DÖNEM : 22 CİLT : 50 YASAMA YILI : 2

T. B. M. M.

TUTANAK DERGİSİ

93 üncü Birleşim

26 Mayıs 2004 Çarşamba

İ Ç İ N D E K İ L E R

Sayfa

I. - GEÇEN TUTANAK ÖZETİ

II. - GELEN KÂĞITLAR

III. - BAŞKANLIĞIN GENEL KURULA SUNUŞLARI

A) GÜNDEMDIŞI KONUŞMALAR

1. - Şanlıurfa Milletvekili Mehmet Atilla Maraş'ın, şair ve yazar Necip Fazıl Kısakürek'in 21 inci ölüm yıldönümüne ilişkin gündemdışı konuşması ve Tarım ve Köyişleri Bakanı Sami Güçlü'nün cevabı

2. - Hatay Milletvekili Gökhan Durgun'un, Hatay İlinde meydana gelen sel felaketi nedeniyle üreticilerin uğradıkları zararın boyutlarına ve alınması gereken önlemlere ilişkin gündemdışı konuşması ve Tarım ve Köyişleri Bakanı Sami Güçlü'nün cevabı

3. - Kırıkkale Milletvekili Vahit Erdem'in, NATO Parlamenter Asamblesi Türk Grubu olarak Afganistan'a yaptıkları ziyaret ve temaslarla ilgili izlenimlerine ilişkin gündemdışı konuşması

B) GENSORU, GENEL GÖRÜŞME, MECLİS SORUŞTURMASI VE MECLİS ARAŞTIRMASI ÖNERGELERİ

1. - Tunceli Milletvekili Vahdet Sinan Yerlikaya ve 29 milletvekilinin, Tunceli İlinin turizm imkânlarının araştırılması amacıyla Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/192)

2. - Tekirdağ Milletvekili Enis Tütüncü ve 23 milletvekilinin, Türkiye'deki işsizliğin ve yoksulluğun boyutlarının araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/193)

IV. - KANUN TASARI VE TEKLİFLERİ İLE KOMİSYONLARDAN GELEN DİĞER İŞLER

1. - Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu (1/521) (S. Sayısı: 146)

2. - Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu (1/523) (S. Sayısı: 152)

3. - Çanakkale Milletvekilleri Mehmet Daniş ve İbrahim Köşdere'nin, Gelibolu Yarımadası Tarihî Millî Parkı Kanununa Geçici Bir Madde Eklenmesine Dair Kanun Teklifi (Kamu İhale Kanununa Geçici Madde Eklenmesine Dair Kanun Teklifi) ile Plan ve Bütçe Komisyonu Raporu (2/212) (S. Sayısı: 305)

4. - Kamu Yönetiminin Temel İlkeleri ve Yeniden Yapılandırılması Hakkında Kanun Tasarısı ile İçişleri, Plan ve Bütçe ve Anayasa Komisyonları Raporları (1/731) (S. Sayısı: 349)

5. - Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair 560 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Tarım, Orman ve Köyişleri ve Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonları Raporları (1/238) (S. Sayısı 428)

6. - Maden Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Tasarısı ile Adana Milletvekili Tacidar Seyhan'ın; Maden Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi ve Çevre; Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabiî Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji ve Plan ve Bütçe Komisyonları Raporları (1/360, 2/128) (S. Sayısı: 451)

7. - Mera Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı ile Tarım, Orman ve Köyişleri ve Plan ve Bütçe Komisyonları Raporları (1/770) (S. Sayısı: 439)

V. - SORULAR VE CEVAPLAR

A) YAZILI SORULAR VE CEVAPLARI

1. - Adana Milletvekili Atilla Başoğlu'nun, vergi barışı olarak bilinen uygulamadaki mağduriyet iddiasına ilişkin sorusu ve Maliye Bakanı Kemal Unakıtan'ın cevabı (7/1778)

* Ek cevap

2. - Hatay Milletvekili Züheyir Amber'in, Tırlara uygulanan yaş haddine ilişkin sorusu ve Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım'ın cevabı (7/2409)

3. - Adana Milletvekili Atilla Başoğlu'nun, Kütahya-Dumlupınar-Altıntaş çevre yoluna ilişkin sorusu ve Bayındırlık ve İskân Bakanı Zeki Ergezen'in cevabı (7/2454)

4. - Adana Milletvekili Kemal Sağ'ın, AOÇ'de bulunan Atatürk Evindeki bir uygulamaya ilişkin Kültür ve Turizm Bakanından sorusu ve Tarım ve Köyişleri Bakanı Sami Güçlü'nün cevabı (7/2458)

5. - Adana Milletvekili Atilla Başoğlu'nun, iç ve dış borç miktarına,

Bütçeden faiz ödemelerine ayrılan paraya,

İlişkin soruları ve Maliye Bakanı Kemal Unakıtan'ın cevabı (7/2460, 2461)

6. - Iğdır Milletvekili Dursun Akdemir'in, milletvekili lojmanlarının satışına,

- Kırklareli Milletvekili Yavuz Altınorak'ın, milletvekili lojmanlarının satışına,

İlişkin soruları ve Maliye Bakanı Kemal Unakıtan'ın cevabı (7/2513, 2516)

7. - Iğdır Milletvekili Dursun Akdemir'in, KPSS'de aranan bazı kriterlere ilişkin sorusu ve Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Mehmet Ali Şahin'in cevabı (7/2529)

8. - Iğdır Milletvekili Dursun Akdemir'in, üniversitelerin dönersermaye gelirlerine ilişkin sorusu ve Maliye Bakanı Kemal Unakıtan'ın cevabı (7/2538)

9. - Konya Milletvekili Atilla Kart'ın, hayvancılık sektörüne ve et ithalatına ilişkin sorusu ve Tarım ve Köyişleri Bakanı Sami Güçlü'nün cevabı (7/2564)

10. - İstanbul Milletvekili Emin Şirin'in, bir Meclis araştırması komisyonunda evrak kayıt defteri tutulup tutulmadığına ilişkin Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanından sorusu ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Vekili İsmail Alptekin'in cevabı (7/2614)

I. - GEÇEN TUTANAK ÖZETİ

TBMM Genel Kurulu saat 15.00'te açılarak dört oturum yaptı.

Giresun Milletvekili Ali Temür'un,

Ordu Milletvekili İ. Sami Tandoğdu'nun,

Karadeniz Bölgesinde fındık üretimini etkileyen don olayı sonucunda üreticilerin zararının boyutlarına ve alınması gereken önlemlere ilişkin gündemdışı konuşmalarına, Tarım ve Köyişleri Bakanı Sami Güçlü cevap verdi.

Manisa Milletvekili Hüseyin Tanrıverdi, Türkiye-Filistin Parlamentolararası Dostluk Grubu olarak Filistin'e yaptıkları ziyaret ve temaslarla ilgili izlenimlerine ilişkin gündemdışı bir konuşma yaptı.

Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğünü zarara uğrattığı iddiasıyla Devlet eski Bakanı Eyüp Aşık;

Görevinin gerektirdiği hassasiyette davranmadığı ve halk sağlığını tehlikeye atabilecek uygulamalara sebep olduğu gerekçesiyle, Orman eski Bakanı ve Tarım ve Köyişleri eski Bakanı Nevzat Ercan; halk sağlığını tehlikeye atan çeşitli olurları imzaladıkları gerekçesiyle Tarım ve Köyişleri eski Bakanları İsmet Attila, Musa Demirci ve Mustafa Rüştü Taşar;

Haklarında, Başbakanlık Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından hazırlanan inceleme raporunun Başbakanlıkça TBMM Başkanlığına intikal ettirildiğine; Anayasanın 100 üncü maddesine göre, Meclis soruşturması açılmasının, TBMM üye tamsayısının en az onda 1'inin vereceği önergeyle istenilebileceğine; böyle bir önerge olmadan, Başkanlığın, söz konusu dosyayla ilgili olarak Meclis soruşturmasına ilişkin bir işlemi resen yürütmesinin mümkün bulunmadığına, daha önce yapılan uygulamalar doğrultusunda konunun Genel Kurula sunulmasına ve anılan dosyaların milletvekillerinin tetkik ve takdirlerine açılmasının uygun mütalaa edildiğine ilişkin Başkanlık tezkereleri Genel Kurulun bilgisine sunuldu.

Balıkesir Milletvekili Sedat Pekel'in (6/1084) esas numaralı sözlü sorusunu geri aldığına ilişkin önergesi okundu; sorunun geri verildiği bildirildi.

İstanbul Milletvekili Bihlun Tamaylıgil ve 24 milletvekilinin, gençlerimizin sorunlarının araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/191) Genel Kurulun bilgisine sunuldu¸önergenin gündemdeki yerini alacağı ve öngörüşmesinin, sırası geldiğinde yapılacağı açıklandı.

Almanya'nın Bonn Şehrinde düzenlenmesi öngörülen Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına İlişkin Uluslararası Parlamenterler Forumuna TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabiî Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu üyelerinden oluşan bir parlamento heyetinin katılmasına ilişkin Başkanlık;

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın bir heyetle birlikte İrlanda'ya,

Sağlık Bakanı Recep Akdağ'ın, bir heyetle birlikte İsviçre'ye,

Yaptıkları resmî ziyaretlere katılacak milletvekillerine ilişkin Başbakanlık,

Tezkereleri,

Genel Kurulun 25.5.2004 Salı günkü birleşiminde sözlü soruların görüşülmemesine, daha önce öngörüşmelerinin bu birleşimde yapılması kararlaştırılan, gündemin "Genel Görüşme ve Meclis Araştırması Yapılmasına Dair Öngörüşmeler" kısmının 157 ve 158 inci sıralarında yer alan, (8/14) ve (8/15) esas numaralı genel görüşme önergelerinin birleştirilerek yapılacak öngörüşmelerinin bitiminden sonra diğer denetim konularının görüşülmemesine, kanun tasarı ve tekliflerinin görüşülmesine; gündemin "Kanun Tasarı ve Teklifleri ile Komisyonlardan Gelen Diğer İşler" kısmının 35 inci sırasında yer alan 454 sıra sayılı kanun tasarısının bu kısmın 6 ncı sırasına, 6 ncı sırasında yer alan 432 sıra sayılı kanun tasarısının 7 nci sırasına, 34 üncü sırasında yer alan 451 sıra sayılı kanun tasarısının 8 inci sırasına, 7 nci sırasında yer alan 439 sıra sayılı kanun tasarısının 9 uncu sırasına, 21 inci sırasında yer alan 337 sıra sayılı kanun teklifinin ise 10 uncu sırasına alınmasına ve diğer işlerin sırasının buna göre teselsül ettirilmesine; çalışma sürelerinin, bugünkü birleşimde 432 sıra sayılı kanun tasarısının görüşmelerinin bitimine kadar, 26.5.2004 Çarşamba günkü birleşimde ise sözlü soruların görüşülmemesine ve 439 sıra sayılı kanun tasarısının görüşmelerinin bitimine kadar, 27.5.2004 Perşembe günkü birleşimde de 337 sıra sayılı kanun teklifinin görüşmelerinin bitimine kadar uzatılmasına ilişkin Danışma Kurulu önerisi,

Kabul edildi.

Malatya Milletvekili Muharrem Kılıç'ın, Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Bankalar Kanunu Hükümlerine İstinaden Bankacılık İşlemleri Yapma ve Mevduat Kabul Etme İzni Kaldırılan Türkiye İmar Bankası Türk Anonim Şirketi Hakkında Tesis Edilecek Bazı İşlemler Hakkındaki Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair (2/236),

Ardahan Milletvekili Ensar Öğüt'ün; Yükseköğretim Kurumları Teşkilâtı Kanunu ile 78 ve 190 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında (2/205),

Kanun Tekliflerinin doğrudan gündeme alınmasına ilişkin önergelerinin, yapılan görüşmelerden sonra;

Gündemin, "Genel Görüşme ve Meclis Araştırması Yapılmasına Dair Öngörüşmeler" kısmının 157 nci ve 158 inci sıralarında bulunan ve birleştirilerek görüşülmesi kabul edilen:

CHP Grubu adına Grup Başkanvekilleri, Samsun Milletvekili Haluk Koç, İzmir Milletvekili K. Kemal Anadol ve İstanbul Milletvekili Ali Topuz'un, Irak Halkına yöneltilen şiddet ve Türkiye'nin Irak politikası (8/14),

Kayseri Milletvekili Taner Yıldız ve 21 milletvekilinin, Irak Halkına yöneltilen şiddet ve işkence olaylarının ulusal ve uluslararası düzeydeki yansımaları (8/15),

Konularında genel görüşme açılmasına ilişkin önergelerinin, yapılan öngörüşmelerden sonra;

Kabul edilmedikleri açıklandı.

Gündemin "Kanun Tasarı ve Teklifleri ile Komisyonlardan Gelen Diğer İşler" kısmının:

1 inci sırasında bulunan, Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair 560 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin (1/238) (S. Sayısı: 428),

5 inci sırasında bulunan, Kamu Yönetiminin Temel İlkeleri ve Yeniden Yapılandırılması Hakkında Kanun Tasarısının (1/731) (S. Sayısı: 349),

Görüşmeleri, ilgili komisyon yetkilileri Genel Kurulda hazır bulunmadığından;

2 nci sırasında bulunan, Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun Tasarısının (1/521) (S. Sayısı: 146),

3 üncü sırasında bulunan, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Tasarısının (1/523) (S. Sayısı: 152),

4 üncü sırasında bulunan, Kamu İhale Kanununa Geçici Madde Eklenmesine Dair Kanun Teklifinin (2/212) (S. Sayısı: 305),

Görüşmeleri, daha önce geri alınan maddelere ilişkin komisyon raporları henüz gelmediğinden;

Ertelendi.

6 ncı sırasına alınan, Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısının (1/806) (S. Sayısı: 454), yapılan görüşmelerden sonra,

7 nci sırasına alınan, Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısının (1/705) (S. Sayısı: 432), görüşmelerini müteakiben elektronik cihazla yapılan açıkoylamadan sonra;

Kabul edilip kanunlaştıkları açıklandı.

