve Mill� Savunmam�z �al��ma yapmaktad�r. Bu �al��malar �n�m�zdeki g�nlerde komisyona gelecek ve en k�sa zamanda da -temenni ediyoruz- Meclisimize, y�ce Meclisimizin onay�na sunulacakt�r. Bu tekliflere kar�� de�iliz. En k�sa zamanda bu tekliflerle alakal� ama�lar ger�ekle�tirilecektir diyorum.

YILMAZ ATE� (Ankara) � G�ndeme alal�m o zaman.

NURETT�N AKMAN (Devamla) � Bu nedenle, Say�n Ate��in Meclis �� T�z�k��n�n 37�nci maddesi gere�ince komisyonda g�r��lmeden do�rudan Genel Kurul g�ndemine al�nmas� �ng�r�len kanun teklifini belirtilen mahzurlar nedeniyle uygun g�rm�yoruz.

Hepinizi sayg�yla selaml�yorum. (AK PART� s�ralar�ndan alk��lar)

BA�KAN � Te�ekk�r ederim.

�nergeyi oylar�n�za sunuyorum: Kabul edenler� Kabul etmeyenler� �nerge reddedilmi�tir.

G�ndemin ��zel G�ndemde Yer Alacak ��ler� k�sm�na ge�iyoruz.

Bu k�s�mda yer alan k�resel �s�nman�n etkileri ve su kaynaklar�n�n s�rd�r�lebilir y�netimi konusunda kurulmu� bulunan Meclis Ara�t�rmas� Komisyonunun Raporu �zerindeki genel g�r��meye kald��m�z yerden devam edece�iz.

VII.- KANUN TASARI VE TEKL�FLER� �LE KOM�SYONLARDAN

GELEN D��ER ��LER

A) Komisyonlardan Gelen Di�er ��ler

BA�KAN � Komisyon? Burada.

H�k�met? Burada.

�� T�z�k��m�ze g�re Meclis ara�t�rmas� komisyonunun raporu �zerindeki genel g�r��mede ilk s�z hakk� �nerge sahiplerine aittir. Daha sonra, �� T�z�k'�m�z�n 72'nci maddesine g�re siyasi parti gruplar� ad�na birer �yeye, �ah�slar� ad�na iki �yeye s�z verilecektir. Ayr�ca, istemleri h�linde Komisyon ve H�k�mete de s�z verilecek, bu suretle Meclis ara�t�rmas� komisyonu raporu �zerindeki genel g�r��me tamamlanm�� olacakt�r.

Konu�ma s�releri Komisyon, H�k�met ve siyasi parti gruplar� i�in yirmi�er dakika, �nerge sahipleri ve �ah�slar i�in onar dakikad�r.

Ge�en birle�imde �nerge sahibi olarak K�rklareli Milletvekili Say�n Tansel Bar�� konu�mu�tu.

�imdi s�z s�ras� yine �nerge sahibi olarak Antalya Milletvekili Say�n Tayfur S�ner�e aittir.

Buyurun Say�n S�ner. (CHP s�ralar�ndan alk��lar)

TAYFUR S�NER (Antalya) � Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; k�resel �s�nman�n etkileri ve su kaynaklar�n�n s�rd�r�lebilir y�netimi konusunun ara�t�r�lmas� amac�yla kurmu� oldu�umuz ara�t�rma komisyonu raporu �zerinde s�z alm�� bulunmaktay�m. Hepinizi sayg�yla selaml�yorum.

��

(x) 138 S. Say�l� Basmayaz� 7/10/2008 tarihli 2 nci Birle�im Tutana��na eklidir.

S�zlerime ba�lamadan �nce Hakk�ri�de ter�ristler taraf�ndan ger�ekle�tirilen hain sald�r�da �ehit olan evlatlar�m�z�n ac�s�n� y�re�imde hissetti�imi belirtmek istiyorum. Ba�ta t�m �ehitlerimizin aileleri olmak �zere b�t�n �lkemizin ba�� sa� olsun.

A��klanan raporlara g�re karada ya�ayan hayvanlar�n d�rtte 1�inin, denizdeki hayvanlar�n ise ��te 1�inin neslini yok olma tehlikesiyle kar�� kar��ya b�rakan k�resel �s�nman�n ara�t�r�lmas� i�in 5/9/2007 tarihinde vermi� oldu�umuz �nerge sonucunda 23/10/2007 tarihinde kurulan Ara�t�rma Komisyonumuz d�rt ayl�k bir �al��mada bulunmu�tur. Bu s�re i�inde on �� toplant� yapm��t�r. Sonucunda bir rapor haz�rlanm�� ve y�ce Meclisimin huzuruna getirilmi�tir. Bu rapor genelde ba�ar�l�d�r ancak baz� eksikleri bulunmaktad�r. Ben biraz bunlara de�inmek istiyorum.

De�erli milletvekilleri, �K�resel Is�nman�n Etkileri� b�l�m�ndeki �Sekt�rel Politika �nerileri� alt ba�l��nda s�f�r emisyon teknoloji se�ene�i olarak n�kleer enerjinin de yarar ve zararlar�n�n sorgulanmas� gerekmekteydi.

�lkemizde n�kleer santral kurulmas� uzun y�llard�r tart��lan bir konudur. Yat�r�m�n pahal� olu�u, teknoloji olarak d��a ba��ml� olmas�, at�k sorunu ve g�venlik konular� nedeniyle toplumumuz bu konuya hep mesafeli durmu�tur. Bug�n i�in pek �ok �lke yeni nesil n�kleer santral geli�tirilene kadar n�kleer enerji yat�r�mlar�n� ask�ya alm��t�r. Bu y�zden radyoaktif at�k sorununu ortadan kald�ran, g�venilirli�i ve ekonomik rekabet g�c� �ok y�ksek olan, kamuoyunun onay�n� alabilecek yeni nesil n�kleer reakt�rler devreye girene kadar n�kleer enerji se�ene�i ertelenmelidir. Bu y�zden raporun �Sekt�rel Politika �nerileri� k�sm�nda yer alan �n�kleer enerji �nerisi� bu �ekinceler do�rultusunda d�zeltilmeliydi.

Yine, �K�resel Is�nman�n Etkileri� b�l�m�ndeki ��neriler� ba�l�� alt�nda g�z�ken su kaynaklar� konusunda yer alan �nerilere ek olarak �Kamunun elinde bulunup da �zelle�tirilecek olan fabrikalara, e�er ar�tma tesisleri yoksa bu tesislerin yap�lmas� zorunlulu�unun getirilmesi.� �nerisi yer almal�yd�. Bug�n i�in kamunun i�letti�i baz� fabrikalar at�k sular�n� ar�tmadan de�arj etmektedir. At�k su ar�tma tesisi �zelle�tirme ko�ullar�ndan birisi olmal�yd�.

Raporun �Su Kaynaklar�� ba�l�kl� b�l�m�nde g�z�ken ��neriler� ba�l�� alt�nda su kaynaklar� y�netiminde radikal de�i�iklikler �nerilmektedir. �lkemizde su kaynaklar� konusunda arz y�netimi esas al�n�rken, rapor, talep y�netimine ge�ilmesini �nermektedir. Suyun talebe g�re y�netilmesi demek, ticari bir meta olarak ele al�nmas� ve piyasa konusu yap�lmas� anlam�na gelmektedir. Oysa su ihtiyaca g�re sunulmal�d�r, ��nk� su ya�am i�in vazge�ilmez bir ihtiya�t�r ve yerine ikame edilecek ba�ka bir �ey yoktur. Bir anlamda, su, ya�ama hakk� ile ilgilidir. Bu y�zden, su, ticari bir meta olarak de�il, toplumsal bir kaynak olarak ele al�nmal� ve kamu yarar� ilkesi do�rultusunda k�r g�zetilmeden ucuz bir �ekilde yurtta�lar�n kullan�m�na sunulmas� sa�lanmal�d�r.

Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; raporda su kanununun yer ald�� b�l�mde, �evre ve Orman Bakanl��n�n bu konudaki d��ncesinin �AB Su �er�eve Direktifi�nin temel al�nmas�n�n istendi�inden s�z edilmektedir.

�lkemizde yasal ve kurumsal milliyet�ili�i sa�layacak bir su kanununa ihtiya� oldu�u apa��k ortadad�r. ��kar�lacak su kanununun AB�nin direktifiyle de�il, AB s�recini de dikkate alan ulusal su politikas�n� ortaya koyacak �lkemizin �nceliklerine g�re �ekillenmesi gerekir.

Ayr�ca, raporda su bakanl��ndan hi� bahsedilmemi�tir. B�yle hayati bir konuda acilen bir bakanl��n kurulmas� gerekti�i a��kt�r.

AB istatistik kurumu (Eurostat) yapt�� ara�t�rmalar sonucunda Avrupa kentlerinin en kurak 10 kentinden 6�s�n�n �lkemizde oldu�unu bildirmi�tir. Antalya�n�n 7�nci s�rada yer ald�� s�ralamay� g�z �n�ne al�rsak art�k ciddi olarak su tasarruf tedbirlerine devlet eliyle el at�lmas� gerekti�i ortaya ��kacakt�r.

Raporda �Suyun Fiyatland�r�lmas�� b�l�m�nde suyun uygun bedelle sunulmas� yakla��m�n�n terk edilerek piyasa ko�ullar�nda fiyatland�r�lmas� �nerilmektedir. Suyun k�r konusu yap�lmas�, kamu hizmeti olmaktan ��kar�larak piyasaya devredilecek olmas� su fiyatlar�n� do�al olarak y�kseltecek ve yoksullar�n sa�l�kl� suya eri�me hakk� ortadan kalkacakt�r. Bunun yerine tasarruflu su kullan�m�n� te�vik etmek daha do�ru bir yakla��m olacakt�r. Bizim gibi geli�mekte olan �lkelerde ya�amsal �nemi olan suyun yerel y�netimlerce uygun bedelle, kamu hizmeti anlay��yla yurtta�lara ula�mas� gerekmektedir.

Sulama suyu, piyasa t�r� fiyatland�rma sonucunda tar�msal �retimin en pahal� girdisi durumuna gelecektir. Sulama suyunun piyasa t�r� fiyatland�r�lmas�n�n ne t�r sak�ncalar yarataca�� raporda yer almaktad�r. Buradan da anla��laca�� zere tar�msal sulama y�netiminde �zelle�tirme, tar�msal �retime ciddi darbe vuracakt�r. Bunun yerine sulama kooperatiflerinin ve sulama birliklerinin kapasitelerinin g��lendirilerek sulama y�netiminde daha etkili yer almalar� �nerilmelidir.

Konya Ovas��nda senelerdir ya�anan yanl�� sulama teknikleri y�z�nden olu�an d��k verim bunun bir g�stergesidir.

Altyap�s� kamu taraf�ndan yap�lacak olan sulama tesislerinin, �nceden oldu�u gibi, i�letilmesi bu kurulu�lar taraf�ndan yap�lmal�d�r. Ancak ortaya ��kacak sorun ve s�k�nt�lar� giderecek yeni d�zenlemeler mutlaka ger�ekle�tirilmelidir.

De�erli milletvekilleri, az �nce sayd��m eksikliklerden ba�ka, raporda en �nemli eksiklik, �lkemizdeki bitmeyen enerji kaynaklar�na gerekti�i kadar yer verilmemesidir. Bunlar�n yerine g�ne� enerjisi, biyolojik yak�tlar ve r�zg�r enerjisinin �zerinde daha fazla durulmal�yd� ��nk� �lkemizin enerji bak�m�ndan kurtulu�unun bu sayd�klar�m�zdan ge�ti�ini d��n�yorum.

Bununla birlikte b�y�k �ehirlerimizdeki kalitesiz k�m�r da��t�m�n�n bir an �nce durdurulmas� gerekmektedir. �zellikle turizm �ehrimiz Antalya�da k�� mevsiminde da��t�lan kalitesiz k�m�rler y�z�nden nefes dahi al�namamaktad�r. Turizm bir yana, k�resel �s�nmay� da olumsuz etkileyen bu uygulamadan hemen vazge�ilmelidir.

B�yle �nemli bir konunun bir ara�t�rma komisyonu kurularak T�rkiye B�y�k Millet Meclisi �at�s� alt�nda incelenmesi gurur vericidir. Komisyonumuzun �al��malar� ba�ar�yla ger�ekle�ti. Bu konuda �lkemizdeki en bilgili, en yetkili insanlar dinlendi, g�r��leri al�nd�. Sonucunda �nemli bir rapor haz�rland�. Bu rapora g�re, insanlar i�in yak�n gelecekteki en b�y�k tehlike olan k�resel �s�nma konusunda �nlemlerin vakit ge�meden al�nmas� gerekti�i belirtildi.

Buraya kadar her �ey g�zel fakat bu raporun k��t �zerinde kalmamas�, �lkemizin y�r�tme kurumu olan Bakanlar Kurulunda tart��lmas� ve t�m bakanl�klar�n �zerine d��en konularda acilen gerekli �al��malar� ba�latmas� gerekir. Benim d��ncem bunlar�n da di�er ara�t�rma komisyonlar� raporlar�nda oldu�u gibi hayata ge�irilmeyece�idir, t�pk� Mehmet�iklerimiz katledildikten sonra Say�n Ba�bakan�n ve say�n bakanlar�n cenazelerde boy g�stererek s�yledikleri s�zler ve arkas� gelmeyen vaatleri gibi. G�llerimiz tamamen kurudu�u, ��lle�meler art arda ger�ekle�meye ba�lad�� zaman m� konu Bakanlar Kurulu g�ndemine gelecektir? Korkar�m ki o zaman i� i�ten ge�mi� olacakt�r.

D�nya �lkeleri y�llard�r k�resel �s�nmay� g�ndemlerinin ilk s�ralar�na alm��, �nlemlerin �o�unu ortaya koymu�, s�k�nt�y� en az hasarla atlatman�n planlar�n� yaparken biz raporlar� yeni yeni ortaya koyabiliyoruz. Bu raporlar� ��z�mc�l bir yakla��mla acilen uygulamaya ge�irmemiz gerekir. Gelecek nesillerin ya�ayaca�� b�y�k s�k�nt�lar�n vebalini �zerinizde ta��mak zorunda kal�rs�n�z.

Hepinizi sayg�yla selaml�yorum. (CHP s�ralar�ndan alk��lar)

BA�KAN � Te�ekk�r ederim.

�nerge sahipleri ad�na Ad�yaman Milletvekili Say�n �evket K�se.

Buyurun Say�n K�se. (CHP s�ralar�ndan alk��lar)

�EVKET K�SE (Ad�yaman) � Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; k�resel �s�nman�n etkileri ve su kaynaklar�n�n s�rd�r�lebilir y�netimi konusunda Ardahan ilimiz ��ld�r G�l� �zerine verdi�imiz Meclis ara�t�rmas� �nergesi �zerine s�z alm�� bulunmaktay�m. Bu vesileyle hepinizi en i�ten sayg�lar�mla selamlar�m.

Konu�mama ba�larken soyad�n� ��ld�r G�l��nden alan ve bu haziran ay�nda �anl�urfa�da tar�m kurultay� haz�rl�klar� esnas�nda elim bir trafik kazas�nda vefat eden partili �ehidimiz Cumhuriyet Halk Partisi Gen�lik Kollar� Genel Sekreteri merhum Ersin ��ld�r�� unutmad��m�z� da belirtmek isterim.

De�erli arkada�lar, su, insano�lu i�in en �nemli varl�kt�r, hem ekonomik hem sosyal hem de ya�amsal �neme sahiptir. O kadar ki uygarl�k yerle�ik ya�ama ge�i�le ba�lam��t�r, yerle�im ya�ama ise su kenarlar�nda ba�lanm��t�r yani �su� demek uygarl��n do�u�u demektir. Bundan dolay� su konusuna �nemle de�inmemiz gerekiyor.

De�erli milletvekilleri, ��ld�r G�l�, Ardahan ve Kars il s�n�rlar� i�erisindedir. 124 kilometrekare alan�yla Do�u Anadolu B�lgesi�nin en b�y�k tatl� su g�l�d�r.� Deniz seviyesinden 1.959 metre y�kseklikte bulunan g�l�n en derin noktas� 42 metredir. Y�l�n d�rt mevsiminde yap�labilen bal�k��l�k, y�re halk� i�in �nemli bir ekonomik gelir kayna��d�r. K��n buz tutan g�lde kal�n buz tabakas� k�r�larak bal�k avlanmaktad�r. G�l�n sadece kuzeybat�s�nda batakl�k ve sulak �ay�rlar bulunmaktad�r. Genelde g�l �evresi mera vas�fl� olup sert b�lge iklimi tar�ma olanak vermemektedir. Devlet Su ��leri taraf�ndan g�l� beslemek amac�yla yap�lan derivasyon t�nellerinin hemen di�er havzalardaki kirlilik y�k�n� g�le ta��mas�, hem hayvanc�l�k a��s�ndan k�t� olmakta hem de �nemli �ay�rlar�n kurumas�na neden olmaktad�r. Ne yaz�k ki d�nyan�n en temiz ve i�ilebilir suyuna sahip olan ��ld�r G�l��nde son y�llarda yap�lan �l��mler sonucunda ortaya ��kan tablo su kirlili�inin olduk�a y�kseldi�ini g�stermektedir.

Say�n milletvekilleri, ��ld�r G�l��n�n kirlenmesinin d�rt ana nedeni vard�r:

�lki, Arpa�ay Ovas��n� daha �ok sulamak, ��ld�r G�l��n�n su seviyesini y�kseltmek maksad�yla yap�lan ve ��ld�r��n y�ksek yaylalar�ndan gelen sular� g�le ta��yan kuzey derivasyon kanal�n�n ge�ti�i k�ylerden ald�� pler, hayvan g�breleri ve �st� a��k kanala d��erek can veren hayvan le�leridir.

�kincisi, g�l kenar�nda bulunan k�ylerden ya�mur sular�yla birlikte ta��nan hayvan g�brelerinin g�le d�k�lmesidir.

��nc�s�, g�l kenar�ndaki tarlalar�n ekiminde kullan�lan suni g�brenin ya�murla birlikte g�le s�r�klenmesidir.

D�rd�nc�s�, g�l� besleyen akarsulara mand�ralar�n s�t art�klar�n� d�kmeleridir.

Say�n Ba�kan, de�erli milletvekillerim; Ardahan ba�ta olmak �zere �evre iller i�inde �ok �nemli bir yere sahip olan �d�nyan�n en bakir g�l�� denilen ��ld�r G�l��n�n kirlenmesinin �n�ne ge�ebilmek i�in kapsaml� bir proje yap�lmal�d�r.

��ld�r G�l��n�n etraf� mutlaka a�a�land�r�lmal�, g�l kenar�ndaki �ift�iler uygulanacak bir projeyle do�al g�breye y�nlendirilmelidir.

Kuzey derivasyon kanal�yla g�l� kirleten etkenlerin �nlenmesi i�in ar�tma veya ��kertme havuzu yap�lmal�, mand�ra at�klar�n�n g�l� besleyen akarsulara b�rak�lmas� mutlaka �nlenmelidir.

De�erli �yeler, bilim adamlar�, insanlar taraf�ndan atmosfere sal�nan gazlar�n sera etkisi yaratmas� sonucunda d�nya y�zeyinde s�cakl��n artmas�na �k�resel �s�nma� diyorlar.

�K�resel �s�nma� denilince �lkemizde ilk akla gelen durum kurakl�k oluyor. H�lbuki k�resel �s�nma yaln�zca kurakl�kla kendini g�stermiyor. Kutuplardaki buzullar eriyor, deniz suyu seviyesi y�kseliyor ve k�y� kesimlerde toprak kay�plar� art�yor.

K�resel �s�nmaya ba�l� olarak d�nyan�n baz� b�lgelerinde kas�rgalar, seller ve ta�k�nlar�n �iddeti ve s�kl�� artarken baz� b�lgelerde uzun s�reli �iddetli kurakl�klar ve ��lle�me etkili oluyor. K��n s�cakl�klar art�yor, ilkbahar erken geliyor, sonbahar gecikiyor, hayvanlar�n g�� d�nemleri de�i�iyor yani iklimler de�i�iyor. ��te bu de�i�ikliklere dayanamayan bitki ve hayvan t�rleri de ya azal�yor ya da tamamen yok oluyor. Bu sayd�klar�m, yaln�zca do�ada g�r�len etkilerdir. Bir de bunlara insan �zerinde g�r�len etkileri eklendi�inde k�resel �s�nman�n ne derece b�y�k bir felaket oldu�u anla��lacakt�r.

�nsano�lu, k�resel �s�nmaya neden olan en b�y�k etken oldu�u gibi, su kaynaklar�n�n kullan�lamaz h�le gelmesinde de en b�y�k etkenlerden birisidir. Yery�z�ndeki sular, g�ne�in sa�lad�� enerjiyle s�rekli bir d�ng� i�erisinde bulunuyor. �nsanlar ihtiya�lar� i�in suyu bu d�ng�de al�yor ve kulland�ktan sonra tekrar ayn� d�ng�ye iade ediyor. Bu s�re� s�ras�nda suya kar��an maddeler, suyun fiziksel, kimyasal ve biyolojik �zelliklerini de�i�tirerek �su kirlili�i� olarak adland�r�lan durumu ortaya ��kar�yor.

De�erli arkada�lar, en kolay ve �abuk kirlenen ��phesiz sudur ��nk� her kirlenen �ey genelde suyla y�kanarak temizleniyor. Su kirlili�ine neden olan unsurlar� genel olarak d�rt ana ba�l�k alt�nda toplamak m�mk�nd�r. Bunlar: N�fus art��, kentle�me, sanayile�me, tar�msal m�cadele ila�lar� ve kimyasal g�brelerdir.

G�n�m�zde su, elde edilebilmesi g��, pahal� ve k�t bir do�al kaynak h�line gelmi�tir. Bu durumun ortaya ��k��n�n ana sebebi ise su kaynaklar�ndaki herhangi bir azalma de�ildir. Mevcut su kaynaklar�n�n bir k�sm�nda g�r�len su kirlenmesi problemleri, n�fus art��, kentle�me ve end�strile�meye paralel olarak su t�ketiminin h�zla artmas�d�r.

De�erli milletvekilleri, bu konuda H�k�mete b�y�k g�rev d��yor ama H�k�metin bu g�revi yerine getirece�ine dair inanc�m�z olduk�a az. ��nk� �evre ve Orman Bakanl��na bir soru y�nelttim, sorum aynen ��yle: ��u an �lkemizde kurumaya y�z tutmu� ka� adet g�l bulunmaktad�r ve bunlar hangileridir? Ayr�ca kuruyan g�llere d�n�k olarak bir harita ��kar�lm�� m�d�r?� Say�n Bakan�m�z�n verdi�i yan�t ise aynen ��yledir: �Bakanl��m�zda bu konuda yap�lm�� bir envanter �al��mas� bulunmamaktad�r.� Yani, de�erli arkada�lar, Say�n Bakan diyor ki: �Biz, nerede, hangi g�l kurumu� bilmiyoruz.� Peki nerede, hangi g�l�n kurudu�u bilinmiyorsa bunlar�n ya�ad�� sorunlar� nas�l ��zece�iz? Daha hangi g�l�n kurudu�unu bilmiyorsak nereye gidip �nlem alaca��z?� Bu konuda en yetkili kurumda bir bilgi yoksa halk ne yaps�n?

De�erli milletvekilleri, su deyince ekonomiden sosyal ya�ama kadar �ok b�y�k bir varl�ktan s�z etmekteyiz. K�resel �s�nma ve kirlenmeyle i�me suyumuz tehlike alt�nda oldu�u gibi tar�m ve dolayl� olarak sanayimizin de tehlike alt�nda oldu�unu g�r�yoruz. Bunun en b�y�k �rne�i ise GAP�t�r. GAP�� sadece enerji projesi olarak d��n�p i�me ve sulama suyu yat�r�mlar�na e�ilmeyince G�neydo�u Anadolu�da ya�ad��m�z sorunlar ortaya ��kmaktad�r. Bak�n�z, kendi ilim olan Ad�yaman�dan �rnek vermek istiyorum: Devlet Su ��leri olarak sulama baz�nda T�rkiye� ortalamas� y�zde 30 civar�ndayken Ad�yaman ili olarak bu oran maalesef y�zde 9 civar�nda bulunmaktad�r. Ad�yaman bir tar�m �ehridir, iklim ve toprak yap�s� nedeniyle tar�ma dayal� sanayi �ehri olma potansiyelini de ta��maktad�r ayn� zamanda. Oysa h�k�metlerin bu konudaki yanl�� politikalar�, Ad�yaman ve Ad�yaman gibi pek �ok ilimizi ekonomik olarak ��kme noktas�na getirmi�tir. Su, Ad�yaman ve �lkemiz i�in ekonomik anlamda da �ok b�y�k de�ere sahiptir. �ster i�me, ister sulama suyu olsun �lkemiz �ok b�y�k bir tehditle kar�� kar��yad�r. Bu konuda, m�hendis ve di�er meslek odalar�, demokratik kitle �rg�tleri, siyasi partiler �nemli bir �al��ma i�erisine girmelidirler. H�k�mete d��en g�rev, bu �al��malar� en verimli �ekilde de�erlendirmesidir. Kurulan komisyonlar da bu anlamda d��nmeli ve elde etti�i sonu�lardan en iyi �ekilde yararlanmal�d�r diye d��n�yorum.

Say�n Ba�kan, de�erli milletvekillerim; Ardahan Milletvekilimiz Say�n Ensar ��t s�k s�k Ardahan��n sorunlar�n� dile getirmektedir. Anlad��m kadar�yla, bu sorunlar�n ��z�m�ne d�n�k olarak yeteri kadar �al��ma yap�lmam��t�r. Biliyorsunuz, Ardahan��n en �nemli ge�im kayna�� hayvanc�l�k ama hayvanc�l�ktaki d��k fiyatlar, yeterli pazar�n olmamas�, H�k�met taraf�ndan yeterli �nemi g�rmedi�inden dolay� bitme noktas�na gelmi�tir. Ardahan��n en �nemli ge�im kayna��n�n hayvanc�l�k olmas� nedeniyle, ko�ullardan �lkemiz ve Ardahan olumsuz etkilenmektedir. Ge�imini hayvanc�l�kla sa�layan yurtta�lar�m�z peri�an h�ldedir. Bir an �nce hayvanc�l��a d�n�k �nlemlerle Ardahan kurtar�lmal�d�r diye d��n�yorum.