26 Mayıs 2004 Çarşamba günü saat 15.00'te toplanmak üzere, birleşime 23.40'ta son verildi.

İsmail Alptekin
Başkanvekili
Enver Yılmaz	Yaşar Tüzün
Ordu	Bilecik
Kâtip Üye	Kâtip Üye
Mehmet Daniş
Çanakkale
Kâtip Üye

No. : 136

II. - GELEN KÂĞITLAR

26 Mayıs 2004 Çarşamba

Teklif

1. - Kahramanmaraş Milletvekili Mehmet Ali Bulut ve 3 Milletvekilinin; 4483 Sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanunun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bazı Maddelerin İlavesi Hakkında Kanun Teklifi (2/292) (Adalet Komisyonuna) (Başkanlığa geliş tarihi: 26.5.2004)

Sözlü Soru Önergeleri

1. - Balıkesir Milletvekili Sedat PEKEL'in, uyuşturucu sorunu hakkında TRT'nin yayın yapmasına ilişkin Devlet Bakanından (Beşir ATALAY) sözlü soru önergesi (6/1123) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

2. - Balıkesir Milletvekili Sedat PEKEL'in, Türkiye İş Kurumuna ilişkin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanından sözlü soru önergesi (6/1124) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

3. - Balıkesir Milletvekili Orhan SÜR'ün, bazı vakıflara ve bunlardan yüksek miktarda emekli ikramiyesi alan yöneticilere ilişkin Başbakandan sözlü soru önergesi (6/1125) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

Yazılı Soru Önergeleri

1. - İstanbul Milletvekili Emin ŞİRİN'in, bir Meclis araştırması Komisyonunda evrak kayıt defteri tutulup tutulmadığına ilişkin Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanından yazılı soru önergesi (7/2614) (Başkanlığa geliş tarihi: 11.5.2004)

2. - Ankara Milletvekili Eşref ERDEM'in, Türkiye Barolar Birliği Başkanının, Başbakanlık Tanıtma Fonundan bir toplantı için para talep ettiği iddiasına ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/2682) (Başkanlığa geliş tarihi: 18.5.2004)

3. - Çanakkale Milletvekili Ahmet KÜÇÜK'ün, SSK ve BAĞ-KUR emeklilerinin ücretlerine ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/2683) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

4. - İzmir Milletvekili K. Kemal ANADOL'un, Türkiye'de işkence merkezleri olduğu iddiasına ve Türkiye'nin Irak politikasına ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/2684) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

5. - Antalya Milletvekili Tuncay ERCENK'in, Antalya'da bir imar planı değişikliği uygulamasına ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/2685) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

6. - Antalya Milletvekili Nail KAMACI'nın, genetiği değiştirilmiş gıda ürünlerinin ithalinin engellenmesine ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/2686) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

7. - İzmir Milletvekili Erdal KARADEMİR'in, mahalli idareler yasa tasarısına ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/2687) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

8. - Antalya Milletvekili Nail KAMACI'nın, DSİ'nin kuruluş yıldönümü harcamalarına ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/2688) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

9. - İstanbul Milletvekili Onur ÖYMEN'in, Batı Trakya'daki Türk okullarına ve Yunan vatandaşlığından çıkartılan soydaşlarımıza ilişkin Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısından yazılı soru önergesi (7/2689) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

10. - İstanbul Milletvekili Onur ÖYMEN'in, Ege'de karasularının genişletileceği haberlerine ilişkin Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısından yazılı soru önergesi (7/2690) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

11. - Bursa Milletvekili Kemal DEMİREL'in, Bursa-Demirtaş çim kayağı pistine ilişkin Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanından yazılı soru önergesi (7/2691) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

12. - Edirne Milletvekili Necdet BUDAK'ın, İğne Ada-Saros arasında yapılması planlanan boru hattı projesine ilişkin Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanından yazılı soru önergesi (7/2692) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

13. - Adana Milletvekili Atilla BAŞOĞLU'nun, Adana-Yumurtalık Santralinde kullanılan kömüre ilişkin Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanından yazılı soru önergesi (7/2693) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

14. - Çanakkale Milletvekili Ahmet KÜÇÜK'ün, Troya kalıntılarına ve hazinelerine ilişkin Kültür ve Turizm Bakanından yazılı soru önergesi (7/2694) (Başkanlığa geliş tarihi: 18.5.2004)

15. - Çanakkale Milletvekili Ahmet KÜÇÜK'ün, Çanakkale İlinin tarihi ve kültürel miraslarının tanıtımına ilişkin Kültür ve Turizm Bakanından yazılı soru önergesi (7/2695) (Başkanlığa geliş tarihi: 18.5.2004)

16. - Adana Milletvekili Atilla BAŞOĞLU'nun, Çukurova turizminin geliştirilmesine ilişkin Kültür ve Turizm Bakanından yazılı soru önergesi (7/2696) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

17. - Adana Milletvekili Kemal SAĞ'ın, Adana İlindeki kültürel amaçlı yatırımlara ilişkin Kültür ve Turizm Bakanından yazılı soru önergesi (7/2697) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

18. - Bursa Milletvekili Kemal DEMİREL'in, Bursa-İnegöl-Kurşunlu beldesinin doğal ve tarihi değerlerinin korunmasına ilişkin Kültür ve Turizm Bakanından yazılı soru önergesi (7/2698) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

19. - Bursa Milletvekili Kemal DEMİREL'in, İznik İlçesindeki Ayasofya Müzesinin bakım ve onarımına ilişkin Kültür ve Turizm Bakanından yazılı soru önergesi (7/2699) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

20. - Yalova Milletvekili Muharrem İNCE'nin, teknik öğretmenlere ilişkin Millî Eğitim Bakanından yazılı soru önergesi (7/2700) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

21. - İstanbul Milletvekili Onur ÖYMEN'in, okuma-yazma kurslarına ve ilköğretime ilişkin Millî Eğitim Bakanından yazılı soru önergesi (7/2701) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

22. - Antalya Milletvekili Feridun Fikret BALOĞLU'nun, ilköğretim öğrencilerine ücretsiz ders kitabı dağıtılmasına ilişkin Millî Eğitim Bakanından yazılı soru önergesi (7/2702) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

23. - İstanbul Milletvekili Gürsoy EROL'un, hastanelerdeki döner sermaye uygulamalarına ilişkin Sağlık Bakanından yazılı soru önergesi (7/2703) (Başkanlığa geliş tarihi: 18.5.2004)

24. - Iğdır Milletvekili Dursun AKDEMİR'in, kanserojen madde içeren ekmek üretildiği iddiasına ilişkin Sağlık Bakanından yazılı soru önergesi (7/2704) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

25. - Samsun Milletvekili Haluk KOÇ'un, gastroenteroloji klinik şefliği sınavı için oluşturulan jüriye ilişkin Sağlık Bakanından yazılı soru önergesi (7/2705) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

26. - İstanbul Milletvekili Gürsoy EROL'un, Türkiye'de üretilen Mercedes otobüslerinde imalat hatası olup olmadığına ilişkin Sanayi ve Ticaret Bakanından yazılı soru önergesi (7/2706) (Başkanlığa geliş tarihi: 18.5.2004)

27. - Kastamonu Milletvekili Musa SIVACIOĞLU'nun, Devrekani'deki süt üreticilerinin alacaklarına ilişkin İçişleri Bakanından yazılı soru önergesi (7/2707) (Başkanlığa geliş tarihi: 18.5.2004)

28. - Bursa Milletvekili Mehmet Emin TUTAN'ın, futbol müsabakalarında yaşanan olaylara karşı alınacak tedbirlere ilişkin Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısından (Mehmet Ali ŞAHİN) yazılı soru önergesi (7/2708) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

29. - Konya Milletvekili Atilla KART'ın, İstanbul'daki bazı mahkemelerle ilgili bilgilere ilişkin Adalet Bakanından yazılı soru önergesi (7/2709) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

30. - Edirne Milletvekili Necdet BUDAK'ın, Gala Gölü ve çevresindeki sulak alanın değerlendirilmesine ilişkin Çevre ve Orman Bakanından yazılı soru önergesi (7/2710) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

31. - Adana Milletvekili Atilla BAŞOĞLU'nun, Adana Havaalanı 2. pist yapımı ve Seyhan Nehri ıslahına ilişkin Bayındırlık ve İskân Bakanından yazılı soru önergesi (7/2711) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

Meclis Araştırması Önergeleri

1. - Tunceli Milletvekili V. Sinan YERLİKAYA ve 29 Milletvekilinin, Tunceli İlinin turizm imkânlarının araştırılması amacıyla Anayasanın 98 inci, İçtüzüğün 104 ve 105 inci maddeleri uyarınca bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/192) (Başkanlığa geliş tarihi: 20.5.2004)

2. - Tekirdağ Milletvekili Enis TÜTÜNCÜ ve 23 Milletvekilinin, Türkiye'deki işsizliğin ve yoksulluğun boyutlarının araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla Anayasanın 98 inci, İçtüzüğün 104 ve 105 inci maddeleri uyarınca bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/193) (Başkanlığa geliş tarihi: 25.5.2004)

BİRİNCİ OTURUM

Açılma Saati : 15.00

26 Mayıs 2004 Çarşamba

BAŞKAN : Başkanvekili İsmail ALPTEKİN

KÂTİP ÜYELER : Enver YILMAZ (Ordu), Yaşar TÜZÜN (Bilecik)

BAŞKAN - Türkiye Büyük Millet Meclisinin 93 üncü Birleşimini açıyorum.