Ardahan i�in en �nemli sorunlardan biri de e�itimdir. �SS�de ba�ar� oran� maalesef olduk�a d��kt�r. Bunun �n�ne ge�ebilmek i�in, �ncelikle ��retmen a��n�n kapat�lmas� gerekir diye d��n�yorum. Yaln�z Ardahan ilimizde bran� ��retmenli�i konusunda b�y�k bir a��kl�k bulunmaktad�r. B�yle bir ��retmen a�� sorunuyla Ardahan�da nas�l ba�ar� sa�lanacakt�r? �stelik sadece k�y okullar�nda de�il, Anadolu liselerinde bile b�yle bir eksiklik bulunmaktad�r. H�l� tezek yakan okullar�m�z bulunmaktad�r Ardahan ilimizde. Kimse bu �artlarda �lkemizin do�usunun geli�mesini beklememelidir.

Ardahan ilimizde sorunlar bitmek bilmiyor de�erli milletvekillerim. Hastane yetersiz ve doktor da az olunca Ardahan ilimizde sa�l�k b�y�k bir sorun h�line gelmi�tir. Yine, sa�l�k gibi, k�y yollar� da b�y�k bir ��kmazda. Hen�z k�y yollar�nda yap�lm�� al��malar bitmedi. Biten yollar�n ise kalitesi olduk�a d��k.

(Mikrofon otomatik cihaz taraf�ndan kapat�ld�)

BA�KAN - Bir dakika ek s�re veriyorum, tamamlay�n l�tfen.

�EVKET K�SE (Devamla) � Te�ekk�r ederim Say�n Ba�kan.

��i�leri Bakan�m�z�n bu konuda hassasiyet g�stermesini istiyorum.

Bu duygu ve d��ncelerle y�ce Meclise sevgi ve sayg�lar�m� sunuyorum. (CHP s�ralar�ndan alk��lar)

BA�KAN � Te�ekk�r ederim Say�n K�se.

�imdi, Tekirda� Milletvekili Say�n Kemalettin Nalc�.

Buyurun Say�n Nalc�. (MHP s�ralar�ndan alk��lar)

S�reniz on dakika.

KEMALETT�N NALCI (Tekirda�) � Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; s�zlerime ba�lamadan �nce hepinizi sayg�yla selaml�yorum.

Say�n milletvekilleri, 23��nc� D�nemin ba�lang�c�nda 12 milletvekilinin vermi� oldu�u k�resel �s�nma ve su konusundaki �nergeler birle�tirilerek bir ara�t�rma komisyonu kuruldu. Bu komisyonda ben de g�rev ald�m. Ben, burada, bu komisyonda g�rev alm�� olan t�m milletvekili arkada�lar�m�za ve Ba�kan�m�za te�ekk�rlerimi sunuyorum. �ok g�zel bir �al��ma oldu.

�imdi, k�resel �s�nma ile d�nyada ve T�rkiye�de ba� g�steren su s�k�nt�s�n�n iki ana ba�l�� var. Birinci ba�l�k �K�resel Is�nma.�

K�resel �s�nma, hepimizin de bildi�i gibi, sanayile�en d�nyam�zda hem sanayinin 1940�lardan, 50�lerden bu tarafa kadar do�aya b�rakm�� oldu�u sal�n�mlar�, �s�nmayla ilgili, insanlar�n �s�nmalar�yla ilgili, ya�am�� olduklar� mek�nlar�n �s� izolasyonlar�n�n yerinde olmamas�ndan do�an �s�nmayla ilgili sal�n�mlar, ula��mla ilgili olan sal�n�mlar -bunlar hem kara yollar� hem demir yollar� hem de hava yollar� olarak do�aya b�rak�lan sal�n�mlar- d�rd�nc� k�s�m ise enerji yat�r�mlar�yla ilgili olan yat�r�mlar�m�z�n do�aya vermi� olduklar� yani yenilenebilir enerjinin d��nda, -bunlar HES yap�lar� ve r�zg�r enerjileri d��nda yapm�� oldu�umuz enerji yat�r�mlar�- do�aya b�rakm�� oldu�umuz karbondioksit k�resel �s�nmay� tetiklemektedir.

Tabii bu k�resel �s�nman�n en b�y�k etkisi, do�aya vermi� oldu�u karbondioksitten dolay� d�nyam�z�n �s�nmas� ve bu �s�nmadan kaynaklanan kurakl�k ve ya�� rejimlerinin de�i�mesi.

Tabii bunlar� bu saatten sonra bizim de�i�tirme �ans�m�z yok ancak etkilerini azaltmak gibi bir �aba i�indeyiz. Bunun i�in de Kyoto Protokol��n� T�rkiye d�hil t�m �lkeler imzalam�� bulunmaktad�r.

De�erli milletvekilleri, ikinci en �nemli konu �u: Mevcut su kaynaklar�m�z�n kullan�m�. Tabii T�rkiye�de 501 milyar metrek�p bir su rezervimiz var ama 234 milyar metrek�p br�t su rezervinden biz ancak 110 milyar metrek�p�n� kullanabiliyoruz. Bunda da ancak kullanm�� oldu�umuz su miktar� 40 milyar metrek�p civar�nda.

��yle bir bakacak olursak, bu su kaynaklar�m�z�n da T�rkiye�de yakla��k olarak y�zde 70 ile 75�i aras�ndaki tar�m sekt�r�nde kullan�l�yor, 10 ile 12�si civar�ndaki sanayi tesislerinde, gine ayn� oranlarda ya�amsal olarak, i�me suyu olarak kentlerde kullan�lmaktad�r. Bunlar� biz gezdi�imiz zaman, de�i�ik yerlere gittik -Konya�ya gittik, U�ak�a gittik, Tekirda�a gittik, kendi b�lgemize; Urfa�ya gidildi, Hatay�a gidildi, Sapanca b�lgesine gidildi- burada, her b�lgenin kendine has bir su problemi var. Urfa�ya bakt��m�z zaman, Urfa�da vah�i sulamadan kaynaklanan, topra��n kurakla�mas� yani ��lle�mesi, tuzla�mas�ndan do�an bir problem s�z konusu. Bunun ��z�m� i�in gerekli ��z�mler, bu k�resel �s�nma raporunda belirtildi.

Bir Bey�ehir�e gitti�imiz zaman, g�le bakt��m�z zaman, g�l�n ana problemleri, etraf�ndaki at�k su... Belediyelerin ve yerle�im yerlerinin at�k su kanallar�n� yapmamalar�ndan dolay� g�l�n kirlenmesi s�z konusu.

Tabii, Konya� Konya �ok ilgin� say�n milletvekilleri. Konya�da sadece m�cavir alanlar d�hilinde 30 bin ka�ak kuyu var. Yani yer alt� su rezervlerini �ektikleri zaman 30 bin ka�ak kuyu� Konya genelinde 50 bin ka�ak kuyu var. Tabii, bu da otomatik olarak yer alt� sular�n� daha derinlere� Ve yer alt� sular�n�n bitmesine neden oluyor.

Sapanca G�l��ne bak�ld�� zaman, Sapanca G�l��nde de etraf�ndaki sanayile�meden do�an bir fazla su �ekimi var. Bu su �ekimi ve etraf�ndaki yerle�im birimlerinin at�klar�n� b�rakmas�ndan dolay� bir kirlenme s�z konusu.

Tekirda�a geldi�imiz zaman, Tekirda�daki problem ise, Ergene Nehri�ndeki problem, sanayinin, ar�tmadan, kirli sular�n� al�c� ortama de�arj etmeleri. Yani b�lgemizde, bizim ikinci en b�y�k problemimiz, bu mevcut olan su kaynaklar�m�z� hem kirletiyoruz hem de verimli kullanam�yoruz.

�imdi, ��yle bir bakarsak, say�n milletvekilleri, yer �st� su rezervlerimizde ve yer alt� su rezervlerimizde bize yetecek kadar suyumuz var, ama bunlar� hem bug�nden kirletmememiz laz�m hem de daha rantabl bir �ekilde kullanmas�n� bilmemiz laz�m. Bu raporun �z�nde kaynaklanan nokta bu.

�imdi, �ehirlerimize bakacak olursak, ya�am i�in biz bu 40 milyar metrek�p�n i�inde 6 milyar metrek�p civar�nda bir su kullan�yoruz ama bu 6 milyar metrek�p�n i�inde ancak� 6 milyar metrek�p su pompal�yoruz ama bunun 3 milyar metrek�p�n�, y�zde 50�sini ancak faturaland�rabiliyoruz. Bunun y�zde 50�ye varan k�sm� ka�ak kullan�m ve �ebekelerdeki ka�aklardan kaynaklan�yor.

Bu rapordan size bir �rnek vermek istiyorum bu ka�aklarla ilgili: Yap�lan bu �al��mada Ankara�da i�me suyu da��t�m �ebekesinde su kayb� y�zde 50 ve 58 oran�nda, �stanbul�da bu de�er ise y�zde 30 ile 35 civar�nda, �zmir�de bu de�er y�zde 44, Antalya�da y�zde 52, Adana�da� y�zde 60, Gaziantep�te y�zde 42, Kayseri�de y�zde 50, Diyarbak�r�da y�zde 60 ve Denizli�de y�zde 57. Bu �unu g�steriyor: Biz, kaliteli su dedi�imiz i�me suyunu �ebekeden halka ula�t�r�rken y�zde 50�sini -T�rkiye ortalamas� y�zde 50�dir- hem siyasi rant u�runa, siyasi korkular u�runa faturaland�ram�yoruz hem de �ebekelerimizin eski olmas�ndan kaynaklanan su kay�plar�m�z mevcut.

Tabii, bu su kay�plar�n�, �nemli olan bu problemleri biz ge�en hafta da burada, �stanbul�da yap�lacak Be�inci D�nya Su Forumuyla ilgili teklif g�r��l�rken g�ndeme getirdik. Bunlar�n ��z�mleri konusunda� Ki bu raporun sonuna bak�ld�� zaman T�rkiye�deki t�m problemler ve ��z�mleri var ama �nemli olan bunun i�in d��meye basacak bir siyasi zihniyet gerekiyor. Bir kere T�rkiye�de ciddi bir su kanununun olmas� gerekiyor. Art�k bu i�in bug�nden yar�na �telenecek bir noktas� yok say�n milletvekilleri. Bundan �nceki d�nem, 22�nci D�nemde de ayn� �ekilde bir �al��ma yap�lm�� ve bunlar Meclisin tozlu raflar�nda b�rak�lm��t�r. Benim temennim, yap�lan bu �al��man�n, bu bilgilerin tozlu raflarda kalmay�p hem bakanl�klar hem ilgili kurumlar taraf�ndan �ok acil olarak g�ndeme al�nmas�.

De�erli milletvekilleri, ben, size kendi b�lgemden de bahsetmek istiyorum.

Bilindi�i gibi, Ergene havzas�, Trakya�n�n Saray b�lgesinden ba�lay�p, 194 kilometre boyunca Saray�dan, Tekirda��n il�eleri �orlu�dan, Muratl��dan ge�ip K�rklareli il s�n�rlar�ndan, Edirne�yi de ge�erek Meri� Nehri�ne 194 kilometre boyunca giden bir nehrimizdir ama hem evsel at�klardan hem de sanayi at�klar�ndan dolay� ve o b�lgede -zannedersem yar�n da g�ndeme gelecek organize sanayi b�lgeleriyle ilgili bir kanun- hem organize sanayi b�lgelerinin bulunmas� hem de sanayi b�lgeleri -bunun alt�n� �zellikle �izmek istiyorum- kontrols�z yap�la�m�� bulunan sanayi b�lgeleri, denetimsiz sanayi b�lgeleri bu nehri kirletmektedir. Sadece Ergene Nehri�nin kirlenmesiyle, yer �st�nde akan suyun kirlenmesi de�il say�n milletvekilleri. Ki ben o b�lgeye 89 y�l�nda gittim, i�me sular� 60 metredeydi, bug�n 150 metreye indi. Ve bu kirlenmeden dolay� yer alt� sular�m�z da kirleniyor. Ve ya�am�m�z� tehdit edecek boyutlara bug�n gelmemi�se, be� sene i�inde, on sene i�inde Tekirda�da ve T�rkiye�nin di�er kalan k�s�mlar�nda bu k�resel �s�nmayla ve su y�netimiyle ilgili...

(Mikrofon otomatik cihaz taraf�ndan kapat�ld�)

BA�KAN � Bir dakika ek s�re veriyorum, tamamlay�n l�tfen.

KEMALETT�N NALCI (Devamla) � Peki Say�n Ba�kan.

Bu k�resel �s�nmayla ilgili etkileri g�sterecek ve biz �ok ge� kalmadan bunlar�n �nlemlerini �imdiden almak zorunday�z.

De�erli milletvekilleri, bu raporlarda da belirtildi�i �zere, bu su y�netimiyle ilgili havza politikalar�� Her b�lgenin su denge raporlar� ve sistemlerinin olu�mas� laz�m. Havza politikalar�n�n d��nda ciddi bir -demin de s�yledi�im gibi- su kanunu ��kararak� Ayr�, suyun tek elden y�netilmesi laz�m.

Ben bu raporun iyi bir �al��ma oldu�u kanaatindeyim ve gerekli i�lemlerin y�ce Meclis taraf�ndan ve gerekli birimler taraf�ndan takip edilece�i temennisiyle hepinize sayg�lar�m� sunuyorum.

Sa� olun, var olun. (MHP s�ralar�ndan alk��lar)

BA�KAN � Te�ekk�r ederim Say�n Nalc�.

Birle�ime on dakika ara veriyorum.

Kapanma saati: 17.30

D�RD�NC� OTURUM

A��lma Saati: 17.47

BA�KAN: Ba�kan Vekili Meral AK�ENER

K�T�P �YELER: Canan CANDEM�R �EL�K (Bursa), Fatma SALMAN KOTAN (A�r�)

BA�KAN � Say�n milletvekilleri, T�rkiye B�y�k Millet Meclisinin 5�inci Birle�iminin D�rd�nc� Oturumunu a��yorum.

K�resel �s�nman�n etkileri ve su kaynaklar�n�n s�rd�r�lebilir y�netimi konusunda kurulan Meclis ara�t�rmas� komisyonu raporunun genel g�r��mesine devam edece�iz.

Komisyon ve H�k�met burada.

�imdi, �nerge sahipleri ad�na s�z s�ras� (10/9) esas numaral� �nergenin birinci imza sahibi Konya Milletvekili Say�n �zkan �ks�z�dedir.

Buyurun Say�n �ks�z. (AK PART� s�ralar�ndan alk��lar)

S�reniz on dakika.

�ZKAN �KS�Z (Konya) � Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; �nergem �zerinde konu�aca��m. Bu vesileyle hepinize sayg�lar�m� sunuyorum.

D�nya iklim sisteminde de�i�ikliklere neden olan k�resel �s�nman�n etkileri d�nyan�n her yerinde hissedilmektedir. Yer �st� ve yer alt� su kaynaklar� azalmakta, g�l sular� �ekilmekte, hatta �o�u g�l alanlar� kuruyarak kaybolmaktad�r. D�nyan�n baz� b�lgelerinde kas�rgalar, seller ve ta�k�nlar�n �iddeti ve s�kl�� artarken, baz� b�lgelerde uzun s�reli �iddetli kurakl�klar ve ��lle�meler etkili olmaktad�r. Yani iklimler de�i�mektedir. Eldeki verilere g�re, k�resel �s�nma ayn� �ekilde devam etti�i takdirde, yaz aylar�nda T�rkiye�nin bat�s�nda s�cakl�klar 5 ila 6, Orta ve Do�u Anadolu�da ise 3 ila 4 derece y�kselecektir. K�resel iklim de�i�ikli�i, 21�inci y�zy�lda insanl��n ba� etmek zorunda kalaca�� en �nemli tehditlerden birini olu�turmaktad�r. Giderek artan miktarlarda atmosfere sal�nan sera gazlar� h�zla artmaktad�r. E�er bug�ne kadar bildi�imiz veriler yanl�� de�ilse, �n�m�zdeki on y�llar�n iklimi g�n�m�zden farkl� olacakt�r.

D�nyan�n y�zde 20�sinin ciddi su k�tl��yla kar�� kar��ya oldu�u g�n�m�zde, �lkemiz de tehlike sinyali veren �lkeler aras�nda yer almaktad�r. Su k�tl��n�n en �nemli nedeni olarak k�resel �s�nma g�sterilirken, tar�msal sulaman�n y�zde 88�i neredeyse �vah�i sulama� olarak adland�rd��m�z sulamayla yap�lmaktad�r. G�llerimiz birer birer kurumakta veya kuruma tehlikesiyle kar�� kar��ya bulunmaktad�r. K�resel �s�nmadan etkilenen g�llerimizin ba��nda ise Bey�ehir G�l��m�z gelmektedir. Bey�ehir G�l��n�n �evresinin ekolojik dengesinin bozulmas�, k�resel �s�nma, g�l �evresindeki yerle�im alanlar�n�n evsel at�klar�n�n g�le bo�alt�lmas�, y�redeki ya�anan kurakl�k, tar�msal sulama ama�l� su �ekilmesi gibi nedenlerle Bey�ehir G�l��n�n sular� alabildi�ine azalm�� ve kirlenmi�tir.

G�l kenar�ndaki sazl�klar kurumu�, ku� ve bal�k pop�lasyonunda ciddi bir azalma g�r�lm��t�r. G�l sular�n�n �ekilmesiyle geni� bir saha kara h�line gelmi�tir. Ama burada size �u m�jdeyi verebilirim ki son zamanlarda yap�lm�� olan Gembos T�neli�yle� �u anda Bey�ehir G�l��m�ze y�ll�k 70 milyon metrek�p su akmakta ve bu ileriki y�llarda 130 milyon metrek�pe ula�acakt�r ki o zaman Bey�ehir G�l��m�z� in�allah bu kurakl�ktan kurtarm�� oluruz.

Konya ili 2,247 milyon hektar arazi varl��na sahiptir. �l T�rkiye bu�day �retiminin y�zde 11�ini, arpa �retiminin y�zde 13,7�sini, �eker pancar� �retiminin y�zde 25�ini kar��lamaktad�r. �lde mevcut tar�m alan� T�rkiye tar�m alan�n�n y�zde 10�unu olu�turmaktad�r. Su varl�� y�n�yle ancak y�zde 3,7�sini olu�turmaktad�r. Bu da suyun ilde ne kadar k�s�tl� oldu�unu g�stermektedir. G�r�len kurakl�k nedeniyle yer �st� su kaynaklar�m�z da kapasite ve alan olarak olduk�a daralm��t�r.� G�ller b�lgesi olarak Ak�ehir, Eber, �avu��u, Su�la, Bey�ehir ve E�ridir G�llerini i�ine alan b�lge art�k bu ismini kaybetmekle kar�� kar��yad�r. Yani g�ller b�lgesindeki deminki saym�� oldu�um g�llerin b�y�k bir k�sm� �u anda kurumu� ve yerinde �u anda hayvanlar otlamaktad�r.

Tuz G�l� yok olmakla kar�� kar��yad�r. Eskiden Tuz G�l��n�n kirlilikten kurtar�lmas� i�in ara�t�rma �nergeleri veriyorduk, �u anda Tuz G�l� kirlilik ��yle dursun Tuz G�l� kurulukla kar�� kar��yad�r arkada�lar. Korkar�m ki birka� y�l i�inde art�k Tuz G�l��nde belki tuz bile elde edemeyece�iz. Tuz G�l��ne akan sular tamamen kesilmi� ve Tuz G�l��ne bug�n hi�bir kaynaktan su akmamaktad�r.

D�nyada baz� b�lgelerde kurakl�k periyotlar� giderek s�kla�maktad�r. T�rkiye�de en olumsuz etkilenen b�lgelerin ba��nda ise �� Anadolu B�lgesi gelmektedir. Konya ilinde zaman zaman kurak d�nemler olmas�na kar��n son on y�lda ciddi de�i�imler g�r�lm��t�r. T�rkiye y�ll�k ortalama ya�� miktar� 643 milimetre olmas�na kar��n, elli iki y�ll�k il y�ll�k ya�� ortalamas� 323,88 milimden son on y�lda ortalama 280 milimetreye d��m��, y�ll�k 43 milimetre azalm��t�r. Kald� ki ya��n ve kurakl��n da��l�m� ve tipi de de�i�mi�tir. Son y�llarda sonbahar ya��lar�ndaki art��a kar��l�k k�� ve ilkbahar ya��lar�ndaki azal�� dikkat �ekmektedir. Kar �rt�s�z k��lar�n g�r�l�� s�kl�� da artm��t�r.

Resm� kay�tlara g�re bug�n ilimizde 377 bin hektar alanda sulu tar�m yap�lmaktad�r. Sulu tar�m yap�lan alana ilave olarak ruhsats�z kuyulardan da yakla��k 200 bin hektar alanda sulama yap�ld�� tahmin edilmektedir. Bu da yer alt� su seviyesini her y�l d��rmektedir. Daha �nce bizim b�lgemizde yer alt� sular� 50 ile 60 metreden su �ekerken, �u anda 100-175 metreye kadar inmi�tir. Daha �nce bir kuyudan 35-40 f�skiye d�nerken, �u anda bu f�skiyeler 12 ile 15�e kadar d��m��t�r.

Mevcut su rezervi zaten arazilerin ancak 1/3��ne yetecek kadard�r. Bilindi�i gibi Konya tar�m alanlar�n�n y�zde 85�i nadas, kuru tar�m sistemiyle tah�l �retimi yapmaktad�r. Tah�llar�n y�ll�k ya�� ihtiyac� 450 milimetredir. Bu nedenle 323 milimetrelik d��k de olsa yap�labilen kuru tar�m, 283 milimetreyle hi� yap�lmaz h�le gelmi�tir. �ift�iler kurakl�k deste�i bekler duruma d��m��t�r. Bunda �zellikle Konya�n�n 31 il�esinin 16�s�n� olu�turan ova il�eleri ciddi �ekilde kurakl�k ya�am��t�r ve ya�amaktad�r. K�� ya��lar� yeterli olmad�� durumda verimde �ok d��ler g�r�lmektedir. Rak�m� y�ksek ve da�l�k il�elerde ise ya��n daha fazla olmas�na kar��n ekilebilir arazi miktar� k�s�tl�d�r.

Konya ilinde tar�msal sulamada 3 ile 3,5 milyar metrek�p su kullan�ld�� tahmin edilmektedir. Genelde salma sulama �eklinde kullan�lan ve Bey�ehir G�l� ve g�letlerden gelen su miktar� ise y�ll�k 300 milyon metrek�p� ge�memektedir. 2008 itibar�yla Konya�da 59.300 kuyunun 18.240�� ruhsatl� kuyu, maalesef 41.071 adedi ise ruhsats�z kuyudur. Bu durum, ilde sulamaya olan y�ksek talebi ve kurakl��n boyutlar�n�n ne kadar d��nd�r�c� oldu�unu a��k�a ortaya koymaktad�r. Bununla ilgili �evre Bakanl��m�z�n da bir �al��mas� var. Herh�lde bu ka�ak kuyulara, damlama sulama sistemiyle yapmayan kuyular�n kapat�lmas�yla ilgili bir �al��ma oldu�unu biliyorum. �n�allah, bunun da en k�sa zamanda �zerinde �al��l�r ve bu ka�ak kuyulardan da bir an �nce kurtulmu� oluruz.

1960 y�l�ndan bu yana ilde ger�ekle�tirilen arazi toplula�t�rma oran� ilin t�m arazisinin ancak y�zde 4��n� olu�turmaktad�r. Ge�mi�te yer alt� sular�n�n zenginli�iyle g�ndemde olan Konya�n�n yer alt� su rezervi her ge�en g�n azalmakta; bu durum, sulu tar�m� ekonomik ve s�rd�r�lebilir olmaktan ��karmakta, kuru tar�m� da bitme noktas�na getirmektedir. Yap�lan �n �al��malar Konya Ovas��nda tar�mda suyun en az y�zde 30 oran�nda, yani 1 milyar metrek�p israf edildi�ini ortaya koymaktad�r. Bu suyun �ehir i�me suyu, B�y�k�ehir Belediyesi KOSK� suyuyla e�le�tirilmesi durumunda bedeli 1,3 milyar yeni T�rk liras�d�r. E�er arazi toplula�t�rmas� destekli kapal� sulama sistemine ge�i� sa�lanabilirse y�lda 1 milyar metrek�p su tasarruf edilecek, KOP kapsam�nda yap�lacak projelerin h�zland�r�lmas�yla Konya�da s�rd�r�lebilir tar�m m�mk�n olacakt�r.

Burada da, Konya ilini 6 Temmuzda Ba�bakan Yard�mc�m�z Naz�m Ekren Bey ve ekibi ziyaret etmi�ti.

(Mikrofon otomatik cihaz taraf�ndan kapat�ld�)

BA�KAN � Bir dakika ek s�re veriyorum.

�ZKAN �KS�Z (Devamla) � Konya ve Karaman Ekonomik Koordinasyon Kurulu Toplant�s��nda bu KOP Tar�m Eylem Plan��n�n haz�rlanmas� ve hayata ge�irilmesi �zerinde b�y�k bir �al��ma yap�lmakta. �n�allah en k�sa zamanda bu da hayata ge�irilir.

De�erli milletvekilleri, k�resel �s�nman�n etkilerinden asgari �ekilde etkilenmek i�in gerekli tedbirleri almak, ak�lc� ve s�rd�r�lebilir su kullan�m�na ge�i� yapmak kararl�l�k gerektirmektedir. �lkemizin gelece�inden sorumlu olan bizler k�resel d��nmek ve b�lgesel ger�eklere g�re s�rd�r�lebilir yeni bir ya�am tarz�n� uygulamak ve gerekli �nlemleri almak zorunday�z. Bu alanda hepimize g�rev d��mektedir.

Bu vesileyle hepinize sayg� ve selamlar�m� sunuyorum. (AK PART� s�ralar�ndan alk��lar)

BA�KAN � Te�ekk�r ederim Say�n �ks�z.