Toplantı yetersayısı vardır; görüşmelere başlıyoruz.

Sayın milletvekilleri, gündeme geçmeden önce üç sayın milletvekiline gündemdışı söz vereceğim.

Gündemdışı ilk söz, Necip Fazıl Kısakürek'in vefat yıldönümü münasebetiyle söz isteyen Şanlıurfa Milletvekili Sayın Mehmet Atilla Maraş'a aittir.

Buyurun Sayın Maraş. (AK Parti sıralarından alkışlar)

Süreniz 5 dakikadır.

III. - BAŞKANLIĞIN GENEL KURULA SUNUŞLARI

A) GÜNDEMDIŞI KONUŞMALAR

MEHMET ATİLLA MARAŞ (Şanlıurfa) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; büyük düşünce adamı, Şair ve Yazar Necip Fazıl Kısakürek'in vefatının 21 inci yılında onu anmak için gündemdışı söz almış bulunmaktayım; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Necip Fazıl, 26 Mayıs 1904'te İstanbul'da dünyaya geldi ve 25 Mayıs 1983'te, yine İstanbul'da vefat etti. Bu yıl, vefatının 21 inci, doğumunun da 100 üncü yılı oluyor.

Maraşlı bir aileden gelen Necip Fazıl'ın çocukluğu, dedesinin Çemberlitaş'taki konağında geçti. Ortaöğrenimini Bahriye Mektebinde, yani, bugünkü Deniz Lisesinde tamamladı. Lisedeki hocaları arasında, o dönemin ünlülerinden Yahya Kemal, Ahmet Hamdi Akseki, İbrahim Aşkî gibi isimler vardı.

1924'te İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesinin Felsefe Bölümünden mezun oldu. Bir yıl Paris'te kaldıktan sonra, dönüşünde, Osmanlı ve İş Bankalarında müfettiş ve muhasebe müdürü olarak görev aldı. Daha sonra, İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi, Ankara Devlet Konservatuarı, Ankara Dil ve Tarih Coğrafya Fakültelerinde hocalık yaptı. 1943'ten sonraki hayatında, ölümüne kadar, fikir ve sanat çalışmaları dışında hiçbir işle meşgul olmadı.

Şairliğe, 17 yaşındayken, annesinin tavsiyesi üzerine başladı ve "annem şair ol oğlum dediği için de şair oldum" diyor kendisi. Şiirleri, o dönemin önemli dergisi olan Yeni Mecmua'da yayımlandı.

Bir yıl Paris'te kaldı ve Paris'te bir bohem hayatı yaşadı. Dönüşünde "Örümcek Ağı", "Kaldırımlar" adlı şiir kitaplarını yayımladı ve onu, o dönemin en büyük genç şairi unvanına kavuşturdu. Henüz 30 yaşına varmadan çıkardığı üçüncü şiir kitabı olan "Ben ve Ötesi" ile çevresinde büyük takdir topladı. Daha sonra yazdığı şiirlerin tamamını "Çile" adlı şiir kitabında kitaplaştırdı.

Şöhretinin zirvesindeyken, içinde yeni bir dönemin doğum sancısını hisseden Necip Fazıl için, 1934 yılı önemli bir dönüm noktası oldu. Bohem hayatını en koyu rengiyle yaşadığı günlerde, Beyoğlu Ağa Camiinde vaaz vermekte olan Abdülhakim Arvasi'yle tanıştı ve bir daha da o zattan kopmadı.

Buraya kadar geçen ömrünü şu beyitle özetlemektedir; diyor ki Necip Fazıl:

"Otuzüç yıl saatim işlemiş, ben durmuşum;

Gökyüzünden habersiz, uçurtma uçurmuşum."

Bu tarihe kadar genç şair olarak bilinen Necip Fazıl'ın bu tarihten sonra adı mistik şaire çıkar ve 1934-1935 döneminde korkunç bir fikir buhranına yakalanır, eserlerini tasavvufî aşk kaplar; ancak, eski yaşayışını hemen değiştirmez. Şairin bu durumu sanat çevrelerinde "kriz entelektüel" olarak tanımlanır.

1941'de Fatma Neslihan Hanımefendiyle evlenir ve bu evliliğinden 5 çocuğu dünyaya gelir. Necip Fazıl'ın hemen hepsinde üstün bir ahlak felsefesinin savunulduğu tiyatro eserlerini birbiri ardına edebiyatımıza kazandırması da bu döneme rastlar. Tohum, Para, Bir Adam Yaratmak gibi oyunları İstanbul Şehir Tiyatrolarında oynanır ve o dönemin önemli oyuncusu olan Muhsin Ertuğrul tarafından başrol oynanır.

Necip Fazıl'ın şairliği ve oyun yazarlığı kadar önemli bir başka yönü de çıkardığı dergilerle düşünce hayatımıza kattığı zenginliktir. İlk altı sayısını Ankara'da ve devamını İstanbul'da çıkardığı haftalık dergi olan Ağaç Dergisini 17 sayı çıkarır. O dönemin bütün kalemşörleri, bütün yazar ve şairleri bu Ağaç Dergisinde toplanır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Buyurun efendim, tamamlayın lütfen.

MEHMET ATİLLA MARAŞ (Devamla) - Daha sonra 1943'te çıkardığı Büyük Doğu Dergisi, çeşitli aralıklarla 14 Haziran 1978'e kadar devam eder. Bu dergide yazdığı yazılardan ötürü hakkında onlarca dava açılır ve birçok defa hapse mahkûm olur. Hapishane anılarını "Cinnet Mustatili" adlı eserinde toplar. Şiir, yazı hayatı, aynı zamanda, Yeni İstanbul, Son Posta, Babıali'de Sabah, Bugün, Millî Gazete ve Hergün, Tercüman gibi gazetelerde de fıkra muharrirliği yapar. 1975 yılında Millî Türk Talebe Birliğinde düzenlenen bir törenle 50 nci sanat yılı kutlanan Necip Fazıl, 1980'de Kültür Bakanlığı tarafından Büyük Ödüle layık görülür ve 1982'de de Türkiye Yazarlar Birliği tarafından Üstün Hizmet Ödülüne layık görülür. Yine, 1980 yılında Türk Edebiyatı Vakfı tarafından kendisine "sultanı şuara (şairler sultanı)" unvanı verilir.