�imdi �nerge sahipleri ad�na s�z s�ras� (10/10) esas numaral� �nergenin birinci imza sahibi U�ak Milletvekili Say�n Nuri Uslu�ya ait.

Buyurun Say�n Uslu. (AK PART� s�ralar�ndan alk��lar)

NUR� USLU (U�ak) � Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; hepinizi sayg�yla selaml�yorum. �K�resel �s�nman�n etkileri ve su kaynaklar�n�n s�rd�r�lebilir y�netimi� konusunda ara�t�rma raporu �zerine s�z alm�� bulunuyorum.

De�erli milletvekilleri, �ncelikle �K�resel �s�nman�n etkileri ve su kaynaklar�n�n s�rd�r�lebilir y�netimi� konusunda verilen �nergeleri �zetle sunmak istiyorum. Bu konuda on iki adet Meclis ara�t�rmas� �nergesi benim ve isimleri raporda yaz�l� milletvekili arkada�lar�m�zca T�rkiye B�y�k Millet Meclisine sunulmu�tur.

�zetle, k�resel �s�nma ne demek, ne zaman ba�lad�, ne zaman duracak, etkileri ne olacak, sonu� olarak hayat�m�zda ne de�i�ecek, neleri kaybedece�iz, neler etkilenecek, de�i�ecek, do�al ya�amda neler yok olacak, neler de�i�ikli�e u�rayacak; k�sacas�, ya�am� nas�l etkileyece�i konular�nda ara�t�rma komisyonu �ok detayl� bir ara�t�rma yapm�� ve raporunu sonu�land�rm��t�r.

�imdi, bunlar�n d��nda, �zellikle son y�llarda art�k k�resel �s�nman�n etkisiyle olu�an iklim de�i�ikli�i, d�nyada oldu�u gibi, �lkemizde de �zellikle kurakl�k olarak kar��m�za ��kmaktad�r. Ge�en y�l i� Ege�de ve �� Anadolu�da, bu sene de G�neydo�u�da, G�ney Anadolu�da bunu g�rd�k ve ya�ad�k. Bununla birlikte, �lkemizde Konya havzas�ndaki yer alt� su kaynaklar�n�n azald��, kirlendi�i, g�llerdeki su miktar�n�n olduk�a azald�� ve Tuz G�l��n�n kurumaya y�z tuttu�u; bunun yan�nda Trakya Ergene havzas�n�n ve akarsular�n�n kirlendi�i, topraklar�n�n kirlendi�i, a��r� sanayile�menin yaratt�� kirlenmenin sular�m�zda, topraklar�m�zda ve havzada g�r�lmeye ba�lad�� ve bunun yan�nda GAP�ta, �anl�urfa�da ve Hatay ovalar�nda kurakl��n son y�llarda daha �ok h�kim oldu�u, yer alt� sular�n�n daha derinlere �ekildi�i, vah�i sulamayla topraklarda tuzlanmalar�n oldu�u ve topraklardaki verimin d��t�� K�sacas�, buna benzer k�resel �s�nman�n ve onun olu�turdu�u iklim de�i�ikli�inin etkilerini hep birlikte ya��yoruz.

Bu ara�t�rma sonucunda, �zet olarak, bilim adamlar�n�n ve ilgili kurum ve komisyonun ara�t�rma ve de�erlendirmeleri sonucunda haz�rlanan raporda da art�k insan faaliyetiyle atmosfere verilen gazlarla sera etkisi yarat�lmas� sonucunda d�nya y�zeyinde s�cakl��n artmas�n� herkes belirgin bir �ekilde ya��yor ve g�r�yor. ��te biz de buna �k�resel �s�nma� diyoruz. K�resel �s�nmaya neler neden oluyor diye bakt��m�zda, bunun y�zde 46�s�n�n enerji �retiminden, y�zde 24��n�n sanayi faaliyetlerinden, y�zde 18�inin ormans�zla�madan, y�zde 9�unun da tar�m faaliyetlerinden ve di�er kaynaklardan olu�tu�u g�r�lmektedir.

Fosil yak�tlar�n a��r� ve yanl�� kullan�m�, tar�m arazilerinin ve meralar�n a��r� ve yanl�� kullan�m�, ormanlar�n tahribi ve ormans�zla�ma ve sanayile�me s�recinde �evresel de�erleri tahrip ve yok etmenin sonucunda k�resel �s�nman�n etkilerini g�r�yoruz.

K�resel �s�nma ne zaman ba�lad�, ne kadar s�recek? Bunun �zerine yap�lan de�erlendirmelere bakt��m�zda da, Birle�mi� Milletler �klim De�i�ikli�i �evre S�zle�mesi�ne g�re, 2007 y�l�nda yap�lan H�k�metleraras� �klim De�i�ikli�i Panelinin D�rd�nc� De�erlendirme Raporu�nda -aynen ��yle yaz�l�- 20�nci y�zy�l ortalar�ndan bu yana y�zey s�cakl��nda ��phe g�t�rmeyecek �ekilde bir s�cakl��n, art��n g�zlenmekte oldu�u ve bu art��n b�y�k bir b�l�m�n�n de insan kaynakl� sera gaz� sal�n�mlar�ndan oldu�u belirtilmektedir.

K�resel �s�nman�n ne kadar s�rece�i ise, tamamen, al�nacak tedbirlere ve �evreye verilen olumsuz aktivitelerin durdurulmas�na ba�l� oldu�u bir ger�ektir.

K�resel �s�nma, iklim de�i�ikli�i sonucunda soludu�umuz havay�, su kaynaklar�n�, ya�am kayna�� olan topra��m�z� ve t�m canl�lar�n ya�am�n� etkilemektedir. �klim de�i�ikli�ine bakt��m�zda, bunun etkileri nelerdir diye bakt��m�zda; iklim ku�aklar�n�n ekvatordan kutuplara do�ru y�zlerce kilometre kayabilece�i, T�rkiye�nin b�y�k bir b�l�m�n�n bug�nk� Orta Do�u ve Kuzey Afrika�da h�kim olan s�cak ve kurak iklim ku�a�� etkisine girebilece�i, �zellikle ya�mur ve kar ya��lar�nda azalman�n olabilece�i, mevsimlerin ba�lang�� ve bitim zamanlar�n�n ileriye veya geriye do�ru kayabilece�i, kurakl�k, sel, ta�k�n gibi do�al afetlerin �ok daha fazla ve daha �iddetli olaca��, hatta 1850 y�l�ndan bu yana en y�ksek s�cakl��a sahip y�llar�n son on iki y�lda art�k g�r�lmeye ba�land�� ve 1998 ve 2005 y�llar�n�n da en s�cak y�llar oldu�u tespit edilmi�tir.

Peki, k�resel �s�nman�n topraklar�m�zdaki etkisi nelerdir? Topraklar�n -tar�m arazisi, yerle�im alan�, mera alan� ve orman topraklar�n�n- 1970�li y�llardan bu tarafa plans�z ve a��r� bir �ekilde yanl�� kullan�m� sonucunda topraklar�m�z�n kayb�na ve erozyonla ak�p gitmesine neden olunmu�tur. Su kaynaklar�nda ise mevcut yer alt� ve yer �st� su kaynaklar� bilin�sizce hem a��r� kullan�lm�� hem de kirletilmeye devam edilmektedir. �zellikle yer �st� kaynak sular� iklime dayal� olarak azalm��t�r. Akan dereler, �e�meler art�k ya az ak�yor ya da tamamen kurumu�tur.

Kendi b�lgemden, U�ak ilinden bir �rnek vermek gerekirse -komisyonumuzla beraber U�ak ilimizi de ziyarete gittik- orada, bildi�imiz Gediz Irma��, Murat�tan do�up �zmir�e d�k�len Gediz Irma��n�n art�k yazlar� akmad�� Biz yaz aylar�nda Gediz�de y�kan�yorduk, ayn� zamanda koyunlar�m�z� da Gediz�de y�k�yorduk. �imdi, Gediz yaz�n akmad�� gibi k��n da kirli ak�yor.

Akarsular�m�z�n debileri �ok azald�. Yanl�� tar�m, sanayi ve yanl�� insan aktiviteleri sonucu akarsular�m�z kirlenmeye devam ediyor. Hatta, bu, baz� b�lgelerdeki akarsular�n neredeyse tamamen �ok kirli akmas� sonucunu da do�urmaktad�r.

Ormanlardaki ve denizlerdeki etkilerine bakt��m�zda da, iklim de�i�ikli�i sonucu olu�an kurakl�k, mevcut ormanlar� olumsuz etkilemektedir. Yap�lan a�a�land�rmalarda dikilen fidanlar�n tutma oran� d��m��t�r. Artan s�cakl�k ve kurakl�k orman yang�nlar�n�n artmas�na ve ormans�zla�maya neden olmaktad�r. D�nyan�n bir�ok b�lgesinde ve �lkemizde de baz� yerlerde daha s�k, daha uzun s�reli kurakl�k ve do�al afetler g�r�lmeye ba�lanm��t�r.

Zaman zaman sel, ta�k�n ve afetler daha �ok etkin olmaktad�r. Canl�lar�n ya�am alanlar� daralmakta, b�y�k �l��de g��ler ya�anmaktad�r. Yeni do�al ve kimyasal ko�ullara uyum sa�layamayan �ok say�daki bitki ve hayvan t�rlerinin yok oldu�u veya yok olaca�� art�k bilim adamlar�nca daha s�k s�ylenmektedir.

T�rkiye'de g�r�len k�resel �s�nman�n etkilerine bakt��m�zda da enerji, tar�m, sanayi, su kaynaklar� kullan�m�, arazi kullan�m�, art�k y�netimi ve ormanlar�n yok olmamas� konular�ndaki k�resel �s�nman�n etkileri ve al�nmas� gereken �nlemler nelerdir diye bakt��m�zda da:

Enerjide temiz yak�tlar kullan�lmal�, verimlili�e �nem verilmeli ve en �nemlisi de yenilenebilir enerji kaynaklar� dedi�imiz su, r�zg�r ve g�ne� enerjisi �retimine a��rl�k verilmeli, bu konuda her t�rl� destek yap�lmal�d�r. �zellikle, �� taraf� denizlerle �evrili �lkemizde denizlerdeki r�zg�r enerjisi �retimi mutlaka sa�lanmal�d�r. �anakkale, �zmir, Hatay ve Mersin k�y�lar�nda ve a��k denizlerde potansiyelin �ok y�ksek oldu�u bir ger�ektir.

N�kleer enerji mutlaka g�ndeme getirilmelidir.

Enerjide d��a ba��ml�l�k son y�llarda artm��t�r. Bu husus mutlaka yeniden de�erlendirilmeli ve bu konuda i� kaynaklar kullan�lmaya �al��lmal�d�r.

B�lgesel ve merkez� �s�tma uygulamalar� son derece s�n�rl�d�r. Termal kaynaklardan �s�tmada bug�ne kadar yeterince faydalan�lamam��t�r. Yeterli jeotermal kaynaklar, b�lgelerdeki yerle�im birimlerinin �s�t�lmas�nda �ncelikle bu jeotermal kaynaklardan�

(Mikrofon otomatik cihaz taraf�ndan kapat�ld�)

BA�KAN � Bir dakika ek s�re veriyorum, tamamlay�n l�tfen.

NUR� USLU (Devamla) � Te�ekk�r ederim Say�n Ba�kan�m.

Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; k�resel �s�nma sonucu olu�an iklim de�i�ikli�i ve etkileriyle m�cadele di�er �evre sorunlar�na g�re �ok daha farkl� karaktere sahiptir, tek ba��na bir �lke taraf�ndan ��z�lmesi m�mk�n de�ildir, �lkeler bu konuda ortak hareket etmek mecburiyetindedir. Bu nedenle, Birle�mi� Milletler �klim De�i�ikli�i �er�eve S�zle�mesi�ni geli�tirmi�lerdir. Ancak bug�n d�nyan�n ya�ad�� bir mali kriz var. Bunun i�in ba�ta ABD olmak �zere, AB �lkeleri ve geli�mi� �lkeler bu konuda tedbirler almaya �al��yorlar, paralar� buluyorlar, tedbirler al�yorlar. Ancak ben �unun herkes taraf�ndan �ok iyi bilinmesini istiyorum: Kaybolan, yok olan topraklar�m�z� �ok b�y�k bedellerle ve y�zlerce y�l sonra belki tekrar kazanabiliriz. Kaybolan ve yok olan ormanlar�m�z�, sular�m�z�, kirlenen topraklar�m�z� ve sular�m�z� ve kaybolan do�al ya�am� geriye tekrar getirmemiz �deta imk�ns�zd�r. Bu husus�

(Mikrofon otomatik cihaz taraf�ndan kapat�ld�)

BA�KAN � Te�ekk�r ederim.

NUR� USLU (Devamla) � Bir c�mle�

BA�KAN � Yok, m�mk�n de�il.

NUR� USLU (Devamla) � Bir c�mle� Ba�layaca��m Say�n Ba�kan.

BA�KAN � Ama bunu hi� yapmad�m, yapmay�n ne olur. Sizle ba�larsak devam eder.

NUR� USLU (Devamla) � Peki, te�ekk�r ederim. (AK PART� s�ralar�ndan alk��lar)

BA�KAN � Te�ekk�r ederim.

(10/13) esas numaral� �nergenin ilk imza sahibi �zmir Milletvekili Say�n Oktay Vural.

OKTAY VURAL (�zmir) � Vazge�tim.

BA�KAN � �stemiyorsunuz, peki.

(10/14) esas numaral� �nergenin ilk imza sahibi Eski�ehir Milletvekili Say�n Fehmi Murat S�nmez.

Buyurun. (CHP s�ralar�ndan alk��lar)

FEHM� MURAT S�NMEZ (Eski�ehir) � Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; k�resel �s�nman�n etkileri ve su kaynaklar�n�n s�rd�r�lebilir y�netimi konusunun ara�t�r�lmas� amac�yla kurulan Meclis ara�t�rma komisyonu raporu hakk�nda s�z alm�� bulunmaktay�m. Bu vesileyle y�ce heyetinizi sayg�yla selaml�yorum.

Konular� ortak on iki ara�t�rma �nergesinin birle�tirilmesiyle kurulan komisyon bir ayl�k ek s�re ile d�rt ay i�inde �al��mas�n�n sonucunda raporunu haz�rlam��t�r. �ye olarak g�rev yapt��m komisyon bu �al��mas� s�ras�nda konuyu etrafl�ca ele alm��, pek �ok akademisyen, ilgili kamu ve �zel kurulu� ile sivil toplum �rg�tlerinden bilgi alm��t�r.

K�resel �s�nma di�er ifade ile k�resel iklim de�i�ikli�i son y�llarda insanl��n �zerinde durdu�u en �nemli konular�n ba��nda gelmektedir. Tarih boyunca iklim sistemindeki do�al etkenlerle iklim de�i�iklikleri meydana gelmi�tir ama g�n�m�zdeki iklim de�i�ikli�i do�al etkenlerle meydana gelmemektedir. �zellikle, enerji kayna�� olarak fosil yak�tlar�n kullan�lmas�, sanayile�me gibi daha �ok insan kaynakl� faaliyetler sonucunda sera gaz� birikimindeki art�� nedeniyle k�resel iklim de�i�iklikleri meydana gelmektedir. Yap�lan ara�t�rmalar, sera gaz� emisyonundaki art��n sanayi devrimiyle birlikte h�zland��n� g�stermektedir.

K�resel �s�nma, ba�ta su kaynaklar� olmak �zere, tar�msal �retim ve sa�l�k �zerinde �nemli etkiler ortaya ��karmaktad�r. �klim de�i�ikli�ine paralel olarak, d�nyan�n baz� b�lgelerinde kas�rgalar, seller, ta�k�nlar gibi olaylar g�r�l�rken di�er bir yandan da kurakl�klar�n ve ��lle�melerin olaca�� ng�r�lmektedir. Toprak ve su dengesinin bozulmas� nedeniyle topra��n �retim kapasitesinin azalaca��, ya�anacak kurakl�k nedeniyle sulama suyu ihtiyac�n�n artaca��, erozyonun h�zlanaca��, mevcut bitki desenlerinde de�i�ikliklerin olaca�� tahmin edilmektedir. Sa�l�k alan�nda ise su ve g�da kaynakl� bozulmalar sonucu bula��c� hastal�klar�n artaca��, beslenme bozuklu�u, buna ba�l� hastal�klar, s�cakl��n ba�ka hastal�klara ve �l�mlerin h�zlanaca��na neden olaca�� belirtilmektedir. �klim de�i�ikli�inde sa�l�k konusunda en fazla etkilenecek �lkeler yoksul �lkeler, altyap�s� eksik �lkeler ve n�fusu fazla �lkeler olacakt�r.

�evre sorunlar� ve iklim de�i�ikli�i asl�nda d�nyan�n uzun y�llardan beri fark�nda oldu�u bir olgudur. Uluslar�n kalk�nma yar�� ve bu yar��ta denetimsiz olarak do�al kaynak kullan�m� ve bu faaliyetlerin sonucunda ortaya ��kan kirleticiler d�nyan�n gelece�ini ciddi bi�imde tehlike olarak ortaya ��karm��t�r.

�evre konusu ilk olarak 1972 y�l�nda g�ndeme gelmi�, duyarl�l�k artm��, 1992 y�l�nda �klim De�i�ikli�i �er�eve S�zle�mesi imzaya a��lm��, 1997 y�l�nda Kyoto Protokol� kabul edilmi�tir. Bu Protokol, k�resel �s�nmaya neden olan sera gaz� sal�n�m�n�n geli�mi� ve geli�mekte olan �lkeler taraf�ndan nas�l kontrol edilece�ini denetlemektedir ve 2005 y�l�nda y�r�rl��e girmi�tir ama maalesef �lkemiz hen�z Kyoto Protokol��ne imza atmam��t�r ancak �evre ve Orman Bakan�n�n hem de H�k�met s�zc�s�n�n a��klamalar�yla a��klanm�� ve bu konudaki haz�rlanan tasar� Meclise sevk edilmi�tir.

De�erli milletvekilleri, g�r��mekte oldu�umuz ara�t�rma komisyonu raporu ara�t�rma konusunda bir dizi �neriler de geli�tirmi�tir. Bunlardan �ne ��kan�, �lkemizin su kaynaklar�n� korumay�, geli�tirmeyi ve ekonomik k�lmay� �ng�ren ulusal su politikam�z�n haz�rlanmas�d�r. Maalesef, g�n�m�ze kadar herhangi bir ulusal su politikam�z haz�rlanmam��t�r, �ok ba�l�l�k ortadad�r ve her ayr� kurumun kendince program yapmas� sonucunda verimli bir su kullan�m� olmamaktad�r. Bu y�zden, tek yetkili bir kurumun saptanmas� gerekmektedir. �rne�in DS� y�llar�n birikimiyle bu i�i �ok rahat becerebilecek kapasitededir birtak�m d�zenlemelerle birlikte.

Rapor �nerileri konusunda iki noktaya daha �zellikle dikkatinizi �ekmek istiyorum. Bu iki nokta, b�t�nc�l havza y�netimi ve suyun fiyatland�r�lmas� konusu. B�t�nc�l havza y�netimi sistemi konusunda �zellikle s�n�ra�an ve s�n�r olu�turan sular�m�z dikkatle ele al�nmal�d�r. Orta Do�u�nun �ok hassas bir b�lgesine kom�u olan �lkemizde bu konunun �ok �nemli oldu�unu d��n�yorum. Nitekim AB �lerleme Raporu�nda da T�rkiye�nin F�rat ve Dicle su y�netiminin �srail ve kom�u �lkelerle birlikte ele al�nmas� y�n�nde �neriler yap�lm��t�r. AB, b�t�nc�l havza y�netiminden, s�n�ra�an nehir havzalar�n�n yararlan�c� �lkelerle birlikte planlanmas� ve y�netilmesi gerekti�ini anlamaktad�r. AB su �er�eve direktifi yerel mevzuat�m�za aktar�l�rken ulusal ��karlar�m�za hassasiyet g�sterilmelidir.

Di�er bir konu ise suyun vatanda�a nas�l ula�t�r�laca��d�r. Bu konuya fazla girmek istemiyorum, daha evvel konu�mac�m�z olan Say�n Tayfur S�ner bu konuda ayn� g�r��leri dile getirmi�tir ama s�ylemeden de ge�emeyece�iz, su ya�am�n vazge�ilmez bir par�as�d�r ve vatanda��n en ucuz �ekilde kullan�m�na haz�r h�le getirilmelidir.

Yine, sulama sular� da e�er piyasa t�r� fiyatland�rmayla bir fiyat belirlenecek olursa tar�mda en pahal� malzemenin su olaca�� kesindir. Bu y�zden suyun ticari bir meta olarak ortaya at�lmas�, bu g�r��te bulunulmas� kesinlikle yanl�� olacakt�r. Tar�msal sulamada da sulama kooperatifleri ve sulama birliklerinin g��lendirilmesi, birtak�m d�zenlemelerle yeniden yetkili olmalar� gerekmektedir.

Tabii, �imdi biz bu �al��malar� yaparken, �nerileri getirirken as�l olan icraatt�r. Bir yandan �evrecilik nutuklar� atarken di�er yandan yap�lan uygulamalara bakacak olursak, s�ylenenlerin tam tersi �al��malara rastlamaktay�z. �rne�in ge�en �al��ma d�neminde Meclisten ge�en Toprak Koruma Kanunu�na bakacak olursak, tar�msal alan �zerine kurulan, ruhsat� olmayan, ar�tma tesisi olmayan fabrikalara iki y�l daha �al��ma s�resi veren bir kanun kabul edildi. Bu fabrikalar ayn� �ekilde iki y�l boyunca hi�bir denetime tabi olmadan �evreyi kirletecek, nehirlerimizi kirletecek, oradan g�llerimize ula�acak. Niye yap�ld� bu? Belki baz�lar� taraf�ndan �nemsenen bir iki firma i�in, �rne�in Bursa�da olabilir.

Bunun yan�nda iklimde en �nemli etken a�a� iken bu yaz meydana gelen orman yang�nlar�na dikkat �ekmek istiyorum. Sadece Serik ve Ta�a��l Orman ��letmelerinde 17 bin hektar orman alan� tahrip olmu�, 1 milyon 674 bin metrek�p dikili a�a� yanm��. Yani biz bir yandan �A�a� �ok �nemli, a�a�land�ral�m.� �abalar� yaparken elimizdeki haz�r b�y�m�� a�a�lar�m�z�, ormanlar�m�z� korumaktan �ciz durumday�z.

Bu yang�nlar sonras� yang�n s�nd�rme �abalar�nda ne kadar ba�ar�s�z olundu�u g�zler �n�ndedir. Te�hizat olarak ne kadar yetersiz olundu�u, bu konuda hi�bir ciddi �al��man�n bug�ne kadar yap�lmad�� yang�nlarda g�n gibi ortaya ��km��t�r ve maalesef bu konudaki uzman diye d��nd��m�z, yetki verdi�imiz arkada�lar�n da yang�n sonras�nda ��ok �zg�n�z, ama hi� olmazsa kene problemini kald�rd�k.� gibi �z�nt� verici laflar s�ylemesi hepimizi derinden yaralam��t�r. Bunun yan�nda izinsiz olarak yap�lan a�a� katliamlar� i�imizi yaralam��t�r. Milas Pina Yar�madas��ndaki katliam ve denizin doldurulmas� bu konudaki �rneklerden sadece biridir. Kendi b�lgem olan Eski�ehir�de biz Porsuk�un temiz akmas� i�in b�t�n �al��malar� yaparken, kayna��ndan ba�lad�ktan sonra, K�tahya�dan ge�erken -ge�en y�l bu k�rs�den birka� kere daha dile getirmi�tim- temizlenmedi�i i�in ve K�tahya�daki fabrikalar�n hi�bir �nlem al�nmadan -ne hikmetse- rahat rahat, hi� ar�tmadan at�klar�n� Porsuk�a vermesinden dolay� Eski�ehir�de Porsuk �ay��n� temiz h�lde g�remiyoruz. Her ilin ayn� �aba i�inde olmas� gerekti�ini d��n�yorum.

Ben bu d��ncelerle s�zlerime son verirken, �nemli tespitler ve �neriler i�eren Komisyon Raporu�muzun bu konuda yap�lacak �al��malara �nemli bir ��k tutaca��na inan�yor, Genel Kurulu sayg�yla selaml�yorum. (CHP s�ralar�ndan alk��lar)

BA�KAN � Te�ekk�r ederim Say�n S�nmez.

(10/15) esas numaral� �nergenin ilk imza sahibi �zmir Milletvekili Say�n Ahmet Ersin.

Buyurun Say�n Ersin. (CHP s�ralar�ndan alk��lar)

AHMET ERS�N (�zmir) � Say�n Ba�kan, de�erli arkada�lar�m; hepinizi sayg�lar�mla selaml�yorum.

K�resel �s�nma ve su kaynaklar�n�n korunmas�na ili�kin olu�turulan ortak Komisyonun bu konuyla ilgili b�t�n ara�t�rma �nergelerini i�eren ortak raporunun incelenmesinde g�rd��m sonu� �udur: De�erli arkada�lar�m, ger�ekten rapor be� y�z k�rk alt� sahifelik bir rapor ve emek verilerek haz�rlanan bir rapor. Benim �nergem d��ndaki di�er hususlar� kapsayan ve benim �nergem d��ndaki di�er hususlara birtak�m ��z�m �nerileri getiren bir rapor. Elbette verilen eme�e sayg� duyuyorum. Ancak, benim �nergemin konusu olan yani, Ege B�lgesi�nin en �nemli sorunu olan Gediz Nehri ve bu nehrin, Gediz�in kirlili�iyle ilgili fazla bir �al��ma yap�lmad��n� g�rmekten de �z�nt� duydu�umu belirtmek isterim.

Be� y�z k�rk alt� sahifelik raporun, de�erli arkada�lar�m, sadece bir bu�uk sahifesi benim �nergemle ilgili. Yani, Say�n Komisyon, Gediz Nehri�nin sorunlar�n�, Ege B�lgesi�ne verdi�i zararlar� kavrayamam�� g�r�n�yor. Dolay�s�yla, benim �nergem ve Ege B�lgesi�nin bu sorunuyla ilgili yapt�� al��man�n yeterli olmad��n� ve sorunu anlayamad��n�, kavrayamad��n� ve ortaya da bir sonu� ��karamad��n� g�rm�� olmaktan b�y�k �z�nt� duydum.