Necip Fazıl, edebiyat, düşünce dünyamıza sayısız eser kazandıran bir ruh ve fikir işçisidir. Karizmatik şahsiyetiyle kalabalıkları büyüleyen bir hatip, üslupçu bir yazar, rakiplerini yıldıran bir polemik ustası, taşı gediğine koyan bir nüktedandı. Edebiyatın hemen her dalında eserler verdi; şiirler, oyunlar, romanlar ve hikâyeler kaleme aldı. Senaryoları ise defalarca filme alındı. Sayısız düşünce ve inceleme kitapları yanında, dinî, tasavvufî kitaplar da yazdı. Gerek vefatından önce ve gerekse vefatından sonra hakkında çeşitli kitaplar yayınlandı; şiirleri ve diğer eserlerinin bir kısmı yüksek lisans ve doktora konusu oldu. Eserlerinin tümünün yeni baskıları, oğlu Mehmet Kısakürek yönetimindeki Büyük Doğu Yayınevince yapıldı.

Onu, vefatının 21 inci senei devriyesinde rahmetle ve minnetle anarken, şiirlerinden bir iki tanesini kısaca okuyarak sözlerimi bitirmek istiyorum.

Şöyle diyor üstat:

"Bıçak soksan gölgeme,

Sımsıcak kanım damlar.

Gir de bir bak ülkeme;

Başsız başsız adamlar...

Ağlayın su yükselsin!

Belki kurtulur gemi.

Anne seccaden gelsin;

Bize dua et emi!"

Bir başka şiirini aktarıyorum arkadaşlar. Şöyle diyor:

"Al eline bir değnek,

Tırman dağlara şöyle!

Şehir farksız olsun tek,

Mukavvadan bir köyle.

Uzasan, göğe ersen,

Cücesin şehirde sen;

Bir dev olmak istersen,

Dağlarda şarkı söyle!"

Hepinizi saygıyla selamlıyorum. (Alkışlar)

BAŞKAN - Teşekkür ediyorum Sayın Maraş.

Bu konuda iki değerli milletvekili arkadaşımızın daha söz isteği olmuştur -Balıkesir Milletvekili Sayın Ali Aydınlıoğlu ve Adana Milletvekili Sayın Recep Garip- ama, bir kişiye söz verme imkânımız vardı. Zannediyorum, aynı hislere tercüman oldular.

İkinci söz isteği, Hatay İlinde meydana gelen sel felaketi sebebiyle, Hatay Milletvekili Sayın Gökhan Durgun'a aittir.

Sayın Durgun, buyurun. (CHP sıralarından alkışlar)

GÖKHAN DURGUN (Hatay) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 15-16 Mayıs günlerinde Hatay'da meydana gelen sel felaketi nedeniyle söz almış bulunuyorum; Sayın Başkana teşekkür ediyor ve Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum.

15 Mayıs Cumartesi günü başlayan yağmur ve dolu yağışı, 16 Mayıs Pazar günü de devam etmiş ve metrekareye toplam 61 kilogram yağış düştüğü meteoroloji kayıtlarından anlaşılmıştır.

Yağış, Antakya merkez ilçeye bağlı Harbiye, Dursunlu, Yeşilpınar, Subaşı Beldelerinde; Bohşin, Bostancık, Balıklıdere, Değirmenyolu Köylerinde; Altınözü, Kırıkhan, Belen, Hassa İlçelerimizde büyük zarara yol açmıştır. Yıldırım düşmesi, güç ve akım trafolarının yağıştan etkilenmesi sonucu, bu bölgelerde elektrik kesintileri de meydana gelmiştir. Telefon hatlarının da zarar gördüğü bu bölgelerde haberleşme de uzun süre yapılamamıştır.

Birçok okul ve sağlıkocağı da yaşanan bu afetten zarar görmüştür. Yaşanan bu afetten yaklaşık 400 000 kişinin etkilendiği, mağdur olduğu, yapılan hasar tespit çalışmalarından anlaşılmaktadır. Toplam 402 konut ve işyerini su basmış, büyük maddî hasar meydana gelmiştir.

Ülkemizin içinde bulunduğu ekonomik koşullardan büyük ölçüde olumsuz etkilenmiş durumda olan Hataylı esnafımız, bu sefer de işyerini ve malını kaybetmiştir. Genç kızlarımızın el emeği göznuru çeyizlikleri sel sularına kapılarak yok olmuştur.

Turistik ve tarihî güzellikleriyle dünyaca tanınmış Harbiye Beldesinde, 60 kilometre yol, çok sayıda menfez ve köprü, içmesuyu ve kanalizasyon şebekesi, sulama kanalları, belediyeye ait mezbaha binası zarar görmüştür. Sadece Harbiye Beldemizde bu altyapı zararlarının toplamı 1 trilyon liranın üstündedir. Belediyenin bütçesiyle ve olanaklarıyla bu tahribatın giderilmesi mümkün görülmemektedir. Harbiye tarihî şelalelerinin gördüğü zarar ise turizmi olumsuz yönde etkileyecektir.

Modern bir kent olma yolunda birçok belediyenin örnek aldığı Dursunlu Beldesinde ise 2 trilyon lira civarında hasar tespiti yapılmıştır. Beldenin asfalt, stabilize, parke döşeli yolları, su şebekesi ve su deposu, kanalizasyon şebekesi tamamen tahrip olmuş durumdadır.

Yeşilpınar Beldemizde de altyapı zarar görmüş ve toprak kaymaları nedeniyle yollar kapanmış, meyve bahçeleri ise bir bataklığa dönüşmüştür.

Subaşı Belediyesinin büyük borç yüküne katlanarak yaptırdığı içmesuyu şebekesi ve Asi Nehrindeki köprü yok olmuş durumdadır.

Öte yandan, Antakya-Altınözü, Antakya-Harbiye, Harbiye-Yayladağı yollarında selin yarattığı toprak kaymaları nedeniyle ulaşım güçlükle yapılmakta ve trafikte aksamalar meydana gelmektedir.

Şu ana kadar yapılan tespitlerde, toplam 77 505 dekar arazinin zarar gördüğü anlaşılmaktadır. Bu araziler, ekili arazilerdir. Biçilme aşamasına gelmiş buğday, daha önce yaşanan iklim koşulları nedeniyle ikinci defa ekilmiş olan pamuk, sel suları altında kalmıştır. Desteklerden mahrum bırakılmış, borç ve faiz yükü altındaki çiftçimizin, bu zararın altından da kalkamayacağı, ezileceği önemli bir gerçektir.

Yarseli Barajının kapaklarının açılması sonucu Bohşin Köyümüzün tamamı arazileriyle birlikte su altında kalmıştır. Onlarca araç sel sularına kapılarak yok olmuş veya kullanılamaz hale gelmiştir.

Samandağı'na bağlı Tomruksuyu Beldemizde altyapı tamamen bitmiş, meyve ve sebze bahçeleri de büyük zarar ve hasar görmüştür.

Bu tür doğal afetlerde en üzücü olay can kayıplarıdır. Yaşanan sel felaketinde, Altınözü İlçemizde Ziya Dağlı ve Harbiye Beldesinde Ali Akdoğan sel sularına kapılarak hayatlarını kaybetmişlerdir. Hayatını kaybeden bu vatandaşlarımıza Tanrı'dan rahmet, yakınlarına da başsağlığı diliyorum.

Hatay'da hemen her yıl meydana gelen sel felaketi, bu yıl da ciddî zararlar meydana getirmiştir. Geçmişten bu yana hiçbir tedbir alınmaması ise düşündürücüdür. Eğer, yaşanan doğal olaylardan gerekli dersler çıkarılamazsa, bundan sonra da aynı acıları paylaşmak kaçınılmaz olacaktır.

Doğal afetlerle baş etme, onlardan korunma, onların olumsuz etkilerini sınırlama için iki temel yöntem vardır; birincisi, önleyici koruyucu önlemler; ikincisi ise, afet sonrası zarar giderici, yani, tazmin edici veya azaltıcı önlemler.

Koruyucu önlemlerin başında, Hatay'da bundan sonra selin zarar vermemesi için, Reyhanlı Barajının ve Suriye'yle ortak yapılması düşünülen Hacıpaşa Barajının yapımına zaman geçirilmeden başlanılması lazımdır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Buyurun.

GÖKHAN DURGUN (Devamla) - Ne iş yaptığını benim çok fazla anlayamadığım Devlet Su İşleri de, bir an önce Asi Nehri ve Asi Nehrine dökülen derelerin ıslah çalışmalarına derhal başlamalıdır.

Afetin açtığı yaraların da sarılabilmesi için, yani, zararların tazmin edilebilmesi için de, Hatay, hiç zaman kaybetmeden, afet bölgesi ilan edilmelidir.

Çiftçimizin zararları için, özel hükümler taşıyan bir kanun hükmünde kararname çıkarılmalıdır.

2090 sayılı Kanunda değişiklikler yapılarak, afet dolayısıyla yapılacak devlet yardımlarının tabi olduğu koşullar esnetilerek çiftçiden yana çözümler getirilmelidir.

Çiftçimizin alacağı doğrudan gelir desteği ödemeleri Hatay'a öncelikle yapılmalıdır.

Çiftçimizin banka ve kooperatiflere olan faiz borçları silinmeli, anaborçları ise taksite bağlanarak ertelenmelidir.

Belediyelerimizin katsayıları artırılmalı, hasarların onarılabilmesi için de kaynak sağlanmalıdır.

Bir daha böyle acı ve afetleri yaşamamak dileğiyle, hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Teşekkür ediyorum. (Alkışlar)

BAŞKAN - Teşekkür ediyorum Sayın Durgun.

Gündemdışı konuşmaya, Sayın Tarım ve Köyişleri Bakanımız cevap verecekler.

Buyurun.

TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANI SAMİ GÜÇLÜ (Konya) - Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; Hatay Milletvekilimiz Sayın Gökhan Durgun'un, bölgede meydana gelen sel afetiyle ilgili gündemdışı yaptığı konuşmaya kısaca cevap vermek istiyorum.

Tabiî, dün, Karadeniz Bölgemizde meydana gelen afetle ilgili olarak 2 milletvekilimizin dile getirdiği soruna, çok uzun cevap verme imkânı bulmuştum. Dolayısıyla, ortak özellikler ifade eden noktalara değinmeyeceğim; ancak, ben de, Hatay İlinde meydana gelen olayın, özellikle tarımsal üretimimizi, o bölge açısından, önemli ölçüde etkilediğini ve çiftçilerimizin mağduriyetini şöyle ifade etmek istiyorum:

15 Mayıs 2004 tarihinde meydana gelen şiddetli yağış ve dolu sonucunda, şehirdeki altyapı tesisleri zarar görmüş, ayrıca merkez ilçede, Yarseli Barajının aşırı dolmasından dolayı, kapaklarının açılmasıyla, 3 köyümüzde 20 000 dekar tarım alanı ve bazı yerleşim yerleri sular altında kalmıştır. Bu ilimizde meydana gelen sel ve dolu felaketi nedeniyle yapılan hasar öntespit çalışmalarına göre, merkez ilçede 4 belde ve 10 köyde 10 000 dekar karışık sebze, meyve ve pamuk ekili alan ortalama yüzde 70 oranında zarar görmüştür. Altınözü İlçesinde 22 köyde 10 000 dekar karışık sebze, meyve, hububat ve tütün ekili alanda ise yüzde 70 oranında zarar meydana gelmiştir. Belen İlçesinde 5 köyde 11 000 dekar alanda; Kırıkhan İlçesinde 7 köyde 21 000 dekar alanda; İskenderun İlçesinde 1 köyde 1 500 dekar sebze, meyve alanı zarar görmüştür.

Hatay İlimizde yaşanan sel ve dolu felaketi nedeniyle toplam 68 köyde yaklaşık 77 000 dekar alanda, değişen oranlarda zarar meydana gelmiş olup, zarardan yaklaşık 2 200 çiftçimiz mağdur olmuştur.

İl genelinde ise toplam 77 adet arı kovanı, 28 adet büyükbaş ve 100 adet küçükbaş hayvan telef olmuştur.

Tabiî, bu saydıklarım tarımsal altyapı ve ekili alanlarla ilgili zararlardır. Sayın Milletvekilimizin, şehir altyapılarında meydana gelen zararlarla ilgili olarak ifadeleri, hadisenin boyutunun daha da büyük olduğunu göstermektedir. Elbette, tabiî afetlere karşı çaresizliğin başladığı bir nokta vardır; ama, alınabilecek tedbirler konusundaki önerilerine de katılmamak elde değildir; çünkü, bunların bir kısmı, gerçekten, insan iradesiyle ve alınacak tedbirlerle giderilebilecek hususlardır.

Tazmin edici önlemler konusunda dün çok geniş açıklamalarda bulundum; ancak, bununla ilgili esas önemli gelişme, önümüzdeki pazartesi günü, Bakanlar Kurulunda, konunun çok genel olarak ele alınıp, bir tutum ve davranış belirlenmesine esas olacak sunum, yine, bu konu için de belirleyici olacaktır.

Dolayısıyla, ben, sözlerimi burada noktalıyorum. Bu tabiî afetlerin 2004 yılında hızla çoğaldığını, 51 ilimizde ortaya çıktığını dün ifade etmiştim; bunların, daha da fazla artmamasını temenni ediyorum. Bu afet dolayısıyla hayatlarını kaybeden 2 vatandaşımızın yakınlarına başsağlığı, afete uğrayan insanlarımıza da sabırlar diliyorum.

Bu vesileyle, büyük Şair Necip Fazıl Kısakürek'in ölümünün 21 inci ve doğumunun 100 üncü yılı münasebetiyle gündemdışı konuşma yapan Sayın Milletvekilimize ve bu hususu hatırlayarak, konuyu bir program dahilinde gündeme getiren Kültür ve Turizm Bakanlığımıza ve diğer kurumlara teşekkürlerimi ifade ediyorum. Ben de, saygıdeğer milletvekillerimizi, 29 Mayısta Sayın Necip Fazıl Kısakürek adına tertip edilen at yarışlarına davet ediyorum.

Hepinizi saygıyla selamlıyorum. (Alkışlar)

BAŞKAN - Tarım ve Köyişleri Bakanımız Sayın Sami Güçlü'ye teşekkür ediyoruz; Hükümet adına gerekli açıklamalarda bulundular.

Gündemdışı üçüncü söz, NATO Parlamenter Asamblesi Türk Grubu olarak Afganistan'a yaptıkları ziyaret ve temaslar konusunda gerekli açıklamalarda bulunmak üzere, Kırıkkale Milletvekilimiz Sayın Vahit Erdem'e aittir.

Buyurun Sayın Erdem. (AK Parti sıralarından)

3. - Kırıkkale Milletvekili Vahit Erdem'in, NATO Parlamenter Asamblesi Türk Grubu olarak Afganistan'a yaptıkları ziyaret ve temaslarla ilgili izlenimlerine ilişkin gündemdışı konuşması

VAHİT ERDEM (Kırıkkale) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; dün, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda, komşumuz Irak ve Filistin'de yaşanan ve hiçbir insanî değer ölçüsüyle bağdaşmayan olaylar dile getirildi ve hem İktidar hem de muhalefet sözcüleri, oralarda yaşanan olayları net bir şekilde dile getirdiler ve kınadılar. Bu vesileyle, ben de, Filistin'deki mezalimi ve Irak'ta meydana gelen işkence olaylarını ve -ister terörist, ister devlet tarafından- sivil halka yönelik katliamı şiddetle kınıyorum.