De�erli arkada�lar�m, Gediz Nehri K�tahya�da� do�up, U�ak, Manisa ve �zmir�i de a�t�ktan sonra �zmir K�rfezi�ne d�k�len ve ilk ��kt�� anda son derece� temiz olan nehir suyu, d�k�ld�� yerde tam bir� zehir deposu olarak kar��m�za ��k�yor. Yani, bu Gediz Nehri�nin g�zerg�h� �zerindeki il�e, belde ve k�ylerdeki yerle�im alanlar�n�n hemen hemen b�t�n evsel at�klar� bu nehre bo�alt�l�yor. Keza, yine bu s�re�te, bu g�zerg�h �zerindeki organize sanayi b�lgeleri ve di�er deri i�letmelerinin ve fabrikalar�n at�klar� da yine bu Gediz Nehri�ne bo�alt�l�yor. Her ne kadar baz� ar�tma tesisleri kurulmu�sa da �al��t�r�lmas� masrafl� oldu�u gerek�esiyle maalesef �o�u zaman devre d��na ��kar�l�yor ve esasen baz� kurulu�lar�n, baz� sekt�rlerin ar�tma tesisi kurup �al��t�rmas�, baz�lar�n�n da �al��t�rmamas� elbette bir haks�z rekabete de neden oluyor. Olay�n bir bu boyutu var, bir de �evrede�� yaratt�� sorunlara ili�kin boyutu var.

De�erli arkada�lar�m, bu zehir deposu olan Gediz Nehri�nden tar�msal sulama yap�l�yor. Dolay�s�yla, bu suyla sulanan tar�m �r�nleri elbette sa�l�kl� de�il. Ama insanlar bu tar�m �r�nlerini kullan�yorlar, yiyorlar ve dolay�s�yla o zehirli maddeler insanlara da ge�iyor ve o nedenle insan sa�l�� a��s�ndan da bu Gediz Nehri�nin kirlili�i b�y�k sorunlar yarat�yor.

Bir ba�ka konu, de�erli arkada�lar�m, bak�n, �zmir�in bir mak�s talihi vard�. K�rfezin kokusunu hepiniz, �zmir�e gidenler ya da �zmir�i tan�yanlar bilirler. Son derece de k�t� bir kokusu vard� ve 1960 y�l�ndan itibaren �zmir�deki yerel y�netimler, bu �zmir K�rfezi�nin temizlenmesi, �zmir�in bu mak�s talihinin yenilmesi i�in bir gayret i�ine girdiler ve 800 milyon dolar harcayarak B�y�k Kanal Projesi�yle K�rfez�in temizli�ini sa�lamaya �al��yorlar ve �imdi �zmir K�rfezi eski durumundan �ok uzakta ve s�rf yap�lan, bal�k tutulan bir b�lgemiz h�line geldi. Ancak bu Gediz Nehri, i�ine bo�alt�lan b�t�n evsel at�klar�, end�striyel at�klar� oldu�u gibi K�rfez�e bo�alt�yor ve dolay�s�yla K�rfez�i yeniden eski h�line getirmenin yolu ba�lam�� oluyor.

De�erli arkada�lar�m, dolay�s�yla 800 milyon dolarl�k masraf ve k�rk sekiz y�ll�k emek bo�a gitmek �zere. ��te bu nedenle, bu soruna bir ��z�m bulunmas� i�in� ��nk� bu sorunu a�mak yani Gediz Nehri�nin kirlili�ini giderebilmek yerel y�netimleri a�an bir sorun. Yerel y�netimler bunlar� kendi imk�nlar�yla a�am�yorlar. K�tahya, U�ak, Manisa ve �zmir Valilikleri, Belediye Ba�kanlar� zaman zaman bir araya geliyorlar, hatta bu konuda bir dernek de kurdular, bu K�rfez�in temizli�ini sa�lama ad�na �al��ma yap�yorlar ama bu sorunu a�am�yorlar de�erli arkada�lar�m ��nk� onlar�n boyunu a��yor bu sorun, bir devlet sorunu h�lindedir. Dolay�s�yla, genel y�netimler bu soruna sahip ��kmazlarsa bir s�re sonra i�inden ��k�lmaz bir h�le gelecek ve hem K�rfez kirlenecek, k�rk sekiz y�ll�k emek bo�a gidecek hem de harcanan paralar, kaynaklar bo�a gidecek. Dolay�s�yla yap�lmas� gereken, bu Gediz Nehri�nden kaynaklanan sorunlar�n giderilmesi i�in verdi�im ara�t�rma �nergesinin komisyon taraf�ndan dikkate al�narak, ciddi bi�imde ara�t�r�larak ve yerinde yap�lan ara�t�rmalarla, ��z�m �nerilerini de ortaya koyarak bir sonucun ortaya ��kmas� laz�md�. Ama maalesef, dedi�im gibi, sadece bahsetmi� be� y�z k�rk alt� sahifenin bir bu�uk sahifesinde bu �nemli soruna. Ege B�lgesi�nin bu �nemli sorununa ay�rd�� s�re� be� y�z k�rk alt� sahifelik �al��man�n bir bu�uk sahifesidir!

De�erli arkada�lar�m, demek ki komisyon -�z�lerek belirtmeliyim ki- Ege B�lgesi�nin bu �nemli sorununu� ��nk� ciddi bir tar�msal sulama yap�l�yor bu nehirden. �ok do�ru bir �ekilde e�er yap�l�rsa bu sulamalar, Gediz Nehri temizlenerek bu sulamalar yap�l�rsa ciddi ihra� �r�nlerimiz de bundan yararlan�r. Ama bug�n maalesef bu Gediz Nehri�nden sulanan tar�m alanlar�ndan �retilen ve g�nderilen �r�nler �o�u zaman yurt d��ndan iade ediliyor, ihra� edilenler yurt d��ndan tekrar iade ediliyorlar. Yani b�yle bir �nemli sorun var. Ege B�lgesi�nin bu �nemli sorununun, Ege B�lgesi�nin hatta T�rkiye'nin tar�m b�lgesi olan, en �nemli tar�m alan� olan Ege B�lgesi�nin maalesef bu b�y�k sorununun bu komisyon raporunda yeteri kadar de�erlendirilmi� oldu�unu g�remiyoruz.

De�erli arkada�lar�m, bir durum tespiti yapmak gerekirse, yani raporda yer almayan hususlar� da ele alarak bir durum tespiti yapmak gerekirse Gediz Nehri�nin yaratt�� sorunlar, Gediz Nehri�nin kirlili�inin yaratt�� sorunlar T�rkiye i�in hem tar�m alan�nda b�y�k bir kay�pt�r hem de insan sa�l�� bak�m�ndan b�y�k, ciddi sorunlar ortaya ��karabilir. O nedenle bence yap�lmas� gereken, Gediz Nehri�nin bu bir�ok konuyu i�eren komisyon �al��mas�yla de�il, sadece Gediz Nehri�ni ele alan, sadece Gediz Nehri�nin yaratt�� sorunlar� ele alan, Gediz Nehri�nin yaratt�� sorunlar�n giderilmesi i�in nelerin yap�lmas� gerekti�ini ele alan bir ara�t�rma komisyonu daha kurulmas� laz�m. Maalesef, bu Komisyon, Gediz�e gereken �nemi vermemi�tir.

O nedenle diyorum ki b�t�n sitemlerimle� Komisyon Ba�kan�na ve y�neticilerine, Komisyon �yelerine sitemlerimi buradan bir kez daha belirtmek istiyorum. Yani bu �nemli soruna gereken �nemi, gereken de�eri vermedikleri i�in, ��kan rapor da, benim a��mdan, Ege B�lgesi a��s�ndan ve Gediz Nehri�nin �slah� bak�m�ndan yeterli sonu�lar ortaya ��karmam��t�r, yeterli ve do�ru tespitler de yap�lmam��t�r.

Hepinizi sayg�lar�mla selaml�yorum. (CHP s�ralar�ndan alk��lar)

BA�KAN � Te�ekk�r ederim Say�n Ersin.

(10/16) esas numaral� �nergenin ilk imza sahibi, Bursa Milletvekili Say�n Kemal Demirel... (CHP s�ralar�ndan alk��lar)

KEMAL DEM�REL (Bursa) � Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; hepinizi sevgi ve sayg�yla selaml�yorum.

K�resel �s�nman�n etkileri ve su kaynaklar�n�n s�rd�r�lebilir y�netimi konusunun ara�t�r�lmas� amac�yla Meclis ara�t�rmas� komisyonu raporunun g�r��meleri i�in s�z alm�� bulunuyorum.

D�nyan�n bir�ok yerinde mevsimlerde meydana gelen de�i�me, baz� yerlerde sel bask�nlar�, baz� yerlerde de kurakl�kla kendinden s�z ettiren k�resel �s�nma, son y�llarda �lkemizde ya�ad��m�z su s�k�nt�lar�yla daha ac� �ekilde olay�n ciddiyetinin fark�na varmam�za neden olmu�tur.

Su kaynaklar�na genel olarak �sulak alanlar� denmektedir. Bursa il s�n�r�nda bulunan Uluabat ve �znik G�l��m�z de sulak alanlar�n en �nemlileri aras�nda yer almaktad�r. Bu konuyla ilgili vermi� oldu�um ara�t�rma �nergelerinde, bu Komisyonun �zellikle �znik G�l� ve Uluabat�la ilgili konularda bizzat g�llere giderek, o g�llerin sorunlar�n�n yerinde saptanmas�n� istemi�tim. Ne yaz�k ki komisyon raporunda, �ok k�sa, yetkililerden al�nan bilgiler �er�evesinde bir bilgi aktar�lm��, oraya gidilmemi�. Bundan da bir Bursa Milletvekili olarak �z�nt�lerimi ifade etmek istiyorum.

E�er siz bir olayda ciddi, tutarl�, ge�erli bilimsel ara�t�rma yapmak istiyorsan�z sadece yetkililerin verdi�i bilgiler de�il, ayn� zamanda bizzat olay�n yerine gideceksiniz, g�receksiniz, ara�t�racaks�n�z ve ondan sonra onu rapora aktaracaks�n�z. �nsan�n g�zleriyle g�rd��, giderek ara�t�rd�� konular �ok daha sa�l�kl� olarak raporlara yans�yabilir ama ne yaz�k ki bu �er�evede sa�l�kl� bir �ekilde yans�mam��t�r.

Onun �tesinde, insano�lunun alt� bin y�l boyunca uygarl�klar�n� nehir vadileri ve ta�k�n d�zl�klerinde kurmalar� rastlant� de�ildir. Daha bir�ok sulak alan sistemi insan topluluklar�n�n hayatta kalmalar� ve geli�meleri i�in kritik �neme sahip olmu�tur.

S�rekli geli�en teknoloji ne yaz�k ki bize do�an�n �nemini unutturmu� gibi g�z�kmektedir. Teknolojinin getirmi� oldu�u nimetler, bir bak�yorsunuz, k�resel �s�nmay� da pe�inden getirmi�tir. Yani k�resel �s�nmay� yaratan kimdir diye ara�t�rd��m�z zaman, bunun kayna�� bizzat insano�lunun kendisidir. Yani do�a kendi kendini kirletmiyor. Do�a kendi kendini s�k�nt�ya sokmuyor. Do�a kendi kendini yok etme m�cadelesi vermiyor.

Do�ay� yok etmemek, gelecek ku�aklara aktar�lmas� noktas�nda temiz bir d�nya b�rakmak istiyorsak, insano�lunun kendisini yarg�lamas�, kendisini sorgulamas�, kendisini g�zden ge�irmesi gerekir. E�er, bunu yapmad�� s�re i�erisinde, biz do�an�n kendi kendini yenilemesini, kirlilikten uzakla�mas�n� ve kendisiyle ba� eder bir noktaya gelmesini bekleyemeyiz. Onun i�in bizim yapmam�z gereken, insano�lu olarak, sanayile�mede, insan ya�am�nda �evreyi kirleten, do�ay� yok eden, gelecek ku�aklara temiz bir d�nya b�rakma gibi bir sorumlulu�umuz olan�

Bilhassa parlamentolara b�y�k g�revler d��yor. Bu noktada, ben inan�yorum ki, parlamentolar �zerine d��eni yapmal�. E�er yapm�yorsa parlamento i�levini yerine getirmemi� demektir. Parlamento ni�in var? Sorunlar�n �zerine gitmek i�in var. Parlamento ni�in var? O sorunlar� ��zmek i�in var. Parlamento ni�in var? Bu sorunlar burada konu�ulduktan sonra, tespit edildikten sonra �zerine gitmek ve ��zmek i�in var. E�er siz bunlar� yapm�yorsan�z, komisyonlar toplan�r, komisyonlar �al��ma yapar, komisyonlar raporlar�n� buraya getirir, konu�uruz, tart��r�z, de�erlendiririz, oy birli�iyle de kabul edebiliriz. Ama sonu� olarak bunu hayata ge�irme noktas�nda e�er bir yapt�r�m g�c�m�z yok ise, Parlamentonun bir yapt�r�m g�c� yok ise o zaman komisyonlar� toplaman�n, dola�man�n, rapor haz�rlaman�n bir anlam ifade etmedi�i gibi -ne yaz�k ki- ac� bir ger�ekle kar�� kar��ya gelmi� oluruz. O y�zden bu raporlar�n haz�rlanmas� noktas�nda �zellikle komisyonlar�n yapm�� oldu�u �al��malar�n bir yapt�r�m g�c�n�n olmas�n� istiyorum. Hangi H�k�met olursa olsun, hangi bakanl�k olursa olsun, �nemli olan, b�yle ciddi, tutarl�, bilimsel anlamda yap�lacak olan �al��malar�n bir neticeye vard�r�lmas�d�r. Ben bunu �zellikle vurgulamak istedim.

�imdi, k�resel �s�nman�n getirece�i s�k�nt�lar o kadar �ok ki, yani bu s�k�nt�lar� saymakla bitmez. Yine birka� g�n evvelki bir gazetede ��kan bir haber ��u anda b�t�n d�nyay� ekonomik kriz etkiliyor.� diyor. �lave ediyor: �Ekonomik krizi b�rak�n, d�nyay� daha �ok k�resel �s�nma etkiliyor.� Ama k�resel �s�nmayla ilgili anla�malar var, Kyoto var. Peki, o anla�malara s�per devletler ne kadar uyuyor, ne kadar uymuyor? Ne yaz�k ki bu da b�t�n d�nyay� ilgilendiren bir konu olmas�na ra�men, h�l� devletler, anla�maya imza atmas�na ra�men, alt�na imza atarak taahh�tte bulunmas�na ra�men, o taahh�tleri yerine getirmemek gibi bir g�r�� i�erisindeler. Onlar�n, bir kez daha buradan, T�rkiye B�y�k Millet Meclisinden, att�klar� imzalar�n arkas�nda durmalar�n� �zellikle istiyorum.

��lkemiz T�rkiye bu k�resel �s�nmadan nas�l etkilenecek?� derseniz, baya�� ciddi anlamda etkilenecek. Bilim adamlar�na g�re k�resel �s�nma �nlenemedi�i takdirde T�rkiye�nin y�z y�l i�inde Kuzey Afrika�ya d�nece�i s�yleniyor. �imdi tehlike bu kadar b�y�kken� Biz hep yeri geldi�i zaman s�yleriz: ��te, bu �lkeler bize ge�mi�ten b�rak�ld�.� E peki, gelecek ku�aklara Kuzey Afrika�ya d�nebilecek bir T�rkiye�yi -e�er bizler yeterli �al��ma yapmazsak- b�rakt��m�z zaman bizleri nas�l sevgiyle, sayg�yla anaca��n� �imdiden g�r�yorum. Yani o �sevgi, sayg�� anlam�n� da manal� s�ylemek istiyorum, asl�nda bunu bir ele�tiri anlam�nda s�ylemek istiyorum. ��nk� bizler gelecek ku�aklara kar�� yapmam�z gereken i�leri, �zerimize ald��m�z, y�ce Meclisteki, Parlamentodaki sorumlulu�umuzu ne yaz�k ki yerine getirememenin� Onlar�n y�z�ndeki tebess�mleri �imdiden g�r�yorum. Bu anlamda bal�klar�n yok olma tehlikesi var. Bug�n Marmara�da, Ege�de, Akdeniz�de, Karadeniz�de -eskisi kadar- bal�k �e�idi de ortadan kalkt�ysa, bu k�resel �s�nman�n getirmi� oldu�u sebeplerden dolay�d�r.

Daha s�k ve uzun kurakl�klar ya�anacak. Bug�n, �lkemizde, ne yaz�k ki bu d�nemde s�k s�k su s�k�nt�lar� ya�and� b�y�k �ehirlerde ve bu su s�k�nt�lar�n�n da sebeplerinden bir tanesi hep �ya�mur ya�mad��, �ya�mur ya�mad��

Ee, peki, ya�mur ya�arken biz gereken tedbirleri alm�� m�y�z? Ya�mur ya�arken o sular� dolduracak yeterli barajlar�m�z, depolama sistemlerimiz var m�? Ne yaz�k ki yap�lan ara�t�rmalar bunlar�n da olmad��n� ortaya koyuyor.

Ula��m dersek, k�resel �s�nmada ula��m�n da b�y�k etkisi var. Biz toplu ta��malara ne kadar �nem veriyoruz? Burada demir yollar�na ve deniz yollar�na m�mk�n oldu�unca a��rl�k verilmemesinin de sebepleri var. Demir yollar�na ve deniz yollar�na gereken �nem verilirse k�resel �s�nmada da biz bir noktada, ula��m alan�nda �zerimize d��eni yapm�� olaca��m�z� vurgulamak istiyorum.

Onun �tesinde, yine �evre ve Orman Bakanl��na g�re toplam 112 milyar metrek�pl�k suyun 40 milyar�n�n de�erlendirilebildi�ini s�yl�yorlar, geri kalan 72 milyar metrek�pl�k b�l�m�n ise bo�a akt��n�. Demek ki biraz evvel yapm�� oldu�um konu�mada da yeterli barajlar�m�z�n, yeterli depolama sistemlerimizin olmamas� ve bu alanda da akan nehirlerden yeterince faydalanamamam�z, i�te bu noktadaki ger�ek rakamlar� ortaya koyuyor. Su �ebekelerinde sular�n ka�mas� s�z konusu, ka�aklar var. Ger�ekten belediyeler rantla u�ra�aca��na ka�ak sular� �nleme noktas�nda �zerine d��en g�revi yapm�� olsalar, �ok daha b�y�k, namuslu, onurlu, adaletli bir i� yapm�� olurlar ��nk� suyun olmad�� yerde hayat olmaz, hayat�n olmad�� yerde canl� olmaz, canl�n�n olmad�� yerde d�nya olmaz.

De�erli arkada�lar, konu�mam�n sonuna gelirken, yine bizim Bursa�n�n Orhangazi il�esinde �eltik�i k�y� var. Bir�ok bas�n organ�nda ��kt�, �eltik�i k�y�n�n tepesinde ��p alan� yap�lmak isteniyor. K�ye gittim, Say�n Bakana da verece�im, imzalar� getirdim buraya. B�t�n k�y toplanm��, imzalar� atm��lar bu ��ple ilgili; kat� at�k tesisleriyle ilgili; bunun �nlenmesi noktas�nda g�r�� birli�indeler ve ne yaz�k ki oraya giden yetkililer, orada, isimlerini verece�im birka� ki�iyle toplant� yapm��lar, onlardan bilgi alm��lar ve o bilgi �er�evesinde -burada belgeyi de g�steriyorum; belgesiz konu�may� ben do�ru bulmuyorum- diyor ki ��eltik�i k�y�nden aza �mer Kaya ve korucu Emrullah A�an�a sorulmu� ve demi�ler ki onlar ��me suyu y�n�nden bir sak�ncas� yok.� O iki ki�iye gittim, ellerine dokundum siz canl� m�s�n�z, de�il misiniz diye. Dediler ki: �Hi� kimse bize gelmedi, kimse bizimle konu�mad�, kimse bizim g�r��m�z� almad�.� Ama raporda gitmi�ler, g�r��m��ler, g�r��lerini alm��lar ve raporda da demi�ler ki �Onlar�n g�r��n� alarak� sak�nca bulunmad��yla ilgili rapor haz�rlam��lar.

�imdi, ben, �zellikle bu konunun ara�t�r�lmas�n� istiyorum. O insanlar orada ya��yorlar. O insanlar �Yetkililer bize gelerek bizzat bir de bizden dinlesinler� diyorlar. O zaman ��yle bir tablo ��k�yor ortaya: Arkada�lar, bir�ok raporumuz haz�rlan�yor, bir�ok rapor b�rokratlar taraf�ndan haz�rlan�yor, acaba, onlar�n o haz�rlan�� eklinde ger�eklik pay�, tutarl�l�k pay�, ciddi, tutarl�, ge�erli, bilimsel ara�t�rmalar� var m�, yok mu onun da ben bu noktada ara�t�r�lmas�n� istiyorum. ��nk�, Orhangazi�deki k�yl�lerimiz bunu �zellikle bekliyorlar. Bu anlamda�

(Mikrofon otomatik cihaz taraf�ndan kapat�ld�)

BA�KAN � Bir dakikal�k ek s�re veriyorum, tamamlay�n l�tfen.

KEMAL DEM�REL (Devamla) � Te�ekk�r ederim Say�n Ba�kan.

Son s�zlerim aras�nda �unu s�ylemek istiyorum: T�rkiye�nin, �ok acil, bilim adamlar�n� da alarak, sivil toplum �rg�tlerini alarak, sivil toplum �rg�tlerinin g�r��lerini� Yani sizden ben daha m� az biliyorum, daha �ok biliyorum diyerek, sivil toplumlar� �teleyerek, bilim adamlar�n�n g�r��lerini hi�e sayarak de�il, onlar�n g�r��leri de al�narak ulusal �evre politikam�z�n olu�turulmas� laz�m, mill� su politikam�z�n olu�turulmas� laz�m. �n�allah bunlar mutlaka yap�lmal�. ��nk� �evrenin kirlenmesinin �nlenmesi noktas�nda siyaset olmaz. Herkes i�in i�inde olmal� ve herkesin g�r�� al�nmal�.

K�saca, belki konuyla alakas� yok ama, bir bilgi aktarmak istiyorum; �u anda Bat� Trakya�da e�itimle ilgili �ok ciddi sorunlar var. �ki g�nden beri Bat� Trakya�da insanlar T�rk ve M�sl�man �ocuklar� okullara g�ndermiyorlar; 16 tane �ocu�umuzun kay�tlar� silindi�i i�in tepki �zerine gitmiyorlar. Say�n Bakan�m�n da ben not almas�n� istiyorum Bakanlar Kurulunda bu konunun g�ndeme gelmesini ve Bat� Trakya�daki soyda�lar�m�z�n, bu haks�zl��n �n�ne ge�ilmesi noktas�nda da� Meclis k�rs�s�nden davet ediyorum.

Hepinize sevgiler, sayg�lar sunuyorum. (CHP s�ralar�ndan alk��lar)

BA�KAN � Te�ekk�r ederim Say�n Demirel.

(10/17) esas numaral� �nergenin ilk imza sahibi Mersin Milletvekili Say�n Ali R�za �zt�rk.

Buyurun Say�n �zt�rk. (CHP s�ralar�ndan alk��lar)

AL� RIZA �ZT�RK (Mersin) � Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; g�r��lmekte olan komisyon raporuyla ilgili g�r��lerimi belirtmek istiyorum.

Bildi�iniz �zere G�ksu Irma�� zerinde Yukar� G�ksu Havzas��ndan Konya Ovas��na su ak�t�lmas�na ili�kin ve kamuoyunda �Mavi T�nel Projesi� olarak adland�r�lan projenin G�ksu Deltas��na ve Silifke Ovas��na verece�i muhtemel zararlar�n ara�t�r�lmas� i�in Meclis ara�t�rmas� istemi�tim 24 Cumhuriyet Halk Partisi milletvekili arkada��mla birlikte.

Komisyon �al��m��, sa� olsun emek vermi�, alt� y�z k�rk alt� sayfal�k bu raporu haz�rlam��. Ancak Komisyonun raporunda, alt� y�z k�rk alt� sayfal�k bu raporda, �yle anla��l�yor ki, bu G�ksu Nehri �zerine yap�lan Mavi T�nel Projesi�nin ge�ti�i b�lgede verece�i zararlarla ilgili hi�bir ara�t�rma yap�lmam��. Bu alt� y�z k�rk alt� sayfa i�erisinde yar�m sayfay� a�k�n, �� paragrafl�k s�zler var. Bu s�zler de Devlet Su ��lerinin kitabi bilgilerinden al�nm��. Bunun i�in, komisyon ara�t�rmas�na zaten gerek yoktu s�rf bunu almak i�in.

�imdi bak�n, burada �Proje alan�nda her t�rl� et�d�n yap�larak �ED s�reci sonunda �evre ve Orman Bakanl�� taraf�ndan �evresel etkileri �nemsizdir karar� al�nd�� ifade edilmi�tir. Komisyon bu �al��mas�n� yaparken zaten bu b�lgeye gitmedi�i komisyon raporundan da belli. Konya, U�ak, K�tahya, Edirne, Tekirda�, Sakarya, Hatay, �anl�urfa il�elerine gitmi� Komisyonumuz. �imdi, bunu ifade etmek i�in zaten komisyon kurmaya gerek yok. Bu, Silifke Cumhuriyet Halk Partisinin 2006 y�l�nda Devlet Su ��lerine yazd�� bir yaz�ya o zamanki Say�n Enerji ve Tabi� Kaynaklar Bakan�n�n verdi�i yan�tta zaten belli. Yani, Enerji ve Tabi� Kaynaklar Bakanl��n�n 2006 y�l�nda Silifke Cumhuriyet Halk Partisi �l�e Ba�kanl��na verdi�i yan�t ile komisyondaki verdi�i yan�t ayn�, hi�bir fark yok. Demek ki Komisyon, bu konuda, b�rak�n ciddi �al��may�, hi�bir �al��ma yapmam��t�r. De�erli arkada�lar�m, ��nk� o zaman da aynen �unu s�yl�yor: �G�ksu Delta�s�n�n projeden olumsuz etkilenmesi s�z konusu de�ildir.� diyor. Kim diyor bunu? Devlet Su ��lerinin yetkilileri diyor.

�imdi bizim iddiam�z �u: Bu proje, 414 milyon metrek�p suyu Yukar� G�ksu Havza�s�nda kurulan Bozk�r, Av�ar ve Ba�ba�� barajlar�ndan al�p Konya Ovas��na ak�tacak. Say�n Bakan da daha bundan takriben on g�n �nce verdi�i bir gazete beyan�nda �G�ksu Nehri�nin sular� art�k Akdeniz�e akmayacak, Konya Ovas��na akacak.� dedi. Biz de diyoruz ki: Tamam, bu su Konya Ovas��na aks�n ama Akdeniz ne olacak? Bu G�ksu, bildi�iniz gibi Konya�n�n Hadim il�esi yak�nlar�nda Ta�eli�den do�uyor, ana kolu 250 kilometre; alt�nda Mut var, Silifke Ovas� var. Mut da buradan faydalan�yor, Silifke de faydalan�yor. �imdi, bu 250 kilometre boyunca bu G�ksu�dan faydalanan yerle�im birimleri, halk ne olacak? Bunlar�n biz ara�t�r�lmas�n� istemi�tik. Yani, Konya Ovas��na bu su gitmesine kar�� olmad��m�z� �nergemizde belirtmi�tik. Ancak, bu projenin Silifke Ovas��na ve Mut�a verece�i muhtemel zararlar�n objektif olarak ara�t�r�lmas�n� istemi�tik ama komisyon raporunda bunu maalesef g�remiyoruz.

Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; bu proje Say�n Bakan�n ve iktidar yetkililerinin s�yledi�i kadar �ok b�yle masumane, Silifke�ye ve Mut Ovas��na hi�bir zarar� olmayacak bir proje de�ildir. Bak�n benim ald��m, tar�mla ilgili yetkili kurumlardan ald��m g�r��ler var. Bu proje hayata ge�ti�i zaman Silifke i�inden akan, Mut�tan ge�en bu G�ksu Irma�� deta dere h�line gelecektir, yaz�n kuruyacakt�r. Zaten 250 kilometre boyunca olan her alan bundan etkilenecektir. Bizim buradaki temel iddialar�m�zdan bir tanesi �uydu: Bu baraj�n, bu projenin yap�lma s�ras�ndaki �ED raporu al�n�rken bu nehrin ge�ti�i ve bu projede sonu�lar�ndan etkilenecek Mut ve Silifke halk�n�n g�r��lerinin al�nmad�� y�n�ndeydi. E, �imdi, bir yetkili, iki �� senedir ��k�p da �E, hay�r karde�im, bu Silifke ve Mut halk�n�n da g�r��leri al�nm��t�r �ED raporu yap�l�rken.� diyemiyor. Sadece Konya�n�n, G�ksu�nun yukar� havzas� b�l�m�ndeki birtak�m insanlar�n g�r��lerinin al�nd�� belirtiliyor. Oysa bu proje esas olarak sonu�lar� itibar�yla hem Mut�u etkiliyor hem Silifke�yi etkiliyor. Bak�n, ayn� Devlet Su ��leri raporunda deniliyor ki Silifke�ye yap�lmakta olan, yap�lmas� planlanan Kayraktepe Baraj��yla ilgili olarak: �Kayraktepe Baraj� ise G�ksu Deltas��n� olumsuz etkiledi�i gerek�esiyle �ED raporunun onaylanmamas�ndan dolay� yat�r�m program�ndan ��kar�lm��t�r.� Yani baraj�n birisinin G�ksu Deltas��n� etkileyece�i d��n�l�yor, birisinin ise etkilemeyece�i d��n�l�yor. Etkilemeyece�i iddia edilen bu Mavi T�nel Projesi�nin sadece G�ksu Deltas��na uzunlu�una dayan�larak bu s�yleniliyor. Bu g�r��n hem bilimsel dayana�� yoktur hem do�ru bir g�r�� de�ildir. ��nk� bunun uzakl�kla yak�nl�kla alakas� yoktur. Bu, suyun debisiyle ilgili bir durumdur.

Say�n milletvekilleri, bu proje ger�ekle�ti�inde Silifke Ovas� kuruyacakt�r. G�ksu Deltas� deniz ile Silifke ovalar� aras�nda bir tampon g�revi olu�turmaktad�r ki deniz suyunun i� ovaya do�ru gelmesini engellemektedir. Dolay�s�yla, �orakla�may� k�smen olsun engellemektedir. Bu h�liyle bile G�ksu Deltas��nda �orakla�ma, Silifke Ovas��nda tuzlanmalar meydana gelmi�tir. Yaz�n nehrin debisi gittik�e azalmaktad�r. �u anda bile Silifke�de akan nehrin suyu �ok azd�r; dolay�s�yla, �evreye �ok ciddi zararlar vermektedir. Yar�n bu projenin t�m�yle faaliyete ge�mesi h�linde belki G�ksu Nehri�nden Konya Ovas� verimli h�le getirilebilecektir ama �b�r taraftan da Silifke Ovas� y�k�ma u�rayacakt�r.

��te, bu y�k�ma u�ramamas� i�in, bunun etkilerinin azalt�lmas� i�in, biz, bunun ciddi olarak ara�t�r�lmas�n� istemi�tik. G�ksu Deltas�, Ramsar S�zle�mesi ile korunan, sulak alanlara� sahip, i�erisinde varl�klar� suya ba�l� birtak�m ku�lar�n, binbir �e�it s�r�ngenin ve yabani hayvanlar�n oldu�u bir havzad�r. Bu G�ksu Deltas��n�n korunmas�, G�ksu Deltas��n�n ya�amas� her �eyden �nce G�ksu Irma��na ba�l�d�r. Say�n Bakan�n iddia etti�i gibi G�ksu Irma�� bo�u bo�una Akdeniz�e akm�yor. Irmaklar denizlere bo�una akmaz. Irmaklar denizdeki hayat� besler, denizlerdeki hayatlar�n s�rd�r�lebilir olmas� �rmaklar�n denize akmas�na ba�l�d�r. Ge�en konu�mamda da burada s�ylemi�tim, M�s�r Devlet Ba�kan� �Nil Nehri bo�una akmayacak, ak�tmayaca��z.� demi�, Assuan Baraj��n� yapm��t�r, arkas�ndan Akdeniz�deki sardalya stoklar� y�zde 80 oran�nda azalm��t�r.

�imdi, yap�lmak istenen budur. Elbette ki �rmaklar�m�zdan, sular�m�zdan insanlar�m�z do�ru bir �ekilde yararlanmal�d�r ama yararlan�rken bir b�lgenin ��karlar�n� �ne ��kararak di�er b�lgeyi yok etmek, y�kmak do�ru de�ildir. Bu proje Silifke Ovas��n�, Mut ovalar�n� y�k�m projesidir. Bu projenin sonunda Mut Ovas� ve Silifke Ovas� �ok ciddi zararlar g�recektir, G�ksu Deltas��ndaki hayat yok olacakt�r, Silifke�deki hayat yok olacakt�r. Bug�n Silifke�de iki y�lda be� �e�it �r�n al�nmaktad�r. Her t�rl� tar�msal alanlar tuzlanacakt�r, kuruyacakt�r. O nedenle biz bunun �ok ciddi olarak ara�t�r�lmas�n� istedik ve bunun meydana getirece�i muhtemel etkilerin en aza indirilmesi i�in al�nmas� gereken tedbirlerin tespitini ve bunlar�n derh�l uygulanmas�n� istedik. ��nk� yar�n �ok ge� olabilir. Ama �z�lerek g�rd�m ki bu raporda buna ili�kin hi�bir inceleme, ara�t�rma yok. Her �eyde oldu�u gibi kitabi birtak�m bilgiler var, teorik bilgiler, kitaplardan al�nm�� veya Devlet Su ��lerinin yetkililerinin ar�ivlerinden al�nm�� -��nk� ayn�s� bende daha �nce var zaten, �zellikle G�ksu ile ilgili olan bilgiler bende daha �nce de var, DS� kaynaklar�ndan al�nm��- hi�bir ara�t�rma, inceleme yap�lmam�� de�erli arkada�lar�m.

(Mikrofon otomatik cihaz taraf�ndan kapat�ld�)

BA�KAN � Bir dakika ek s�re veriyorum, tamamlay�n l�tfen.

AL� RIZA �ZT�RK (Devamla) � Dolay�s�yla bunun �ok ciddiye al�nmad�� ortadad�r. Bu do�ru bir yakla��m tarz� de�ildir. Bunun Bakanl�k taraf�ndan ciddiye al�nmas�, bu projenin etkilerinin ara�t�r�lmas� -yani �Zarar vermeyecek.� demek bence �ok do�ru bir s�yleyi� tarz� de�ildir, bunun zarar verece�i bilinen bir ger�ektir- bu zararlar nelerdir, bunlar�n etkilerini nas�l en aza indirebiliriz, buna Say�n Bakanl��n bir an �nce e�ilmesi gerekti�ini ben d��nmekteyim. Su ve toprak do�ru kullan�l�rsa kendisine ihanet etmez. E�er su ve topra�� do�ru kullanmazsan�z o, insanlara ihanet eder.

Ben �rmaklar�m�z�n insanl��n hayr�na oldu�unu d��n�yorum, bunun do�ru kullan�lmas� gerekti�ini d��n�yorum. Bu konuya Say�n Bakanl��n ciddiyetle e�ilmesini ve Silifke Ovas��n�n, Mut Ovas��n�n bir an �nce mahvolmaktan kurtulmas�n� sa�lamas�n� diliyorum.

Y�ce Meclisi sayg�yla selaml�yorum. (CHP s�ralar�ndan alk��lar)

BA�KAN � Te�ekk�r ediyorum Say�n �zt�rk.

Birle�ime otuz dakika ara veriyorum.

Kapanma Saati : 18.54

BE��NC� OTURUM

A��lma Saati: 19.31

BA�KAN: Ba�kan Vekili Meral AK�ENER

K�T�P �YELER: Canan CANDEM�R �EL�K (Bursa), Fatma SALMAN KOTAN (A�r�)

BA�KAN � Say�n milletvekilleri, T�rkiye B�y�k Millet Meclisinin 5�inci Birle�iminin Be�inci Oturumunu a��yorum.

K�resel �s�nman�n etkileri ve su kaynaklar�n�n s�rd�r�lebilir y�netimi konusunda kurulan Meclis ara�t�rmas� komisyonu raporunun genel g�r��mesine devam edece�iz.

Komisyon ve H�k�met burada.

�imdi gruplar ad�na konu�malar yap�lacakt�r.

Cumhuriyet Halk Partisi Grubu ad�na Edirne Milletvekili Say�n Rasim �ak�r.

Buyurun Say�n �ak�r. (CHP s�ralar�ndan alk��lar)

S�reniz yirmi dakika.

CHP GRUBU ADINA RAS�M �AKIR (Edirne) � Te�ekk�r ederim Say�n Ba�kan.

Say�n Ba�kan, de�erli arkada�lar�m; k�resel �s�nman�n etkileri ve su kaynaklar�n�n dengeli kullan�m�yla ilgili kurulmu� olan Meclis ara�t�rmas� komisyonunun raporu ile ilgili Cumhuriyet Halk Partisi Grubu ad�na s�z alm�� bulunuyorum. Hepinizi sevgiyle, sayg�yla selaml�yorum.

De�erli arkada�lar�m, bu Komisyon 22�nci D�nem Parlamentosunun �al��ma s�resi i�erisinde de kurulmu�tu. O d�nemde de �ok k�ymetli, �ok �nemli �al��malar yapm�� idik fakat 22�nci D�nem Parlamentosunun, raporun Meclise gelip konu�ulmas�na �mr� vefa etmedi�i i�in ayn� komisyon, bu d�nem, yine, siz de�erli milletvekillerinin vermi� oldu�u ara�t�rma �nergeleri sonucunda kuruldu ve �� ay ger�ekten yo�un, ciddi, hem b�lgelerde hem Mecliste bilim adamlar� ve ilgililerle g�r��erek ciddi bir �al��ma yapt�.

Komisyonumuzun size sunmu� oldu�u rapor, ger�ekten dikkate de�er bir rapor. Detaylar� bile �nemseyip, sizleri bu anlamda bilgilendirmeyi ama� edinmi�. 546 sayfa kadar �nemli bir belge niteli�inde olacak bir rapor. Tabii, f�rsat bulup bu raporu inceleyen, okuyan milletvekillerimiz, konuyla ilgili daha detayl�, daha ciddi bilgi sahibi olma f�rsat�n� bulacaklar.

De�erli arkada�lar�m, s�zlerimin ba��nda hemen �unu ifade etmeliyim ki, 22�nci D�nemde ve 23��nc� D�nemde �evreyle ilgili verilmi� olan b�t�n ara�t�rma komisyonu �al��malar�nda �evre Komisyonunda, �evre Komisyonu �evre Yasas��yla ilgili alt komisyonda yo�un �al��malar�n hepsine kat�ld�m. Fakat �z�lerek ifade etmek istiyorum, bir ��z�m bulunur umuduyla ifade etmek istiyorum, bug�ne kadar ara�t�rma komisyonlar�n�n yapt�klar� �al��malar ve Genel Kurula sunduklar� rapor neticesinde o g�nden bug�ne kadar, o raporlar do�rultusunda, h�k�metlerin, o sorunlar� ��z�me y�nelik ciddi �al��malar i�erisinde olduklar�n� maalesef g�remedik.

T�rkiye B�y�k Millet Meclisi mill� irade demektir. Bu Komisyon mill� iradenin deste�i ve oylar�yla kurulmu� ve neticede sorunu tespit eden ve ��z�m yollar� �neren bir g�rev yapm��t�r� ve haz�rlam�� oldu�u rapor siz de�erli heyetinize sunulmu�tur ve milletvekili arkada�lar�m, gerek �nerge sahipleri ve gerek gruplar raporla ilgili g�r��lerini bu k�rs�de �zg�rce ifade etmektedirler ama buradan ��kacak olan sonu� �udur: �Ey H�k�met, biz T�rkiye B�y�k Millet Meclisi olarak b�yle bir rapor haz�rlad�k, size ��yle ��yle uyar�lar�m�z var, l�tfen bundan sonraki icraatlar�n�zda bu sorunlara ��z�m �reten bizim �nerilerimizi dikkate alarak �al��malar yap�n.� Bu i�in �z� budur, bu i�in ruhu budur, bu i�in amac� budur. Yoksa Meclis ara�t�rmas� komisyonlar�n�n haz�rlam�� oldu�u raporlar, g�r��meleri tamamland�ktan sonra Meclisin tozlu raflar�na b�rak�larak, terk edilerek orada merakl�lar� taraf�ndan gelecek y�llarda okunmas� i�in haz�rlanm�� olan raporlar de�ildir.

22�nci D�nemde �zellikle Ergene Nehri�nin kirlili�iyle ilgili �ok ciddi �al��malar yap�ld� ama maalesef o g�nden bug�ne Ergene Nehri�nin kirlili�iyle ilgili somut, kabul edilebilir, ciddi hi�bir gayret ve �al��may� biz h�k�metlerden ve o g�nlerden bug�nlere g�rev yapan say�n bakanlardan g�rmedik.

Bu uyar�y� Say�n Meclis Ba�kan�ma yapt��m� d��n�yorum. Meclis �� T�z��nde mi de�i�iklik yap�l�r, bir ba�ka y�ntem mi bulunur ama Meclis ara�t�rmas� komisyonlar�n�n haz�rlam�� oldu�u raporlar�n say�n bakanlar taraf�ndan y�r�t�lmesi noktas�nda daha ciddi, daha gayretli �al��malar�n yap�lmas� bir �ekilde sa�lanmal�d�r; yoksa harcanan eme�e yaz�kt�r, harcanan zamana yaz�kt�r, harcanan paraya yaz�kt�r.

De�erli arkada�lar�m, d�nyam�z�n bir tek enerji kayna�� vard�r, o da g�ne�tir. D�nyadaki yer alt� ve yer �st�ndeki gaz, s�v� ve kat� h�linde bulunan b�t�n enerji kaynaklar�n�n temeli g�ne� enerjisidir; d�nya b�t�n enerjisini g�ne�ten almaktad�r ve g�ne� ��nlar� yery�z�ne vurup atmosferden geriye yans�d�� noktada d�nyam�z� �s�t�r. Sanayi devrimiyle beraber atmosferdeki sera gaz� etkisi yapan karbon, metan, su buhar� gibi gazlar�n atmosferdeki yo�unlu�u art�rmas� sebebiyle, bu g�ne� ��nlar�n�n geriye d�n��nde atmosferdeki yo�unlu�un artmas�ndan dolay� atmosferi, yani havay� ve buna ba�l� olarak suyu ve karay� daha fazla �s�tmas� k�resel �s�nma anlam�na gelmektedir. Kabaca k�resel �s�nma budur.

Milletleraras� �klim De�i�ikli�i Panelinin 2007 y�l�nda vermi� oldu�u raporda, bug�ne kadar �e�itli platformlarda sadece konu�ulan ve tart��lan ama art�k o g�nden sonra d�nyadaki bilim adamlar�n�n b�y�k bir �o�unlu�unun hemfikir oldu�u �K�resel �s�nma insan kaynakl�d�r. �nsan�n do�ay� ve atmosferi yanl�� kullanmas�ndan dolay� bir k�resel �s�nma tehdidiyle kar�� kar��yay�z.� fikri bir bilimsel ger�eklik olarak art�k kabul edilmi�tir. Bu tart��malar esnas�nda d�nyan�n milyonlarca y�l evresi i�erisinde zaman zaman so�udu�unu, zaman zaman �s�nd��n�, b�yle bir geli�menin bir do�al geli�me oldu�u, insan kaynakl� olmad�� y�n�nde tezler ileriye s�ren bilim adamlar� da olmas�na ra�men bilim adamlar�n�n b�y�k bir �o�unlu�u k�resel �s�nman�n kayna��n�n insan oldu�u tespitine varm��lard�r.

Tabii, bu tespiti 1900�l� y�llarda, son y�z y�ll�k ara�t�rmalarda atmosferin ortalama 0,74 santigrat derece �s�nd�� sonucunu bilim adamlar� ortaya ��karm��t�r. Bu kadarl�k bir �s�nma denizlerde, deniz seviyesinde 17 santimetrelik bir y�kselmeye sebep olmu�tur.

Bu bilimsel ara�t�rmalar ve ger�eklikler ��nda bilim adamlar� d�rt temel senaryo -baz�lar� bunlara �felaket senaryosu� da diyor ama ben onu kullanmak istemiyorum- A1, A2, B1, B2 senaryolar� ve bunlara ba�l� k�rk senaryo yani �ng�r� ortaya atm��lard�r. Bu senaryolar, bu �ng�r�ler d�nyadaki sanayile�menin ve karbon gaz� sal�n�m�n�n, sera gaz� sal�n�m�n�n bu h�zla devam etmesini �ng�ren, esas alan ve e�er �yle olursa d�nyan�n otuz y�l, elli y�l, y�z y�l sonras�n� hesap eden veya d�nyadaki n�fus art��n�n ayn� h�zla devam etti�ini varsayarak 2050�lerde, 2099�larda artan d�nya n�fusuna g�re insan ihtiya�lar�n� kar��lamak ad�na d�nyadaki k�resel �s�nman�n hangi noktalara gelebilece�i gibi baz� unsurlar� temel alarak, baz alarak d�nyan�n �n�m�zdeki y�z y�ll�k senaryolar�n� �izmi�ler.

Bu �ng�r�lerden, de�erli arkada�lar�m, k�t�mserlerini bir kenara b�rak�yorum ama en iyimseriyle bile kar��la��yor olsak bug�nden ba�layarak bu konu �zerinde b�t�n d�nya elinden gelen b�t�n gayreti de g�stermi� olsa maalesef insan�n t�ylerini �rperten ve insan�n gelece�iyle ilgili ciddi tedirginlik ve endi�elere sevk eden senaryolar, �ng�r�ler konu�ulmaktad�r.

Yap�lan ara�t�rmalarda, d�nyan�n b�y�k da� k�tlelerinde buzullar�n giderek k��ld��, dolay�s�yla d�nyan�n b�y�k nehirlerinin su toplama havzalar�nda su verimliliklerinin giderek azald��, nehirlerin debilerinin azald��, baz� nehirlerin �az �nce de konu�mac�lar s�ylediler- yaz aylar�nda hi� sular�n�n akmad��, kuzey kutbundaki buzullar�n erimesi neticesinde d�nya ikliminin en belirleyici akt�rlerinden biri olan gulfstream s�cak su ak�nt�s�n�n so�umas�yla beraber okyanusun dibindeki metan gazlar�n�n da su �st�ne ��kabilme riskiyle bu metan�n atmosferdeki yo�unlu�u art�rarak k�resel �s�nman�n �n�m�zdeki y�zy�lda 2 ila 4 derece -iyimser senaryodan bahsediyorum- artaca�� varsay�l�yor. Atmosferin, suyun ve karan�n 2 ila 4 derece artt�� noktada d�nyadaki canl� ve insan ya�am�yla ilgili ger�ekten �ok ciddi de�i�iklikler ve d�nya insan i�in art�k ya�an�lamaz bir d�nya h�line gelebilme riskini ta��yor. Yani her �ey belki �ok �nemlidir, ekonomi �ok �nemlidir, sanayi �ok �nemlidir, siyaset �ok �nemlidir, ama en �nemli �ey insan�n ya�am hakk�d�r.

Bilinmelidir ki tarihimizde, d�nya tarihinde on yedi tane devlet su ve susuzluk probleminden dolay� batm��t�r. Yani bug�n o devletlerin ismini bile kimse bilmiyor. Su ve susuzluk probleminden dolay� y�zlerce H�k�met devrilmi�tir. Su, siyasetin en �nemli arg�manlar�ndan biridir. Dolay�s�yla, su bir ya�am hakk�d�r ve hangi siyasi parti iktidar olursa olsun, hangi y�neticiler g�revde olursa olsun, bu k�resel �s�nman�n getirmi� oldu�u sonu�lar� ortadan kald�rmaya y�nelik tedbirleri hep birlikte, el birli�iyle almak zorunday�z.

De�erli arkada�lar�m, tabii, b�t�n konu�mac�lar s�k�nt�lar� s�yledi. T�rkiye�de kirlenmeyen g�l yok, yok olmaya y�z tutmam�� g�l yok. T�rkiye�de kirlenmeyen nehir yok. T�rkiye�de yer alt� sular� kirlenmeye ba�lad�. Bug�n bir havzadan bir ba�ka havzaya su nakletmeyi h�k�metin ve bakanl��n bir ba�ar�s�ym�� gibi bir politik anlay��a sahibiz. Bu, su havzalar�n�, bizim -ge�mi� d�nemlerden gelen, sadece bu h�k�met anlam�nda s�ylemiyorum- do�ru kullanmad��m�z anlam�na gelmektedir. Yani T�rkiye, Say�n Bakan�n ifade etti�i gibi �su zengini� de�ildir. T�rkiye�nin artan n�fusu, n�fusun kentlerde toplanmas�, yo�unla�mas� ve su kaynaklar�n�n artmamas�, hatta giderek azalmas�, T�rkiye�de ki�i ba��na y�ll�k su t�ketimini s�ratle a�a��lara do�ru g�t�rmektedir ve T�rkiye, d�nya �l�e�inde �su fakiri� diyebilece�imiz bir �lke durumundad�r. O bak�mdan, k�resel �s�nman�n, �stesinden gelebilmek i�in yap�lmas� gerekenler bellidir. Zaman�m�z olsa bunu uzun uzun tart��sak.

�ehirlerimizi insan�n de�il, otomobillerin daha iyi ya�ayaca�� ehirler h�line getirdik, alt ge�itler, �st ge�itler yaparak ve �ehirlerde herkesin alt�nda bir otomobil, her ailede iki otomobil, �� otomobil, yar�n�m�z� d��nmeden. D�nyan�n bir�ok metropol�nde otomobiller �ehir merkezine giremez. 1991�de Paris Belediye Ba�kan� se�ildi�inde ilk i�i Paris�teki �ehir i�i trafi�ini d�zeltmek ve Paris�in sera gaz� sal�n�m�n� azaltmak olmu�tur.

D��nebiliyor musunuz de�erli arkada�lar�m, �in�in mill� geliri ki�i ba��na 5 bin dolar, Amerika�n�n 35 bin dolar. �in�in y�zde 8 kalk�nma h�z� var. Otuz y�l sonra �in de 35 bin dolar mill� gelire sahip bir �lke h�line geldi�inde, �inlilerin ve Hintlilerin Amerikan vatanda�lar� gibi talepleri y�kseldi�inde d�nya bu talebi hangi kaynaklar�yla kar��layacak? Bunu bug�n sormak ve d��nmek mecburiyetindeyiz.

Bir �nerimiz olmu�tu. Zaman�m �ok darald�. B�t�n bu yapt��m �al��malardan sonra g�rd�k ki su ve at�k su y�netimi d�nyada havza baz�nda ele al�n�yor, havza baz�nda ��z�l�yor ve T�rkiye�de de art�k su ve at�k su y�netimi havza baz�nda planlanmal�d�r, havza baz�nda y�netilmelidir ve havza baz�nda soruna ��z�m �retilmelidir.

Bu anlamda, ben, ge�ti�imiz aylarda T�rkiye B�y�k Millet Meclisine �Ergene ve Meri� Havzas� Su ve Kanalizasyon �daresi� ismi alt�nda bir kanun teklifi verdim. Yani Ergene ve Meri� havzas�n�, yani Trakya�y�, Trakya�daki su kaynaklar�n� bir merkezden y�neten, bir merkezden idare eden, bir merkezden izin veren, kullanma izni veren ve at�k suyun da bir merkezden ar�t�ld�� ve su kullanan�n, at�k su �retenin, bu sorunun, ��z�m�ne katk� yapt��, para �dedi�i bir merkez� yap�n�n olu�mas�yla Ergene Nehri�nin ancak kurtulabilece�i ve temiz bir Trakya�y� yaratabilece�imizi d��nerek bir kanun teklifi verdim. Ama maalesef herkesin dilinde �Havza baz�nda su y�netim olmal�.� diye konu�uluyor ama i� prati�e geldi�inde, ��z�me geldi�inde, �Yapal�m.� dendi�inde yapmas� gerekenler, sorumlular, etkililer, yetkililer bu ��z�mlere maalesef �ok s�cak bakm�yorlar, �ok mesafeli ve uzakta duruyorlar.