Değerli milletvekilleri, Genel Kurulda bugüne kadar gündeme fazla gelmeyen Afganistan hakkında Yüce Meclise kısa bilgi vermek üzere Değerli Başkandan söz istedim ve onun için huzurunuzdayım; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

NATO Parlamenter Asamblesi Daimî Komitesi, Oslo'da yaptığı bir toplantıda, Uluslararası NATO Parlamenter Asamblesinden 4 kişilik milletvekili heyetinin Afganistan'ı ziyaret etmesi öngörüldü ve ismen, -Fransız, Portekiz, İtalyan ve bir de bendeniz, milletvekili olarak- bu seyahati gerçekleştirmek üzere davet edildik. Bu heyete, NATO Parlamenter Asamblesi Genel Sekreteri ve Savunma ve Güvenlik Komitesi Direktörü de katıldı. Almanya'nın Bonn Şehrinden askerî bir uçakla evvela Tirmiz'e, Afganistan sınırındaki ve Özbekistan'da olan Alman hava üssüne indik, oradan da, diğer askerî uçakla Kâbil'e ulaşabildik.

Çalışma gezisi hakkında gerekli değerlendirmeyi yapmadan önce, Afganistan'ın geçmişiyle ilgili özet bilgi arz etmek istiyorum.

Afganistan, 1947'den 1978 yılına kadar monarşi yönetimi altında kalmış ve nispeten sakin, istikrarlı bir dönem yaşamıştır. 1979 yılında Rusya tarafından işgal edilmiş ve on yıl süreyle işgal altında kalmıştır. Ruslara karşı şiddetli bir direniş oluşmuş ve ülkede, o dönemde, bölgesel mücahit güçler oluşmuş ve savaşçılar, savaş liderleri dediğimiz kişiler meydana çıkmış ve ülkenin çeşitli bölgelerini kontrol altına almışlardır. İşgal döneminde devlet ve toplum sistemi çöküntüye uğramış, ülke büyük çapta içgöçlere maruz kalmıştır.

1989 yılında, Rusya, Afganistan'dan çekilmeye başlamış ve oluşan otorite boşluğunu çeşitli gruplara ait güçler almaya başlamıştır. Bu güçler ve liderler Kâbil'e girmişlerdir.

Savaş liderleri adıyla anılan bu kişiler arasında da, maalesef, birlik oluşturulamamış; bu boşluktan yararlanan Taliban ve diğer terörist diye tabir ettiğimiz güçler, bilahara El Kaide, Kâbil'de ve Afganistan'da üslenmeye başlamışlardır. Ülke, yeniden, bu güçler arasında çatışmaya maruz kalmıştır.

Amerika Birleşik Devletlerine 11 Eylül 2001'de yapılan terörist saldırıdan sonra, Amerika Birleşik Devletlerinin girişimi ve Birleşmiş Milletlerin kararıyla, Afganistan'a müdahale kararı alınmıştır. Afganistan'da askerî müdahale hâlâ devam etmektedir.

Afganistan'da, şu anda iki ayrı güç bulunmaktadır; birincisi, Birleşmiş Milletler gücü olarak ve bilahara NATO'ya devrolunan Uluslararası Güvenlik ve Yardım Komutanlığı, ki, buna, kısaca ISAF diyoruz. ISAF'ın görevi, bölgede güvenliği sağlamak ve Afgan millî ordusuyla, Afgan polis teşkilatının kurulmasını, eğitilmesini ve geliştirilmesini sağlamak; tedrici olarak da, bu güçler geliştikçe, Afganistan'ın güvenliğini bunlara devretmek.

Türkiye'nin de bir dönem komutanlığını üstlendiği ISAF, halen 6 300 kişilik askerî bir güçle Kabil ve çevresinde güvenliği sağlayabilmiştir.

Ayrıca, ISAF'a bağlı, çeşitli ülkelerin oluşturduğu 12 adet bölgesel imar timi, 150 ve 200'er kişilik bir askerî personelle ve sivil örgütlerle işbirliği yaparak imara ortam hazırlamaya ve güvenlik adacıkları oluşturmaya çalışmaktadırlar.

Bu 12 bölgesel imar timinin 9'u Amerika Birleşik Devletlerine, 1'i Fransa'ya, 1'i İngiltere'ye, 1’i de Yeni Zelanda'ya aittir.

ISAF'ın askerî gücünün artırılması ve Afganistan'ın tüm kuzeyinin güvenlik altına alınması, şu anda en önemli sorunlardan biridir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Buyurun efendim.

VAHİT ERDEM (Devamla) - İkinci askerî komutanlık, Amerika Birleşik Devletleri önderliğinde, çoğunluğu Amerikan askeri olmak üzere, yaklaşık 11 000 kişinin oluşturduğu Sürekli Özgürlük Harekâtıdır. Bu gücün görevi ise, Güney Afganistan'da ve Pakistan sınırı boyunca yer alan El Kaide, Taliban ve diğer unsurları temizlemektir. Bu konuda, ilerleme kaydedilmiş olmakla beraber, bu unsurlar, hâlâ, varlıklarını devam ettirmektedirler. Özellikle Pakistan sınırının geçirgen olması işi daha da güçleştirmektedir. Pakistan Cumhurbaşkanı Sayın Müşerref, samimî ve ciddî bir şekilde, uluslararası koalisyonla işbirliği yapmaktadır; ancak, her iki tarafın da aynı etnik gruba ait olan Peştunların olması, sınır kontrolünde güçlükler yaratmaktadır.

Afganistan'daki Birleşmiş Milletler birimi de, insanî yardım ve ülkede yapılması öngörülen seçimlere hazırlık konusunda çalışmalar yapmaktadır. Böylece, üç ayrı uluslararası kurum Afganistan'a yerleşmiş durumda.

Karzai Başkanlığındaki 39 bakandan oluşan geçici yönetim, ülkede çok sınırlı bir kontrole sahiptir. Ülkede geçmiş dönemde oluşan ve savaş patronları adı verilen bölgesel güçler, hâlâ, ülkenin önemli bir kısmını kontrol altında tutmaktadırlar. Bu bölgesel lider ve güçlerin sayısının 600'lere kadar çıktığı söylenmektedir. Bu güçlerin silahsızlandırılması, terhis edilmesi ve yönetime entegrasyonu çalışmaları ISAF tarafından sürdürülmektedir.

Afganistan'ın geliştirilmesine çalışılan millî ordusu ve polisi ise, daha, henüz, Afganistan'ın belli bölgesini kontrol edecek kabiliyete dahi sahip değildir. Esas amaç, Afganistan'ın millî ordusunu teşkil ettirip, polis teşkilatını oluşturup ve Afganistan'daki güvenliğin kendi güçleri tarafından sağlanmasıdır.

Afganistan'ın anayasası, anayasal kurum olan Loya Jiga adındaki kurum tarafından 4 Ocak 2004'te onaylanmıştır. Cumhurbaşkanlığı ve yasama organı seçimlerinin haziranda yapılması planlanmışsa da, bunun mümkün olmadığı görülmüş ve eylüle ertelenmiştir.

Seçimlerin yapılmasında güvenlik ve seçmen kaydının tamamlanmasındaki zorluklar önemli sorun teşkil etmektedir. Ülkede 11 000 000 civarında oy kullanmaya hak kazanmış Afgan Halkından, bugüne kadar sadece 2 200 000 seçmen kaydı yapılabilmiştir.