Bizim bu yer alt� ve yer �st� su kaynaklar�n�n a��r� kirlenmesine ve yok olmas�na g�z yumdu�umuz, n�fus art��m�z� dengeleyemedi�imiz ve enerji kullan�m�n� �evreyi kirletmeyen enerjiye d�nd�remedi�imiz ve T�rkiye�mizi, d�nyam�z� ormanla�t�ramad��m�z noktada bu sorunlar� ��zebilmemiz m�mk�n de�il. Biliyorsunuz, a�a� atmosferdeki karbondioksidi b�nyesine absorbe eder. Odun a��rl�kl� olarak karbondioksittir. Yani dikti�imiz her a�a� atmosferdeki karbondioksidi ve sera gazlar�n� b�nyesine absorbe ederek o yo�unlu�u azaltmaya yard�mc� olacakt�r. O bak�mdan, a�a� dikmek, a�a� dikmeyi te�vik etmek, desteklemek hepimizin, ba�ta h�k�metlerin en �nemli sorumlulu�u olmas� gerekir.

De�erli arkada�lar�m, son s�z olarak �unu s�yleyece�im: D�nya, sava� ekonomisine, silahlanmaya y�lda 1,2 katrilyon dolar para harc�yor. Yani insano�lu sava� ekonomisine, sava�mak i�in, birbirini �ld�rmek i�in y�lda 1,2 katrilyon dolar para harc�yor. D�nyay� k�resel �s�nmadan kurtarmak i�in, d�nyada insano�lunun yeniden daha g�zel bir �evrede, daha g�zel bir do�ada ya�ayabilmesini sa�lamak i�in, �ocuklar�m�za�

(Mikrofon otomatik cihaz taraf�ndan kapat�ld�)

BA�KAN � Bir dakika ek s�re veriyorum, tamamlay�n l�tfen.

RAS�M �AKIR (Devamla) - �torunlar�m�za daha g�zel bir d�nya sa�layabilmemiz i�in gereken para ne kadar biliyor musunuz de�erli arkada�lar�m? 200 milyar dolar. Yani insano�lu birbirini �ld�rmek i�in 1,2 katrilyon lira para harc�yor y�lda ama daha g�zel bir d�nya i�in harcamas� gereken 200 milyar dolardan maalesef ka��n�yor. ��te bu soru, hepimizin oturup �ok ciddi bir �ekilde d��n�p hep beraber ��z�m �retmemiz gereken �nemli bir soru bence ve bu sorudan hi� kimse de ka�amaz, ka�mamas� laz�m.

Bu duygularla y�ce heyetinizi sayg�yla selaml�yorum. Te�ekk�r ediyorum. (CHP s�ralar�ndan alk��lar)

BA�KAN � Te�ekk�r ederim Say�n �ak�r.

Milliyet�i Hareket Partisi Grubu ad�na Kocaeli Milletvekili Say�n Cumali Durmu�.

Buyurun Say�n Durmu�. (MHP s�ralar�ndan alk��lar)

MHP GRUBU ADINA CUMAL� DURMU� (Kocaeli) � Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; 138 s�ra say�l� k�resel �s�nman�n etkileri ve su kaynaklar�n�n y�netimiyle ilgili Meclis ara�t�rmas� komisyonu raporu �zerine Milliyet�i Hareket Partisi Grubu ad�na s�z alm�� bulunmaktay�m. Bu vesileyle y�ce heyetinizi sayg�yla selamlar�m.

K�resel �s�nman�n etkileri ve su kaynaklar�n�n do�ru kullan�lmas� konusu bizim ve gelecek nesillerimizin en �nemli sorunu olarak kar��m�zda durmaktad�r. Y�ce Meclisimiz de bu konunun �nemini kavrad��ndan dolay� bu ara�t�rma komisyonunun kurulmas� sa�lanm��; �ok de�erli milletvekillerinin �nemli �al��malar� ve bir�ok bilim adam�, b�rokrat taraf�ndan konunun ehemmiyeti ve �l��leri, ara�t�rma komisyonu sayesinde net bir �ekilde g�zler �n�ne serilmi�tir.

Komisyonumuz, �ok �nemli bilgilere sahip olmu�, yerinde incelemelerle �n�m�ze ��kacak bir�ok tehlike ve olumsuz �artlara bire bir �ahit olunmu�tur.

Son y�llarda do�al dengenin bozulmas� sonucu olarak ortaya ��kan olumsuz geli�meler, k�resel �s�nma ve s�rd�r�lebilir su y�netimi kavramlar�n� �ne ��karmakta ve su kaynaklar�n�n daha ak�lc�, ekonomik ve etkin kullan�lmas�n� zorunlu k�lmaktad�r.

K�resel �s�nman�n d�nyay� tehdit eder h�le gelmesinin en b�y�k sorumlusu tabii ki insand�r. Bizim asli g�revimiz, bizden sonra ya�ayacak olanlara ya�an�labilir, huzurlu, �zg�r bir ortam b�rakarak bu d�nyadan ayr�lmakt�r. O zaman g�revimizi yapm�� olman�n huzuruyla d�nyadan ayr�lm�� oluruz.

G�n�m�zde ya�anan �e�itli yolsuzluklar ve haks�zl�klar nas�l toplumumuzun gelece�e umutsuz bakmas�n� sa�l�yorsa, k�resel �s�nma da toplumun gelece�ini karartacak sorunlara do�ru ilerlemektedir.

Bu ara�t�rma komisyonunun kurulmas�nda partimiz milletvekilleri ve grubumuzun deste�i bulunmu�tur. Grubumuzun bu komisyonun kurulmas�ndaki niyeti samimidir. Meclisimiz bu konunun takibini ciddi bir �ekilde yapmal�d�r. Yaln�z, ge�mi�te ya�ad��m�z gibi, komisyon raporu yaz�l�p rafta kalacaksa bunca �al��man�n, bunca eme�in gere�i yoktur. Ara�t�rma komisyonlar�n�n �nerilerinin H�k�met�e uygulan�p uygulanmad�� ok net takip edilememekte ya da yap�lanlarla ilgili �ok fazla bilgi sahibi olunamamaktad�r. Komisyon �al��mas�n� tamamlad�ktan sonra �nerilerinin yerine getirilip getirilmedi�inin T�rkiye B�y�k Millet Meclisi Ba�kanl��na bilgilendirilmelerinin yap�lmas� bizim ve grubumuzun ve milletvekillerinin en hakl� talebi olarak size sunuluyor.

Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; k�resel �s�nmaya yol a�an en �nemli fakt�r sera gaz� sal�n�m�d�r. Sera gaz�, asl�na bak�l�rsa do�al bir s�re�tir ancak insano�lunun sera gaz� etkisi yaratan gazlar� atmosfere daha fazla vermesi bu dengeyi bozmu�tur. Sera gaz� d�nyada ya�am� sa�layan bir s�re�tir. Do�an�n dengeli olarak �retti�i bu s�re� insano�lu taraf�ndan bozulmu�tur. Sanayi Devrimi sonras� asl�nda yararl� bir gaz olan karbondioksit �retiminin artmas� sera etkisini keserek d�nyan�n �s�nma s�recine katk�da bulunmu� ve bulunmaya devam etmektedir. Fosil yak�tlar�n�n kullan�m�n�n artmas� ve bunlar yetmiyormu� gibi insano�lunun karbondioksit oran�n� azaltan ormanlar�n yok edilmesindeki katk�s� her ge�en g�n felakete do�ru yakla�mam�za sebep olmaya devam etmektedir.

Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; hep birlikte k�resel �s�nman�n etkilerine bir g�z atal�m. Di�er hatip arkada�lar�m k�smen temas etti, ayn� �eylere tekrar olsun, ak�lda kals�n diye temas etmek istiyorum.

�lkemiz bilim adamlar�n�n g�r��lerine g�re, 2070 y�l�nda d�nyada �ng�r�len, T�rkiye�de de �ng�r�len s�cakl�k 2 ila 4 derece daha y�kselecek. �lkemizin bat�, do�u, g�neydo�u ve g�ney b�lgeleri bu �artlardan olumsuz y�nde etkilenirken, sadece Karadeniz B�lgemizin olumsuz y�nde etkilenmemesi beklenmektedir.

K�resel �s�nman�n beraberinde gelen ekosistem de�i�ikli�inin do�an�n dengesini bozacak hasarlar olu�turaca��, bir�ok canl� t�r�n�n neslinin t�kenmesiyle kar�� kar��ya kal�naca�� ng�r�lmektedir. K�resel �s�nma en b�y�k etkisini 21�inci y�zy�lda g�sterecek, k�resel �s�nma s�recinde deniz seviyesi y�kselecek, sahil �ehirleri haritadan silinme riskiyle kar�� kar��ya kalacakt�r. Sera etkisi g�nden g�ne gezegenimizi yok edecektir.

Bilim adamlar�na g�re k�resel �s�nma 2050�ye kadar bitki ve hayvan t�rlerinin d�rtte 1�ini ya da 1 milyondan fazlas�n� yok edecektir. 21�inci y�zy�l�n sonunda ortalama s�cakl�klar�n tarihte g�r�lmemi� d�zeylere y�kselece�i belirtilmekte ve e�er bir ��z�m �retilmezse t�rlerin kitlesel t�keni�lerinin tarihte g�r�lmemi� boyutlara ula�abilece�i �ng�r�lmektedir.

1992 verilerine g�re 12,5 milyon canl� t�r� ya�amaktad�r d�nyam�zda. Bu t�rlerin insan marifetiyle yok olma h�zlar�, do�al yok olma h�zlar�n�n 100 ila bin kat� olarak tahmin edilmektedir. Bu e�ilim devam ederse elli ila y�z y�l i�erisinde mevcut t�rlerin y�zde 10�u ila 50�sinin yok olaca�� hesaplanmaktad�r. Bug�n do�adaki ku� t�rlerinin yakla��k y�zde 15�i -ki bu bin t�re kar��l�k geliyor- t�kenme tehdidiyle kar�� kar��ya bulunmaktad�r. Do�adaki besin zincirinin bir kez k�r�lmas� inan�lmaz sonu�lara yol a�aca��ndan, canl� t�rlerinin baz�lar�n�n ortadan kalkmas� di�er canl� t�rlerini de do�rudan etkileyecektir.

D�nya besin �retimi giderek s�n�rl� say�da bitki t�r� ve �e�idine ba��ml� h�le gelmektedir.

Okyanuslarda birikmi� olan karbon miktarlar� y�z�nden okyanuslar�n asitli�i artm��t�r. Bu, bal�klar�n ya�am�n� do�rudan etkileyecek bir durumdur. Hepsi birer karbon emme makinesi olan mercanlar�n yava� yava� ortadan kalkt�� g�r�l�yor. B�yle bir durum do�adaki karbon zincirinin k�r�lmas�na ve buna ba�l� olarak karbondioksit emisyon miktarlar�n�n inan�lmaz boyutlarda artmas�na sebep olabilir.

Yap�lan ara�t�rmalara g�re d�nya y�zeyinin ortalama s�cakl�� 20�nci y�zy�l boyunca 0,6 derece kadar artm��, son k�rk y�ld�r atmosferin 8 kilometrelik alt k�sm�nda s�cakl�klar y�kselmi�, kar �rt�s� ve buzlanma ise y�zde 10 civar�nda azalm��t�r.

Hem ekolojik dengenin korunmas� hem de insanlar�n s�rd�r�lebilir geli�iminin sa�lanmas� i�in su ve toprak kaynaklar�n�n ak�lc� bir �ekilde kullan�labilmesi gerekmektedir. Su kaynaklar�n�n y�netimi bir �lkenin geli�me ve kalk�nmas�n�n anahtar� konumundad�r.

Su kaynaklar�n�n do�ru kullan�m� T�rkiye a��s�ndan da �ok �nem arz etmektedir. T�rkiye s�n�rlar�n�n y�zde 22�si nehirlerden olu�maktad�r. Br�t su potansiyelimizin y�zde 36�s� s�n�ra�an su havzalar�nda yer almaktad�r. B�lgeler aras� su da��l�m�n�n dengeli olmay��, kirlenme ve �evresel olumsuzluklar y�z�nden su konusu T�rkiye�nin �ncelikli konusu olmal�d�r.

Su konusu k�resel bir konu h�line gelmi�tir. 2025 y�l� itibar�yla d�nya n�fusunun neredeyse yar�s�n�n su k�tl��yla kar�� kar��ya kalaca�� tahmin edilmektedir.

Su art�k �ok de�erli bir varl�kt�r. �n�m�zdeki y�zy�lda suyun sava� sebebi olaca�� ng�r�lmektedir. Bu ba�lamda k�resel sermaye, d�nya �zerinde suyu ticari bir ara� h�line getirmeye �al��maktad�r. Dolay�s�yla yapt�� yat�r�m�n kar��l��n� alacak, k�rl�l�k d�zeyini y�kseltmeyi temel hedef h�line getirecek ve pazar�n tek d�zenleyicisi olarak aradaki k�r marj�n� milletin s�rt�na y�kleyecektir.

Bizim su piyasas�n� olu�turup, k�resel sermayenin eline terk etmememiz gerekmektedir. Mill� bir su piyasas� kurulmal�d�r. Su ticari bir ara� olacaksa �ki olmamal�d�r- bu arac�n y�netimi tek elden ve mill� olmal�d�r. H�k�met, T�rk insan�n� kendi suyu i�in k�resel sermayeye muhta� etmeyecek �nlemleri bir an �nce hayata ge�irmelidir.

Uygulanabilir bir su politikam�z olmad��ndan, su bir�ok kurumun inisiyatifine terk edilmi�tir. Bu ba�lamda i�me suyu y�netiminin �nemli bir k�sm� belediyelerce kontrol edilmekte ve �ok �nemli sorunlarla kar�� kar��ya kal�nmaktad�r. �� i�ten ge�tikten sonra m�sebbip aramak �ok kolayd�r. Bunun en net �rne�i arsenikli su ile ilgili ya�ananlard�r. �zmir�de ya�ad��m�z arsenikli su hadisesinin sorumlusu sadece belediye midir, yoksa insanlar�m�z�n bu suyu i�meye mecbur b�rak�lmas�nda T�rkiye�yi y�netme sorumlulu�u alan merkez� idarenin, yani siyasi iktidar�n hi� mi kusuru yoktur?

Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; bug�n, yery�z�nde en �ok yararlan�lan i�ilebilir su kayna�� akarsulard�r. Deltas�na kadar ula�amamaktad�r. Deniz sular�n�n y�kselece�i �ng�r�ld��nde bu akarsu yataklar�ndan ge�en tuzlu su topra�a kar��arak olumsuz etkiler yaratacakt�r. �ok s�cak mevsimlerde bile yararlanabilmek ve k�resel �s�nman�n �lkemiz �zerindeki olumsuz etkilerini azaltabilmek amac�yla elbette akarsular�m�z �zerinde baraj ve �zellikle de g�let say�m�z� art�rmam�z gerekmektedir, ancak bu yap�la�ma, asla akarsular�m�z�n do�al ak��n� ve do�an�n dengesini b�y�k �l��de etkileyecek yap�la�malar �eklinde olmamal�d�r, k��k birikimler sa�layacak g�letlerin yap�m�na a��rl�k verilmelidir. Su kaynaklar�m�z� art�rmaktan daha �nemlisi, bu kaynaklar�n insanlar�m�z taraf�ndan en verimli �ekilde kullan�lmas�n�n bilincinin olu�turulmas�d�r.

�nsan ya�am�n�n en �nemli kayna�� suyu maalesef yine insan eliyle yok ediyoruz. N�fusu h�zla artan �stanbul�da, �nemli su rezervleri olan Elmal� Baraj� ve K��k�ekmece G�l� �evrelerinin yo�un yerle�im ve sanayi alan�na d�n��mesi sonucu bu kaynaklar kullanma suyu olarak dahi �ehre verilememektedir. Yerle�im ve sanayi alanlar� B�y�k�ekmece G�l� koruma ku�aklar�na kadar dayanm�� durumdad�r. Bu kaynaklar�n ve bunlar� besleyen akarsular�n �evresinde geli�ig�zel kimyasal g�bre ve zirai m�cadele ilac� kullan�lmakta, kirlili�e ve su kalitesinin bozulmas�na neden olunmaktad�r.

Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; �nemli bir �rnek -di�er arkada�lar�m�z�n da i�aret etti�i- Trakya�y� boydan boya ge�en ve Meri� Nehri�yle birle�en Ergene Nehri kirlilikten dolay� tar�msal sulamada dahi kullan�lamamaktad�r. Ergene�deki kirlilik sanayi at�klar� y�z�nden her ge�en g�n daha da artmaktad�r. �erkezk�y ve �orlu�daki sanayi tesislerinin ar�tma tesislerini d�zenli olarak �al��t�rmamalar� art�k insan sa�l��n� tehdit eder duruma gelmi�tir. Ergene Nehri�nden b�rak�n tar�mda kullanma suyu sa�lanmas�n�, suyun ge�ti�i yerlerdeki otlar�n bile ��r�d�� g�zlenmektedir. Asl�nda, bu �rnek, otorite bo�lu�unun ve ��r�m��l��n en net �rne�idir. Komisyonumuzun ziyaret programlar� �nceden belli olmas�na ve b�lgedeki resm� ve ilgili kurumlar�n bilgisi olmas�na ra�men, ziyaretimizde dahi bu kirlili�i yaratanlar umursamazl�klar�n� g�stererek, �Buraya bir komisyon geliyor, hi� olmazsa onlar�n g�rmesini engelleyelim.� ihtiyac� hissetmemi�lerdir. Ergene ve benzeri kirlilikle kar�� kar��ya kalan su havzalar� i�in geli�tirilen ��z�m �nerileri acilen de�erlendirilmeye al�nmal�, bir an �nce ��z�m �retilmelidir.

Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; topraklar�n �retkenlik kapasitesinin d��mesi ya da yok olmas� ��lle�me� olarak tan�mlanabilece�inden, tar�m topraklar� �zerinde h�zl� kentle�me ve sanayile�me ya�anan Bursa, Sakarya Ovalar�, �ukurova, �zmir, Manisa, Kocaeli ve �stanbul T�rkiye'nin en h�zl� ��lle�en y�releridir. T�rkiye'nin gelecekte k�resel �s�nman�n etkisiyle tar�mda �nemli verim kayb� ya�ayacak olmas�, tar�m topraklar�n� korumas� ve su kaynaklar�n�n etkili kullan�lmas�n� zaruri k�lmaktad�r.

�lkemizin, iklim ve toprak se�eneklerinin avantajlar�n� tar�mda do�ru kullanmad�� g�r�len bir ger�ektir. Ne kadar kaliteli tohumlar kullansak bile �retimin artmas� ancak suyla m�mk�n olur. Bu sebeple yer alt� ve yer �st� su kaynaklar�m�z� temiz ve planl� kullanmal�y�z. �ekilebilir yer alt� suyu rezervimizi tar�m alanlar�n�n sulanmas�nda devreye sokmam�z gerekir. Ancak kurakl��n �iddetli g�r�ld�� devrelerde yer alt� sular�na fazla y�klenmemek yer �st� su kaynaklar�n� bu d�nemlerde devreye sokmak yararl� olacakt�r. �zellikle denizlere yak�n b�lgelerde yer alt� sular�nda a��r� kullan�m deniz sular�n�n bu alanlara ilerlemesine neden olmakta ve tuzlanan bu kaynaklar� tekrar geri kazanmak m�mk�n olmamaktad�r. G�ney b�lgemizdeki tatil beldelerimizde �ekilebilir yer alt� suyu kaynaklar�m�z�n oteller, benzin istasyonlar� ve sanayi tesislerinin insafs�zca kullan�m�n�n �n�ne ge�ilmelidir. T�rkiye k�resel �s�nman�n, �zellikle ya��n azalmas�, s�cakl��n, dolay�s�yla kurakl��n artmas�na ba�l� olarak, arazi kullan�m �ekli ve tar�m metotlar� ile su kaynaklar�n�n kullan�m� ve su kalitesi konusunda �zen g�stermelidir. �lkemizde �deta bir gelenek h�line gelen ormanlar�n ve meralar�n tahrip edilmesinin �n�ne ge�ilmelidir. �nemli karbon yutak alan� olan bu alanlar�n amac� d��nda kullan�lmalar� hem verimli y�zey topra��n�n yok olmas�na hem de yarat�lan erozyonla su kaynaklar�n�n siltasyonla kalitelerinin bozulmas�na, baraj g�llerinin h�zla dolmas�na yol a�maktad�r. Yanl�� arazi kullan�m�, ya��la gelen suyun topra�a s�zmas�n� da �nlemekte, y�zey ak��a ge�erek sele ve yer alt� su kaynaklar�n�n beslenmemesine yol a�maktad�r. �lkemizde tar�msal �retim planlamas� yap�lmad��ndan, sulamaya a��lan b�lgelerde ekilecek bitki deseni de k�yl�n�n inisiyatifine b�rak�lmakta, buna sulama konusundaki bilgisizlik de eklenince sulamadan yeterli rand�man al�namad�� gibi topraklar�m�z�n �retkenlik kapasitesi de d��mektedir.

�nsanlar�n hovardaca kulland�� d�nya, �imdi kurtar�lmay� bekler bir duruma d��m��t�r. D�nyay� bu dertten yine insanlar kurtaracakt�r. Toplum bu k�t� gidi� konusunda bilin�lendirilmeli, herkes �zerine d��eni yapmaya gayret etmelidir.

Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; k�resel �s�nman�n etkilerini azaltmaya y�nelik d�nya kamuoyunda y�kselen hassasiyet devletlerin de bu konuya e�ilmelerini sa�lad�. �e�itli toplant�larla insan kaynakl� bu tehdidin ortadan kald�r�lmas� y�n�nde �al��malar yap�lm�� ve h�l� da devam eden �al��malar bulunmaktad�r.

K�resel �s�nman�n etkilerini azaltmaya y�nelik en �nemli ve tek �er�eve anla�ma Kyoto Protokol��d�r. T�rkiye bu anla�maya taraft�r ancak hen�z imzalanmam��t�r. 30 May�s 2008�de imzalanaca�� a��klanm��, 5 Haziran 2008�de Meclisimize sunulmu�, g�r��meler devam etmektedir. Ancak T�rkiye'nin mevcut h�liyle protokol� imzalamas�n�n do�ru olmad�� kanaatindeyiz. Sanayile�mesini tamamlamam�� olan �lkemizin �artlar� g�z �n�ne al�nmadan geli�mi� �lkelerin faturas�n�n y�klenilmesi, anla�man�n ne g�t�r�p ne getirece�inin iyi de�erlendirilmesi gerekmektedir. Bununla beraber, H�k�met b�t�n unsurlar�yla bu m�cadeleye destek vermeli, b�t�n kurumlar �zerine d��eni yapmal�d�r. �zellikle ilk��retim �a��ndaki ��rencilerimiz su ve enerji tasarrufu konusunda e�itilmelidir.

(Mikrofon otomatik cihaz taraf�ndan kapat�ld�)

BA�KAN � Bir dakika ek s�re veriyorum, buyurun.

CUMAL� DURMU� (Devamla) � Te�ekk�r ediyorum.

K�resel �s�nman�n bir �nemli kayna�� da enerji �retimidir. �zellikle do�al gaz �evrim santralleri ile enerji santralleri bu duruma olumsuz katk� sa�lar ancak geli�mekte olan �lkemizin enerji ihtiyac� da �o�almaktad�r. Plans�z enerji politikalar� y�z�nden gelecekte enerji s�k�nt�s�yla kar�� kar��ya kal�naca�� bilinmektedir. Bu y�nde baz� kararlar al�nm��t�r. �ok alelacele al�nan kararlar, Meclis tatile girmeden �nce orman alanlar�n�n ve mera alanlar�n�n bu y�nde yap�lacak yat�r�mlara a��lm�� bulunmas� asl�nda ka� yaparken g�z ��karman�n en net �rne�idir. Bu nedenle, acil enerji bulma form�lleri aran�rken uzun vadeli bir eylem plan� haz�rlanmal�, zaman�nda ve yerinde yap�lmal�d�r.

Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; uzun ve verimli �al��malarda bulunmu� olan komisyon raporunun sadece yapm�� olmak i�in yap�lm�� bir rapor olarak kalmamas��

(Mikrofon otomatik cihaz taraf�ndan kapat�ld�)

CUMAL� DURMU� (Devamla) - �raporda belirtilen uyar�lar�n ve ��z�m �nerilerinin ilgili kurum ve H�k�metimizce ciddi anlamda takip edilmesini �neriyor, bu duygu ve d��ncelerle y�ce heyetinizi sayg�yla selaml�yorum. (MHP, AK PART� ve CHP s�ralar�ndan alk��lar)

BA�KAN � Te�ekk�r ederim Say�n Durmu�.

Gruplar ad�na son s�z, Adalet ve Kalk�nma Partisi Grubu ad�na K�rklareli Milletvekili Say�n Ahmet G�khan Sar��am�da. (AK PART� s�ralar�ndan alk��lar)

Buyurun.

AK PART� GRUBU ADINA AHMET G�KHAN SARI�AM (K�rklareli) � Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; ge�en yasama y�l�nda T�rkiye B�y�k Millet Meclisi Ba�kanl��na verilmi� olan on iki ayr� �nergenin konular�n�n benzer olmas� sebebiyle birle�tirilerek Genel Kurulda g�r��lmesi neticesinde kurulmu� olan k�resel �s�nman�n etkileri ve su kaynaklar�n�n etkin y�netimi konulu Meclis Ara�t�rmas� Komisyonunun raporu hakk�nda AK PART� Grubu ad�na s�z alm�� bulunuyorum. Bu vesileyle y�ce Meclisi sayg�yla selaml�yorum.