Uluslararası güçlerin müdahalesinden sonra, Afganistan'da, azımsanamayacak kadar ilerleme kaydedildiğini vurgulamak isterim. Kâbil ve çevresinde güvenlik oluşmuştur. Halk, normal yaşamını bu bölgede sürdürmektedir. Kâbil Havaalanı kontrol altındadır.

Amerikan komutanlığındaki güçler çeşitli unsurları temizlemede epeyi mesafe katetmişlerdir; ancak, çok ciddî sorunlar daha varlığını korumaktadır. Bunları kısaca özetlemek istiyorum:

Güvenlikle ilgili olarak; ülkede güvenliğin Kâbil dışında da yaygınlaştırılması, hem ISAF gücünün yetersizliği hem de mahallî güçlerin bu boşluğu doldurmaktan uzak olması sebebiyle, zor görünmektedir. Ayrıca, daha önce sözünü ettiğim savaş patronları ve güçlerinin ülkenin pek çok bölgesini kontrol altında tutması ve bunların silahsızlandırılıp yönetime entegrasyonu, ayrı ciddî bir problem oluşturmaktadır. Bu liderler ve güçler, ömürlerini savaşmakla geçirmiş ve şimdi de yaşam tarzlarını buna bağlamışlardır. Amerikan komutasındaki operasyon kuvvetleri de, güney ve güneydoğu Afganistan'da Taliban, El Kaide ve diğer unsurları temizleme durumunda henüz daha sonuca varamamışlardır. Pakistan sınırı ve kuzey Pakistan problem oluşturmaktadır.

Ekonomiyle ilgili olarak; ülke ekonomisinin yüzde 50'sini haşhaş ekimi ve ondan elde edilen uyuşturucu satışı oluşturmaktadır. İstatistiklere göre, dünya opium ve uyuşturucu üretiminin yüzde 75- 80'inin Afganistan'dan sağlandığı belirtilmektedir. Halkın geçimini, bölgesel güçlerin ve teröristlerin finansmanını, bu sektör sağlamaktadır. Uluslararası Narkotik Önleme Programı çerçevesinde haşhaş imha ve haşhaşa ikame çalışmaları yapılıyorsa da, bunun yeterli sonuca götüreceği çok şüphelidir; çünkü, çok yüksek gelir getiren haşhaşa ikame bitki bulmak oldukça zordur, Uluslararası Yardım Programı da yetersiz kalmaktadır.

Altyapıyla ilgili olarak: Karayolları ve telekomünikasyon ağı, hemen hemen yok denecek kadar zayıftır. Bir örnek vermek gerekirse, 50 kilometrelik yolun 8 saatte gidildiği ifade edilmektedir. Yıkılmış olan Kâbil başta olmak üzere, ülkenin imarı, ayrı büyük bir sorun yaratmaktadır.

Sonuç olarak şunu vurgulamak istiyorum: Halk, otuz yıla yakın dış ve içgüçlere karşı savaşmaktan yorulmuş ve bıkmıştır. Kâbil'de gördüğümüz manzara tam bir sefalettir. Uluslararası camianın ve NATO'nun Afganistan'daki misyonu kritik bir aşamadadır. Bugüne kadar harcanan emek, güç ve kaynağın boşa gitmemesi için, NATO'nun gücünün takviye edilmesi ve güvenliğin ülke sathına yayılması hayatî önem arz etmektedir. Özellikle eylülde gerçekleştirilmesi planlanan seçimlerin yapılabilmesi için, hiç olmazsa ağustostan ekime kadar, NATO'nun, ilave bir tugay büyüklüğünde 3 600 kişilik askerle takviye edilmesi acil görülmektedir.

Uluslararası gücün ülkede tam güvenliği sağlayarak, güvenliğin, tedrici olarak oluşturulmakta olan Afgan silahlı kuvvetlerine ve polis gücüne devri önem taşımaktadır. Zamanın uzaması, uluslararası camianın orada uzun süre kalması, Afganistan Halkını yeniden huzursuz edecek, uluslararası camiada da bir yorgunluk yaratacaktır. Onun için, bu operasyonların, bu uluslararası çabanın bir an önce sonuçlandırılıp, yönetimin, güvenlik işlerinin Afgan güçlerine, yönetimine devredilmesi ve uluslararası güçlerin de sadece bunlara yardımcı olması, zarurî ve en uygun çözüm olarak görülmektedir.

Bu vesileyle, Yüce Meclisi, tekrar, en derin saygılarımla selamlıyorum. (AK Parti sıralarından alkışlar)

BAŞKAN - Sayın Erdem, verdiğiniz bilgiler için teşekkür ediyoruz.

Başkanlığın Genel Kurula diğer sunuşları vardır.

2 adet Meclis araştırması önergesi vardır; okutup, bilgilerinize sunacağım. Ancak, önergeler uzun, yasa da uzun metinlerden oluşuyor. Bu nedenle, Kâtip Üyenin oturduğu yerden okuması hususunu oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Kabul edilmiştir.

Birinci önergeyi okutuyorum:

B) GENSORU, GENEL GÖRÜŞME, MECLİS SORUŞTURMASI VE MECLİS ARAŞTIRMASI ÖNERGELERİ

Türkiye Büyük Millet Meclis Başkanlığına

Turizm, ülkemizin olmazsa olmaz sektörlerinin başında gelmektedir. En çok gelir elde ettiğimiz turizm sektöründen yeteri kadar faydalanmamız ülkemiz menfaatına olacaktır. Tunceli, kara turizminin hemen her türlüsüne imkân sağlayacak doğal yapıya sahiptir. Kendine özgü bir kültürel yapı ve henüz fazlaca tahrip edilmemiş bitki örtüsü bakımından oldukça zengin bir doğanın turizm sektörünün hizmetine kazandırılması halinde, hem yöre insanına hem de ülke turizmine katkı sağlayacak bir gelişme olacaktır. İşsizliğin arttığı ülkemizde yatırım olanaklarının artması, işsizliği de büyük ölçüde azaltacaktır. Tunceli İlimizin kış ve yaz turizmi açısından yatırım imkânlarının araştırılması amacıyla, Anayasanın 98 inci ve İçtüzüğün 104 üncü ve 105 inci maddeleri gereğince Meclis araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.

1 - Vahdet Sinan Yerlikaya (Tunceli)

2 - Şevket Arz (Trabzon)

3 - Yüksel Çorbacıoğlu (Artvin)

4 - Mehmet Semerci (Aydın)

5 - Atilla Başoğlu (Adana)

6 - Bayram Ali Meral (Ankara)

7 - Muharrem Doğan (Mardin)

8 - Nuri Çilingir (Manisa)

9 - Mustafa Yılmaz (Gaziantep)

10 - Yavuz Altınorak (Kırklareli)

11 - Mehmet Ali Arıkan (Eskişehir)

12 - Güldal Okuducu (İstanbul)

13 - Hüseyin Güler (Mersin)

14 - Mehmet Kartal (Van)

15 - Bihlun Tamaylıgil (İstanbul)

16 - Enver Öktem (İzmir)

17 - Abdurrezzak Erten (İzmir)

18 - Hüseyin Özcan (Mersin)

19 - Orhan Eraslan (Niğde)

20 - Feridun Ayvazoğlu (Çorum)

21 - İzzet Çetin (Kocaeli)

22 - Ahmet Yılmazkaya (Gaziantep)

23 - Mehmet Boztaş (Aydın)

24 - Halil Tiryaki (Kırıkkale)

25 - Salih Gün (Kocael