De�erli milletvekilleri, �lkemizin farkl� y�relerinde ya�anmaya ba�lanan ama hemen hemen hepsinin ortak dayana�� k�resel �s�nmayla birlikte su kaynaklar�n�n azalmas� ya da kirlenmesi i�erikli olan on iki ayr� �nergenin gerek�elerinde k�saca �u hususlar yer almaktayd�:

D�nyada ve �lkemizde su kaynaklar�n�n yetersizli�i ve k�resel �s�nmaya ba�l� olarak baz� b�lgelerde kas�rga, f�rt�na, sel ve ta�k�nlar, uzun s�reli �iddetli kurakl�k ve ��lle�me ya�anmas�; T�rkiye�nin k�resel �s�nma, sanayi kirlili�i, bilin�siz su kullan�m� sonucu �ok yak�n bir tarihte ciddi sorunlar ile kar�� kar��ya kalaca��; T�rkiye gibi kurak ve yar� kurak iklim ku�a��nda bulunan �lkelerde en b�y�k sorunun kurakl�k olaca��; k�resel �s�nma ve kurakl�k nedeniyle �lkemizde baz� g�llerin su seviyelerinde azalma tespit edildi�i ve bunlar�n kurumaya ba�lad��, baz� g�llerimizde ise kirlilik oran�n�n �ok b�y�k boyutlara ula�t��; ekolojik dengenin bozuldu�u; yer alt� ve yer �st� su kaynaklar�n�n kurakl�k nedeniyle yeterince beslenemedi�i ve yetersiz kald��; halk�n su kullan�m� konusunda bilin�li davranmad�� ve baz� illerde susuzluk ve elektrik kesintisi korkusu ya�and��; b�y�k�ehir belediyelerinin baz� tasarruf �nlemleri almaya �al��t�� fakat al�nan �nlemlerin yetersiz kald��; tar�m sekt�r�nde ise �r�n �e�itlili�inde ve �retimde �nemli oranlarda azalma tespit edildi�i ve sorunlar�n g�ndeme geldi�i; bu nedenlerle k�resel �s�nman�n etkilerinin ve su kaynaklar�m�z�n potansiyelinin tespit edilmesi, �n�m�zdeki d�nemde zaten k�t olan su kaynaklar�m�z�n korunmas�, bilin�li kullan�lmas� ve ileride kar��la��lmas� muhtemel su k�tl��na kar�� nlemlerin al�nmas�n�n gerekti�i hususlar�ndan dolay� bu komisyonun kurulmas�yla ilgili �nergeler verildi.

S�z konusu, bu �nergeler T�rkiye B�y�k Millet Meclisinin 23/10/2007 tarihli 10�uncu Birle�iminde g�r��lm�� ve k�resel �s�nman�n etkileri ve su kaynaklar�n�n s�rd�r�lebilir y�netimi konulu bir Meclis ara�t�rmas� komisyonunun kurulmas� kararla�t�r�lm��t�r.

Bu �al��ma s�resi i�erisinde on �� toplant� yapan komisyonumuz, konu hakk�nda bilgi edinmek �zere akademisyenler, ilgili kamu ve �zel kurulu�lar�ndan yetkililer ile sivil toplum kurulu�lar�ndan temsilciler davet ederek g�r��lerini alm��, raporun yaz�m a�amas�nda yararlanmak �zere ilgili kamu kurumlar�, sivil toplum kurulu�lar�, enstit�ler ve �niversitelerin ilgili b�l�mlerinden bilgi ve belgeler temin edilmi�tir.

�klim ve hava birbiriyle �ok i� i�e kavramlar. Hava yery�z�n�n herhangi bir yerinde herhangi bir zamanda g�zlenen ve ya�anan atmosferik ko�ullar�n b�t�n�d�r. �klim ise bu hava ko�ullar�nda uzun s�reli g�zlenen de�i�imlerin ortalamas�d�r. D�nya Meteoroloji �rg�t� taraf�ndan bu s�reler ortalama otuz y�l olarak belirlenmi�tir.

�klim sistemi atmosfer, kara y�zeyleri, kar ve buz, okyanuslar ve di�er su k�tleleriyle canl�lar� kapsayan karma��k ve etkile�imli bir sistemdir. Bu sistem zaman i�inde kendi i� dinamiklerine ve �zorlamalar� olarak adland�r�lan d�� etmenlere ba�l� olarak yava� yava� de�i�im g�sterir.

Yerk�renin radyasyon dengesini etkileyen, dolay�s�yla iklimi de�i�tiren �� temel yol bulunmaktad�r. Bunlar g�ne�ten d�nyam�za gelen radyasyonlar, ayr�ca d�nyaya gelen birtak�m radyasyonlar�n geri d�n��m� ve bunlar�n bir de uzun boyutlu radyasyon d�n��mleri olarak belirtiliyor.

�klim de�i�ikli�i, �nedeni ne olursa olsun iklimin ortalama durumunda veya de�i�kenli�inde onlarca y�l ya da daha uzun s�re boyunca ger�ekle�en de�i�iklikler� bi�iminde tan�mlan�r. D�nyam�z�n bug�ne kadarki tarihi boyunca yakla��k d�rt bu�uk milyar y�ll�k bir periyotta do�al etmenler ve s�re�lerle iklim sisteminde bir�ok de�i�iklik olmu�tur. G�n�m�zde s�z� edilen k�resel iklim de�i�ikli�i ise fosil yak�tlar�n yak�lmas�, arazi kullan�m� de�i�iklikleri, ormans�zla�t�rma ve sanayi s�re�leri gibi insan etkileriyle atmosfere sal�nan sera gaz� birikimlerindeki h�zl� art��n do�al sera etkisini kuvvetlendirmesi sonucunda yerk�renin ortalama y�zey s�cakl�klar�ndaki art�� ve iklimde olu�an de�i�iklikleri ifade etmektedir. Sera gaz� emisyonlar�ndaki bu art�� zellikle 1750�li y�llardan itibaren, yani sanayi devriminin ba�lamas�ndan bu yana net olarak g�zlemlenmektedir. K�resel iklim de�i�ikli�i yerk�renin uzun jeoloji tarihi boyunca ya�anan iklimin do�al de�i�kenli�ine ek olarak insan etkinliklerinin neden oldu�u bir de�i�ikliktir.

�klim de�i�ikli�iyle ilgili en g�ncel bilimsel ve teknik bilgileri �ok say�da bilim insan�n�n kat�l�m�yla d�zenli aral�klarla de�erlendirerek raporlar h�linde yay�mlayan H�k�metleraras� �klim De�i�ikli�i Paneli�nin 2007 y�l�nda a��klad�� De�erlendirme Raporu'nda, iklim sisteminin ��phe g�t�rmeyecek �ekilde �s�nd��, 20�nci y�zy�l�n ortalar�ndan bu yana ortalama y�zey s�cakl�klar�nda g�zlenen art��n y�zde 90�l�k b�l�m�n�n insan kaynakl� sera gaz� sal�n�mlar�ndaki art��tan kaynakland�� belirtilmektedir.

�klim de�i�ikli�inin sonu�lar�na haz�rl�kl� olunmas� ve olumsuz etkilerinin en aza indirilmesi i�in iklimde g�zlenen de�i�ikliklerin ve e�ilimlerin gelecekte nas�l olaca��n�n tahmin edilmesi ve bu de�i�ikliklerin do�a ve insan sistemlerine etkilerinin belirlenmesi gerekmektedir. �klim de�i�ikli�ine sebep olan sera gaz� emisyonlar� atmosfere kar��t��ndan, d�nyan�n herhangi bir noktas�ndan kaynaklanan emisyon t�m d�nyay� etkilemektedir. �klim de�i�ikli�inin k�resel �l�ekte olu�turaca�� zararlar g�z �n�ne al�nd��nda, iklim de�i�ikli�i ile m�cadeleden t�m �lkeler sorumludur.

�klim de�i�ikli�i sorununa mevcut ve ge�mi� sera gaz� emisyonlar� sebep olmaktad�r. Bu nedenle, her bir �lkenin iklim de�i�ikli�i sorunundaki sorumlulu�u, ge�mi� d�nemler d�hil olmak �zere, t�m d�nemlerde �retti�i sera gaz� emisyonu ile orant�l�d�r. Sorumlulu�un tespitinde ge�mi�teki emisyonlar ile gelecekteki� emisyonlar birlikte g�z �n�ne al�nmal�, �lkelerin farkl� sorumluluklar�n�n bulundu�u da g�z ard� edilmemelidir. Sorumlulu�un payla��lmas�na y�nelik prensiplerin ise uluslararas� seviyede kararla�t�r�lmas� gerekmektedir.

�evre alan�nda sorunlar�n ve ��z�m yollar�n�n yerel ve ulusal s�n�rlar� a�an niteli�i 1972 y�l�nda �sve�in ba�kenti Stockholm�de ger�ekle�tirilen Birle�mi� Milletler �nsan ve �evre Konferans� ile uluslararas� toplumun g�ndemine ta��nm��, 1992 y�l�nda Rio de Janeiro�da d�zenlenen Birle�mi� Milletler �evre ve Kalk�nma Konferans� s�ras�nda imzaya a��lan ��lle�meyle M�cadele S�zle�mesi, Biyolojik �e�itlilik S�zle�mesi, �klim De�i�ikli�i �er�eve S�zle�mesi �Rio ��l�s�� olarak adland�r�lm��, �s�rd�r�lebilir kalk�nma� kavram�n�n en �nemli yasal dayanaklar� b�ylece olu�turulmu�tur.

Birle�mi� Milletler �klim De�i�ikli�i �er�eve S�zle�mesi 9 May�s 1992 tarihinde kabul edildi ama 21 Mart 1994 tarihinde y�r�rl��e girebildi. ��nk� elli be� �lkenin bu noktada destek vermesi gerekiyordu ve bu �lkelerden sonuncu olarak Rusya�n�n destek vermesiyle bu s�zle�me y�r�rl��e girmi� oldu.

S�zle�me belirledi�i iki ek liste ile �lkeleri gruplara ay�rm��t�. �ktisadi ��birli�i ve Kalk�nma Te�kilat� (OECD) �yeli�i kriterine g�re belirlenen bu gruplardan Ek:1 �lkeleri, sera gaz� sal�n�mlar�n�n azalt�lmas�na y�nelik politika ve �nlemlerde �nc� rol oynayacaklard�. Ek:2 �lkeleri ise teknoloji transferi ve finansman konular�nda geli�mekte olan �lkelere destek verecek geli�mi� �lkelerden g�stermekteydi.

Sanayile�mi� �lkelerin iklim de�i�ikli�i �er�evesindeki y�k�ml�l�klerini daha sa�lam zeminlerde ve daha ayr�nt�l� bi�imde ele alan belge, 1997 y�l� Aral�k ay�nda Japonya�n�n Kyoto kentinde yap�lan 3. Taraflar Konferans��nda kabul edilmi�tir. Bu belge Kyoto Protokol� olarak bilinmektedir. Protokol, temel kurallar� belirlemekle birlikte, bunlar�n pratikte uygulanmas�na ili�kin ayr�nt�lara girmemi�tir.

Protokol�n y�r�rl��e girebilmesi i�in s�zle�me taraflar�ndan en az elli be�inin bu belgeye taraf olmas� gerekiyordu ve bu belgeye 16 �ubat 2005 tarihinde -biraz �nce belirtti�im gibi- Rusya�n�n taraf olmas�yla y�r�rl��e girmi�tir.

Protokol kapsam�nda, T�rkiye ve Beyaz Rusya d��ndaki t�m Ek:1 �lkelerini kapsayan ve �lkelerin 2008-2012 y�llar� aras�nda sera gaz� sal�n�mlar�n� 1990 y�l�na g�re s�n�rlama ya da azaltma konusunda say�sal hedefler almas�n� �ng�ren bir Ek:B listesi de haz�rlanm��t�r.

�lkemiz, Birle�mi� Milletler �klim De�i�ikli�i �er�eve S�zle�mesi�nin� olu�turulmas� a�amas�ndaki H�k�metleraras� G�r��me Komitesinin New York toplant�s�nda g�r��meler sonucunda hem Ekonomik ��birli�i ve Kalk�nma �rg�t� �yesi �lkeler ve ekonomisi ge�i� s�recindeki �lkelerle birlikte Ek:1 listesine hem de OECD �lkeleriyle birlikte Ek:2 listesine dahil edilmi�tir. T�rkiye, Birle�mi� Milletler �klim De�i�ikli�i �er�eve S�zle�mesi�nin� eklerinde geli�mi� �lkeler aras�nda de�erlendirilmesinden �t�r� sera gaz� emisyonlar�n� 2000 y�l�na de�in 1990 y�l� d�zeyine indirmek ve geli�me yolundaki �lkelere mali ve teknolojik yard�mda bulunmak gibi y�k�ml�l�kleri yerine getiremeyece�i gerek�esiyle, Birle�mi� Milletler �klim De�i�ikli�i �er�eve S�zle�mesi�nin Rio g�r��meleri s�ras�nda imzalamam�� ve sonras�nda da taraf olmam��t�r.

Daha sonra, T�rkiye�nin Ek:2�den ��karak �klim De�i�ikli�i �er�eve S�zle�mesi�ne� bir Ek:1 �lkesi olarak taraf olma �nerisi, 2001 y�l�nda Fas��n Marake� kentinde yap�lan 7. Taraflar Konferans��nda dile getirilmi� ve ilgili yard�mc� organ taraf�ndan ele al�nm��t�r. T�rkiye�nin bu �nergesi, konferans�n genel kurulunda g�r��lerek oy birli�iyle kabul edilmi�tir.

T�rkiye, 2004 y�l�n�n May�s ay�nda 189�uncu taraf olarak S�zle�me�ye kat�lm�� ve S�zle�me kapsam�ndaki y�k�ml�l�klerinden olan �klim De�i�ikli�i I. Ulusal Bildirimi�nin 2007 y�l�n�n Ocak ay�nda Birle�mi� Milletler �klim De�i�ikli�i �er�eve S�zle�mesi Sekreteryas�na da sunmu�tur.

T�rkiye, 1997 y�l�nda Birle�mi� Milletler �klim De�i�ikli�i �er�eve S�zle�mesi kapsam�nda imzalanan ve 2005 y�l�nda y�r�rl��e giren Kyoto Protokol��ne taraf de�ildir. Hi� ku�kusuz bunun en �nemli nedeni, mevcut sistem i�erisinde -OECD �yesi olmas�ndan dolay�- Ek:1 listesine d�hil edilen T�rkiye�nin Protokol�e taraf olmas� durumunda 2012 sonras� sistemde geli�mi� �lkelerle beraber say�sal azalt�m y�k�ml�l�� almak durumunda kalabilecek olmas�d�r. Gayrisafi mill� has�las�, toplam d�� borcu, insani kalk�nma endeksi, ki�i ba��na emisyon, gelir ve enerji t�ketimi de�erleri gibi kriterler g�z �n�nde bulunduruldu�unda T�rkiye�nin geli�mekte olan bir �lke oldu�u tart��lmaz. Ayr�ca, gerek tarihsel sorumlulu�unun y�ksek seviyede olmamas� gerekse ki�i ba��na sal�m oran� a��s�ndan d�nya s�ralamas�nda baz� Ek:1 d�� lkelerden bile daha alt seviyede yer almas�ndan dolay� �lkemizin say�sal bir azalt�m hedefi almas� hem S�zle�me�nin �Ortak fakat farkl�la�t�r�lm�� sorumluluklar� ilkesine ayk�r�l�k olu�turmakta hem de ekonomik kalk�nma haklar�m�z a��s�ndan olumsuzluklar i�ermektedir.

T�rkiye'nin ortalama hava s�cakl�klar�nda k�resel s�cakl�klardaki de�i�imlere benzer olarak genel anlamda bir art�� e�ilimi s�z konusudur. Bu e�ilimler T�rkiye'nin bat� ve g�ney b�lgelerinde belirgin olarak kendini g�stermektedir. Devlet Meteoroloji ��leri Genel M�d�rl��n�n se�ilmi� elli yedi istasyonuna ait 1952-2006 d�neminde g�zlenen ayl�k ortalama s�cakl�k analiz sonu�lar�na g�re, �zellikle ilkbahar ve yaz mevsimi olmak �zere T�rkiye'nin ortalama hava s�cakl�klar�nda 1990'lar�n sonlar�ndan itibaren g�zlenen art�� dikkat �ekicidir.

S�cakl�klardaki �s�nma e�ilimlerinde T�rkiye�deki �ehirle�menin etkisi b�y�kt�r. �ehirle�me, �ehir �s� adalar�n�n yani �ehirlerde �evrelerine g�re daha s�cak alanlar�n olu�mas�na yol a�maktad�r ve k�resel �s�nma �al��malar�nda kullan�lan meteorolojik �l��mlerin yap�ld�� istasyonlar� kapsamas� nedeniyle de �nem arz etmektedir.

T�rkiye'de son y�llarda ya�anan sel ve kurakl�k gibi baz� ekstrem hava olaylar�n�n nedeni olarak do�rudan k�resel �s�nma g�sterilmektedir. Kurakl�k, ya��lar�n kaydedilen normal seviyelerinin �nemli �l��de alt�na d��mesi sonucunda arazi ve su kaynaklar�n�n olumsuz etkilenmesine ve hidrolojik dengenin bozulmalar�na sebep olan do�al olay olarak tan�mlanabilir.

�lkemizde kurakl�k, y�llar genelinde bir y�l aral�klarla, bazen de seyrek olarak iki y�lda bir g�r�lmektedir. 2007 y�l�, genel olarak ya�� azl��na ba�l�, kurak ge�mi�tir. Devlet Meteoroloji ��leri Genel M�d�rl��n�n haz�rlad�� 2007 y�l� kurakl�k da��l�m�na g�re, Edirne, K�rklareli, �anakkale, Eski�ehir, Ni�de, Kayseri, Tokat, Amasya, Mersin illeri civar�yla Do�u Karadeniz ve Do�u Anadolu�nun kuzey b�l�mleri d��nda kalan ve T�rkiye�nin yakla��k ��te 2�sine kar��l�k gelen alanlar kurak bir y�l ya�am��t�r. 2007 y�l�nda ya�anan su s�k�nt�s�nda, o y�l �lkenin b�y�k b�l�m�nde ya��lar�n normallerin alt�nda ger�ekle�mi� olmas� kadar, �nceki y�llarda g�zlenen ya�� azl��n�n da etkisi bulunmaktad�r.

T�m bu sorunlar�n ��z�me ula�t�r�lmas� konusuyla ilgili olarak da, �nemli �al��malar yap�lmas� ve bunlar�n kamuoyu taraf�ndan ve yetkililer taraf�ndan da g�r�lm�� olmas� ayr�ca bizim a��m�zdan �ok sevindiricidir.

T�rkiye�nin, sera gaz� emisyonlar�n�n azalt�lmas� konusunda S�zle�me kapsam�nda herhangi bir say�sal azalt�m y�k�ml�l�� olmad�� h�lde, t�m sekt�rlerde kapsaml� �al��malar ba�lat�lm��, gerekli mevzuat �al��malar�na h�z verilmi�, bu �er�evede, �evre Kanunu, Enerji Verimlili�i Kanunu, Yenilenebilir Enerji Kanunu ve bunlara ba�l� alt mevzuat y�r�rl��e girmi�tir.

Ara�larda kullan�lan yak�t kalitesinin iyile�tirilmesi ve biyoyak�tlar�n kullan�lmas�, yeni teknoloji �r�n� motorlara sahip ta��tlar�n kullan�lmas�, eski ara�lar�n trafikten �ekilmesi, b�y�k �ehirlerde toplu ta��mac�l��n te�viki ve metro ve hafif rayl� sistemlerin kullan�m�n�n h�zla yayg�nla�t�r�lmas�, h�zl� tren hatlar�n� ihtiva eden demiryolu a��n�n art�r�lmas� ve iyile�tirilmesi ula�t�rma sekt�r�nde �nemli uygulamalar olarak g�r�lmektedir.

Sanayi sekt�r�nde, ba�ta �imento ve demir-�elik tesisleri olmak �zere enerji verimlili�inin art�r�lmas�, daha kaliteli yak�tlar�n ve alternatif yak�tlar�n kullan�m� y�n�ndeki �al��malar da ba�lat�lm��t�r.

Say�n Ba�kan, say�n milletvekilleri; k�resel �s�nman�n etkileri ve su kaynaklar�n�n s�rd�r�lebilir y�netimi konulu Meclis ara�t�rmas� komisyonunun �al��malar� ve d�zenlenen komisyon raporu hakk�nda genel bilgiler i�eren konu�mam� bitirirken, bize oldu�u kadar bizden sonraki ku�aklar i�in de �nemli bir kaynak te�kil edece�ini d��nd��m bu raporun hay�rl� olmas�n� ve raporda geni� bir �ekilde yer alan �nerilerin de ilgili t�m kurum, kurulu� ve yetkililerce, hatta toplumumuzu olu�turan t�m bireylerce dikkate al�nmas�n� temenni ediyorum.

Y�ce Meclisinizi sayg�yla selaml�yorum. (Alk��lar)

BA�KAN � Te�ekk�r ederim Say�n Sar��am.

Komisyon ad�na, Ba�kan, Hatay Milletvekili Say�n Mustafa �zt�rk.

Buyurun Say�n �zt�rk. (AK PART� s�ralar�ndan alk��lar)

(10/1, 4, 5, 7, 9, 10, 11, 13, 14, 15, 16, 17) ESAS NUMARALI MECL�S ARA�TIRMASI KOM�SYONU BA�KANI MUSTAFA �ZT�RK (Hatay) � Say�n Ba�kan, de�erli milletvekilleri; k�resel �s�nman�n etkileri ve su kaynaklar�n�n s�rd�r�lebilir y�netimiyle ilgili Meclis ara�t�rma raporu tamamlanm�� durumdad�r.

On iki adet ara�t�rma �nergesi verilmi�, bu �nergeler tek tek Meclis ara�t�rma raporuna birle�tirilerek tek rapor h�line getirilmi�tir.

Komisyonumuz on �� adet toplant� yapm��, bu toplant�larda 37 adet ilgili kurum, kurulu�, sivil toplum �rg�t� ve uzman ki�ileri dinlemi�tir.

Yine Komisyonumuz �e�itli b�lgelerde incelemelerde bulunmu�, Konya, U�ak, K�tahya, Edirne, Tekirda�, Sakarya, Hatay, �anl�urfa gibi b�lgelerde. Bu b�lgeler incelenirken �zellikle kurakl�k bak�m�ndan �nemli olan b�lgeler, at�k su bak�m�ndan �nemli olan b�lgeler, yer alt� suyu bak�m�ndan �nemli olan b�lgeler, ormanla�ma ve ormans�zla�ma bak�m�ndan �nemli olan b�lgeler, jeotermal kaynaklar bak�m�ndan �nemli olan b�lgeler incelenerek bu b�lgelerde incelemeler yap�lm��. Yani biraz �nce Cumhuriyet Halk Partili arkada��m�z�n konu�mas�nda de�indi�i gibi �Benim b�lgemden niye hi� bahsetmediniz?� de�il, T�rkiye�nin genelindeki b�lgelerden incelemeler yap�lm��. Yani bir Konya b�lgesi kurakl�k bak�m�ndan incelenmi�, bir Ergene havzas� su, kirlilik bak�m�ndan incelenmi�. Ayn� konu zaten Gediz�de var. Zaten Gediz�de oldu�u i�in ayn� b�lgeye tekrar tekrar gidilmesine de gerek g�r�lmemi�, yani rapora o b�lgenin detayl� olarak konusuna girilmemi�. T�rkiye�nin su y�netimi nas�l olmal�? Suyla ilgili bir y�netimde s�k�nt�s� var, �ok ba�l� bir y�netim var diyoruz. Bunu nas�l y�netmeliyiz, �zellikle k�resel �s�nman�n etkisi g�n ge�tik�e etkili oldu�u bir devrede bu konuyu nas�l y�netmeliyiz, at�k suyu nas�l y�netmeliyiz, i�me suyunu nas�l y�netmeliyiz, tar�mda suyu nas�l y�netmeliyiz? Haz�rlanan raporun �z�ne bak�ld�� zaman g�r�lecek ki �ok ba�l�l�k y�netiminden entegre havza baz�nda su y�netimi olu�turulmal�d�r diyoruz, on yedi kuruma yak�n kurumun y�netiminde olan suyun art�k merkezde bir y�netimde, yerelde ise bir y�netimin emrinde olmal�d�r diyoruz. Yoksa filan ilin filan il�esinin filan mahallesinin sorunlar�na bu raporda yer vermedik. �lkenin genel suyuyla ilgili sorunlar�n�n �zerinde �zellikle yer verdik.

Bu raporda yine �zellikle �unun �zerinde yo�un olarak durmak istiyoruz: Atmosfere her y�l 7,9 milyar ton karbon at�lmakta. Bunun 4,6 milyar tonu ormanlar, bitkiler, denizler, sulak alanlar taraf�ndan tutulmaktad�r, yutak alanlar taraf�ndan tutulmaktad�r. Her y�l atmosferde ise 3,3 milyar ton karbon kalmakta, yani her y�l atmosferde karbondioksit, metan gaz�, diazot monoksit seviyesi s�rekli olarak artmakta. Bunlar ise yery�z�n�n �s�nmas�na neden olmakta. Yery�z� bug�n 0,74 derece �s�nm�� durumdad�r. �n�m�zdeki 2050 y�l�na kadar ortalama 2 derece s�cakl��n artaca�� beklenmektedir.

�zellikle sera gaz�ndan birinci derecede sorumlu �lkeye bakt��m�z zaman� Y�zde 27,9 atmosfere at�lan karbondioksit, 2004 y�l�nda 49 milyar ton karbondioksit e�de�eri gazd�r. Bunun y�zde 29,7�si Amerika Birle�ik Devletleri taraf�ndan at�l�yor, bunun y�zde 27�si� Avrupa Birli�i taraf�ndan at�l�yor, y�zde 8,2�si Rusya, y�zde 7,2�si �in, y�zde 4,1�i Japonya, binde 4�� ise T�rkiye taraf�ndan at�l�yor. Binde 4��, dikkat edin. Bizim �lkemizde baz� kurulu�lar ��k�yor, diyor ki: �T�rkiye�de termik santral kurulmas�n. T�rkiye�de �u santral kurulmas�n. T�rkiye�de bunlar yap�lmas�n.� T�rkiye d�nyan�n enerji fakiri bir �lkesidir, �nemli enerji fakiri bir �lkesidir. Ki�i ba��na enerji t�ketiminde 2.100 kilovat saat elektrik enerjisi t�ketimimiz var. Bu raporda bunlar detayl� olarak verilmi�tir. Yan�m�zda, hemen yan�m�zdaki Yunanistan��n ki�i ba��na elektrik enerjisi t�ketimi 5.600 kilovat saat. T�rkiye�nin, Yunanistan seviyesine gelmesi i�in yakla��k olarak 200 milyar dolar�n �zerinde yat�r�m yapmas� laz�m. T�rkiye enerjiyi do�ru ve verimli kullanacak ama yeni enerji kaynaklar�n�n yat�r�m�na da girecek. Diyorlar ki: T�rkiye r�zg�r enerjisine girsin, s�f�r karbondioksit emisyonlu. Maksimum, siz, y�zde 10, y�zde 15 yapabilirsiniz, bunun et�tleri, incelemeleri yap�ld�� zaman, �u andaki teknolojiyle. Elli sene sonraki teknolojiyi bilmiyoruz. Bunu �zellikle s�yleyeyim. R�zg�r enerjisiyle ilgili T�rkiye�nin potansiyeli bug�nk� teknolojiye g�re yakla��k y�zde 15, �retti�imiz enerjinin ancak y�zde 15�i. Dolay�s�yla, d�nyay� biz karbondioksit olarak kirletmiyoruz. D�nyay� kirletmedi�imiz h�lde o �lkeler geliyor, baz� sivil toplum �rg�tleri bize geliyorlar, ak�l veriyorlar. �nce diyoruz kendi �lkendeki pisli�i temizle. Bu sadece o �lkenin sorunu da de�il, yanl�� anla��lmas�n, bu d�nyan�n sorunu. Bu problemi ��zmek i�in bug�n atmosfere att��m�z karbondioksitin atmosferde bozulma s�resi elli ile altm�� y�l. Yani bug�n ��z�mlere ba�lamazsak yar�n bununla ilgili ge� kalm�� oluruz. Bunu da �zellikle belirtmek istiyorum.

K�resel �s�nmayla ilgili ne olacak �n�m�zdeki y�llarda? Seller artacak. Sel artarsa ne olur? Arts�n sel. Evet, bir kere, sel artt�� zaman su �ebeke sistemi ba�tan sona tahrip olacak, tar�msal alanlar ciddi �ekilde tahrip olacak, tar�mdan sa�l�kl� �r�n alman�z m�mk�n olmayacak noktaya gelecek. Bir yanda anormal ya��lar olacak -ki T�rkiye�nin Karadeniz B�lgesi�nde ciddi ya��lar bekliyoruz �n�m�zdeki d�nemlerde, yirmi, otuz y�ll�k periyotta- ama Akdeniz B�lgesi, �� Anadolu B�lgesi, G�neydo�u Anadolu B�lgesi�nde de ya��larda azalma olacak. ��te tar�mda buna g�re ne gibi ��z�mler �retmemiz laz�m, bu raporda detaylar�yla var.

Alt�n� �zellikle �izerek s�yl�yorum: Su kaynaklar�m�z�n do�ru y�netimi i�in �zellikle suda ne gibi y�netim sistemi olu�turmam�z laz�m? Su kanununun detayl� olarak altba�l�� bu raporda var, detayl� olarak verdik burada; nas�l bir y�netim olu�turulmal�, bunlar� detayl� olarak raporda zikrettik.

Yine, �zellikle �n�m�zdeki d�nemde, biliyorsunuz, k�resel �s�nmayla birlikte ya�� rejiminde de�i�menin yan�nda �ok ciddi olumsuzluklardan biri de kar ya��lar�nda ciddi azalmalar oluyor. Kar ya�mamas� demek su kaynaklar�n�n tutulmamas� demektir. Su tutulmad�� zaman sizin kaliteli suyu temin etmeniz ve bunlar� sa�l�kl� noktaya ula�t�rman�z m�mk�n de�ildir. Bug�n Finlandiya, bug�n �sve�, bug�n Norve� gibi �lkeler d�ne kadar kayak��l�ktan para kazan�rken bug�n bu �lkeler bas bas ba��r�yor, kar ya�m�yor, suni karlar yap�yorlar. D�nyay� ciddi �ekilde bu konu tehdit ediyor. Bu konuyu ��zmek i�in, benim b�lgem-senin b�lgen de�il, �lkenin problemini ��zmek i�in el birli�iyle -ben bunu �zellikle s�yl�yorum- iktidar�ndan muhalefetine var�ncaya kadar b�t�n milletvekillerimizle beraber b�yle bir dostane, bir samimiyet, bir birlik beraberlik i�erisinde bu �al��ma yap�ld�. Bunu �zellikle belirtiyorum. Hi� kimseden� Muhalefetse muhalefetlili�ini s�yle dedik, orada bu rapora detaylar�yla yans�malar�n� g�sterdik. ��nk� bu sorun T�rkiye�nin sorunu. Bunu ��zmemiz i�in el birli�iyle �al��malar yapmam�z gerekiyor.

Peki, T�rkiye�de sanayide ne yapmam�z laz�m? Ana ba�l�klar olarak yapmam�z gerekenler �zerinde de duraca��m. Sanayide enerji yo�un bir sanayicilik var bizde. Hem enerjiyi ithal ediyoruz hem de enerji yo�un bir sanayicilik yap�yoruz. Nedir? Demir �elik sanayisi. Nedir? �imento sanayisi. Art�k buna dur dememiz laz�m. ��nk� ithal ediyoruz. Neyi? Enerjiyi. �nemli miktarda enerjiyi d��ar�dan ithal ediyoruz. Buna dur dememiz laz�m, enerji yo�un olmayan sanayiye ge�memiz laz�m. Birincisi bu.

�kincisi: �zellikle bizde ara�lar ya�land�k�a vergi d��yor. Yani �Fazla yak�t t�ket ey ara�, vergiyi az alal�m senden.� diyoruz. Bu fevkalade yanl�� bir model, d�nyan�n hi�bir yerinde uygulanmayan bir sistem. Ara�lar ya�land�k�a, yak�t t�ketimi artt�k�a vergi de ona g�re makul olacak. Makul bir vergi sistemi olmas� gerekiyor.

Yine enerjide, �zellikle �lkemizde ba�ta r�zg�r enerjisi, g�ne� enerjisi, biyok�tle, n�kleer enerji olmak �zere� Alt�n� �izerek s�yl�yoruz iktidar�yla muhalefetiyle: ��evresel t�m kayg�lar� gidermek kayd�yla n�kleer enerji bu memlekette kurulmal�.� Ama n�kleer enerji de T�rkiye�nin enerji sorununu ��zer diye bu raporda bir �ey de demedik. Y�zde 7 maksimum, maksimum y�zde 7�sini ��zecek T�rkiye�nin, enerji konusunda katk� sa�layacak.

Yine �zellikle bu �al��mada biz, a�a�land�rman�n ciddi �ekilde te�vik edilmesi, geli�tirilmesi gerekti�inin �zerinde duruyoruz. �evre ve Orman Bakanl��m�z zaten bu konuda ciddi bir �ekilde �al��malar yap�yor. Bu �al��malar�n devam ederek� Ba�ta Say�n Bakan�m�z olmak �zere ilgili t�m kurum ve kurulu�lara bu noktada te�ekk�r ediyoruz ve �al��malar�nda da ba�ar�lar diliyoruz.

Yine �zellikle en fazla enerji t�ketti�imiz alanlardan birini de de�erlendirdi�imiz zaman yer alt� su kaynaklar�m�zda ciddi d��lerin oldu�unu g�r�yoruz. Bu yer alt� su kaynaklar�m�zda da mutlaka gerekli �nlemleri almam�z gerekiyor, tar�mda vah�i sulamaya mutlaka son vermemiz gerekiyor; mutlaka tar�mda bas�n�l� sulamalar� daha cazip h�le getirecek sistemleri kurmam�zda yarar oldu�u d��ncesindeyiz.

Yine bu �al��mam�zda ula��mda �zellikle kara yolu ta��mac�l��n�n a��rl�kta oldu�unu g�r�yoruz. Kara yolu ta��mac�l��ndan deniz yolu ve demir yolu ta��mac�l��na da ge�ilmesinde ciddi yararlar oldu�unu, enerji t�ketimi a��s�ndan faydal� oldu�unu g�r�yoruz.

Son olarak, �zellikle Kyoto�yla ilgili kanun s�zle�me tasla��n�n bir an �nce Meclisimize gelerek g�r��lmesi gerekti�i kanaatindeyim. Bu s�zle�me tasla�� Meclisimize geldi�i zaman �n�m�zdeki s�re�te, �zellikle 2008 y�l�n�n sonunda Polonya�da yap�lacak toplant�ya T�rkiye'miz aktif olarak kat�lacak. T�rkiye'nin �zerine hi�bir y�k�ml�l�k Kyoto�dan dolay� gelmiyor.

Bunu da �zellikle belirtir, hepinizi sayg�yla selamlar�m. Sa� olun, var olun. (AK PART� s�ralar�ndan alk��lar)

BA�KAN � Te�ekk�r ederim Say�n �zt�rk.

H�k�met ad�na �evre ve Orman Bakan� Say�n Veysel Ero�lu. (AK PART� s�ralar�ndan alk��lar)

�EVRE VE ORMAN BAKANI VEYSEL ERO�LU (Afyonkarahisar) � �ok De�erli Ba�kan, sayg�de�er milletvekilleri; �ncelikle hepinizi en kalb� �ekilde selaml�yorum, sayg�lar�m� arz ediyorum.

Son d�nemde d�nya ve �lke g�ndeminde oldu�u gibi y�ce Meclisimizin de �nemle �zerinde durdu�u k�resel �s�nma ve iklim de�i�ikli�i konusu hem Meclis ara�t�rma komisyonu taraf�ndan dikkatle incelenmi� hem de �e�itli oturumlarda tart��maya a��lm��t�r. K�resel �s�nma, iklim de�i�ikli�i ve kurakl�kla m�cadelenin �nemine binaen, T�rkiye B�y�k Millet Meclisinde hemen hemen b�t�n siyasi partilerin kat�l�m�yla iklim de�i�ikli�i ara�t�rma komisyonu kurulmu� olmas� ve konunun �ok detayl� bir �ekilde incelenmi� olmas� Bakanl��mca da takdir edilen bir husustur. Onu �zellikle belirtmek istiyorum. Bundan dolay�, ba�ta Komisyon Ba�kan�m�z olmak �zere, bu �al��mada eme�i ge�en b�t�n komisyon �yelerine, �nerge sahibi milletvekillerimize, komisyon �al��malar�na katk� sa�layan kamu kurum ve kurulu�lar�na ve sivil toplum kurulu�lar�na te�ekk�r� bir bor� biliyorum. Biz de sizlere bu konuyu �efrad�n� cami a�yar�n� m�ni� vecizesine uygun olacak �ekilde bir kitap��k haz�rlad�k ve sizlere bu kitap�� arz ettik. B�t�n bu bilgileri, ayr�ca kitap��n arkas�nda CD var, oradan da detayl� bir �ekilde g�rmek m�mk�nd�r. Esasen, tabii, daha �nceki d�nemde de b�yle bir komisyon kurulmu�tu. Ben de o zaman DS� Genel M�d�r� iken komisyona bu konuda, su kaynaklar�n�n nas�l y�netilmesi konusunda yakla��k d�rt be� saat s�ren bir bilgi arz etmi�tim. Ger�ekten o komisyon da �ok iyi bir �ekilde �al��t�. Ben, ge�mi�te bu komisyonun ba�kanl��n� yapan Profes�r Doktor Adem Ba�t�rk�e ve di�er komisyon �yelerine de te�ekk�r� bir bor� biliyorum.

De�erli Ba�kan, muhterem arkada�lar�m; iklim de�i�ikli�i bug�n d�nyada kar��la�t��m�z, k�resel �l�ekte en b�y�k meselelerden birisi olarak ifade edilmektedir. Bug�n gelinen nokta itibar�yla iklim de�i�ikli�i, fiziksel ve tabii �evre, �ehir hayat�, kalk�nma ve ekonomi, teknoloji, insan haklar�, tar�m ve g�da, temiz su ve sa�l�k olmak �zere hayat�m�z�n her safhas�n� etkilemekte ve y�netimlerin bu konularda ��z�m �abalar�n� art�rmalar�n� mecburi k�lmaktad�r.

Atmosferdeki karbondioksit ve �teki sera gaz� birikimlerinde Sanayi �nk�lab��ndan sonra ba�layan h�zl� b�y�me temay�l�ne paralel olarak, k�resel ortalama y�zey s�cakl�klar�nda belirgin bir art�� e�ilimi g�zlenmektedir. Ba�bakan�m�z Say�n Recep Tayyip Erdo�an��n defaten belirtti�i gibi T�rkiye, Birle�mi� Milletler �klim De�i�ikli�i �er�eve S�zle�mesi kapsam�nda ve s�rd�r�lebilir kalk�nma ilkeleri do�rultusunda bir yandan kalk�nmas�n� s�rd�r�rken di�er yandan iklim de�i�ikli�inin olumsuz etkilerini azaltmaya y�nelik y�r�t�len k�resel m�cadelede yerini almay� hedeflemektedir. Nitekim, bu s�zle�meye 24 May�s 2004 tarihi itibar�yla taraf olan �lkemiz ayr�ca Kyoto Protokol��ne de taraf olmak i�in gerekli ad�m� atm�� ve konu T�rkiye B�y�k Millet Meclisi g�ndemine gelmi� bulunmaktad�r.

De�erli milletvekili arkada�lar�m, sizlere iklim de�i�ikli�i tesirleriyle alakal� tahminler ve �lkemizin bu konudaki �al��malar� hakk�nda baz� k�sa bilgiler arz etmek istiyorum.

K�resel iklim modellerinin �lkemizle alakal� neticelerine g�re, T�rkiye�yi i�ine alan b�lgelerde, ya��larda baz� b�lgelerde y�zde 20 civar�nda bir azalma beklenmektedir. Ya��la buharla�man�n aras�ndaki fark�n y�zde de�i�imine bak�ld��nda, T�rkiye�nin kuzeyinde, bilhassa Do�u Karadeniz B�lgesi�nde art��lar beklenmektedir. Yani bu b�lgelerde normale g�re, uzun d�nem ortalamalara g�re daha fazla bir ya��n olaca�� beklenmektedir.

Tabii, su potansiyeli a��s�ndan kar ya��lar� �ok �nemlidir. Kar de�erinde de yani kar suyu e�de�erinde, Do�u Anadolu B�lgesi�nin y�ksek b�l�mlerinde ve Karadeniz�in da�lar�n�n do�u k�s�mlar�nda 20 santimetreye ula�an bir azalma olaca�� beklenmektedir. Bu, tabii, Dicle ve F�rat nehirlerindeki ak��lar�n bir miktar azalaca�� anlam�na gelmektedir. Dolay�s�yla bu y�zden suyumuzu �ok dikkatli bir �ekilde kullanmam�z ve tasarruf etmemiz gerekti�i a��kt�r.

Bilindi�i �zere iklim de�i�ikli�i konusunda at�lan en �nemli uluslararas� ad�m �lkemizin de imza att�� klim De�i�ikli�i �er�eve S�zle�mesi�dir. S�zle�me �er�evesindeki �al��malar�n tespiti maksad�yla 2004 y�l�nda �evre ve Orman Bakanl��n�n ba�kanl��nda �klim De�i�ikli�i Koordinasyon Kurulu yeniden yap�land�r�lm�� ve kurul b�nyesinde sekiz tane komisyon, �al��ma grubu olu�turulmu�tur.

�klim de�i�ikli�iyle m�cadelede T�rkiye e�itlik temelinde ortak fakat farkl� sorumluluklar ilkesi ve kendi kabiliyetleri do�rultusunda gayret g�stermektedir. Bu hususta al�nan tedbirler, ba�ta enerji olmak �zere, ula��m, sanayi, ziraat, at�k y�netimi ve arazi kullan�m de�i�ikli�i ile ormanc�l�k sekt�rlerinde yo�unla�maktad�r.

Ben bu enerji konusunda at�lan ad�mlar� �ok k�sa olarak, zaman�m s�n�rl� oldu�u i�in �zetlemek istiyorum:

Enerji, tabii ki bug�n sera gaz� emisyonlar� bak�m�ndan kilit sekt�rlerden birisidir. Enerji sekt�r�nde al�nan tedbirlerin baz�lar�n� k�saca arz ediyorum: Bir kere hidroelektrik potansiyelinin h�zla kullan�lmas�na gayret edilmektedir, yeni ve yenilenebilir enerji kaynaklar�n�n kullan�m�n�n art�r�lmas� s�z konusudur. Nitekim r�zg�r enerjisinden bahsedildi. Enerji verimlili�i, yak�t kalitesinin iyile�tirilmesi, termik santrallerin rehabilitasyonu ve n�kleer enerji g�� santrallerinin kurulmas� noktas�nda birtak�m �al��malar yap�lmaktad�r bilindi�i �zere. �zellikle hidroelektrik enerji potansiyeli konusunda bilindi�i �zere Yenilenebilir Enerji Kanunu ve bu Kanun�a ve EPDK Kanunu�na istinaden Su Kullan�m Hakk� Anla�mas� Y�netmeli�i devreye girmi�tir, y�r�rl��e girmi�tir. Az �nce de belirtmi�tim konu�mamda. Bu �er�evede, �zellikle 6 Ekim 2008 tarihi itibar�yla �zel sekt�r m�racaatlar� 1.497�ye y�kselmi� ve bu sebeple 21.384 megavatl�k bir potansiyele m�racaat edilmi�tir. B�ylece takriben 15 milyon dolarl�k bir yat�r�m T�rkiye�de hidroelektrik enerji yat�r�mlar� �er�evesinde �zel sekt�r taraf�ndan ger�ekle�tirilecektir.

Ula��m a��s�ndan da ula��m sekt�r�nde al�nan tedbirleri ise k�saca belirtirsek: Ara�larda kullan�lan yak�t kalitesinin iyile�tirilmesi, biyoyak�tlar�n kullan�lmas�, toplu ta��m�n yayg�nla�t�r�lmas�, eski ara�lar�n trafikten �ekilmesi, y�k ta��mac�l��nda demir yolu ve deniz yollar�n�n kullan�m�na a��rl�k verilmesi, h�zl� tren hatlar�n� da i�eren demir yolu a��n�n art�r�lmas� ve iyile�tirilmesi �nemli miktarda sera gaz� emisyonunu �nleyecektir diye d��n�yoruz. Bir misal olarak, Asya ve Avrupa yakas�n� birbirine ba�layacak olan �stanbul Bo�az� Marmaray T�p Ge�it Projesi�yle y�lda 130 bin ton karbondioksidin atmosfere verilmesi �nlenecektir. Bilindi�i gibi, Say�n Ba�bakan�m�z da en son iki tane t�p�n yerle�tirilmesi vesilesiyle �sk�dar�la Sarayburnu aras�nda y�r�y�� yapm��t�r.

Sanayi olarak da sanayi sekt�r�nde ba�ta �imento ve demir-�elik tesisleri olmak �zere enerjilerinin art�r�lmas�, daha kaliteli yak�tlar�n kullan�lmas� ve alternatif yak�tlar�n kullan�m� y�n�nde �al��malar ba�lat�lm��t�r.

Arazi kullan�m� konusunda da, �evre ve Orman Bakanl�� olarak 2002 y�l�nda y�zde 5 seviyesinde olan 1/100.000�lik �evre d�zeni planlar�nda �u anda y�zde 60�lar noktas�na yakla�m�� bulunuyoruz.

At�k y�netimi konusundan da k�saca bahsetmek istiyorum. At�klar�n kayna��nda azalt�lmas�, geri kazan�lmas�, d�zenli depolama alanlar�n�n art�r�lmas�, deponi gaz�n�n enerjiye d�n��t�r�lmesi �al��malar� yayg�nla�t�r�lmaktad�r. Bu maksatla 2008-2012 y�llar�n� kapsayan bir kat� at�k eylem plan� haz�rlanm��t�r.

Zirai konularda da iklim de�i�ikli�inin �lke tar�m� �zerine etkilerinin belirlenmesi �al��malar�na da ba�lanm��t�r. Tar�msal kurakl�kla m�cadele i�in Tar�msal Kurakl�k Y�netim Koordinasyon Kurulu olu�turulmu�tur. Bununla ilgili detaylar� ge�iyorum.

�zellikle, bilindi�i �zere, iklim de�i�ikli�iyle m�cadelede bir di�er �nemli husus da yutak alan� olarak tabir edilen sera, �zellikle orman alanlar�n�n ve meralar�n art�r�lmas�, sulak alanlar�n art�r�lmas�d�r. �unu iddia ediyoruz biz: T�rkiye�de orman varl�� hem miktar olarak hem de alan olarak artmaktad�r. Son y�llarda orman alanlar�m�z 1 milyon hektar artm��t�r. Ayr�ca miktar olarak bak�n �unu da �ey yapay�m: 1970 y�l�nda 936 milyon metrek�p olan orman miktar�, 2004 y�l�nda bu servet 1 milyon 288 bin metrek�pe y�kselerek a�a� servetimiz 352 milyon metrek�p artm��t�r. Bu ger�ekten �nemlidir. Bilhassa, malum oldu�u �zere b�t�n vatanda�lar�m�z�n, kamu kurum kurulu�lar�n�n deste�iyle A�a�land�rma ve Erozyon Kontrol� Eylem Plan� �er�evesinde bir seferberlik ba�lat�lm��t�r ve bu seferberlik �er�evesinde 2012 y�l� sonuna kadar 2,3 milyon hektarl�k bir alan a�a�land�r�lacakt�r. Ayr�ca fidan �retimi konusunda da b�y�k bir geli�me sa�lanm��t�r. 2012 y�l�nda 117 milyon olan fidan �retimimiz -y�lda- 2008 y�l�nda 400 milyona ��kar�lm��t�r.

BA�KAN � Say�n Bakan, bir saniye. �al��ma s�remiz 21.00�de bitiyor. �ki bu�uk dakikan�z var, konu�man�z� ona g�re ayarlarsan�z...

�EVRE VE ORMAN BAKANI VEYSEL ERO�LU (Devamla) � Hemen toparl�yorum efendim.

Su kaynaklar� a��s�ndan� Tabii, ben asl�nda detayl� bir konu�ma haz�rlam��t�m ama hakikaten vaktinizi de zorlamak istemiyorum. ��nk� bu saatte� Ancak �zellikle ben sat�rba�lar�yla�

Baraj ve g�letlerin tamamlanmas�na h�z veriyoruz. Zirai sulamada tamamen iptidai sulama sistemlerini terk ettik, modern sulama sistemlerine ge�tik. Nitekim ge�mi�te y�zde 5 nispetinde olan modern kapal� bas�n�l� sulama sistemlerini projelerimizde y�zde 70-75�e ��kard��m�z� �zellikle belirtmek istiyorum. GAP, KOP, DAP gibi projeler ba�lad�. Havzalar aras�nda su aktarmayla ilgili ger�ekten bo�a akan sular� �lkemize kazand�r�yoruz, sulama maksad�yla, i�me suyu maksad�yla kazand�r�yoruz. Nitekim, G�ksu Nehri�yle alakal� bir milletvekilimizin belirtti�i hususla ilgili a��klama yapacakt�m ama kendisine elden vermek istiyorum. Az �nce bir hesap yapt�m. Normal, bizim G�ksu Nehri�nde, Silifke�de ortalama y�lda 3,8 milyar metrek�p suyumuz var. Bunun 2,4 milyar metrek�p� Konya hudutlar� i�inden kaynaklan�yor. Bunun sadece 414 milyon metrek�p�n� al�yoruz ki bu ta�k�nlar� �nlemesi, Mut Ovas� sulamas� gibi sulamalarda kullan�lmas� d��nda gene de denize akacak miktarda su var. Entegre su y�netimine ge�tik.

Bilhassa �unu s�ylemek istiyorum: Az �nce de ifade edildi�i gibi, su y�netiminde �ok ba�l�l��n �nlenmesi maksad�yla, Ba�bakan�m�z, bildi�iniz �zere, bir teklifle DS� Genel M�d�rl��n� de �evre ve Orman Bakanl��na ba�lam��t�r. B�ylece su y�netiminde �ok ba�l�l�k b�y�k �l��de �nlenmi�tir. Yetkilerin b�y�k bir k�sm� DSݒde toplanmak �zeredir.

Keza i�me suyu eylem plan� yap�lm��t�r.

BA�KAN � S�re doldu, selamlarsan�z�

�EVRE VE ORMAN BAKANI VEYSEL ERO�LU (Devamla) � Hayhay, selaml�yorum.

Netice olarak ben �unu s�ylemek istiyorum, size iletti�im kitap��kta �ok detay� var: Bizlere emanet edilen bu vatan�n daha ya�anabilir bir �evreye kavu�mas�n� sa�lamak i�in birlikte gayret ederek, aziz milletimizin daha g�zel bir �evrede ya�amas�n� ben g�n�lden diliyorum.

Hepinize sayg�lar�m� sunuyorum efendim.

�ok te�ekk�r ediyorum. (AK PART� ve MHP s�ralar�ndan alk��lar)

BA�KAN � Te�ekk�r ederim Say�n Bakan.

�al��ma s�remiz dolmu�tur.

K�resel �s�nman�n etkileri ve su kaynaklar�n�n s�rd�r�lebilir y�netimi konusunda� kurulmu� bulunan Meclis ara�t�rmas� komisyonu raporu �zerindeki genel g�r��meye devam etmek ve al�nan karar gere�ince kanun tasar� ve tekliflerini s�ras�yla g�r��mek i�in, 15 Ekim 2008 �ar�amba g�n� saat 11.00�de toplanmak �zere birle�imi kapat�yorum.

Kapanma Saati: 21.00

T�rkiye B�y�k Millet Meclisi Resmi internet Sitesi
� 2009 T.B.M.M.